Sicil müdürlüğünün yargılama gideri sorumluluğu (7511 s.K. muafiyeti)

Breadcrumb: Ticari Şirketler › Şirketin ihyası (ek tasfiye için yeniden tescil / re'sen terkin sonrası ihya) › Re'sen terkin rejimi (TTK geçici m. 7): terkin usulü ve sicil müdürlüğünün gider sorumluluğu › Sicil müdürlüğünün yargılama gideri sorumluluğu (7511 s.K. muafiyeti)

Konu: Şirketin ihyası — re'sen terkin sonrası ihya · Mesele: ihya_sicil_mud_gider · Nitelik: Esastan (emsal üretir) · Durum: kanonik · Dayanak: TTK geçici m. 7, HMK m. 326

---

Ne arıyorsunuz? — pratik özet

Bir cümlede: İhya davasında yargılama giderinden kimin sorumlu olacağı terkinin usule uygunluğuna bağlıdır; 7511 sayılı Kanunla getirilen sicil müdürlüğü muafiyeti Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş ve 23/12/2025'te yürürlükten kalkmıştır.

Bu sayfa kime ne veriyor:

• Hızlı cevap arayan: Aşağıdaki karar akışı, elinizdeki dosyada gideri kimden isteyeceğinizi (sicil müdürlüğü mü, tasfiye memuru mu, hiç kimse mi) üç soruda belirler. Belirleyici ölçüt, terkinin hangi rejimle yapıldığı ve kararın tarihidir.
• Gerekçe arayan: Doktrin bölümleri, "yasal hasım" kavramını, TTK geçici m. 7/4-a'nın ihtar–ilan mekaniğini, 7511 sayılı Kanunla eklenen muafiyet cümlesini, bu cümlenin şartı üzerinde Yargıtay 11. HD içinde ölçülen çatallanmayı ve muafiyeti ortadan kaldıran Anayasa Mahkemesi kararını tanıklarıyla kurar.

⚠️ GÜNCELLİK UYARISI — bu meselenin merkezindeki kural artık yürürlükte değildir. 7511 sayılı Kanun'un 16. maddesiyle TTK geçici m. 7'nin (15) numaralı fıkrasına eklenen altıncı cümle (sicil müdürlüğü aleyhine yargılama giderine ve vekâlet ücretine hükmedilememesi), Anayasa Mahkemesinin 10/9/2025 tarihli ve E.2025/31, K.2025/183 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Karar 23/12/2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. İptal hükmü bu cümle bakımından ertelenmemiştir; dolayısıyla Anayasa m. 153/3 uyarınca cümle yayım tarihinde yürürlükten kalkmıştır. Aynı kararla iptal edilen diğer kurallar (Hazineye intikal) bakımından dokuz aylık erteleme vardır — o iptaller 23/9/2026'da yürürlüğe girecektir (§ 7). Muafiyet cümlesinin ömrü ölçülebilir biçimde şudur: 29/5/2024 – 23/12/2025.

İki korpus (kapsam notu): (1) İstanbul BAM 12. HD doğrudan emsali — bu meseleye bağlanan 64 karar (mesele kaydında 23 lehine / 41 aleyhine); makalede çapa olarak kullanılan 25 kararın tam metni okunmuş, alıntılar metne karşı doğrulanmıştır; karar_id'ler tıklanabilir (`42756` → /karar/42756/). (2) Yargıtay 11. HD temyiz katmanı — konu-eşleşen 217 karar (166 kesin onama; 140 ihya lehine / 72 ihya aleyhine / 5 belirsiz). Bu makalede anılan her Yargıtay künyesi ham 11. HD korpusuna karşı tek tek doğrulanmıştır; verbatim alıntı yapılan kararların tam metni okunmuştur. Yargıtay havuzu elle-doğrulanmış altın set değil, konu-eşleşen havuzdur.

---

PRATİK KILAVUZ — GİDERİ KİMDEN İSTEYECEKSİNİZ

A. Karar akışı — üç soru

Adım	Soru	Sonuç
1. Şirket hangi yolla sicilden silindi?	(a) Olağan tasfiye sonucu mu, (b) TTK geçici m. 7 uyarınca re'sen mi, (c) özel kanun kararıyla mı (TMSF/Fon Kurulu)?	(a) → gider tasfiye memurundan; sicil müdürlüğü yasal hasımdır (42935, 47222, 10478, 100358). (c) → sicil yine yasal hasım, ihya ayrıca istenemez (140782). (b) → 2. adıma geç.
2. Terkin, geçici m. 7'de öngörülen usule uygun mu?	İhtar hem şirkete hem temsile yetkili kişilere çıkarıldı mı? Terkin sebebi maddenin kapsamında mı?	Hayır → sicil müdürlüğü kusurludur, HMK m. 326 uyarınca giderden sorumludur (43738, 62964, 42756, 278253, 79250, 166347). Evet → gider davacı üzerinde kalır (70685, 92042, 103412, 358613).
3. Karar hangi tarihte veriliyor?	29/5/2024 – 23/12/2025 arası mı, yoksa 23/12/2025 sonrası mı?	Arada → 7511 muafiyeti derhal uygulanır, sicil aleyhine hüküm kurulamaz (36365, 41839, 35401, 9793, 3972). Sonra → muafiyet cümlesi yürürlükte değildir; ölçüm 2. adıma döner (§ 7).

Nasıl okunur: Kritik hamle 1. adımdır. Ölçülen 25 kararın tamamında daire önce terkinin rejimini saptamış, gider sonucunu buna bağlamıştır. 10478 bu ayrımı açıkça bir hata düzeltmesi olarak kurar: "Olağan tasfiye sonunda şirketin sicilden terkin edildiği, gerekçeli kararda TTK'nın geçici maddesi uyarınca şirketin sicilden terkin edildiğinin belirtilmesi doğru olmamıştır."

B. Pratik kılavuz matrisi

Durumunuz	Ölçülen eğilim	Ne ispat etmelisiniz	Ne yapmalı
Geçici m. 7 terkini; ihtar şirket yetkilisine hiç çıkarılmamış, yalnız ilanla yetinilmiş	Sicil sorumlu (43738, 62964, 42756, 278253)	Sicil dosyasındaki tebliğ mazbatalarının yokluğu	Terkin evrakının tamamının celbini isteyin; mazbata yoksa bunu tutanağa geçirtin
Geçici m. 7 terkini; ihtar hem şirkete hem yetkiliye çıkarılmış, tebliğ edilememiş, ilan yapılmış	Sicil sorumlu değil — gider davacıda (70685, 92042, 103412, 358613)	—	İlan, TTK geçici m. 7/4-a uyarınca tebligat yerine geçer; bu ihtimalde gider talebinizi kurmayın
Terkin sebebi geçici m. 7'de sayılmayan bir hâl (5174 s.K. m. 10 — oda kaydının silinmesi)	Sicil sorumlu (166347; Yargıtay 11. HD E.2025/814, K.2025/1633 — bozma)	Terkin sebebini gösteren sicil kaydı/tebliğ yazısı	"Kapsam dışı terkin" savunmasını ayrıca kurun; usul denetiminden bağımsız bir sorumluluk sebebidir
Olağan tasfiye sonunda terkin; tasfiye memuru dosyayı bilerek kapatmış	Tasfiye memuru sorumlu (42935, 47222, 10478, 100358)	Terkinden önce doğmuş alacak/derdest dosya + tasfiyenin kapanma tarihi	Davayı sicil müdürlüğü yanında tasfiye memuruna da yöneltin; yöneltmezseniz gider talebiniz muhatapsız kalır
Şirket TMSF Fon Kurulu kararıyla terkin edilmiş	Ret — ihya istenemez, sicil yasal hasım (140782)	—	5411 s.K. m. 134 rejimine bakın; ihya yolu kapalıdır
Karar 29/5/2024 – 23/12/2025 arasında veriliyor	Sicil aleyhine hüküm kurulamaz (36365, 41839, 35401, 9793, 3972, 294265)	—	Bu dönemde terkinin usulsüzlüğünü ispat etseniz de gider alamazsınız; § 6'daki çatallanmayı temyizde ileri sürün
Sicil davayı kazanmış ama kendi hatalı işlemi davanın açılmasına yol açmış	Giderler taraflar üzerinde — HMK m. 327 (287110)	Sicil kaydının hatalı tutulduğu (ör. devrolan şirketin kaydının kapatılmamış olması)	Kazanan tarafın gider talebine karşı HMK m. 327'yi ileri sürün

C. Davanızın güçlü / zayıf yönü

Gider talebiniz GÜÇLÜ ise: terkin geçici m. 7 uyarınca yapılmıştır, sicil dosyasında şirket yetkilisine çıkarılmış bir tebliğ mazbatası yoktur ve daire evrakı fiilen celbetmiştir. Ölçülen kararlarda dairenin kullandığı kalıp tek biçimdedir: "ihtarın öncelikle şirkete ya da şirketin yetkilisine tebliğ edilmeksizin doğrudan Ticaret Sicil Gazetesinde ilan suretiyle yapılan ihtar usule aykırıdır" (43738, 62964, 42756 — üçünde de birebir aynı cümle).

Gider riskiniz YÜKSEK ise: (i) terkin olağan tasfiye sonucudur — bu hâlde sicil müdürlüğü ölçülen kararların tamamında yasal hasım sayılmış ve giderden muaf tutulmuştur; (ii) ihtar usulüne uygun çıkarılmış, yalnız tebliğ edilememiştir — ilan tebligat yerine geçer; (iii) kararınız 29/5/2024 – 23/12/2025 aralığında verilecektir; (iv) gider talebinizi yalnız sicile yönelttiniz, tasfiye memurunu hasım göstermediniz.

---

DOKTRİN ANALİZİ — İÇTİHADIN ÇERÇEVESİ

§ 1. Meselenin gerçek eksenleri: bir değil, iki ayrım

Norm bloğu meseleyi tek eksen üzerine kurar: terkin geçici m. 7 usulüne uygun mu, değil mi. Ölçülen 25 kararın tam metni bunun eksik olduğunu göstermektedir. İçtihat önce bir rejim ayrımı yapar, usul denetimine ancak ondan sonra geçer:

1. Olağan tasfiye sonucu terkin. Tasfiye memuru bilançoyu kapatmış, TTK m. 545 uyarınca unvan silinmiştir. Burada sicil müdürlüğünün terkin sürecine müdahale imkânı yoktur; gider tasfiye memuruna yükletilir.
2. TTK geçici m. 7 uyarınca re'sen terkin. Terkin işlemini sicil müdürlüğü kendisi yapar; bu nedenle işlemin usule uygunluğu doğrudan denetlenir ve sonuç sicilin sorumluluğunu belirler.
3. Özel kanun rejimi (TMSF Fon Kurulu kararı). 140782'de daire, 5411 s.K. m. 134 çerçevesinde tasfiye edilen şirketin "iflas ve ihyası istenemez" hükmünü esas almış, sicili yasal hasım sayarak gider talebini reddetmiştir.

Bu ayrım pratikte belirleyicidir: 42935, 47222, 10478 ve 100358'de daire aynı sonuca — sicil muaf, tasfiye memuru sorumlu — 7511 sayılı Kanuna hiç dayanmadan ulaşmıştır. 42935'in cümlesi bunu en açık biçimde kurar: "Olağan tasfiye sürecinde, eksik olarak yapıldığı iddia edilen işlemlerin muhatabı tasfiye memurlarıdır… 'yasal hasım' konumunda bulunan davalı Ticaret Sicil Müdürlüğü 'yargılama masrafları'ndan ve davacının vekalet ücreti talebinden sorumlu tutulamaz." Aynı kararda tasfiye memurunun sorumluluğu da gerekçelendirilir: "şirketin borçları tam olarak ödenmeden tasfiyeyi kapatan tasfiye memuru kusuruyla dava açılmasına neden olduğundan yargı gideri ve vekalet ücretinden sorumludur."

§ 2. Çekirdek kavram: "yasal hasım" ve HMK m. 326'nın haksızlık ölçütü

Metin çıpası HMK m. 326/1'dir: "Kanunda yazılı hâller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verilir." Vekâlet ücreti için karşılığı HMK m. 330'dur: "Vekil ile takip edilen davalarda mahkemece, kanuna göre takdir olunacak vekâlet ücreti, taraf lehine hükmedilir."

Bu iki hüküm, davayı kazanan davacının gideri kural olarak davalıdan alacağını söyler. İhya davasında ise davalı çoğu zaman ihtiyari değil zorunlu bir davalıdır: sicil müdürlüğü, terkin kaydını ancak mahkeme kararıyla düzelteceği için davada taraf gösterilmek zorundadır. İçtihat bu konumu "yasal hasım" olarak adlandırır ve buradan bir istisna üretir: yasal hasım, davanın açılmasına sebep olmadıkça giderden sorumlu tutulamaz.

Ölçülen kararlarda bu nitelendirmenin kalıbı sabittir: "Davanın açılmasına sebebiyet vermeyip de davanın niteliği gereği 'yasal hasım' konumunda bulunan sicil müdürlüğü aleyhine yargılama giderlerine ve vekâlet ücretine hükmedilemeyeceği" (47222, 10478; aynı içerik 42935, 100358, 358613, 140782).

Bu bir kanun hükmü değil, içtihadî bir nitelendirmedir. Ölçülen 25 kararın hiçbiri "yasal hasım" kavramı için bir madde numarası göstermez. Sicil müdürlüğünün savunması ise düzenli olarak TTK m. 32 ve Ticaret Sicili Yönetmeliği m. 34'e dayandırılır (41839, 42935, 43738, 47222, 100358, 294265); TTK m. 32/1, sicil müdürünün görevini "tescil için aranan kanuni şartların var olup olmadığını incelemekle yükümlüdür" biçiminde tanımlar. Bu, sicilin inceleme görevini kurar; gider muafiyetini değil. Muafiyetin kaynağı, HMK m. 326'daki "aleyhine hüküm verilen taraf" ölçütünün sebebiyet yönünden yorumlanmasıdır.

Kavramın sınırı da ölçülmüştür: yasal hasım olmak, kusurlu olmayı dışlamaz. 43738 ve 62964'te davalı sicil tam da bu savunmayı yapmış, daire kabul etmemiştir. 166347'nin bozma sonrası kurduğu cümle çizgiyi verir: "terkin işleminin usulüne uygun olmadığı, bu sebeple HMK 326 gereği kusurlu olarak terkin işlemi yapan davalının yargı gideri ile sorumlu tutulması gerekmektedir."

§ 3. Usul denetiminin ölçütü — TTK geçici m. 7/4-a: ihtar önce, ilan sonra

Re'sen terkinin usul çıpası TTK geçici m. 7'nin (4) numaralı fıkrasının (a) bendidir (yürürlükteki metin): "Kapsam dâhilindeki şirket ve kooperatiflerin ticaret sicilindeki kayıtlı son adreslerine ve sicil kayıtlarına göre şirket veya kooperatifi temsil ve ilzama yetkilendirilmiş kişilere bir ihtar yollanır. Yapılacak ihtar, ilan edilmek üzere Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi Müdürlüğüne aynı gün gönderilir. İlan, ihtarın ulaşmadığı durumlarda, ilan tarihinden itibaren otuzuncu günün akşamı itibarıyla… Tebligat Kanunu hükümlerine göre yapılmış tebligat yerine geçer."

İçtihadın bu bentten çıkardığı ölçüt iki muhataplı ve sıralıdır:

• İki muhatap. İhtar hem tüzel kişiliğe hem de temsile yetkili kişilere çıkarılmalıdır. 62964'te ihtar şirkete gönderilmiş ama yetkiliye gönderildiğine dair belge sunulamamış; daire terkini usulsüz saymıştır. Aynı olgu 43738 ve 42756'da tekrarlanır.
• Sıralılık. İlan, ihtarın yerine geçen bir alternatif değil, ihtarın ulaşmaması hâlinde devreye giren bir ikamedir. 43738: "terkin işlemi öncesinde yapılması öngörülen ihtarın öncelikle şirkete ya da şirketin yetkilisine tebliğ edilmeksizin doğrudan Ticaret Sicil Gazetesinde ilan suretiyle yapılan ihtar usule aykırıdır."
• Denemek yeter, ulaşmak şart değil. İhtar usulünce çıkarılmış ve tebliğ edilememişse ilan tebligat yerine geçer ve sicil kusursuzdur. 92042 bunu bozma sonrası tebliğ evrakını celbederek saptamıştır: "şirket ve yetkililerine çıkartılan tebligatların yapılamadığı, bu sebeble yayınlanan ilan… tebligat yerine geçeceği gözetildiğinde, terkin işleminin yasada öngörülen usulle yapıldığı, usulüne uygun terkin yapan davalının yargı giderinden sorumlu tutulamayacağı belirlenmiştir." Aynı sonuç 70685 ve 358613'te de ölçülmüştür.

İspat aracı ve ispat yükü. Meselenin kayıtlarında ispat yükü alanı boştur; ölçüm bu boşluğu doldurmaktadır. Ölçülen kararlarda usulsüzlük, davacının pozitif ispatıyla değil, sicil dosyasında tebliğ mazbatasının bulunmamasıyla saptanmıştır (43738, 62964, 42756, 278253). 278253 bunu bir ispat kuralı hâline getirir: "Ticaret Sicilinin terkin işlemi yapılmadan evvel şirketi temsil ve ilzama yetkili kişilere veya şirket tüzel kişiliğine ihtar yolladığı hususu ispatlanamamıştır… Buna göre terkin işleminin kanuna uygun şekilde yapıldığı belirlenememiştir."

Denetimin zorunluluğu. Bu denetim atlanamaz. Yargıtay 11. HD, mahkemenin evrakı celbetmeden usulsüzlük sonucuna varmasını bozma sebebi saymıştır: "terkin işleminin usulüne uygun yapılıp yapılmadığının denetlenebilmesi için ticaret sicil evraklarının celp edilip incelenmediği… nedeniyle de kararın bozulmasına" (11. HD E.2019/5184, K.2020/440, 15.01.2020 — bozma). Bu ilam, ölçülen BAM kararlarında en sık anılan temyiz çapasıdır (43738, 62964, 42756, 92042).

Re'sen inceleme. Gider, taraf ileri sürmese de araştırılır; çıpa HMK m. 332/1'dir: "Yargılama giderlerine, mahkemece resen hükmedilir." 43738 ve 62964 bunu açıkça kurar: "yargı giderine resen hükmedilebileceğinden, davacı tarafça ileri sürülmesine gerek olmadığından…" Aynı hüküm, 7511 muafiyetinin uygulandığı kararlarda da ters yönde kullanılmıştır (36365, 35401, 41839).

§ 4. İkinci sorumluluk sebebi: kapsam dışı terkin

Usul denetiminden bağımsız, ölçülmüş ikinci bir sorumluluk sebebi vardır: şirket, geçici m. 7'de sayılmayan bir sebeple terkin edilmiştir. Tipik olgu, 5174 sayılı Kanun m. 10/3 uyarınca oda kaydı silinen şirketin sicil kaydının da silinmesidir.

166347 bu çizginin amiral tanığıdır. Daire, ilgili Tebliğ'in geçici m. 7'de bulunmayan bir terkin sebebi ihdas ettiğini saptar ve şu ölçütü koyar: "Maddenin istisnai ve geçici oluşu göz önüne alındığında kapsamının genişletilemeyeceği, kanunda gösterilmeyen bir halin tebliğ ile düzenlenemeyeceği dikkate alındığında terkin işleminin usulüne uygun olmadığı, bu sebeble HMK 326 gereği kusurlu olarak terkin işlemi yapan davalının yargı gideri ile sorumlu tutulması gerekmektedir." Karar temyizde onanmıştır (11. HD E.2020/8221, K.2022/1203, 23.02.2022). Aynı kapsam ölçütü 103412'de de tekrarlanır; orada sonuç farklıdır, çünkü sicil iki ayrı ihtar çıkarmış ve kusurlu bulunmamıştır.

Bu sebep, 7511 muafiyeti döneminde de canlı kalmıştır. Yargıtay 11. HD E.2025/814, K.2025/1633 (10.03.2025 — bozma) bunu doğrudan muafiyet cümlesine bağlar: "ihyası istenen şirketin oda kaydı silindiğinden bahisle… ticaret sicil kaydının silindiği anlaşılmakta olup, belirtilen bu terkin sebebi anılan madde kapsamında münfesihlik durumunu gerektirmediğinden, bu kapsamda yapılan terkin işleminin de maddede öngörülen usule uygun olarak gerçekleştirildiğinden bahsedilemez. Bu doğrultuda, davalı aleyhine yargılama giderleri ve vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekmesine rağmen Mahkemece bu durumun dahi dikkate alınmaması doğru olmamış…"

§ 5. 7511 sayılı Kanun muafiyeti — metin, yürürlük ve ölçülen etkisi

Eklenen cümlenin metni — yürürlükteki TTK metninde bu cümlenin yerinde artık yalnız iptal şerhi bulunduğundan (§ 7), metin 11. HD ve Anayasa Mahkemesi kararlarında 7511 s.K. m. 16'dan birebir aktarıldığı hâliyle verilmektedir. (BAM 12. HD kararları aynı cümleyi "…aleyhine yargı gideri ve vekalet ücretine hükmolunamaz" biçiminde aktarır; kanun metnindeki ibare "yargılama giderleri"dir.)

"Bu maddede öngörülen usule uygun olarak kaydı silinen şirket veya kooperatifin ihyasına ilişkin yapılacak yargılamada ilgili ticaret sicili müdürlüğü aleyhine yargılama giderleri ve vekalet ücretine hükmolunamaz."

Cümle, 23/5/2024 tarihli 7511 sayılı Kanun'un 16. maddesiyle TTK geçici m. 7'nin (15) numaralı fıkrasına eklenmiş, aynı Kanunun 23. maddesi uyarınca yayımı tarihinde — 29/5/2024 tarihli ve 32560 sayılı Resmî Gazete — yürürlüğe girmiştir. Bu tespit hem BAM (36365, 41839, 35401, 34698, 9924, 9793, 3972, 294265) hem Yargıtay (11. HD E.2024/2866, K.2024/4419) kararlarında aynı biçimde yapılmıştır.

Zaman bakımından uygulama. Daire, kuralı derhal uygulama ilkesine bağlar ve gerekçeyi tek bir kalıpla verir (36365, 35401, 41839, 34698 — dört kararda birebir):

"Dava açıldığı tarihte yargılama hukuku bakımından hangi norm yürürlükte ise kural olarak o norm uygulanır. Zaman bakımından uygulamaya esas olarak 'geriye yürüme, derhal uygulama, ileriye yürür' şeklinde üç ilke geçerlidir. Yargılama hukukuna ilişkin kanunların zaman bakımından uygulamasında 'derhal uygulama' prensibi geçerlidir. Hukuk yargılaması usul kuralları kamu düzenine ilişkin olduklarından meydana gelen değişikliklerin devam etmekte olan tüm davalara derhal uygulanması gerekir."

Bunun ölçülen sonucu şudur: ilk derece kararı kuraldan önce verilmiş olsa dahi, istinaf karar tarihinde kural yürürlükteyse uygulanır. 35401 bunu açıkça yazar: "eldeki davada verilen karar tarihi itibariyle yürürlükte olmasa da; istinaf karar tarihi itibariyle yürürlükte olan… kanun hükmünün dikkate alınması gerektiğinden…" 41839 ise dairenin kendi önceki uygulamasından döndüğünü kayda geçirir: kural öncesinde daire, Yargıtay bozmalarına uyarak sicil aleyhine gidere hükmetmekteydi (anılan çapa: 11. HD E.2019/2842, K.2019/5308, 11.09.2019); kuraldan sonra "davacı yararına takdir olunan yargı gideri ve vekalet ücretinin yasal bir dayanağı kalmamış" olmuştur.

Ölçülen etki. Zincirdeki 64 karardan 15'i 29/5/2024 ve sonrasında verilmiştir; bunların 9'u 7511 sayılı Kanunu numarasıyla anar ve dokuzunda da sonuç sicil müdürlüğü lehinedir (41937, 41839, 36365, 35401, 34698, 9924, 9793, 3972, 294265). Buna karşılık aynı dönemde muafiyeti hiç anmayan bir karar da ölçülmüştür: 79250 (19.07.2024), ihtarın şirket yetkilisine gönderilmemiş olmasını ve terkinin süresinden önce yapılmasını saptayarak sicil aleyhine gidere hükmeden ilk derece kararını esastan onamıştır.

§ 6. Muafiyetin şartı: "usule uygun olarak kaydı silinen" — ölçülen çatallanma

Eklenen cümle, muafiyeti şarta bağlar: yalnız "bu maddede öngörülen usule uygun olarak" kaydı silinen şirketin ihya yargılamasında sicil müdürlüğü aleyhine hükmedilemez. Metin bu yönüyle § 3'teki usul denetimini ortadan kaldırmaz, aksine ona bağlanır.

Ölçüm bu şartın tutarlı biçimde uygulanmadığını göstermektedir. Yargıtay 11. HD'nin 2024 yılı kararlarında iki çizgi yan yana yürümüştür:

Çizgi A — şartı uygulayanlar. Terkin usulsüzse muafiyet yoktur:

"…esasen davalı tarafça usulüne uygun terkin işlemi yapılmadığından ek geçici 7. maddenin uygulanamayacağına göre…" — 11. HD E.2024/5908, K.2024/8002 (19.11.2024, onama)

Aynı yönde: E.2024/3563, K.2024/5239 (26.06.2024, onama) ve E.2025/814, K.2025/1633 (10.03.2025, bozma — § 4).

Çizgi B — şartı tartışmadan uygulayanlar. Alt derece terkini usulsüz saymış olsa dahi muafiyet uygulanmış, hüküm düzeltilerek onanmıştır:

"Temyiz konusu kararda hüküm tarihi itibarı ile bir isabetsizlik bulunmamakla birlikte… Bu durumda anılan hüküm uyarınca dava konusu terkin işlemi nedeniyle davalı … Sicil Müdürlüğü aleyhine yargılama giderleri ve vekalet ücretine hükmedilmesi doğru değildir." — 11. HD E.2024/3733, K.2024/5927 (03.09.2024, düzelterek onama)

Aynı yönde E.2024/2866, K.2024/4419 (29.05.2024), E.2024/3190, K.2024/4497 (30.05.2024), E.2024/3258, K.2024/4912 (11.06.2024), E.2024/4452, K.2024/6204 (10.09.2024), E.2024/3734, K.2024/6217 (10.09.2024), E.2024/4632, K.2024/8454 (28.11.2024).

Çatallanma sonucu değiştirmiştir — ölçülmüş çift-korpus tanığı. 42756 (23.05.2024), ihtarın şirket yetkilisine tebliğ edilmediğini saptayarak sicil aleyhine gidere hükmeden ilk derece kararını esastan reddetmişti. Bu karar temyizde 11. HD E.2024/4150, K.2024/6238 (11.09.2024) ile düzeltilerek onanmış, gider hüküm fıkrasından çıkarılmıştır. Daire, muafiyet cümlesini aktarırken şart ibaresini yazmamıştır: "kaydı silinen şirket veya kooperatifin ihyasına ilişkin yapılacak yargılamada ilgili ticaret sicili müdürlüğü aleyhine yargılama giderleri ve vekalet ücretine hükmolunamayacağı düzenlenmiştir."

Buna karşılık 43738 (16.05.2024) — olgusu 42756 ile neredeyse birebir aynı olan, ihtarın yetkiliye tebliğ edilmemesi nedeniyle sicili sorumlu tutan karar — bir hafta sonra, 11. HD E.2024/4524, K.2024/6523 (18.09.2024) ile onanmıştır. Aynı çizgide 62964 de onanmıştır (11. HD E.2023/6383, K.2024/139, 10.01.2024).

Ölçülen doğru önerme şudur: 7511 muafiyetinin şartlı mı yoksa mutlak mı olduğu, yürürlükte kaldığı on dokuz ay boyunca temyiz merciinde tek bir çizgiye oturmamıştır. Bu, bir olgu farkı değil bir yorum farkıdır; iki karar arasında bir hafta ve neredeyse aynı olgu vardır.

⚠️ Bir künye hatası: 42756'ya ilişkin 11. HD E.2024/4150, K.2024/6238 sayılı ilam, eklenen cümlenin "6102 sayılı Kanun'un 7 nci maddesine" eklendiğini yazar. Doğru çapa geçici m. 7'nin (15) numaralı fıkrasıdır; TTK m. 7, teselsül karinesini düzenler ve konuyla ilgisi yoktur. Aynı biçimde 103412, geçici maddeyi "Türk Ticaret Kanunu'nun 7/15. maddesi" diye anar; doğru çapa TTK geçici m. 7/15'tir.

§ 7. Anayasa Mahkemesi iptali — kural 23/12/2025'te yürürlükten kalktı

Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi ile Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi, ihya davalarında bu cümlenin Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına vararak itiraz yoluna başvurmuştur. Anayasa Mahkemesi 10/9/2025 tarihli ve E.2025/31, K.2025/183 sayılı kararıyla itirazı oybirliğiyle kabul etmiştir (R.G. 23/12/2025-33116).

Gerekçenin çekirdeği, kuralın HMK m. 326'daki haklılık ölçütünü tek taraflı biçimde değiştirmesidir:

"Kural ise yargılama giderlerinin ve vekâlet ücretinin haksız çıkan tarafa yükletileceği ilkesini ilgili ticaret sicil müdürlüğü lehine değiştirmekte, davanın sonucundan bağımsız olarak davalı ticaret sicil müdürlüğü aleyhine yargılama giderlerine ve vekâlet ücretine hükmedilememesini öngörmektedir. İhya davasının ilgili ticaret sicil müdürlüğüne karşı yürütülmesinin zorunlu olması nedeniyle kamuya mali külfet yüklenmemesi gerektiği düşüncesi, şirket veya kooperatifin ticaret sicil müdürlüğünün anılan Kanun'a aykırı işlemi nedeniyle sicilden terkin edildiğinin tespit edildiği bir davada devletin… davacının katlandığı mali külfeti telafi etme yükümlülüğünün ortadan kaldırılmasını meşru hâle getirmez." (§ 62)

"Bu itibarla kural kapsamında ticaret sicil müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen sicilden terkin işleminin hukuka uygun olup olmadığı yönünden hiçbir değerlendirme yapılmasına imkân tanınmaksızın kategorik bir yaklaşımla ticaret sicil müdürlüğü aleyhine yargılama giderlerine ve vekâlet ücretine hükmedilememesi suretiyle mahkemeye erişim hakkına getirilen sınırlamanın anayasal anlamada meşru amacının bulunduğu söylenemez." (§ 63)

Kural, Anayasa'nın 13. ve 36. maddelerine aykırı bulunarak iptal edilmiştir.

Bu gerekçenin § 6 bakımından anlamı ölçülebilir biçimde şudur: Anayasa Mahkemesi kuralı kategorik — yani terkinin hukuka uygunluğunu tartışmaya kapatan — bir kural olarak okumuştur. Bu okuma, Yargıtay'daki Çizgi B ile örtüşür; kuralı şarta bağlı sayan Çizgi A'nın yorumu benimsenmiş olsaydı iptalin gerekçesi ortadan kalkardı. İptalle birlikte tartışma da konusuz kalmıştır.

Yürürlük — üç ayrı takvim. Karar bu noktada ikiye ayrılır ve ayrım pratikte belirleyicidir:

İptal edilen kural	Erteleme	Yürürlükten kalkma
Geçici m. 7/(15) fıkranın altıncı cümlesi (7511 muafiyeti)	YOK	23/12/2025 (RG'de yayım tarihi; Anayasa m. 153/3)
Geçici m. 7/(15) fıkranın ikinci ve üçüncü cümleleri (malvarlığının on yıl sonra Hazineye intikali; Hazinenin borçlardan sorumlu olmaması)	9 ay	23/9/2026
Geçici m. 7/(4) fıkranın (b) bendindeki "…şirkete ait malvarlığının unvana ilişkin kaydın silindiği tarihten itibaren on yıl sonra Hazineye intikal edeceği ve bunun kesin olduğu…" ibaresi	9 ay	23/9/2026

Erteleme gerekçesi, iptalin hukuksal boşluk doğuracağı ve bunun kamu yararını ihlal edeceğidir (§ 68). Muafiyet cümlesi bakımından böyle bir erteleme kararlaştırılmamıştır — kuralın kalkması, HMK m. 326'nın genel rejimine dönüşten ibaret olduğu için boşluk doğurmaz.

Ölçülen boşluk ve bir güncellik bulgusu. Korpusta iptalden sonra verilmiş tek karar 294265'tir (23.03.2026). Bu karar, muafiyet cümlesini hâlâ yürürlükteki bir hüküm gibi aktarmakta ve "davalı İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü aleyhine yargı gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesine" karar vermektedir. Kararda Anayasa Mahkemesi iptaline hiçbir atıf yoktur. Bu, ölçülen bir olgudur; iptal kararının yayımı (23/12/2025) ile bu karar tarihi (23/03/2026) arasında üç ay bulunmaktadır. İptalden sonraki dönem için ölçülmüş bir istikrarlı uygulama yoktur — bu, meselenin en büyük boşluğudur.

§ 8. Yargıtay 11. HD (temyiz) katmanı — ölçüm ve dört bulgu

Konu-eşleşen temyiz havuzu 217 karardır: 166'sı kesin onama; yön bakımından 140 ihya lehine, 72 ihya aleyhine, 5 belirsiz.

1. Kuralın kendisi tartışmasızdır, uygulaması tartışmalıdır. Havuzun gerekçe özetleri iki kalıba oturur: "usulsüz terkinle davaya sebebiyet veren sicil müdürlüğü giderden sorumludur" ve "yasal hasım sicil müdürlüğü, davaya sebebiyet vermediğinden giderden sorumsuzdur". Bu ikisi çelişmez; aynı ölçütün iki yüzüdür.

2. Çizginin başlangıcı 2013–2014'e uzanır. Havuzdaki en eski kararlar sicil müdürlüğünün yasal hasım sıfatını kurar ve giderin tasfiye memurundan alınması gerektiğini söyler (ör. E.2013/9514, K.2013/13347, 26.06.2013 — düzelterek onama; E.2014/1677, K.2014/3808, 28.02.2014 — bozma). Yani muafiyet fikri 7511 ile doğmamış; kanun, içtihattaki "yasal hasım" muafiyetini mutlaklaştırmıştır.

3. Usul denetiminin ölçütünü Yargıtay koymuştur. § 3'te aktarılan E.2019/5184, K.2020/440 ilamı, hem ihtarın iki muhataba çıkarılması gereğini hem de sicil evrakının fiilen celbi yükümlülüğünü kurar. BAM 12. HD bu ilamı doğrudan çapa olarak kullanır (43738, 62964, 42756, 92042).

4. Olağan tasfiyede muhatap tasfiye memurudur. 10478, bu yönü doğrulayan bir temyiz çapası gösterir: kendi çizgisini destekleyen BAM kararının 11. HD'nin E.2023/5173, K.2023/6152 (25.10.2023) sayılı ilamıyla "yargı gideri ve vekalet ücretinin davalı tasfiye memurundan tahsiline karar verilerek düzeltilerek onandı"ğını kaydeder.

§ 9. Eğilim — "23 lehine · 41 aleyhine" ne ölçüyor, ne ölçmüyor

Mesele kaydı 23 lehine · 41 aleyhine göstermektedir. Bu etiket, motorun ihya sonucu bakımından ürettiği bir taslaktır; "sicil müdürlüğü giderden sorumlu tutuldu mu" sorusunu ölçmez. Nitekim 36365, 35401 ve 41839 "aleyhine" işaretli olduğu hâlde üçünde de ihya kabul edilmiş, yalnız gider davacı üzerinde bırakılmıştır.

Bu makale için ayrıca ölçülen sonuç. Tam metni okunan 25 kararda gider yükü şöyle dağılmaktadır:

Sonuç	Adet	Tanıklar
Sicil müdürlüğü sorumlu (usulsüz / kapsam dışı terkin)	6	43738, 62964, 42756, 278253, 79250, 166347
Sicil sorumlu değil — terkin usule uygun	4	70685, 92042, 103412, 358613
Sicil sorumlu değil — 7511 muafiyeti	9	41937, 36365, 35401, 34698, 9924, 9793, 3972, 294265, 41839
Olağan tasfiye — gider tasfiye memurundan	4	42935, 47222, 10478, 100358
Özel rejim (TMSF) — sicil yasal hasım, ihya istenemez	1	140782
HMK m. 327 — giderler taraflar üzerinde	1	287110

Zaman serisi okuması. Mesele kaydının yıllık dağılımında 2022 (2/8) ve 2025 (1/6) yılları belirgin biçimde "aleyhine" ağırlıklıdır. Ölçülen tam metinler bu iki kırılmanın farklı sebeplerden kaynaklandığını göstermektedir: 2022'deki ağırlık, dairenin 92042 ve 103412'de terkin evrakını celbedip usule uygunluk saptamasından; 2025'teki ağırlık ise doğrudan 7511 muafiyetinden doğmaktadır. Yani tablo bir görüş değişimini değil, iki ayrı olgu/norm değişimini ölçmektedir.

---

KAYNAKÇA / ATIF

Yöntem: İçtihat çapaları künye + korpus karar_id ile verilir (backtick içindeki karar_id'ler /karar/<id>/ adresine tıklanabilir). İstanbul BAM 12. HD çapalarının tam metni okunarak doğrulanmıştır. Yargıtay 11. HD künyeleri ham 11. HD korpusuna karşı tek tek doğrulanmış, verbatim alıntı yapılan kararların tam metni okunmuştur. TTK maddeleri yerel yürürlükteki ağaçtan, HMK maddeleri get_article ile yürürlükteki metinden alınmıştır; doğrudan alıntı tırnak içindedir. Anayasa Mahkemesi kararının metni resmî karar metninden alınmış ve künyesi doğrulanmıştır. Bu mesele içtihat-birincil işlenmiştir; akademik doktrin atfı yapılmamıştır.

A. Mevzuat çıpası (yürürlükteki metin — teyitli)

Madde	İçerik	Rolü
TTK geçici m. 7/(4)-a	İhtar şirketin son adresine ve temsile yetkili kişilere yollanır; ihtar aynı gün TTSG'ye gönderilir; ilan, "ihtarın ulaşmadığı durumlarda" otuzuncu günün akşamı itibarıyla tebligat yerine geçer.	Usul denetiminin çekirdek çıpası (§ 3).
TTK geçici m. 7/(15)	Maddede düzenlenmeyen hususlarda genel usul; ihya cümlesi ("…mahkemeye başvurarak şirket veya kooperatifin ihyasını isteyebilir").	Muafiyet cümlesinin eklendiği fıkra.
TTK geçici m. 7/(15) 6. cümle (Ek: 23/5/2024-7511/16 md.)	"Bu maddede öngörülen usule uygun olarak kaydı silinen şirket veya kooperatifin ihyasına ilişkin yapılacak yargılamada ilgili ticaret sicili müdürlüğü aleyhine yargılama giderleri ve vekalet ücretine hükmolunamaz."	Meselenin kural bloğu. ⚠️ İPTAL — AYM 10/9/2025, E.2025/31, K.2025/183; RG 23/12/2025. Yürürlükteki TTK metninde bu cümlenin yerinde artık yalnız iptal şerhi vardır; metin yukarıda kararlardan aktarılmıştır (§ 5, § 7).
TTK geçici m. 7/(1), (11)	Re'sen terkin kapsamındaki hâller (a–e bentleri) ve ihtara rağmen cevap vermeyen şirketin unvanının re'sen silinmesi.	Kapsam ölçütü (§ 4).
TTK m. 32/1	"Sicil müdürü tescil için aranan kanuni şartların var olup olmadığını incelemekle yükümlüdür."	Sicil müdürlüğünün savunma çıpası; muafiyet kaynağı değildir (§ 2).
TTK m. 34/1	Sicil müdürlüğü kararlarına karşı sekiz gün içinde asliye ticaret mahkemesine itiraz.	Terkin işlemine itiraz yolu; ölçülen kararlarda "sicile itiraz edilmediği" saptaması bu yola aittir (70685).
TTK m. 35/2	"Herkes ticaret sicilinin içeriğini ve müdürlükte saklanan tüm senet ve belgeleri inceleyebileceği gibi giderini ödeyerek bunların onaylı suretlerini de alabilir."	Terkin evrakına erişim (§ 3).
TTK m. 547	Ek tasfiye — yeniden tescil ve tasfiye memuru ataması.	Olağan tasfiye kolunda davanın dayanağı (42935, 47222, 100358).
TTK m. 643/1	"Tasfiye usulü ile tasfiyede şirket organlarının yetkileri hakkında anonim şirketlere ilişkin hükümler uygulanır."	Limited şirket köprüsü — örtük çıpa, ölçülen kararlarda anılmaz.
HMK m. 326/1	"Kanunda yazılı hâller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verilir."	Kuralın ve istisnanın ortak çıpası (§ 2).
HMK m. 327/1	"Gereksiz yere davanın uzamasına veya gider yapılmasına sebebiyet vermiş olan taraf, davada lehine karar verilmiş olsa bile, karar ve ilam harcı dışında kalan yargılama giderlerinin tamamını veya bir kısmını ödemeye mahkûm edilebilir."	287110'un doğrudan dayanağı — normda yok (bkz. NORM İLE FARK, 3).
HMK m. 330	"Vekil ile takip edilen davalarda mahkemece, kanuna göre takdir olunacak vekâlet ücreti, taraf lehine hükmedilir."	Vekâlet ücreti ayağı (§ 2).
HMK m. 332/1	"Yargılama giderlerine, mahkemece resen hükmedilir."	Re'sen inceleme çıpası; 36365, 35401, 41839, 43738, 62964'te numarasıyla anılır.
HMK m. 353(1)a-3 / b-1 / b-2	İstinafta duruşmasız kararlar.	Ölçülen kararların hüküm kalıpları.
HMK m. 362(1)-ç	Çekişmesiz yargı işlerinde BAM kararları temyiz edilemez.	Kesinlik kaydı; ⚠️ bkz. B bölümündeki kesinlik notu.
5174 s.K. m. 10/3	Oda kaydının iki yıl sonunda re'sen silinmesi ve sicile ihbar.	Kapsam dışı terkin sebebi (§ 4) — metni 103412 ve 166347'de aktarılmıştır; bu makalede bağımsız kaynaktan teyit edilmemiştir, kararlardan aktarılmıştır.
5411 s.K. m. 134	Fon Kurulu kararıyla tasfiye; "Fon Kurulu tarafından tasfiyesine karar verilen şirketin iflas ve ihyası istenemez."	140782'nin dayanağı — metin karardan aktarılmıştır, bağımsız kaynaktan teyit edilmemiştir (boşluk).

Bent kapısı notu: Bu makalede geçici m. 7'nin fıkra ve bent numaraları her anışta yürürlükteki metne karşı eşlenmiştir. Ölçülen iki çapa hatası § 6 sonunda düzeltilmiştir (11. HD E.2024/4150, K.2024/6238: "7 nci madde" → geçici m. 7/(15); 103412: "TTK 7/15" → TTK geçici m. 7/15).

B. İçtihat kütüğü — İstanbul BAM 12. HD (tam metni okunmuş 25 karar)

Sicil müdürlüğü giderden SORUMLU tutulan kararlar:

karar_id	Künye	Tarih	Çapa
278253	E.2018/764, K.2018/769	26.06.2018	Zincirin en eski kabul tanığı. "Sayın İlgili" başlıklı yazının muhatabı belirlenemediğinden terkin usulsüz; HMK m. 326 uygulandı. Temyiz yolu açık verildi.
166347	E.2020/520, K.2020/877	23.09.2020	Kapsam dışı terkin amiral tanığı (5174 s.K. m. 10). Yargıtay bozmasına uyularak evrak celbedildi. Temyiz: onama — 11. HD E.2020/8221, K.2022/1203 (23.02.2022).
62964	E.2023/1886, K.2023/1458	02.10.2023	İhtar şirkete gönderilmiş, yetkiliye gönderildiğine dair belge yok → usulsüz. Temyiz: onama — 11. HD E.2023/6383, K.2024/139 (10.01.2024).
43738	E.2024/800, K.2024/760	16.05.2024	İhtar–ilan sıralılığı kuralının en açık formülasyonu. Temyiz: onama — 11. HD E.2024/4524, K.2024/6523 (18.09.2024). Muafiyetten sonra verilen onamadır (§ 6).
42756	E.2024/866, K.2024/782	23.05.2024	43738 ile neredeyse aynı olgu ve aynı gerekçe. Temyiz: düzelterek onama — 11. HD E.2024/4150, K.2024/6238 (11.09.2024); gider hükümden çıkarıldı. Çatallanmanın çift-korpus tanığı** (§ 6).
79250	E.2022/2012, K.2024/1143	19.07.2024	Muafiyetten sonra verilmiş, muafiyeti anmayan karar. Yetkiliye ihtar yok + terkin süresinden önce yapılmış; istinaf esastan reddedildi.

Sicil müdürlüğü giderden SORUMLU tutulmayan kararlar — terkin usule uygun:

karar_id	Künye	Tarih	Çapa
358613	E.2017/15, K.2017/21	20.01.2017	Kooperatif tanığı. İhtar gönderilmiş, tebligat bila dönmüş, ilan yapılmış → usule uygun. İhya yine de kabul; gerekçe düzeltildi (HMK m. 353/b-2). Temyiz yolu açık verildi.
103412	E.2022/1087, K.2022/1001	30.06.2022	İki ayrı ihtar çıkarılmış → sicil kusursuz. Kapsam ölçütü (5174 / Tebliğ genişletmesi) obiter olarak kurulur.
92042	E.2022/2092, K.2022/1605	16.11.2022	Kaldırma kararı sonrası tebliğ evrakı celbedilerek usule uygunluk saptandı. Denetimin nasıl yapılacağını gösteren tanık.
70685	E.2023/148, K.2023/182	06.02.2023	İhtarlar şirkete ve yetkiliye ayrı ayrı çıkarılmış, tebliğ edilemeyip iade olmuş; ilan geçerli. Davacının emsal ilamı olgu farkı nedeniyle uygulanmadı.

Sicil müdürlüğü giderden SORUMLU tutulmayan kararlar — 7511 muafiyeti:

karar_id	Künye	Tarih	Çapa
41937	E.2024/970, K.2024/913	10.06.2024	Muafiyetin zincirde ilk uygulaması; davacının gider yönündeki istinafı esastan reddedildi.
41839	E.2024/1126, K.2024/1058	09.07.2024	Uygulama değişikliğinin ilan edildiği karar: önceki Yargıtay çizgisi (11. HD E.2019/2842, K.2019/5308) aktarılır, sonra "yasal bir dayanağı kalmamış" denir.
36365	E.2024/1735, K.2024/1597	07.11.2024	İlk derece terkini usulsüz saymıştı; muafiyet uygulanarak hüküm kaldırıldı. Derhal uygulama kalıbının tam metni burada.
35401	E.2024/1824, K.2024/1749	02.12.2024	"karar tarihi itibariyle yürürlükte olmasa da; istinaf karar tarihi itibariyle yürürlükte olan" — zaman bakımından uygulamanın en açık cümlesi. Ayrıca sınırlı ihyada tasfiye memuru atanması yönündeki dönüş kayda geçirilir.
34698	E.2024/1895, K.2024/1781	05.12.2024	Derhal uygulama kalıbı birebir tekrarlanır; davacının gider istinafı esastan reddedildi.
9924	E.2025/250, K.2025/246	20.02.2025	Sınırlı ihyada tasfiye memuru atanması + çekişmesiz yargı niteliği; gider davacı üzerinde bırakıldı, sicil aleyhine hüküm kurulmadı.
9793	E.2025/353, K.2025/343	05.03.2025	Kısa ve saf uygulama: "davalı aleyhine yargı gideri ve vekalet ücreti takdirinin yasal dayanağı bulunmadığından".
3972	E.2025/913, K.2025/1108	04.07.2025	İlk derecenin sicil aleyhine kurduğu gider hükmü, muafiyet nedeniyle kaldırıldı.
294265	E.2026/404, K.2026/501	23.03.2026	Korpusun en yeni kararı. Muafiyeti hâlâ yürürlükteki hüküm gibi uygular; AYM iptaline atıf yoktur (§ 7). Ayrıca ihyanın "açılacak tüm davalar yönünden" genişletilmesi yönüyle ihya_hukuki_yarar meselesini ilgilendirir.

Olağan tasfiye kolu — gider tasfiye memurundan:

karar_id	Künye	Tarih	Çapa
100358	E.2022/1085, K.2022/888	09.06.2022	"Tasfiye sürecinde tasfiyenin eksiksiz yapılmasından tasfiye memuru sorumludur." Hükümde muhatabın belirsiz bırakılması düzeltildi.
47222	E.2024/142, K.2024/148	25.01.2024	"eksik hasımla dava açılmış ise de tasfiye memurunun davaya taraf olarak katılmasının sağlandığı" — eksik hasım sorununun çözüm kalıbı.
42935	E.2024/747, K.2024/724	13.05.2024	İki eksenin en berrak ayrıldığı karar. Davacının sunduğu re'sen terkin emsalleri "eldeki dava emsal nitelikde değildir" denilerek reddedildi. Kural ve istisna bloklarının ortak tanığıdır.
10478	E.2025/236, K.2025/237	13.02.2025	Gerekçeli karardaki rejim hatası düzeltildi; gider ve 30.000 TL vekâlet ücreti tasfiye memuruna yükletildi.

Diğer:

karar_id	Künye	Tarih	Çapa
140782	E.2021/512, K.2021/507	02.04.2021	TMSF Fon Kurulu kararıyla terkin; 5411 s.K. m. 134 uyarınca ihya istenemez, sicil yasal hasım.
287110	E.2025/1832, K.2025/2082	18.12.2025	HMK m. 327 tanığı. Devrolarak sona ermiş bankanın kaydı kapatılmadığı için hatalı re'sen terkin yapılmış; dava hukuki yarar yokluğundan reddedilmiş, ancak "Davacı tarafın hatalı dava açmasına davalı işlemleri nedeniyle neden olduğundan" kazanan davalı lehine gidere hükmedilmemiştir.

(Kesinlik notu — hüküm fıkralarından ölçüldü: yukarıdaki 25 karardan ikisi temyiz yolu açık verilmiştir — 358613 (20.01.2017) ve 278253 (26.06.2018); kalan 23'ü HMK m. 362(1)-ç uyarınca kesin kaydıyla verilmiştir. ⚠️ Ancak kesinlik kaydı fiilen bağlayıcı olmamıştır: hüküm fıkrasında "kesin" yazan 43738, 62964 ve 42756 temyiz edilmiş ve 11. HD tarafından karara bağlanmıştır (sırasıyla onama, onama, düzelterek onama). Bu, kesinlik alanının bu meselede prior niteliğinde olduğunu ve tek başına güvenilmemesi gerektiğini gösterir. Ölçülen 25 kararın tamamı oybirliğiyle verilmiştir.)

C. İçtihat kütüğü — Yargıtay 11. HD (temyiz katmanı; künyeler ham korpusa karşı doğrulandı)

Usul denetimini kuran / sicili sorumlu tutan: - E.2019/5184, K.2020/440 (15.01.2020, bozma) — Terkinin usulüne uygunluğu sicil evrakı celbedilip incelenmeden saptanamaz; ihtar iki muhataba çıkarılmalıdır. Meselenin en sık anılan çapası. (Tam metin okundu.) - E.2020/8221, K.2022/1203 (23.02.2022, onama) — 166347'nin onanması; kapsam dışı terkinde HMK m. 326 uygulanır. (Tam metin okundu.) - E.2023/6383, K.2024/139 (10.01.2024, onama) — 62964'ün onanması. (Tam metin okundu.) - E.2024/4524, K.2024/6523 (18.09.2024, onama) — 43738'in onanması; muafiyetten sonra verilmiştir. (Tam metin okundu.) - E.2024/5908, K.2024/8002 (19.11.2024, onama) — "esasen davalı tarafça usulüne uygun terkin işlemi yapılmadığından ek geçici 7. maddenin uygulanamayacağına göre…" Şartı uygulayan en açık karar. (Tam metin okundu.) - E.2025/814, K.2025/1633 (10.03.2025, bozma) — Oda kaydının silinmesi geçici m. 7 münfesihliği doğurmaz; terkin usule uygun sayılamaz, muafiyet uygulanmaz. (Tam metin okundu.) - E.2024/3563, K.2024/5239 (26.06.2024, onama) — Aynı yönde; usulsüz terkinde sicil 7511 kapsamında korunmaz.

Muafiyeti şart tartışılmadan uygulayan: - E.2024/2866, K.2024/4419 (29.05.2024, düzelterek onama) — Muafiyetin ilk uygulaması; kararın tarihi, Kanunun yayım tarihiyle aynıdır. Alt derece tebligat evrakının bulunmadığını saptamıştı. (Tam metin okundu.) - E.2024/3733, K.2024/5927 (03.09.2024, düzelterek onama) — BAM "geçici 7 nci maddede öngörülen usul ve şartlar gerçekleşmeden" terkin yapıldığını saptamışken muafiyet uygulanmıştır. (Tam metin okundu.) - E.2024/4150, K.2024/6238 (11.09.2024, düzelterek onama) — 42756'nın düzeltilerek onanması; şart ibaresi aktarılmamıştır. (Tam metin okundu.) - E.2024/3190, K.2024/4497 (30.05.2024) · E.2024/4452, K.2024/6204 (10.09.2024) — Her ikisi de düzelterek onama; gerekçede terkinin usule uygunluğu bir öncül olarak konulmuştur. (Tam metin okundu.) - E.2024/2958, K.2024/4690 (05.06.2024, bozma) · E.2024/3258, K.2024/4912 (11.06.2024) · E.2024/3734, K.2024/6217 (10.09.2024) · E.2024/4632, K.2024/8454 (28.11.2024) — Aynı yönde düzelterek onama/bozma. (Künyeler doğrulandı; verbatim alıntı yapılmamıştır.)

Yasal hasım çizgisinin erken tanıkları: - E.2013/9514, K.2013/13347 (26.06.2013, düzelterek onama) · E.2014/1677, K.2014/3808 (28.02.2014, bozma) · E.2013/16081, K.2014/9303 (14.05.2014, bozma) — Sicil memurluğu yasal hasımdır; gider tasfiye memurundan tahsil edilir. (Künyeler doğrulandı.) - E.2023/5173, K.2023/6152 (25.10.2023, düzelterek onama) — Olağan tasfiyede gider ve vekâlet ücreti tasfiye memurundan; 10478'in gerekçesinde anılır. (Künye doğrulandı.) - E.2019/2842, K.2019/5308 (11.09.2019) — Muafiyet öncesi çizginin çapası; 41839'un gerekçesinde anılır. (Künye doğrulandı.)

D. Anayasa Mahkemesi

• AYM, E.2025/31, K.2025/183, 10/9/2025 (R.G. 23/12/2025-33116; oybirliği) — İtiraz yoluna başvuranlar: Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi (E.2025/31) ve Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi (E.2025/36). TTK geçici m. 7'nin (15) numaralı fıkrasına 7511 s.K. m. 16 ile eklenen altıncı cümle Anayasa m. 13 ve 36'ya aykırı bulunarak iptal edilmiş, iptal hükmü bu cümle bakımından ertelenmemiştir. Aynı kararla (15) fıkranın ikinci ve üçüncü cümleleri ile (4) fıkranın (b) bendindeki Hazineye intikal ibaresi de iptal edilmiş, bu iptaller dokuz ay ertelenmiştir (§ 7).

E. Mülga hüküm ve zaman bakımından uygulama notu

• Mülga 6762 sayılı Kanun bakımından bir numara sorunu YOKTUR. TTK geçici m. 7, 6335 sayılı Kanun'un 38. maddesiyle 6102'ye eklenmiş bir hükümdür; 6762 döneminde karşılığı yoktur. Ölçülen 25 kararın hiçbiri bu mesele bakımından bir 6762 madde numarası anmaz.
• Ölçülen tek mülga atıf 287110'dadır ve gidere değil, 1983 tarihli bir banka devrine ilişkindir: daire, mülga 6762 sayılı Kanun'un 150. ve 151. maddelerini (birleşme kararının hüküm ifade etmesi ve külli halefiyet) uygulamıştır. Külli halefiyet bakımından bu hükmün yürürlükteki karşılığı TTK m. 153/1'dir ("Tescil anında, devrolunan şirketin bütün aktif ve pasifi kendiliğinden devralan şirkete geçer"); ancak devir 1983'te tamamlandığından olay tarihindeki hüküm uygulanmıştır. Bu, kanunun zaman bakımından doğru uygulanmasıdır, düzeltilmesi gereken bir hata değildir.
• Asıl "zaman bakımından uygulama" sorunu maddi hukuk değil, usul hukukudur ve bu meselenin merkezindedir: § 5'te aktarılan derhal uygulama kalıbı ile § 7'deki iptal takvimi. Bir dosyada hangi rejimin uygulanacağını belirleyen, terkinin ya da davanın tarihi değil, kararın tarihidir.

F. Mesele ve norm bağı (ÇİFT YÖN)

Bu makale, docs/norm/sirket_ihya.json → onermeler.ihya_sicil_mud_gider altındaki 2 norm bloğunu karşılar.

Norm → makale (2 blok, 2/2 karşılandı):

Norm bloğu	Önerme (norm metni)	Dayanak (norm)	Karşılayan bölüm	Tanık örtüşmesi
kural	"İhya yargılamasında ticaret sicil müdürlüğü aleyhine yargılama gideri ve vekâlet ücretine hükmolunamaz; bu hüküm derhal uygulanır."	TTK geçici m. 7	§ 5 (metin, yürürlük, derhal uygulama), § 6 (şartın tartışması), § 7 (iptal), Pratik Kılavuz A/3	8 kural tanığından tam metni okunanlar: 36365, 35401, 41839, 42935, 358613, 70685, 43738 ve Yargıtay tanığı E.2024/4150, K.2024/6238 — 8/8
istisna	"Re'sen terkin usulsüz veya kusurlu yapılmışsa, terkin işlemiyle davanın açılmasına sebep olan kurum yargılama giderinden sorumlu tutulabilir." (koşul: ihtar/ilan usulüne uyulmaması)	HMK m. 326	§ 2 (yasal hasım ve sebebiyet), § 3 (ihtar–ilan mekaniği, ispat), § 4 (kapsam dışı terkin), Pratik Kılavuz A/2	8 istisna tanığından tam metni okunanlar: 103412, 10478, 287110, 42935, 62964, 47222, 100358, 166347 — 8/8

Makale → norm (her bölüm hangi bloğu besliyor): § 5, § 6, § 7 → kural; § 2, § 3, § 4 → istisna; § 1 ve § 9 → her ikisinin kapsam/okuma katmanı (yeni önerme üretmez; kuralın hangi olgu kümesine hiç uygulanmadığını ve eğilim etiketinin nasıl okunacağını belirler); § 8 → her iki bloğun temyiz doğrulaması.

Norm bloğu olup makalede karşılığı olmayan önerme: YOKTUR. Makalede olup norm bloğunda karşılığı olmayan önermeler aşağıda beyan edilmiştir.

---

⚠️ NORM İLE FARK — silinmedi, editöre gidiyor

Makale, ihya_sicil_mud_gider norm bloklarının sonucuyla çelişmez; ancak beş noktada norm katmanına düzeltme/ekleme önerilmektedir. Birincisi kritik önemdedir.

1. kural artık yürürlükte değildir — norm bloğunda zaman kaydı YOK. kural.onerme bugün yürürlükte olan bir hükmü ifade ediyor gibi kuruludur. Oysa dayandığı cümle Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş ve 23/12/2025 tarihinde yürürlükten kalkmıştır (AYM E.2025/31, K.2025/183; RG 23/12/2025-33116; erteleme yok). Öneri: kural bloğuna yururluk: {"baslangic": "2024-05-29", "bitis": "2025-12-23", "sebep": "AYM E.2025/31 K.2025/183"} benzeri bir zaman alanı eklensin ve durum_norm "tarihsel" olarak işaretlensin. Bu alan yoksa okuyucu, yürürlükten kalkmış bir kuralı canlı sanacaktır. (Aynı kararla iptal edilen Hazineye intikal kuralları 23/9/2026'da yürürlükten kalkacaktır; bu, ihya_resen_terkin_usulu ve ihya_sure meselelerini ilgilendirir.)

2. kural.onerme kanunun şartını düşürmüştür. Norm, muafiyeti koşulsuz ifade eder. Kanun metni ise şartlıdır: "Bu maddede öngörülen usule uygun olarak kaydı silinen şirket veya kooperatifin ihyasına ilişkin…" Bu ibare, § 6'da gösterildiği gibi temyiz merciinde tartışma konusu olmuştur ve normda hiç görünmemesi, kural ile istisna bloklarının kanun metninde zaten kurulmuş olan ilişkisini görünmez kılar. Öneri: kural.onerme şart ibaresiyle birlikte yeniden yazılsın; istisna, ayrı bir istisna değil kuralın kendi şartının olumsuzu olarak işaretlensin.

3. istisna.dayanak eksik — HMK m. 327 ve HMK m. 332/1. Norm yalnız HMK 326'yı gösterir. Ölçülen zincirde iki çıpa daha çalışmaktadır: (i) HMK m. 327/1 — 287110'da daire, davayı kazanan davalı sicil lehine gidere hükmetmemiş, dayanağı açıkça bu madde olarak göstermiştir; bu, HMK 326'nın haklılık ölçütünden farklı bir sorumluluk kaynağıdır. (ii) HMK m. 332/1 — giderin re'sen incelenmesi, 43738 ve 62964'te dairenin usulsüzlüğü taraf ileri sürmeden denetlemesinin dayanağıdır. Öneri: her ikisi istisna.dayanaka eklensin.

4. kural.kapsam eksik — meselenin ikinci ekseni normda yok. kural.kapsam yalnız "7511 sayılı Kanunla eklenen cümle kapsamındaki ihya yargılaması" der. Oysa ölçülen 25 kararın 6'sı (42935, 47222, 10478, 100358, 140782 ve kısmen 287110) hiç geçici m. 7 rejiminde değildir: olağan tasfiye ya da özel kanun rejiminde sicil müdürlüğü 7511'e hiç gerek olmadan yasal hasım sayılmakta ve gider tasfiye memuruna yükletilmektedir (§ 1). Bu, muafiyetin iptalinden etkilenmeyen bir sonuçtur ve bu meselenin pratik ağırlığının önemli bir kısmını taşır. Öneri: kural.kapsam daraltılıp yanına _kapsam_disi_notu eklensin; ihya_tasfiye_memuru_sorumlulugu meselesine çift yön bağ kurulsun.

5. Mesele sayfasındaki "Doktriner çelişki (SONUÇ için): yok" kaydı ölçümle uyuşmuyor. Mesele sayfası çelişkiyi "gerekçe öncüllerinde tartışma olabilir" düzeyinde kaydeder. Ölçüm ise çelişkinin sonucu değiştirdiğini göstermektedir: olguları ve gerekçesi neredeyse birebir aynı olan 42756 ve 43738, aynı ay içinde temyizde zıt işlem görmüştür (11. HD E.2024/4150, K.2024/6238 — düzelterek onama, gider kaldırıldı, 11.09.2024; 11. HD E.2024/4524, K.2024/6523 — onama, gider korundu, 18.09.2024). Öneri: doctrinal_split alanı açılsın ve kapsamı "7511 muafiyetinin şartlı mı mutlak mı olduğu (29/5/2024 – 23/12/2025 dönemi)" olarak tanımlansın; not olarak Anayasa Mahkemesinin kuralı kategorik sayan okumasının (§ 7) tartışmayı konusuz bıraktığı eklensin.

6. Girdi verisi notu (fark değil, veri düzeltmesi). meseleler.json'da 43738, 62964 ve 166347 için temyiz.durum = "onama" kaydı doğrudur ve bu makalede künyeleriyle doğrulanmıştır (sırasıyla 11. HD E.2024/4524-K.2024/6523; E.2023/6383-K.2024/139; E.2020/8221-K.2022/1203). Buna karşılık 42756 için zincir kaydı temyiz bilgisi taşımaz; oysa karar 11. HD E.2024/4150, K.2024/6238 ile düzelterek onanmıştır ve bu ilam meselenin Yargıtay tanığı olarak zaten kayıtlıdır (karar_id 1075971400). Öneri: 42756 ile 1075971400 arasında açık bir zincir bağı kurulsun; bu, meselenin en öğretici çift-korpus çiftidir. Ayrıca ispat_yuku alanı boştur — § 3'te ölçülen ispat kalıbı ("sicil dosyasında tebliğ mazbatası yoksa terkin usulsüz sayılır") bu alana yazılabilir.

---

Öz-değerlendirme uyarısı: Buradaki eğilim, karar akışı ve nitelendirmeler, İstanbul BAM 12. HD korpusunda bu meseleye bağlanan 64 kararın ölçülmüş içeriğinden ve Yargıtay 11. HD'nin konu-eşleşen 217 kararlık havuzundan türetilmiştir; bir tahmin veya hukuki görüş DEĞİLDİR. Meselenin merkezindeki kural 23/12/2025 tarihinde yürürlükten kalkmıştır ve iptal sonrası dönem için korpusta ölçülmüş istikrarlı bir uygulama henüz yoktur. Sonucu belirleyen, sizin dosyanızdaki üç somut olgudur: terkinin hangi rejimle yapıldığı, sicil dosyasında ihtarın iki muhataba çıkarıldığını gösteren tebliğ evrakının bulunup bulunmadığı ve kararın hangi tarihte verileceği.