Kambiyo senedinde sebepsiz zenginleşme
TTK 732 · 23 karar
-
Zamanaşımına uğramış çeke dayalı alacak davasında ispat yükü
2022/1107 E. 2025/738 K. ·
Alacakistinaf başvurusunun esastan reddi
Kambiyo vasfını yitirip zamanaşımına uğramış çekler, taraflar arasında temel bir hukuki ilişkinin varlığı halinde yazılı delil başlangıcı niteliği taşır; bu durumda alacaklı, genel hükümlere göre açtığı davada temel ilişkiyi ve alacağın varlığını her türlü delille ispatlamak zorundadır ve mücerretlik ilkesinden yararlanamaz. Ayrıca zamanaşımına uğramış çeke dayalı olarak sebepsiz zenginleşme hükümlerine başvurma hakkı da, zamanaşımı tarihinden itibaren 1 yıllık süreyle sınırlıdır; bu süre içinde talepte bulunulmaz ve dava temel ilişkiye dayandırılırsa,…
çek zamanaşımıdelil başlangıcımücerretlik ilkesisebepsiz zenginleşmetemel ilişkiispat yükü
-
Zamanaşımına uğramış bonoda ispat yükü ve hukuki nitelendirme hatası
2022/724 E. 2025/688 K. ·
İtirazın iptalikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
Zamanaşımına uğramış bir bonoda, lehtarın davacı, keşidecinin ise davalı (murisin mirasçıları) olduğu ve taraflar arasında bononun düzenlenmesine dayanak temel bir ilişki bulunduğu hallerde, bono yazılı delil başlangıcı niteliğinde olup davacı alacağını temel ilişkiye dayanarak tanık dahil her türlü delille ispat edebilir; bu durumda TTK 732'de düzenlenen sebepsiz zenginleşme hükümleri ve buna bağlı ispat yükünün keşideciye/davalıya geçmesi kuralı uygulanamaz. Hukuki nitelendirme hakime ait olduğundan, tarafların yanlış hukuki sebep göstermesi mahkemeyi…
itirazın iptalibonozamanaşımıyazılı delil başlangıcıtemel ilişkisebepsiz zenginleşme (TTK 732)
-
Çekte keşideci imzası uyuşmasa da likit alacak ve icra inkar tazminatı
2022/276 E. 2024/1608 K. ·
İtirazın iptalikaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Süresinde ibraz edilmeyen çeklerde TTK 732 uyarınca hamilin keşideciden sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre talep ettiği alacak, kambiyo senedinden kaynaklandığı için likit sayılır; keşideci imzası ile bankadaki imzanın uyuşmaması, keşidecinin çeki bizzat ikrar etmesi halinde alacağın likitliğini ortadan kaldırmaz. Borçlunun itirazında haksız olduğu tespit edilip alacak likit kabul edildiğinde, itirazın iptali davasında istem varsa icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerekir.
TTK 732sebepsiz zenginleşmeçekibraz süresiicra inkar tazminatılikit alacak
-
Süresinde ibraz edilmeyen çekte TTK 732 sebepsiz zenginleşme davası
2021/1966 E. 2024/161 K. ·
Alacakkaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
Süresinde ibraz edilmeyen ve keşide tarihinde tahrifat bulunan bir çekte hamilin kambiyo hukukundan kaynaklanan hakları düşer; hamil ile keşideci arasında temel ilişki yoksa alacak ancak TTK 732 (818. madde atfıyla) sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre talep edilebilir ve bu davada ispat yükü sebepsiz zenginleşmediğini iddia eden keşidecidedir. İspat yükü karşı tarafta olan davada, kendisine yüklenen ispat külfetini taşımayan tarafın da savunma kapsamında delil ibraz hakkı bulunur; bu hak kısıtlanarak, taraf delillerinin toplanmadan ve…
TTK 732 sebepsiz zenginleşmekambiyo hukuku müracaat hakkının kaybıçekte tahrifatispat yükümenfi tespitciranta-keşideci temel ilişkisi
-
Rehin cirosuyla elde tutulan çekte yetkili hamillik ve TTK 732 talebi
2021/1175 E. 2024/39 K. ·
Alacakistinaf başvurusunun esastan reddi
Çek metninde açıkça rehin cirosu yazılmasa da, çekin teminat amacıyla devredildiği banka kayıtları veya tevdi bordrosu gibi belgelerden anlaşılıyorsa, bu durum gizli rehin cirosu niteliğinde kabul edilir; poliçeye ilişkin TTK 689. maddeye çek hükümlerinde (TTK 818) atıf yapılmadığından çekte rehin cirosu caiz değildir ve teminat amacıyla çeki ciro yoluyla elde eden kişi çeke dayalı hakları kullanamaz. TTK 732. maddesindeki sebepsiz zenginleşmeye dayalı dava hakkı yetkili hamile tanınmış bir hak olduğundan, çeki rehin cirosu sonucu elinde bulunduran kişi…
sebepsiz zenginleşme (TTK 732)yetkili hamillikrehin cirosugizli rehin cirosutemlik cirosuteminat çeki
-
Organik bağ nedeniyle kardeş şirketin kambiyo senedi borcundan sorumluluğu
2021/1043 E. 2023/1581 K. ·
Alacakistinaf başvurusunun esastan reddi
Tüzel kişilik perdesinin aralanması ve alacağın hakim ortak veya kardeş şirketten talep edilebilmesi için, şirketler arasında organik bağ bulunduğunun tespiti yeterli değildir; bunun yanında alacaklılardan mal kaçırmak veya onları zarara uğratmak amacıyla kötü niyetli işlemler (muvazaalı hisse/unvan devri, borçların tasfiye vaadiyle ortaklığın el değiştirmesi, sermaye artırımının borç kapatma amacıyla yapılması gibi) yapıldığının somut verilerle ispatı gerekir. Bu koşullar birlikte gerçekleştiğinde, tüzel kişilik kavramının arkasına saklanılarak hakkın…
tüzel kişilik perdesinin aralanmasıorganik bağhakim ortakdürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yasağıkambiyo senedi (çek-bono) alacağımuvazaalı hisse devri
-
Süresinde ibraz edilmeyen çekte sebepsiz zenginleşmeye dayalı sorumluluk
2022/2131 E. 2022/1562 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Çekin ibraz süresi içinde bankaya ibraz edilmemesi nedeniyle kambiyo hukukuna dayalı müracaat hakkını kaybeden hamil, TTK 732. madde uyarınca sebepsiz zenginleşme hukuki sebebine dayanarak keşideciye başvurabilir; hukuki sebebin belirlenmesi tarafların değil hakimin görevi olduğundan, davacının dava dilekçesinde farklı bir hukuki nitelendirme yapmış olması, mahkemenin sebepsiz zenginleşme hükümlerini uygulamasını taleple bağlılık ilkesine aykırı kılmaz. Kira sözleşmesinde bizzat taraf olmayan ancak kiracıların ortağı/yetkilisi sıfatıyla kira borcuna…
itirazın iptalikambiyo senediibraz süresisebepsiz zenginleşme (TTK 732)hukuki nitelendirmetaleple bağlılık ilkesi
-
Mazeret dilekçesi değerlendirilmeden davanın açılmamış sayılması hatalıdır
2022/1680 E. 2022/1234 K. ·
Alacakkaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
Bir kez işlemden kaldırılmış olan davada, ikinci duruşmadan önce mahkemeye ulaşan ancak dosyaya işlenmeyen mazeret dilekçesi değerlendirilmeksizin, HMK 150 ve 320/son uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi usule aykırıdır; mazeretin dosyaya girip girmediği araştırılıp değerlendirilmeden bu sonuca ulaşılamaz.
açılmamış sayılmamazeret dilekçesiişlemden kaldırmabasit yargılama usulü
-
Süresinde ibraz edilmeyen çekte sebepsiz zenginleşme zamanaşımı
2022/254 E. 2022/220 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Süresinde ibraz edilmeyen çekin hamili, keşideci dahil önceki çek borçlularına kambiyo ilişkisi içinde başvuramaz; taraflar arasında temel ilişki bulunmuyorsa hamil, alacağını sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre, çeklerin zamanaşımına uğradığı tarihi takip eden tarihten itibaren bir yıl içinde talep edebilir. Bu bir yıllık sürenin başlangıcı çeklerin zamanaşımına uğradığı tarihtir; çek bedeline karşılık verildiği ileri sürülen bir taşınmazın sonradan iptaline ilişkin kararın kesinleşme tarihi, temel ilişkinin açıkça ispatlanmadığı hallerde bu süre…
menfi tespititirazın iptaliçekte zamanaşımısebepsiz zenginleşmetemel ilişkikambiyo senedi
-
Zamanaşımına uğrayan çekte sebepsiz zenginleşme faizi dava tarihinden başlar
2021/1232 E. 2021/1160 K. ·
Alacakistinaf başvurusunun esastan reddi
Süresinde ibraz edilmediği için zamanaşımına uğrayan çek, kambiyo senedi vasfını kaybeder; bu nedenle çekteki keşide/vade tarihi artık bir vade tarihi olarak kabul edilemez ve bu tarihten itibaren faiz istenemez. Sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayalı alacakta, borçlunun dava tarihinden önce temerrüde düşürüldüğüne dair delil bulunmuyorsa, faiz dava tarihinden itibaren işletilir.
sebepsiz zenginleşmekambiyo senedi vasfının kaybızamanaşımıtemerrüt faiziibraz süresiçek
-
Süresinde ibraz edilmeyen çekte sebepsiz zenginleşme ve ispat yükü
2019/1046 E. 2021/1124 K. ·
Alacakkaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Süresinde ibraz edilmeyen ve rehin/tahsil cirosuna ilişkin ibare taşımayan bir çekte, ciro temlik cirosu sayılır ve hamil kambiyo hukukundan doğan haklarını kaybeder. Bu durumda hamil ile keşideci arasında temel ilişki bulunmadığından hamil, TTK 732 (TTK 818 atfıyla) uyarınca sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanarak keşideciden alacak talep edebilir; ancak ispat yükü, sebepsiz zenginleşmediğini iddia eden keşidecidedir. Keşideci, sunduğu delil ve ticari defter kayıtlarıyla çek nedeniyle zenginleşmediğini ispatlarsa dava reddedilir. Ayrıca yetkisizlik…
sebepsiz zenginleşmekambiyo senediçekin süresinde ibrazıtemlik cirosurehin cirosutahsil cirosu
-
Çeki tahsil amacıyla elinde tutan bankaya karşı ödeme defi
2020/956 E. 2021/166 K. ·
Alacakkaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Bir çekin lehdar tarafından bankaya devrinde ciro üzerinde tahsil, rehin veya teminat amacıyla yapıldığına ilişkin bir ibare bulunmuyorsa, salt çek tevdi bordrosundaki ifadeye dayanılarak cironun tahsil cirosu olduğu kabul edilemez; banka bu durumda çeki temlik cirosu ile iktisap eden yasal hamil sayılır. Keşidecinin, çeki devralan bankaya karşı 'çek bedelini lehdara ödedim' definin ileri sürebilmesi için, yaptığı ödemelerin dava konusu çeke ilişkin olduğunu ve bankanın bu ödemeleri kabul ettiğini veya karşı çıkmadığını kanıtlaması gerekir; ödemeler…
sebepsiz zenginleşmetahsil cirosutemlik cirosubeyaz ciroyasal hamillikdef'i
-
Kambiyo senedinde şahsi def'inin hamile ileri sürülemeyeceği
2019/295 E. 2021/159 K. ·
Menfi tespit / İstirdatdiğer
Kambiyo senedine dayalı menfi tespit davasında, kambiyo senedinin soyutluğu ve TTK 818/1-e atfıyla TTK 687/1 hükmü gereği, düzenleyen veya önceki hamillerle borçlu arasındaki şahsi ilişkiye dayanan def'iler, hamilin senedi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket ettiği ispatlanmadıkça hamile karşı ileri sürülemez; borçlu olmadığını ileri süren taraf bunu ispatla yükümlüdür. Ayrıca, alacaklının takibi sırasında İİK 72/3 uyarınca ihtiyati tedbir kararı verilip infaz edilmişse ve menfi tespit davası reddedilmişse, İİK 72/4 uyarınca…
menfi tespit davasıkambiyo senedinde soyutluk prensibişahsi def'iimzaların istiklali prensibiispat yüküihtiyati tedbir
-
Zamanaşımına uğrayan çekte keşideciye sebepsiz zenginleşme davası
2020/1543 E. 2020/1395 K. ·
Alacakkaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Zamanaşımına uğrayan çekin hamili, kambiyo hukukundan doğan haklarını yitirmiş olsa bile TTK 732. madde uyarınca keşideciden sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre alacağını talep edebilir; bu davada taraflar arasında temel (esas) ilişki bulunması şartı aranmaz. Bu tür davada ispat külfeti davalı keşidecidedir; keşideci, hamilin zararına sebepsiz zenginleşmediğini yazılı delillerle kanıtlamakla yükümlüdür, aksi ispatlanamazsa keşideci sebepsiz zenginleşmiş sayılır. Faiz talebi açısından ise kambiyo hakları yitirildiğinden ibraz tarihinden faiz istenemez;…
sebepsiz zenginleşmezamanaşımı (çek)TTK 732ispat yükükambiyo hukukureeskont faizi
-
Ciro yoluyla bono hamilinin sebepsiz zenginleşme davasında yetki
2020/1408 E. 2020/1296 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Ciro yoluyla bonoyu devralan üçüncü kişi hamil ile keşideci arasında akdi ilişki bulunmadığından, zamanaşımına uğramış bonoya dayalı TTK 732 kapsamındaki sebepsiz zenginleşme davasında sözleşmeye özgü yetki kuralı (TBK 89/1 uyarınca alacaklının ikametgahı) uygulanamaz; itirazın iptali davasına özgü bir yetki düzenlemesi bulunmadığından davada HMK 6. madde gereğince genel yetki kuralı uygulanır ve yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri mahkemesidir.
yetki itirazıgenel yetki kuralısebepsiz zenginleşmeciro yoluyla hamilsözleşme ilişkisiitirazın iptali
-
Karşılıksız çekte TTK 732 uyarınca sebepsiz zenginleşmenin ispatı
2020/606 E. 2020/639 K. ·
Alacakistinaf başvurusunun esastan reddi
Çekin süresinde bankaya ibraz edilmemesi nedeniyle hamilin kambiyo hukukundan doğan haklarını yitirmesi halinde, hamil TTK 732 uyarınca keşideciden sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre alacağını talep edebilir; ancak bu durumda ispat külfeti, hamilin zararına zenginleşmediğini kanıtlamak üzere keşideciye (davalıya) aittir. Keşideci, çekin hatır çeki niteliğinde düzenlendiğini ve lehdarın taahhüt ettiği edimi (somut olayda eğitim hizmetini) yerine getirmediğini yazılı delillerle ispatlarsa, sebepsiz zenginleşmediği kabul edilir ve alacak davası…
sebepsiz zenginleşmekambiyo senedi (çek)hamilkeşideciibraz süresihatır çeki
-
Süresinde ibraz edilmeyen çekte cirantaya başvuru hakkının kapsamı
2018/1349 E. 2020/362 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Süresinde bankaya ibraz edilmeyen çek kambiyo vasfını yitirse de yazılı delil başlangıcı niteliğini korur; bu durumda hamil, ancak kendisinden önce gelen cirantaya karşı temel ilişkiye dayanarak veya TTK 818/1-m. yollamasıyla TTK 732. madde uyarınca keşideciye karşı sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanarak başvuru hakkını kullanabilir. Ciro silsilesinde kendisinden sonra gelen bir cirantaya (yani ciro sırasına göre kendisinden önce yer alan cirantaya) karşı böyle bir başvuru hakkı bulunmaz.
kambiyo vasfının yitirilmesiyazılı delil başlangıcıciro silsilesitemel ilişkisebepsiz zenginleşmeitirazın iptali
-
Süresinde ibraz edilmeyen çekte sebepsiz zenginleşme davasında ispat külfeti
2018/1108 E. 2020/223 K. ·
Alacakkaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
Süresinde ibraz edilmeyen ve kambiyo vasfını kaybeden çekte, tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın uyuşmazlık mutlak ticari dava sayılır ve görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesidir. Kambiyo hukukuna dayalı müracaat hakkını yitiren hamil, keşideciye karşı çeke delil başlangıcı olarak dayanarak ya da TTK 818 yollamasıyla TTK 732 uyarınca sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanarak dava açabilir; bu tür bir davada ispat külfeti, iddianın ileri sürülüş biçimi gözetilerek davacı üzerindedir ve davacı iddiasını tanık dahil her türlü delille…
kambiyo senedi vasfının kaybısebepsiz zenginleşmeyazılı delil başlangıcıispat külfetimutlak ticari davagörevli mahkeme
-
Çekin tüketici işlemine dayanması halinde görevli mahkeme tüketici mahkemesidir
2019/2117 E. 2019/1648 K. ·
Alacakistinaf başvurusunun esastan reddi
Bir çekin düzenlenmesine esas teşkil eden temel ilişki, tüketici işlemi niteliğinde ise (örneğin eğitim hizmeti bedeline karşılık verilen çek gibi), bu çeke dayalı sebepsiz zenginleşme alacağı davasında görevli mahkeme ticaret mahkemesi değil, tüketici mahkemesidir; diğer kanunlarda bu işleme ilişkin özel düzenleme bulunması, işlemin tüketici işlemi sayılmasını ve tüketici mahkemesinin görevini engellemez.
sebepsiz zenginleşmegörev dava şartıtüketici işlemikambiyo senedi (çek)usulden ret
-
Süresinde ibraz edilmeyen çekte sebepsiz zenginleşme davası ve ciro türünün tespiti
2018/1519 E. 2019/1314 K. ·
Alacakkaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Bir çekte ciro üzerinde 'bedeli tahsil içindir', 'vekaleten', 'bedeli teminattır' veya 'bedeli rehindir' ibarelerinden biri bulunmuyorsa, senedin tahsil veya rehin cirosu ile değil temlik cirosu ile devredildiği kabul edilir; salt çek tevdi bordrosundaki tahsil amaçlı verildiğine dair ifade bu sonucu değiştirmez. Süresinde ibraz edilmeyen çekte hamil kambiyo hukukundan kaynaklanan haklarını yitirir; taraflar arasında temel ilişki yoksa keşideciden TTK 818/1-m yollamasıyla 732. madde uyarınca sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre talepte bulunulabilir ve…
temlik cirosutahsil cirosurehin cirosusebepsiz zenginleşmeçekin süresinde ibrazıkambiyo hukukundan kaynaklanan haklar
-
Çekte zamanaşımı dolduktan sonra açılan sebepsiz zenginleşme davasının reddi
2018/616 E. 2019/633 K. ·
Alacakdiğer
Çekte ibraz süresinin bitiminden itibaren işleyen müracaat hakkı zamanaşımı, icra takibinde zamanaşımını kesen işlem yapılmadıkça ve imzaya itiraz nedeniyle takip resmen durdurulmadıkça işlemeye devam eder. Çekin zamanaşımına uğramasından sonra sebepsiz zenginleşme davası ancak bir yıl içinde açılabilir; bu süre geçtikten sonra açılan dava zamanaşımı nedeniyle reddedilir. Ayrıca sebepsiz zenginleşme davası, çek ilişkisinin niteliği gereği yalnızca keşideciye karşı ileri sürülebilir; lehdar veya ciranta konumundaki davalılara yöneltilemez.
sebepsiz zenginleşmeçekzamanaşımımüracaat hakkıibraz süresiimzaya itiraz
-
Süresinde ibraz edilmeyen çekte keşideciye sebepsiz zenginleşme davası
2018/944 E. 2019/621 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Süresinde bankaya ibraz edilmeyen çekte hamilin kambiyo hukukuna dayalı müracaat hakkı düşer; çeki ciro yoluyla devralan hamil ile keşideci arasında temel ilişki bulunmadığından hamil ancak TTK 732. madde (sebepsiz zenginleşme) çerçevesinde keşideciden alacağını talep edebilir. Davacı dava dilekçesinde bu hukuki sebebi açıkça belirtmemiş olsa da, hakim hukuki sebebi resen belirlemekle görevli olduğundan bu durum taleple bağlılık ilkesine aykırılık oluşturmaz ve görev itirazını haklı kılmaz. Bu tür davalarda ispat yükü keşideciye aittir; keşidecinin…
itirazın iptalikambiyo senediçekin süresinde ibrazımüracaat hakkının kaybısebepsiz zenginleşme (TTK 732)temel ilişki
-
Çekte ciro türü araştırılmadan temlik cirosu kabulüyle hüküm kurulamaz
2018/31 E. 2018/872 K. ·
Alacakkaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
TTK 732 uyarınca açılan sebepsiz zenginleşme davasında, çeklerin bankaya hangi tür ciro (temlik cirosu, tahsil cirosu veya rehin cirosu) ile verildiği; ciro arka yüzü incelenmeden ve tarafların bu konudaki savunmaları (takas talimatı, cari hesap kaydı vb.) araştırılmadan, davacının yetkili hamil olduğunun kabulüyle hüküm kurulamaz. Böyle bir eksik araştırma, hükmün HMK 353(1)a-6 kapsamında kaldırılıp yeniden inceleme yapılması için ilk derece mahkemesine gönderilmesini gerektirir. Ayrıca talep edilmediği halde avans faizine hükmedilmesi de hatalıdır.
temlik cirosutahsil cirosurehin cirosuyetkili hamilsebepsiz zenginleşmeavans faizi