Zamanaşımı
19 karar
🌱 Mesele-tohumu: bu başlık mesele granülaritesine yakındır; Etap 2 mesele madenciliği buradan başlayabilir.
-
Zamanaşımına uğramış çeke dayalı alacak davasında ispat yükü
2022/1107 E. 2025/738 K. ·
Alacakistinaf başvurusunun esastan reddi
Kambiyo vasfını yitirip zamanaşımına uğramış çekler, taraflar arasında temel bir hukuki ilişkinin varlığı halinde yazılı delil başlangıcı niteliği taşır; bu durumda alacaklı, genel hükümlere göre açtığı davada temel ilişkiyi ve alacağın varlığını her türlü delille ispatlamak zorundadır ve mücerretlik ilkesinden yararlanamaz. Ayrıca zamanaşımına uğramış çeke dayalı olarak sebepsiz zenginleşme hükümlerine başvurma hakkı da, zamanaşımı tarihinden itibaren 1 yıllık süreyle sınırlıdır; bu süre içinde talepte bulunulmaz ve dava temel ilişkiye dayandırılırsa,…
çek zamanaşımıdelil başlangıcımücerretlik ilkesisebepsiz zenginleşmetemel ilişkiispat yükü
-
Çek defteri tesliminin ispatlanamaması halinde risk devamının depo kararına engeli
2022/1103 E. 2025/167 K. ·
İtirazın iptalikaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Alacağın muacceliyeti hesap kat tarihinde başladığından zamanaşımı süresi bu tarihten itibaren işler. Sözleşme 6098 sayılı TBK'nın yürürlüğünden önce akdedilmişse genel işlem koşulu denetimi uygulanamaz. Bankaların eski çek defterlerinden kaynaklı sorumluluğu 5941 sayılı Kanun'un Geçici 3. maddesi kapsamında sınırlı olup, çek defterinin davalıya teslim edildiği ispatlanamayan çekler yönünden risk devamına dayalı depo kararı verilemez; buna karşılık karşılıksız çıkan ve sorumluluk tutarı ödenmeyen çekler yönünden depo kararı verilebilir. İstinaf…
itirazın iptaligenel kredi sözleşmesihesap kat ihtarıtemerrützamanaşımıgenel işlem koşulu
-
Açık hesap alacağında zamanaşımı ve ticari defillerin ispat gücü
2024/1963 E. 2024/1888 K. ·
Alacakistinaf başvurusunun esastan reddi
Taraflar arasında yazılı cari hesap sözleşmesi bulunmayıp ticari ilişki açık hesap şeklinde işlemişse, bu ilişkiye TTK'nın cari hesap hükümleri uygulanmaz; ilişki satım niteliğinde kabul edilerek satım bedelinden kaynaklanan alacaklara 10 yıllık genel zamanaşımı süresi uygulanır. Ayrıca, taraflardan biri mahkemenin usulüne uygun tebligatına rağmen kendi ticari defterlerini ibrazdan kaçınırsa, karşı tarafın kanuna uygun tutulmuş ticari defterleri HMK 222(3) uyarınca kendisi lehine delil teşkil eder ve bu durumda ayrıca fatura veya teslim belgesi ibrazına…
açık hesap ilişkisicari hesap sözleşmesizamanaşımı def'iticari defterlerin delil niteliğiHMK 222(3) - defter ibrazından kaçınmaimza inkarı
-
Ana dağıtım sözleşmesinin süre sonunda kendiliğinden sona ermesi ve alacak kalemlerinin ispatı
2021/2183 E. 2024/1332 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Sözleşmede sürenin dolmasıyla ilişkinin ihtara/ihbara gerek kalmaksızın kendiliğinden sona ereceği kararlaştırılmışsa, sözleşmenin uzayacağına dair açık bir irade beyanı veya davranış ispatlanamadıkça (tek başına revize mutabakat gibi hazırlık işlemleri yeterli değildir), sözleşme süre sonunda kendiliğinden sona erer ve haksız fesihten söz edilemez. Faturaların karşı tarafın ticari defterlerinde kayıtlı olması, malların teslim edilmediği veya bedelin doğmadığı iddiasının ispat yükünü faturayı defterine işleyen tarafa yükler. Sözleşmede açıkça…
ana dağıtım sözleşmesiitirazın iptaliseçimlik yetkikota primibayi risturn bedelinakit peşin alım iskontosu
-
Protokole dayalı ihtiyati hacizde kambiyo senedi zamanaşımının etkisi
2024/1325 E. 2024/1237 K. ·
İhtiyati hacizistinaf başvurusunun esastan reddi
İhtiyati haciz kararı bir protokole dayanıyorsa ve protokol kapsamında ayrıca kambiyo senedi verilmişse, bu senetlerin zamanaşımına uğramış olması ihtiyati haciz kararının dayanağı olan protokolden kaynaklanan borç ilişkisini geçersiz kılmaz; borç için senet verilmesi, açıkça anlaşılmadıkça borcun yenilendiğine karine oluşturmaz. Zamanaşımının işleyip işlemediği ve kesilip kesilmediği hususu İİK 265. madde kapsamında ihtiyati hacze itirazın inceleme alanı dışında olup esas yargılamada çözülecek bir meseledir.
ihtiyati hacizihtiyati hacze itirazzamanaşımıkambiyo senediborcun yenilenmesi karinesimuacceliyet
-
Ortaklık ilişkisinden doğan bonoda 5 yıllık zamanaşımı uygulanır
2024/405 E. 2024/966 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Bir bono, taraflar arasındaki ortaklık ilişkisinden (ortaklık sözleşmesinden doğan ya da ortaklık/ortaklar ile müdür/temsilci arasındaki alacaklardan) kaynaklanan bir borca dayanarak verilmişse, bu temel ilişkiden doğan alacak TBK 147/4 uyarınca 5 yıllık zamanaşımı süresine tabidir; bononun kambiyo senedi niteliği taşıması bu süreyi değiştirmez. Zamanaşımına uğrayan ve imzası inkar edilmeyen bono, temel ilişki bakımından yazılı delil başlangıcı sayılır ve temel ilişkideki alacak diğer delillerle ispat edilebilir. Zamanaşımı süresi, senedin vade…
zamanaşımı defiyazılı delil başlangıcıtemel ilişkikambiyo senediitirazın iptalinispi vekalet ücreti
-
Aval verenin sorumluluğu, asıl ilişkideki şahsi defiye dayanamaz
2021/693 E. 2023/1767 K. ·
İtirazın iptalikaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Bir bonoda aval veren kişinin sorumluluğu, teminat altına alınan asıl (temel) ilişkideki geçersizlikten veya diğer şahsi defilerden etkilenmez; aval veren yalnızca senedin şekle ait zorunlu unsur eksikliğini veya hamile karşı senet metninden anlaşılan mutlak defileri ileri sürebilir, asıl borçlu ile hamil arasındaki şahsi ilişkiden kaynaklanan defileri ileri süremez. Ayrıca vade tarihi gösterilmemiş bir bono, TTK 777/2 ve 704. maddeler uyarınca görüldüğünde ödenmesi şart bir bono sayılır ve bu eksiklik bononun geçerliliğini etkilemez; ibraz süresinin…
avalbonokambiyo senedisoyutluk (mücerretlik) prensibişahsi defimutlak defi
-
Zamanaşımına uğramış bono bedelinin açık hesap alacağından ayrıca istenemeyeceği
2021/599 E. 2023/1732 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Cari hesap ilişkisi içinde verilmiş ve zamanaşımına uğramış bonolara dayalı alacak, açık hesap alacağından ayrı ve ilave bir alacak kalemi olarak talep edilemez; zamanaşımına uğrayan bono kambiyo senedi vasfını kaybettiğinden vadeye bağlı faiz talebi de dayanaksız kalır. İlk derece kararındaki bu tür bir hata, karşı taraf tarafından istinaf konusu edilmemişse BAM tarafından resen düzeltilmez, sadece eleştirilmekle yetinilir.
itirazın iptalicari hesap alacağıaçık hesapzamanaşımıbonokambiyo senedi vasfının kaybı
-
Bononun teminat senedi mi yoksa kambiyo vasıflı borç senedi mi olduğu
2020/286 E. 2022/1879 K. ·
İtirazın iptalikaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Bir bononun teminat senedi olarak nitelendirilebilmesi için, senet üzerindeki kayıt ve tarafların ilişkisine dair somut belgeler, senedin belirli bir edim karşılığında teminat amacıyla verildiğini açıkça göstermelidir; senet arkasında yer alan genel bir ifade (örn. ortak çalışma için alınan bedel), tek başına senedin teminat senedi olduğunu ispatlamaya yeterli değildir ve senedin kambiyo vasfı devam eder. Bononun zamanaşımı süresinin hesabında, tanzim tarihindeki kanun (6762 sayılı TTK) esas alınır; süre hesaplaması hatalı yapılıp bono zamanaşımına…
bonoteminat senedizamanaşımıyazılı delil başlangıcıkesin delilitirazın iptali
-
Limit ipoteğinde takip miktarının ipotek limitini aşamayacağı
2020/1073 E. 2022/1577 K. ·
İtirazın iptalidiğer
Ticari satımdan kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla başlatılan ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takipte, borçlunun temerrüde düşürüldüğüne ilişkin belge sunulmadığı ve alacağa dayanak çeklerin zamanaşımına uğradığı hallerde, zamanaşımına uğramış çeklerin keşide/ibraz tarihleri temerrüt tarihi olarak esas alınamaz; borçlu yalnızca borç aslından sorumlu tutulur. Eski TTK/BK döneminde tesis edilmiş ipotek sözleşmelerinde kararlaştırılan akdi faiz oranı, TTK 8/1 uyarınca ticari işlerde serbestçe belirlenebileceğinden, sonradan yürürlüğe giren TBK'nın…
itirazın iptaliipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takipüst sınır (limit) ipoteğitemerrützamanaşımına uğramış çekakdi faiz
-
Tahrifat sonrası bononun zamanaşımına uğraması ve kambiyo vasfının kaybı
2022/785 E. 2022/846 K. ·
Menfi tespit / İstirdatkaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Bir senette (bonoda) keşide veya ödeme tarihi gibi unsurların tahrif edildiği bilirkişi incelemeleriyle sabit olduğunda, hüküm bu tahrif öncesindeki gerçek tarihlere göre kurulmalıdır. Tahrifat öncesi gerçek ödeme tarihine göre kambiyo senetlerine özgü zamanaşımı süresi dolmuşsa, senet kambiyo senedi vasfını kaybeder ve bu senede dayalı olarak kambiyo senetlerine özgü icra takibi yapılması mümkün olmaz; böyle bir takibe karşı açılan menfi tespit davasının kabul edilmesi gerekir. Aynı senede dayalı önceki bir icra hukuk mahkemesi kararının reddi,…
menfi tespit davasıkambiyo senedi vasfıbonoda tahrifatzamanaşımı (TTK 778, 749)icra hukuk mahkemesi kararının kesin hüküm niteliğiyemin delili
-
Bonoda açığa imza ve anlaşmaya aykırı doldurma iddiasının ispat yükü
2022/633 E. 2022/564 K. ·
Menfi tespit / İstirdatistinaf başvurusunun esastan reddi
Kambiyo senedine dayalı takipte, senedin anlaşmaya aykırı doldurulduğunu veya boş olarak imzalandığını ileri süren borçlu, kambiyo senetlerindeki soyutluk prensibi gereği bu iddiasını yazılı delille ispat etmekle yükümlüdür; aksi ispatlanmadıkça senet geçerli kabul edilir. Bono üzerinde aynı kişi tarafından hem keşideci (şirket adına) hem de avalist sıfatıyla iki ayrı imza atılmışsa, TTK 776 gereği bonoda sorumluluk tek imzayla doğduğundan, imzalardan birinin şahsi avalist sıfatıyla atıldığı kabul edilerek şahsi sorumluluk doğar. Tanzim tarihi ile vade…
menfi tespit davasıkambiyo senedibonosoyutluk (mücerretlik) prensibiaçığa imza/açığa bonoavalist
-
Süresinde ibraz edilmeyen çekte sebepsiz zenginleşme zamanaşımı
2022/254 E. 2022/220 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Süresinde ibraz edilmeyen çekin hamili, keşideci dahil önceki çek borçlularına kambiyo ilişkisi içinde başvuramaz; taraflar arasında temel ilişki bulunmuyorsa hamil, alacağını sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre, çeklerin zamanaşımına uğradığı tarihi takip eden tarihten itibaren bir yıl içinde talep edebilir. Bu bir yıllık sürenin başlangıcı çeklerin zamanaşımına uğradığı tarihtir; çek bedeline karşılık verildiği ileri sürülen bir taşınmazın sonradan iptaline ilişkin kararın kesinleşme tarihi, temel ilişkinin açıkça ispatlanmadığı hallerde bu süre…
menfi tespititirazın iptaliçekte zamanaşımısebepsiz zenginleşmetemel ilişkikambiyo senedi
-
Bono niteliğindeki senede dayalı ihtiyati hacze itirazın İİK 265 sınırları içinde incelenmesi
2021/1761 E. 2021/1500 K. ·
İhtiyati hacizistinaf başvurusunun esastan reddi
İhtiyati hacze itiraz, İİK 265. maddede tahdidi olarak sayılan sebeplerle (dayandığı nedenler, yetki, teminat) sınırlıdır; borcun bulunmadığı, senedin sonradan doldurulduğu gibi itirazlar menfi tespit veya alacak davasına konu edilebilecek nitelikte olup ihtiyati hacze itiraz yoluyla ileri sürülemez ve incelenemez. Vadesi gösterilmeyen bono, TTK 704 uyarınca görüldüğünde ödenecek bono sayılır ve bu husus senedin bono vasfını etkilemez; vade süresinin geçirilmesi cirantalara müracaat hakkını düşürse de zamanaşımı süresi dolmadıkça keşidecinin sorumluluğu…
ihtiyati hacizihtiyati hacze itirazbonoaçığa imzavadesiz senetzamanaşımı
-
Bono iptali davasında zamanaşımı def'i re'sen gözetilemez
2020/1080 E. 2020/947 K. ·
Kıymetli evrak iptali / Zayikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
Zayi nedeniyle kıymetli evrakın (bono) iptali davası hasımsız açılan, üçüncü kişiler açısından kesin hüküm doğurmayan ve maddi hukuk açısından şekli kolaylık sağlayan bir dava türüdür. Bu davaların zamanaşımına tabi olduğu kanunla düzenlenmemiştir; zamanaşımı bir def'i olduğundan hasımsız davada hakim tarafından re'sen göz önüne alınamaz. Senetteki hakkın zamanaşımına uğramış olması, zayi nedeniyle iptal kararı verilmesine engel oluşturmaz.
zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalibonozamanaşımı def'ihasımsız davakesin hükümibraz süresi
-
Çek zorunlu karşılık bedelinde hamil için 10 yıllık zamanaşımı
2018/1555 E. 2020/417 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Banka tarafından çek taahhütnamesi kapsamında hamile ödenmesi gereken zorunlu karşılık (sorumluluk) bedeli talebi, hamil ile banka arasındaki ilişkiye özgü 10 yıllık zamanaşımı süresine tabidir; bu süre, hamilin zorunlu karşılığı bankadan talep edebileceği zamana ilişkindir. Sürenin dava/karar tarihi itibarıyla dolması halinde bankanın gayri nakdi risk teşkil eden sorumluluk bedelini ödeme yükümlülüğü sona erer ve bu kısım yönünden dava konusuz kalır; mahkemece karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesi doğru olur.
çek taahhütnamesizorunlu karşılıksorumluluk bedelizamanaşımıitirazın iptalikonusuz kalma
-
Zamanaşımına uğramış çekte hamilin keşideciye karşı temel ilişkiye dayanma hakkı
2018/600 E. 2020/93 K. ·
İtirazın iptalikaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Kambiyo zamanaşımına uğramış bir çekte hamil, kendisinden önceki cirantaya karşı temel ilişkiye, keşideciye karşı ise sebepsiz zenginleşmeye dayanabilir; ancak hamil çekte lehdar konumundaysa ve keşideci ile arasında doğrudan temel ilişki (örn. satım sözleşmesi/cari hesap) bulunuyorsa, talebini bu temel ilişkiye dayandırabilir ve bu durumda 10 yıllık genel zamanaşımı süresi uygulanır. Ancak temel ilişkinin varlığının ispatı yeterli olmayıp, çek tutarınca alacağın da ayrıca ispatlanması gerekir; taraflar arasındaki cari hesap kayıtları arasında fark…
çekte zamanaşımıyazılı delil başlangıcısebepsiz zenginleşmetemel ilişkicari hesapicra inkar tazminatı
-
Bono zamanaşımı savunması ancak lehtar/ciranta yönünden etkili, aval verenlere sirayet etmez
2019/2361 E. 2019/1674 K. ·
İhtiyati hacizkaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Bonoda, hamilin cirantalarla düzenleyene (lehtar/ciranta) karşı ileri süreceği istemler TTK 749/2 uyarınca süresinde çekilen protesto tarihinden itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar ve bu süre geçtikten sonra yapılan ihtiyati haciz talebine karşı ilgili borçlu zamanaşımı def'ini ileri sürebilir. Ancak bu def'i, sadece onu ileri süren borçlu(lar) yönünden sonuç doğurur; ihtiyati hacze itiraz etmeyen keşideci ve keşideci gibi sorumlu aval verenler yönünden ihtiyati haczin kaldırılmasına karar verilemez.
ihtiyati hacizihtiyati hacze itirazzamanaşımı def'ibonoprotestolehtar
-
Çekte zamanaşımı dolduktan sonra açılan sebepsiz zenginleşme davasının reddi
2018/616 E. 2019/633 K. ·
Alacakdiğer
Çekte ibraz süresinin bitiminden itibaren işleyen müracaat hakkı zamanaşımı, icra takibinde zamanaşımını kesen işlem yapılmadıkça ve imzaya itiraz nedeniyle takip resmen durdurulmadıkça işlemeye devam eder. Çekin zamanaşımına uğramasından sonra sebepsiz zenginleşme davası ancak bir yıl içinde açılabilir; bu süre geçtikten sonra açılan dava zamanaşımı nedeniyle reddedilir. Ayrıca sebepsiz zenginleşme davası, çek ilişkisinin niteliği gereği yalnızca keşideciye karşı ileri sürülebilir; lehdar veya ciranta konumundaki davalılara yöneltilemez.
sebepsiz zenginleşmeçekzamanaşımımüracaat hakkıibraz süresiimzaya itiraz