Zamanaşımı
20 karar
🌱 Mesele-tohumu: bu başlık mesele granülaritesine yakındır; Etap 2 mesele madenciliği buradan başlayabilir.
-
Acentelik prim alacağında yabancı para talebi ve kur farkı geçerliliği
2022/2082 E. 2025/1702 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Acentelik sözleşmesi kapsamında sigorta acentesinin tahsil edip sigorta şirketine aktarmadığı prim bedellerine ilişkin uyuşmazlıklarda; sözleşmede sigorta şirketinin gönderdiği belgelere belirli sürede itiraz edilmediği takdirde bu belgelerin içeriğinin kabul edilmiş sayılacağına dair hüküm varsa ve acente süresinde itiraz etmemişse, sigorta şirketinin kayıtları esas alınır. Prim alacağı Euro bazlı düzenlenen sigorta poliçelerine dayanıyorsa, TBK 99 uyarınca alacaklının bu alacağı yabancı para cinsinden talep etmesi mümkündür; ticari defterlerin Vergi…
acentelik sözleşmesiitirazın iptaliyabancı para borcukur farkızamanaşımıyetki itirazı
-
Bankanın çek hesabı açarken gerekli araştırmayı yapmaması nedeniyle tazminat
2022/1879 E. 2025/1138 K. ·
Tazminatkaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Bir bankanın, çek hesabı açarken müşterisinin kimliği, ekonomik durumu, ikameti ve malvarlığı konularında 5941 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile mülga TTK'nın 18. maddesinin öngördüğü basiret ve özeni göstermeden çek karnesi vermesi ve çekin karşılıksız çıkması halinde, banka bu kusurlu davranışının sonuçlarına katlanmak zorundadır. Ancak çekin hamili de ticari ilişkide bulunduğu kişinin ödeme kabiliyetini araştırmakla yükümlü olduğundan, bu araştırmayı yapmadan çeki kabul eden hamil de kusurlu sayılır ve zarar taraflar arasında kusur oranına göre…
5941 sayılı Çek Kanunu 2. maddebankanın basiret ve özen yükümlülüğüçek hesabı açılışında araştırma yükümlülüğüortak kusur (müterafik kusur)takibin semeresiz kalmasıbelirsiz alacak davasıkambiyo bağlantılı
-
Açık hesap alacağında ticari defter kaydı delil değeri ve takas itirazı
2022/805 E. 2025/697 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Taraflar arasında yazılı cari hesap sözleşmesi bulunmayıp ticari ilişki açık hesap şeklinde işliyorsa, bu ilişkiye TTK'nın cari hesap hükümleri uygulanmaz; satım ilişkisinden kaynaklanan alacaklara 10 yıllık genel zamanaşımı süresi uygulanır. Tarafların ticari defter kayıtları arasında mutabakatsızlık varsa, HMK 222/3 uyarınca usulüne uygun tutulan defter kaydı, karşı tarafın kaydı buna aykırı değilse veya kayıt kesin delille çürütülmemişse delil olarak kabul edilir; belgeyle desteklenmeyen kayıt/iddialar dikkate alınmaz. Karşı tarafın defterinde…
açık hesap ilişkisicari hesap sözleşmesiticari defter delilitakas mahsupicra inkar tazminatıitirazın iptali
-
Bayilik sözleşmesinin erken sona ermesinde bakiye yatırım bedelinin sebepsiz zenginleşmeye göre iadesi
2022/557 E. 2025/580 K. ·
Alacakkaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Bayilik sözleşmesinin, sözleşme süresi dolmadan bir kamu kurumu kararı gereği sona ermesi halinde, bayi tarafından sözleşme süresiyle orantılı olarak alınan yatırım katılım bedelinin kullanılmayan (bakiye) süreye isabet eden kısmı, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iade edilir; bu iadeye ilişkin zamanaşımı süresi, alacağın istenebilir hale geldiği tarihten (intifa hakkının tapudan terkin edildiği tarihten) itibaren işlemeye başlar ve alacak ayrıca ipotekle teminat altına alınmışsa TMK 864 gereği zamanaşımına uğramaz. Sebepsiz zenginleşmeye dayalı…
sebepsiz zenginleşmedenkleştirici adalet ilkesiintifa hakkıkıstelyevm hesabızamanaşımıkefaletbayilik (acente-kıyas)
-
Haksız fesih sonrası mahrum kalınan prim geliri talebi
2025/18 E. 2025/30 K. ·
Alacakistinaf başvurusunun esastan reddi
Bir bayilik sözleşmesinin haksız feshedildiğine ilişkin kesinleşmiş mahkeme kararı bulunması halinde, bu husus taraflar arasındaki sonraki davada kesin delil teşkil eder ve yeniden incelenemez. Haksız fesih sonucunda bayiin uğradığı zarar doğrudan bir kar kaybı şeklinde ortaya çıkmasa da, sözleşme kapsamında elde ettiği prim gelirlerinden mahrum kalması nedeniyle bu prim kaybı, makul bir süre esas alınarak hesaplanabilir; bu hesaplamada davalı tarafın kendi kayıtlarına dayanılması halinde davacının ticari defterlerinin usulüne uygunluğu sonuca etkili…
bayilik sözleşmesihaksız fesihkesin delilmahrum kalınan karprim alacağızamanaşımıbayilik (acente-kıyas)
-
Bayilik sözleşmesi kapsamında tesis edilen intifa hakkının Rekabet Kurulu kararıyla süresinden önce sona ermesi
2021/1936 E. 2024/538 K. ·
Alacakkaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Bayilik sözleşmesi kapsamında tesis edilen intifa hakkının, Rekabet Kurulu düzenlemeleri gereğince öngörülen süreden önce sona ermesi halinde, bayiin sözleşme süresinin sonuna kadar devam edeceği inancıyla peşin ödediği intifa bedelinin, intifadan yararlanılamayan süreye karşılık gelen kısmı, alıcının iyiniyetli olması ve sözleşme devam ettiği sürece intifadan yararlanmış olması nedeniyle kıstelyevm usulüyle (güncellenmeksizin) hesaplanarak sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iade edilir. Aynı şekilde, sözleşme kapsamında yapılan ve halen alıcı…
sebepsiz zenginleşmeintifa hakkıkıstelyevmrekabet hukukudikey anlaşmayetki sözleşmesibayilik (acente-kıyas)
-
Cezai şartın fahiş olması nedeniyle tenkis edilmeden hüküm kurulması hatası
2021/532 E. 2023/1864 K. ·
İtirazın iptalikaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Bayilik sözleşmesinde öngörülen cezai şartın tahsili talep edildiğinde, hakim BK 161 (TBK m.182) uyarınca cezai şartın fahiş olup olmadığını resen değerlendirmek ve gerekirse tenkis etmekle yükümlüdür; bu değerlendirme tarafların iktisadi durumu, ödeme kabiliyeti, sağlanan menfaat, kusur derecesi ve borca aykırılığın ağırlığı ile feshin gerçekleştiği tarihteki ekonomik koşullar esas alınarak yapılır. Aynı sözleşmeye dayalı önceki kısmi davada tenkis yapılmamış olması, sonraki ek davada bu hususun kesinleştiği anlamına gelmez; kısmi davada kesinleşen…
cezai şarttenkiskısmi dava-ek dava ilişkisiderdestlikzamanaşımı def'ikar mahrumiyetibayilik (acente-kıyas)
-
Cari hesap sözleşmesi yoksa TTK 101 zamanaşımı uygulanmaz
2023/1912 E. 2023/1534 K. ·
İtirazın iptalikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
Taraflar arasında TTK m.89 anlamında yazılı bir cari hesap sözleşmesi bulunmuyorsa, aralarındaki ticari ilişki açık hesap ilişkisi niteliğinde kabul edilir ve bu ilişkiye TTK m.101'deki cari hesap zamanaşımı süresi uygulanmaz; bu durumda alacak TBK m.146'daki 10 yıllık genel zamanaşımı süresine tabi olur.
cari hesap sözleşmesiaçık hesap ilişkisizamanaşımı def'iitirazın iptaligenel zamanaşımı
-
Açık hesap ilişkisinde zamanaşımı başlangıcı ve sürenin tespiti
2023/1610 E. 2023/1288 K. ·
İtirazın iptalikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
Yazılı bir cari hesap sözleşmesi bulunmadıkça, açık hesap ilişkilerinde TTK'nın cari hesaba ilişkin zamanaşımı hükümleri (TTK 101) uygulanamaz. Açık hesap ilişkisinde zamanaşımı süresinin başlangıcı, tarafların en son karşılıklı ödeme/fatura düzenlediği tarih olan hesap ilişkisinin sona erdiği (alacağın muaccel hale geldiği) tarihtir. Uygulanacak zamanaşımı süresinin doğru tespiti için, alacağın kaynağı olan sözleşme ilişkisinin niteliğinin açıklığa kavuşturulması gerekir; bu husus belirsizse mahkeme taraflara mehil vererek sözleşme ilişkisini…
açık hesap ilişkisicari hesap sözleşmesizamanaşımıitirazın iptaliistinabemuacceliyet
-
Satım sözleşmesinde geç teslim, ayıp ve ağır kusur tazminatı
2023/188 E. 2023/1061 K. ·
Alacakkaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Satım sözleşmesinde satıcının sorumluluğunu sınırlayan hükümler (gecikme cezası tavanı, dolaylı zarar sorumsuzluğu), satıcının ağır kusuru (hileye yakın, kasta yakın nitelikte tam bir aldırmazlık) ispatlanmadıkça geçerlidir; sektörel yoğunluk gibi öngörülebilir genel koşullar nedeniyle oluşan gecikme ağır kusur oluşturmaz. Buna karşılık, tespit edilen bir üretim/imalat hatasının süresinde giderilmeyip tekrar tekrar arızaya yol açması satıcının ağır kusurunu oluşturabilir. Garanti süresi içinde bedeli ödenip servis hizmeti verilmemesi nedeniyle oluşan…
eser-satım karma sözleşmeağır kusursorumsuzluk anlaşmasıgecikme cezasıkısmi davaıslah
-
Rekabet Kurulu kararı nedeniyle geçersiz kalan bayilik sözleşmesinde iade talebi
2023/488 E. 2023/818 K. ·
Alacakistinaf başvurusunun esastan reddi
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında muafiyet süresi (18.09.2010) sonrasında geçersiz hale gelen bayilik/intifa sözleşmeleri çerçevesinde ifada bulunan tarafın edimlerinin geri istenmesi BK/TBK'nın sebepsiz zenginleşme hükümlerine tabidir; ancak dağıtıcı tarafından yapılan ödemenin hangi süreye (bayilik sözleşmesi süresi mi, intifa hakkı süresi mi) bağlı olarak verildiği faturalar, protokol hükümleri ve muhasebe kayıtları üzerinden tespit edilmeli, bu tespite göre iade yükümlülüğünün kapsamı belirlenmelidir. Bir alacağın hem doğrudan alacak…
denkleştirici adalet ilkesisebepsiz zenginleşmepeşin satış teşvik primiintifa hakkıbayilik sözleşmesizorunlu takip arkadaşlığıbayilik (acente-kıyas)
-
Tedarik sözleşmesinin haksız feshinde kar kaybı hesabı ve portföy tazminatı
2020/352 E. 2023/227 K. ·
Tazminatkaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
818 sayılı BK'ya tabi bir sözleşmede, sonradan yürürlüğe giren 6098 sayılı TBK'daki genel işlem koşulları denetimi hükümleri uygulanamaz; tek taraflı fesih hakkı veren madde bu gerekçeyle geçersiz sayılamaz. Tedarik/distribütörlük sözleşmesinin haksız feshi halinde kar kaybı talebi TBK 126 (818 sayılı BK'da karşılığı) kapsamında ileri sürülebilir; ancak tazminat hesabı sözleşmenin azami (5 yıllık) süresine göre değil, sözleşmenin dönemsel yenilenme hükmüne göre belirlenen bakiye dönem sonuna kadar yapılmalıdır. Hesaplamada önce davacının emsal iş bulup…
genel işlem koşullarıtedarik sözleşmesitek satıcılık sözleşmesikar kaybı (müspet zarar)portföy tazminatı (denkleştirme istemi)sürekli edimli sözleşmede temerrütbayilik (acente-kıyas)
-
Aracın gümrükte el konulması nedeniyle satıcının zapttan sorumluluğu
2020/892 E. 2022/1660 K. ·
İtirazın iptalikaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Taraflardan her ikisinin de tacir olduğu ticari satım ilişkisinde, satılan aracın ithalinde gümrük vergisinin eksik ödenmesi nedeniyle el konulması, satıcının ayıba karşı sorumluluğu değil, mülga BK 189 vd. maddelerindeki zapttan sorumluluk hükümleri kapsamında değerlendirilir; bu sorumluluk için özel bir zamanaşımı öngörülmediğinden 10 yıllık genel zamanaşımı süresi uygulanır. Alıcının elkoymayı bertaraf etmek amacıyla yaptığı zorunlu nitelikteki ödeme, zararın artmasını önleyici mahiyette olup satıcının sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; bu bedel…
zapttan sorumlulukayıba karşı sorumlulukticari satımtüketici işlemiicra inkar tazminatılikit alacak
-
Fatura alacağına dayalı itirazın iptali davasında hak düşürücü süre ve ispat
2019/669 E. 2021/700 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
İtirazın iptali davasında bir yıllık hak düşürücü sürenin başlangıcı, İİK m.67 uyarınca ödeme emrine vaki itirazın alacaklıya usulünce tebliğ edildiği tarihtir; borçlunun tebliğ tarihinin düzeltilmesine ilişkin icra mahkemesi kararının alacaklıya tebliğ edilmiş olması, itiraza dair açık bir bilgi içermiyorsa alacaklının itirazdan usulüne uygun haberdar edildiği anlamına gelmez ve süre bu tarihten işlemeye başlamaz. Fatura bedeli alacağında mal teslimi, taraflar arasında yazılı cari hesap sözleşmesi bulunmasa bile, sevk irsaliyesi imzasız olsa dahi başka…
itirazın iptalihak düşürücü sürezamanaşımıispat yüküsevk irsaliyesicari hesap sözleşmesi
-
Temsil yetkisi sona eren kişinin çektiği paranın istirdadı
2019/543 E. 2021/429 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Ticaret siciline tescil ve ilanı zorunlu bir husus tescil ve ilan edilmişse, üçüncü kişiler bu hususu bilmediklerini ileri süremez; şirket temsilcisinin temsil yetkisinin kaldırılması sicile tescil edilmişse, temsilci bu durumu bilmediğini iddia edemez ve tescilden sonra çektiği paradan sorumlu olur. Temsil yetkisinin kaldırılmasına ilişkin genel kurul kararının geçersizliği ancak karar iptali davasında ileri sürülebilir. Banka, yetkisiz temsilcinin çektiği parayı mevduat sahibine iade ederken kusurlu davranmamışsa bu iade işlemi banka için sorumluluk…
ticaret sicili tescilitemsil yetkisinin sona ermesiyetkisiz temsilciitirazın iptaliicra inkar tazminatızamanaşımı def'i
-
Bayilik/intifa sözleşmesinde kullanılmayan süreye isabet eden bedelin sebepsiz zenginleşme ile iadesi
2019/303 E. 2021/305 K. ·
Alacakkaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Rekabet Kurulu kararıyla geçersiz hale gelen bayilik/intifa ilişkisinde, sağlayıcı tarafından bayiye ödenen finansal destek ve yatırım bedellerinin kullanılmayan süreye isabet eden kısmının iadesi istendiğinde; bu bedelin sözleşme süresinin tamamını kapsayacak şekilde verildiği ispatlanamıyorsa (örn. muhasebe kayıtları aksini gösteriyorsa) o kalem talep dışı bırakılır. İade sorumluluğu sebepsiz zenginleşme hükümlerine (TBK 79) dayandığından davalı sadece kendisinin fiilen zenginleştiği (elinde kalan) tutar kadar sorumludur; davacının ödediği ancak…
denkleştirici adalet ilkesisebepsiz zenginleşmetaleple bağlılık ilkesiderdestlik dava şartızorunlu takip arkadaşlığıipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takipbayilik (acente-kıyas)
-
Acentelik sözleşmesinde müşterek-müteselsil borçluluk taahhüdünün kefaletten farkı
2018/2270 E. 2020/1165 K. ·
İtirazın iptalikaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Bir sözleşmede üçüncü kişinin fiilini taahhüt eden kişilerin, sözleşme metninde kefalet olarak nitelendirilmeyip müşterek ve müteselsil borçlu sıfatıyla imza atmış olmaları halinde, taahhütlerine BK 110 (üçüncü şahsın fiilini taahhüt) hükmü uygulanır ve kefalete ilişkin şekil şartları aranmaz. Müteselsil borçluluk halinde, borçlulardan birinin sorumluluğunun sona ermesi sözleşme süresinin dolmasına bağlı değildir; BK 163 (eski 142) uyarınca sorumluluk borcun tamamı ödeninceye kadar devam eder. Temerrüde ilişkin ihtarnamenin tebliğ edildiği…
müşterek ve müteselsil borçluluküçüncü şahsın fiilini taahhüt (BK 110)kefaletacentelik sözleşmesiitirazın iptalitemerrüt
-
İpotekle temin edilen alacakta zamanaşımı işlemez (TMK 864)
2018/1645 E. 2020/506 K. ·
İtirazın iptalikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
Bir alacak, tapuya tescilli ipotekle temin edilmişse, TMK 864 uyarınca rehnin tapu kütüğüne tescilinden sonra bu alacak için zamanaşımı işlemez; ilk derece mahkemesinin salt genel zamanaşımı süresine dayanarak, alacağın ipotekle güvence altına alındığını gözetmeksizin davayı reddetmesi hatalıdır. Ayrıca, önceki bir icra takibine yönelik itirazın iptali davasının açılmamış sayılması ve bu kararın kesinleşmesi nedeniyle o takibin düşmesi, alacaklının aynı alacak için yeniden icra takibi yapmasına yasal bir engel oluşturmaz.
zamanaşımıipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibiitirazın iptaliaçılmamış sayılmahak düşürücü sürecari hesap
-
Karma nitelikli sözleşmede uzun zamanaşımı süresinin uygulanması
2018/1142 E. 2020/203 K. ·
Tazminatkaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
Bir sözleşmede hem acentelik unsuru (taraf adına ve hesabına aracılık) hem de bayilik unsuru (kendi nam ve hesabına satış-dağıtım) birlikte yer alıyorsa, sözleşme karma nitelikte kabul edilir ve bu sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıklarda zamanaşımı süresi olarak, acentelik ve bayilik ilişkilerine ilişkin sürelerden daha uzun olanı esas alınır.
acentelik sözleşmesibayilik sözleşmesikarma sözleşmezamanaşımızamanaşımı def'ibayilik (acente-kıyas)
-
Açık hesap ilişkisinde ticari defter kayıtları esas alınarak alacak tespiti
2018/774 E. 2019/1359 K. ·
İtirazın iptalikaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Taraflar arasında yazılı bir cari hesap sözleşmesi bulunmuyorsa, süregelen ticari ilişki açık hesap ilişkisi niteliğinde kabul edilir ve TTK'nın cari hesaba ilişkin hükümleri ile cari hesaba özgü zamanaşımı süresi uygulanmaz; bu ilişkiden doğan alacaklar genel 10 yıllık zamanaşımına tabidir. Ticari defter kayıtlarının delil niteliğinin değerlendirilmesi hukuki bir mesele olup bilirkişi incelemesi gerektiren teknik bir husus değildir; hakim bu değerlendirmeyi bilirkişi raporuna bağlı kalmaksızın kendisi yapabilir. Taraflardan biri kendi ticari…
itirazın iptalicari hesap sözleşmesiaçık hesap ilişkisiticari defterzamanaşımıbilirkişi incelemesi