6102TTK Türk Ticaret Kanunu

Madde 22 — 4. Ücret ve sözleşme cezasının indirilmesi

(1) Tacir sıfatını haiz borçlu, Türk Borçlar Kanununun 121 inci maddesinin ikinci fıkrasıyla 182 nci maddesinin üçüncü fıkrasında ve 525 inci maddesinde yazılı hâllerde, aşırı ücret veya ceza kararlaştırılmış olduğu iddiasıyla ücret veya sözleşme cezasının indirilmesini mahkemeden isteyemez.

Madde gerekçesi

Dikkat: Bu gerekçe kanun tasarısına yazılmıştır. Maddenin yürürlükteki metni o günden bu yana değişmiştir (i̇çeri̇k deği̇şi̇kli̇ği̇). Gerekçe, güncel metnin değil tasarı metninin açıklamasıdır.

6762 sayılı Kanunun 24 üncü maddesini karşılayan bu hükümde bir değişiklik yapılmamıştır.

Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu

Eski TTK (6762) karşılığı — tam metin

m.24 4. Ücret ve cezanın tenkisi: kismen

Tacir sıfatını haiz bir borçlu,Borçlar Kanununun 104 üncü maddesinin 2 nci fıkrasiyle 161 inci maddesinin 3 üncü fıkrasında ve 409 uncu maddesinde yazılı hallerde,fahiş olduğu iddiasiyle bir ücret veya cezanın indirilmesini mahkemeden istiyemez.

Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.

Bu maddeye ilişkin kararlarda ele alınan başlıca hususlar

Bayilik sözleşmesinin feshinde cezai şart, kâr kaybı ve prim avansı

Prim avansı iadesinde sebepsiz zenginleşme esaslı hesaplama

Kısmi davada cezai şart tenkisinin talep miktarı üzerinden değerlendirilmesi

Cezai şartın fahiş olması nedeniyle tenkis ve kefilin sorumluluğu

Satış kotası sözleşmesinde cezai şart hükmünün geçerliliği

Uzun süre talep edilmeyen cezai şartta hakkın kullanılmasının TMK 2'ye aykırılığı

Müteselsil kefilin cezai şart alacağından sorumluluğu

Bayilik sözleşmesinde kar mahrumiyeti ve cezai şart tenkisi eksik incelendiğinden kaldırma

Yayın arşivindeki kararlardan derlenen uyuşmazlık başlıkları — aşağıda ilgili kararlar listelenir.

İlişkili kararlar

Bu maddeyi anan içtihatlar (arşiv) — 51 karardan en yeni 40'i

Yayın arşivinden derlendi (kararın atıf yaptığı mevzuattan otomatik); anonimleştirilmiş, editör onayından ayrıdır.

Bu maddeye atıf yapan tüm 51 kararı görüntüle →

Güncel gelişmeler

Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.

Kendinizi test edin

İlişki · Hâkimin re'sen indirimi ve tacir istisnası (TTK m.22)

İki tacir arasında ticari işletmeleriyle ilgili olarak yapılan bir sözleşmede yüksek bir ceza koşulu kararlaştırılmıştır. Borçlu tacir, bu cezanın fahiş olduğunu ileri sürerek indirilmesini istemektedir. Aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Hâkim, TBK m.182/3 uyarınca cezayı her hâlde kendiliğinden indirir.
  2. Ceza koşulu tacirler arasında baştan geçersiz sayılır.
  3. Tacir, yalnızca cezanın yarısının indirilmesini isteyebilir.
  4. İndirim talebi yalnızca tüketici borçlular için kapalıdır; tacir serbestçe indirim isteyebilir.
  5. Tacir, kural olarak ticari işletmesiyle ilgili sözleşmedeki aşırı ceza koşulunun indirilmesini mahkemeden isteyemez.
Cevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap: E

TBK m.182/3 hâkimin aşırı ceza koşulunu re'sen indirmesini kural olarak öngörse de, TTK m.22 bu kurala tacirler bakımından bir sınır getirir: tacir, ticari işletmesiyle ilgili olarak kararlaştırdığı aşırı ücretin veya ceza koşulunun indirilmesini mahkemeden isteyemez. Bunun mantığı, tacirin TTK m.18/2 uyarınca basiretli bir iş insanı gibi davranma yükümü altında olması ve kendi ticari taahhüdünün ekonomik sonuçlarını önceden öngörebilecek durumda sayılmasıdır.

Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-22 — erişim: 18.08.2026

Bu sitedeki içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye değildir. Resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.