Nama, emre ve hamiline yazılı senetler
TTK 654-669 · 13 karar
Bu başlıkta usul:
Dava şartı (hukuki yarar / ehliyet / kesin hüküm) 3İhtiyati tedbir usulü (yaklaşık ispat / teminat / itiraz) 2Görev ve yetki 1Hak düşürücü süre 1
-
Elinde olduğu bildirilen çek zayi sayılıp iptal edilemez
2025/1281 E. 2025/1633 K. ·
Kıymetli evrak iptali / Zayiistinaf başvurusunun esastan reddi
Zayi nedeniyle çek/poliçe iptali istemlerinde, çeki elinde bulunduran kişinin ortaya çıkması ve bunu mahkemeye bildirmesi halinde, çek mahkemeye ibraz edilmemiş olsa dahi hamilin bilindiği anlaşıldığından zayi hali ortadan kalkar; bu durumda dilekçe sahibine hamile karşı istirdat (iade) davası açması için süre verilir ve zayi nedeniyle iptal kararı verilemez. Çek üzerindeki imzanın sahteliği veya cirantaların gerçekliği gibi iddialar, zayi nedeniyle iptal davasının konusunu oluşturmaz.
çek iptalizayiistirdat (iade) davasıkıymetli evrakTTK 758TTK 763
-
Çekte lehtar/ciranta olmayan kişinin aktif husumeti yoktur
2024/1873 E. 2024/1844 K. ·
Kıymetli evrak iptali / Zayiistinaf başvurusunun esastan reddi
Zayi nedeniyle çek iptali davasını açabilmek için davacının çek üzerinde yetkili hamil sıfatına sahip olması gerekir; bu sıfat, lehtar olma veya lehtardan gelen usulüne uygun ciro yoluyla senet zilyetliğinin devri ile kazanılır. Çek üzerinde lehtar olmayan, kendisine ciro yapılmamış ve çek üzerinde hak sahibi olmadığını kendisi beyan eden kişi yetkili hamil sayılmaz ve çekle ilgili iptal talebinde bulunamaz; böyle bir davanın aktif husumet yokluğundan reddi gerekir.
zayi nedeniyle çek iptaliaktif husumetyetkili hamilzilyetlikcirokıymetli evrak
-
Kargoda kaybolan çekte lehtarın hukuki yararı bulunmadığı
2023/2030 E. 2024/566 K. ·
Kıymetli evrak iptali / Zayiistinaf başvurusunun esastan reddi
Emre yazılı bir senet (çek) niteliğindeki kıymetli evrakta lehtarın hak sahibi ve hamil sayılabilmesi için, düzenleyen ile lehtar arasında zilyetlik anlaşması yapılmış ve senet zilyetliğinin fiilen lehtara geçirilmiş olması gerekir. Senet, düzenleyen tarafından gönderilirken lehtara ulaşmadan (örneğin kargoda) kaybolmuşsa, lehtar zilyetliği iktisap etmediğinden hak sahibi olamaz; bu durumda henüz hamil sıfatını kazanmamış olan lehtarın, TTK 818/1-s atfıyla 757 vd. hükümleri çerçevesinde çekin zayi nedeniyle iptalini istemekte hukuki yararı bulunmaz.
-
Çek cirosunda sahte imza: hamilin kötüniyet/ağır kusuru ispat yükü
2019/633 E. 2021/719 K. ·
Menfi tespit / İstirdatistinaf başvurusunun esastan reddi
Çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacı, çeki iktisap eden hamilin kötüniyetli olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu ispatlamak zorundadır; çeki elinde bulunduran hamilin çeki edinme nedenini açıklama yükümlülüğü yoktur, aksi kabul çekin mücerretlik vasfını ortadan kaldırır. Buna karşılık, çek üzerindeki ciro imzasının sahte olduğu bilirkişi incelemesiyle tespit edilmişse, bu husus mutlak defi niteliğinde olup herkese karşı ileri sürülebilir ve sahte imza sahibinin borçlu olmadığının tespitine (menfi tespit) karar…
menfi tespitçekin istirdadıkambiyo senedinin mücerretliği (soyutluk prensibi)yetkili hamilkötüniyetli iktisap / ağır kusurciro
-
Çekin rıza dışı elden çıkmasında yaklaşık ispat yükü davacıdadır
2021/601 E. 2021/540 K. ·
İhtiyati tedbiristinaf başvurusunun esastan reddi
Çekin rıza dışı elden çıktığı ileri sürülerek hamile karşı açılan davada ihtiyati tedbir talep edildiğinde, TTK 792(1) uyarınca ispat yükü çekin yetkili hamili olduğunu ve rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren tarafa aittir; bu husus dosyadaki belgelerle yaklaşık ispat düzeyinde kanıtlanamamışsa, HMK 389-390 kapsamındaki yaklaşık ispat koşulu gerçekleşmediğinden ihtiyati tedbir talebi reddedilir.
ihtiyati tedbiryaklaşık ispatçekin rıza dışı elden çıkmasıistirdat davasıispat yükühamil
-
Çek istirdatında ispat yükü ve kötüniyet/ağır kusur şartı
2018/1838 E. 2020/921 K. ·
Menfi tespit / İstirdatistinaf başvurusunun esastan reddi
Çek istirdatı davasında, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacı, çekin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası hilafına elinden çıktığını ispatlamış olsa bile, ciro silsilesi düzenli ve kopuksuz olan davalının çeki kötüniyetle iktisap ettiğini veya iktisapta ağır kusurlu olduğunu ayrıca ispatlamak zorundadır; davalının çeki hangi ticari ilişki neticesinde edindiğini açıklama mecburiyeti bulunmadığından, bu açıklamanın yapılmamış olması tek başına ağır kusur ispatı için yeterli sayılmaz.
çek istirdatımenfi tespityetkili hamilciro silsilesikötüniyetağır kusur
-
Ciro zincirinin kopuk olması senedin kambiyo vasfını kaldırmaz
2018/1184 E. 2020/562 K. ·
Menfi tespit / İstirdatistinaf başvurusunun esastan reddi
Kambiyo senedinde ciro zincirinin kopuk olması veya zorunlu unsuru olmayan bir cirantaya ait imzanın sahte olması, senedin kambiyo senedi vasfını ortadan kaldırmaz; imzaların istiklali ilkesi gereği bu durum sadece imzası sahte olan cirantanın sorumluluğunu ve lehdar tarafından yapılmayan ciro ile sonraki ciroların geçersizliğini doğurur, keşideci ve aval verenin lehdara karşı sorumluluğunu etkilemez. Senedin teminat amacıyla verildiği iddiası, bunu ileri süren tarafça HMK 200. madde uyarınca senet ile aynı nitelikte yazılı delillerle ispatlanmalıdır;…
menfi tespit davasıkambiyo senediciro silsilesiimzaların istiklali ilkesiavalteminat senedi iddiası
-
Çek istirdadı davasında yaklaşık ispat şartının yerine getirilmemesi
2020/376 E. 2020/381 K. ·
İhtiyati tedbiristinaf başvurusunun esastan reddi
Çekin rıza dışı elden çıktığını ileri süren hamilin açtığı istirdat davasında ihtiyati tedbir talep edilmesi halinde, davacı bu hususu yaklaşık ispat düzeyinde kanıtlamak zorundadır; salt çekin ön yüzü sureti ve alındığına ilişkin makbul gibi belgeler yeterli görülmez. Ayrıca dava konusu çek halen dava dışı 3. kişinin elinde ise, davanın tarafı olmayan bu kişiyi etkileyecek nitelikte ihtiyati tedbir kararı verilemez.
ihtiyati tedbiryaklaşık ispatçek zayiistirdat davasıispat yüküiyiniyetli iktisap
-
Tüketici işlemi nedeniyle düzenlenen bonoda görevli mahkeme tüketici mahkemesidir
2020/221 E. 2020/234 K. ·
Alacakistinaf başvurusunun esastan reddi
Bir bononun tüketicinin tarafı olduğu bir tüketici işlemi (örneğin devremülk satış vaadi sözleşmesi) nedeniyle düzenlendiğinin tespit edilmesi halinde, senedin bankaya ciro edilmiş olması ve alacaklının tacir sıfatını taşıması bu sonucu değiştirmez; bononun kaynaklandığı işlemin tüketici işlemi niteliğinde olması nedeniyle 6502 sayılı Kanun'un 73. ve 83. maddeleri uyarınca uyuşmazlıkta görevli mahkeme Tüketici Mahkemesidir, ticari dava hükümleri uygulanmaz.
görevdava şartıtüketici işlemitüketici sıfatıbononama yazılı senet
-
Sahte ciro iddiasıyla açılan menfi tespit ve istirdat davasında ispat yükü
2018/916 E. 2019/1360 K. ·
Menfi tespit / İstirdatistinaf başvurusunun esastan reddi
Keşidecisi olduğu çekin ciro silsilesinde yer alan lehtar imzasının sahte olduğunu ileri sürerek menfi tespit ve istirdat talep eden davacı, bu iddiası yönünden ispat yükünü taşır. TTK 818/1-c'nin yollamasıyla uygulanan TTK 667. madde ve imzaların istiklali prensibi uyarınca, kendi imzasına itiraz etmeyen keşideci, ciro silsilesindeki başka bir imzanın (lehtar cirosunun) sahte olduğunu ileri sürerek çeki ödeme borcundan kurtulamaz; bu iddia keşidecinin ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
menfi tespit davasıistirdat davasıciro silsilesiimzaların istiklali prensibiispat yükükeşideci
-
Basit yargılamada mazeretsiz gelmeyen davanın açılmamış sayılması
2018/2567 E. 2018/1716 K. ·
Kıymetli evrak iptali / Zayiistinaf başvurusunun esastan reddi
Basit yargılama usulüne tabi davalarda, duruşma gün ve saatinden usulüne uygun şekilde haberdar olan tarafın sonraki duruşmaya mazeretsiz katılmaması nedeniyle dosyanın işlemden kaldırılmasına ilişkin ara kararın taraflara ayrıca tebliğ edilmesi gerekmez; bu ara kararın tebliğ edilmediği ileri sürülerek yenileme süresinin işlemediği savunulamaz. Dosyanın işlemden kaldırıldığı tarihten itibaren üç ay içinde yenilenmeyen dava, HMK 150(5) uyarınca kendiliğinden açılmamış sayılır.
dosyanın işlemden kaldırılmasıdavanın açılmamış sayılmasıbasit yargılama usulüara kararın tebliğiçek iptali (zayi)yenileme süresi
-
Bankanın ödeme yasağı kararına rağmen çeki ödemesinden sorumluluğu
2018/574 E. 2018/1541 K. ·
Alacakistinaf başvurusunun esastan reddi
Mahkemece verilen ödeme yasağı kararı bankaya bildirilmiş ve banka kayıtlarına işlenmiş olsa da, bankanın sistemsel hatası nedeniyle çek bedelinin ibraz edene ödenmesi hâlinde, çek keşidecisinin -iptal davasının tarafı olmayıp iptal kararını hamile sunmakla yükümlü olması nedeniyle- ikinci kez ödeme yapmak zorunda kalmasından doğan zarar, ağırlaştırılmış özen yükümlülüğü bulunan bankadan tazmin edilir; ödemenin gerçekleştikten sonra mahkemeye bildirilmiş olması bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
ödeme yasağıçek iptalizayiistirdat davasıağırlaştırılmış özen yükümlülüğükusursuz sorumluluk
-
Basit yargılama usulünde dosyanın ikinci kez takipsiz bırakılması nedeniyle davanın açılmamış sayılması
2018/2383 E. 2018/1579 K. ·
Kıymetli evrak iptali / Zayiistinaf başvurusunun esastan reddi
Basit yargılama usulüne tabi bir davada, işlemden kaldırılan dosya yenilendikten sonra taraf duruşmaya mazeretsiz katılmayarak dosyayı tekrar takipsiz bırakırsa, HMK 320/4 uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi hukuka uygundur.
dosyanın işlemden kaldırılmasıyenilemebasit yargılama usulüdavanın açılmamış sayılmasıçek iptali (zayi)