Ticari işletme (sicil / unvan / defter / cari hesap / acente)
TTK 11-123 · TBK 202-203 · TBK 547-554 · 2183 karar (agac.json bildirimi: 1111)
Alt başlıklar:
Ticari defterler ve zayi belgesi 152Ticaret sicili 30Tacir sıfatı ve hükümleri 157Ticaret unvanı ve işletme adı 14Cari hesap 30Acentelik, bayilik ve tek satıcılık 101İşletmenin devri; ticari temsilci ve vekiller 28
Usul yaprakları:
Görev ve yetki 85Hak düşürücü süre 119Zamanaşımı 20Dava şartı (hukuki yarar / ehliyet / kesin hüküm) 133
-
Ticari defterlerin delil niteliği ile itirazın iptali davasında ispat
2025/1266 E. 2025/1472 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Cari hesap ilişkisinden kaynaklanan alacağın tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali davasında, taraflardan birinin ticari defterlerinin usulüne uygun tutulmaması (örneğin envanter defterinin ibraz edilmemesi) halinde, karşı tarafın kanuna uygun tutulmuş defter kayıtları esas alınarak alacağın ispatlanmış sayılabileceği; ayrıca faturaların TTK 21/2'deki sekiz günlük süre geçirildikten sonra iade edilmesinin bu iadeye itibar edilmemesini gerektirdiği; davanın açıldığı miktar takip talebindeki toplam alacaktan daha düşükse, dava kapsamına…
itirazın iptaliticari defterlerin delil niteliğicari hesapticari defterlerin usulüne uygunluğuicra inkar tazminatıTTK 21/2 iade süresi
-
Açık hesap ilişkisinde ticari defirle ispat ve alacağın likit sayılması
2025/1366 E. 2025/1465 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Taraflar arasında yazılı cari hesap sözleşmesi bulunmayıp ticari ilişki açık hesap şeklinde işlemişse, TTK'nın cari hesaba ilişkin hükümleri uygulanmaz. Fatura ticari defterlere kaydedilmişse, faturanın delil değeri TTK 21/2 yerine ticari defterlerin delil değerine ilişkin HMK 222 çerçevesinde değerlendirilir; faturayı süresinde itiraz/iade etmeyip defterine kaydeden borçlu, geçerli bir sözleşme ilişkisi bulunduğunu kabul etmiş sayılır ve borçlu olmadığını yazılı/kesin delille ispatlamalıdır. Davacının alacağı davalının ticari defterlerinde aynen…
itirazın iptaliaçık hesap ilişkisicari hesap sözleşmesiticari defterlerin delil değerifaturanın delil değerialacağın likit olması
-
Bayilik sözleşmesinin haksız feshinde kar mahrumiyeti ve cezai şart birlikte istenebilir
2022/1510 E. 2025/1426 K. ·
Tazminatkaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Bayilik sözleşmesinde, dağıtıcının sözleşmeyi bayinin borca aykırı davranışı nedeniyle feshetmesi halinde, sözleşmede ayrı ayrı düzenlenmiş olması koşuluyla kar mahrumiyeti ile cezai şart birlikte talep edilebilir. Kar mahrumiyeti süresi, sözleşme sonuna kadar değil, davacının aynı bölgede yeni bayilik kurması için gerekli makul süre esas alınarak hesaplanmalıdır. Tacirin cezai şarttan indirim talep hakkı kural olarak bulunmasa da, cezai şartın tacirin ekonomik yıkımına neden olacak derecede fahiş olması halinde tenkis mümkündür; ancak kısmi davada,…
bayilik sözleşmesicezai şartkar mahrumiyetigenel işlem koşulucezai şartın tenkisikısmi davabayilik (acente-kıyas)
-
Fatura süresinde itiraz edilmeyip deftere kayıt edilirse geçerli sözleşme kabul edilir
2025/1331 E. 2025/1428 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Bir tarafça düzenlenen faturaya karşı alıcı tarafça süresi içinde itiraz veya iade işlemi yapılmayıp fatura ticari defterlere kaydedilmişse, bu fatura geçerli bir sözleşme ilişkisine göre düzenlenmiş sayılır ve alıcı, faturadan doğan borcunu bulunmadığını yazılı veya kesin delille ispatlamak zorundadır. Bu ispat yükü yerine getirilmediğinde (örneğin ayıplı ifa iddiası delillendirilmediğinde), söz konusu fatura bedeli likit alacak sayılır ve buna dayalı itirazın iptali talebi kabul edilir.
ticari defter kaydıfaturaya itirazlikit alacakicra inkar tazminatıitirazın iptali
-
Acentelik ilişkisi ispatlanamadan donatana izafeten yapılan tebliğ geçersizdir
2025/408 E. 2025/1416 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Bir şirketin taşıyıcı/donatanın acentesi olduğu, taşımaya ilişkin belgelerde (konşimento) bu ilişkiyi gösteren bir kayıt bulunmadan ve aracılık ilişkisi başka bir delille ispat edilmeden kabul edilemez; taşımadan sonra düzenlenmiş bir teminat mektubunda o şirketin yerel temsilci olarak gösterilmesi de acentelik ilişkisini ispata yetmez. Acentelik ilişkisi ispatlanamadığı hallerde, donatana izafeten o şirkete yapılan ödeme emri tebliği geçersiz sayılır. İİK m.67 uyarınca itirazın iptali davasının açılabilmesi, borçluya usulüne uygun ödeme emri tebliği…
acentelik ilişkisiitirazın iptalidava şartıödeme emri tebliğiizafeten husumetrücuen tazminat
-
Havale dekontunda 'borç' açıklaması varsa ispat yükü karinenin aksini iddia edene geçer
2023/262 E. 2025/1402 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Banka havalesi/dekontunda 'borç' açıklaması bulunması hâlinde, gönderilen paranın mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla değil, borç olarak verildiğine dair yasal karine oluşur ve bu karinenin aksini (paranın ticari/sözleşmesel bir ilişkiden kaynaklandığını veya borcun ödendiğini) ispat yükü, parayı alan tarafa geçer; bu ispat yazılı ve kesin delille yapılmalıdır. Karşı tarafın salt ticari defterlerin incelenmesini talep etmesi, karinenin aksini ispata yeterli sayılmaz; kesin delil sunulmadıkça defterlerin incelenmemiş olması sonuca etkili değildir.
itirazın iptalihavale dekontuborç karinesiispat yüküticari defter incelemesiyazılı ve kesin delil
-
Karar defterinin kaybolma sebebi belirsizse zayi belgesi verilemez
2025/1242 E. 2025/1360 K. ·
Kıymetli evrak iptali / Zayiistinaf başvurusunun esastan reddi
TTK 82/7 kapsamında zayi belgesi verilebilmesi için defter ve belgelerin yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve tacirin iradesi dışında önlenemez bir sebeple ziyaa uğradığının ispatlanması gerekir; kaybın ne şekilde gerçekleştiği belirsiz kalmış ve iradesi dışında bir sebeple meydana geldiği kanıtlanamamışsa zayi belgesi talebi reddedilir; bu durumda zayi sebebine ilişkin tanık dinlenmemesi de sonuca etkili sayılmaz.
zayi belgesiticari defterlerin saklanmasıispat yükübasiretli tacir
-
Bayilik sözleşmesinin feshinde cezai şart, kâr kaybı ve prim avansı
2022/1474 E. 2025/1348 K. ·
Alacakkaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Bayilik sözleşmesinin haklı nedenle feshi halinde, bayiye ödenmiş peşin satış geliştirme prim avansının sözleşmenin kalan süresine isabet eden kısmının iadesi, sözleşme hükmüne dayansa da esasen sebepsiz zenginleşme (TBK 79) hükümlerine tabidir; bu nedenle bayinin elinde kalmayan KDV tutarı iade hesabına dahil edilemez ve iade, KDV'siz prim tutarının kalan süreye oranlanmasıyla belirlenir. Kısmi dava olarak açılan alacaklarda, tacir borçlunun cezai şartın fahişliğine dayalı tenkis talebi, ancak dava konusu edilen (talep edilen) miktarın tacirin ekonomik…
cezai şartkâr kaybı (kâr mahrumiyeti)prim avansısebepsiz zenginleşmetacirin cezai şarttan indirim yasağı (TTK 22)kısmi davabayilik (acente-kıyas)
-
Cari hesap alacağında karşı tarafın defterinde yer almayan kayıtların ispatı
2022/1401 E. 2025/1334 K. ·
İtirazın iptalikaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Cari hesap alacağının tespitinde, karşı tarafın ticari defterlerinde yer almayan ve yalnızca bir tarafın kayıtlarında bulunan kalemler (örn. cezai şart, kesinti), bu kalemlerin hangi ihlale/borç kaynağına dayandığı somut olarak tespit edilip delillendirilmedikçe mahsuba esas alınamaz; sözleşmede bir tarafın defterine üstünlük tanınacağına ilişkin hüküm bulunsa da bu hükmün öngördüğü periyodik mutabakatlaşma şartı gerçekleşmemişse ve karşı tarafın gönderdiği ekstreler farklı bir bakiyeyi gösteriyorsa, çelişen kayıtlar yönünden o tarafın defterine…
cari hesapbayilik sözleşmesiitirazın iptaliicra inkar tazminatıticari defter delilidelil sözleşmesibayilik (acente-kıyas)
-
Kısmi ödemenin faiz ve ferilere mahsubu değerlendirilmeden hesap yapılamaz
2022/1470 E. 2025/1345 K. ·
İtirazın iptalikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
İhracata konu ürün satışlarında, taraflar arasında dövize endeksli ticari ilişkinin varlığı ispatlandığında (uyuşmazlık ihracat/ihracat sayılan işlemden kaynaklandığında) alacağın döviz cinsinden talep edilmesi, döviz cinsinden sözleşme yapma yasağına aykırılık oluşturmaz. Alacaklının defterlerinde kaydı bulunmayan ve dayanağı ispatlanamayan (reklamasyon/kur farkı gibi) faturalar, borçlu tarafından ispat yükü yerine getirilmediği takdirde alacaktan mahsup edilemez. İtirazın iptali davasında, takip tarihinden sonra dava açılmadan önce borçlu tarafça…
itirazın iptaliticari defter ve kayıtların ispat gücüTBK 99 - yabancı para borcudövize endeksleme yasağı ve ihracat istisnasıreklamasyon faturasımahsup
-
Fatura KDV oranına itirazda ticari defter ve fatura delili çatışması
2022/2014 E. 2025/1578 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Taraflar arasında yazılı sözleşme bulunmasa da, bir tarafça onaylanan sipariş formu ile fatura içeriğinin birbiriyle uyumlu olarak belirli bir işi (yapım işini) tanımlaması ve bu faturanın karşı tarafça süresinde itiraz edilmeden ticari defterlerine kaydedilmesi halinde, fatura içeriğindeki akdi ilişkinin (ve buna bağlı KDV oranının) kanıtlandığı kabul edilir. Fatura delili (TTK 21/2) ile ticari defter delili (TTK 222) farklı hükümlere tabidir; fatura ticari deftere kaydedilmişse akdi ilişkinin ispatı bakımından ticari defter delili devreye girer ve…
itirazın iptalicari hesapticari defter delilifatura deliliKDV oranısipariş formu
-
Bayilik sözleşmesinin ihlali nedeniyle cezai şart ve kâr mahrumiyeti tazminatı
2022/1799 E. 2025/1577 K. ·
Tazminatistinaf başvurusunun esastan reddi
Bayilik sözleşmesini ihlal eden bayiinin fiili nedeniyle sözleşmeyi müteselsil kefil sıfatıyla imzalayan kişi de, kefalet limiti dahilinde cezai şart ve kâr mahrumiyeti tazminatından sorumludur. Kâr mahrumiyeti tazminatı hesabında, yeni bir bayilik ilişkisi kurulmamışsa süre, sözleşmenin bitimine kadarki dönemin tamamı üzerinden değil, alacaklının aynı bölgede benzer bir bayilik kurabilmesi için gereken makul süre esas alınarak ve net kâr üzerinden belirlenir. Sözleşmede öngörülen cezai şart tutarının tamamı değil, kısmi dava yoluyla talep edilen ve…
bayilik sözleşmesicezai şartkâr mahrumiyetimüteselsil kefalethaklı fesihhusumetbayilik (acente-kıyas)
-
Delil avansı eksik hesaplanırsa kesin süre geçersizdir
2025/1058 E. 2025/1298 K. ·
İtirazın iptalikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
Mahkemece bilirkişi ücreti için verilen kesin süre öncesinde davacı tarafça yatırılmış bir gider avansı bulunuyorsa, bu avansın miktarı belirtilip mahsup edilmeden ve bakiye tutar üzerinden yeniden kesin süre verilmeden, sanki hiç avans yokmuş gibi işlem yapılarak verilen kesin süre geçersizdir; bu geçersiz kesin süreye uyulmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilemez. Ayrıca açık hesap ilişkisinden kaynaklanan alacağın ilamsız icra takibine konu edilebilmesi için imzalı ekstre veya fatura sunulması şart değildir; alacağın sebebi açıklanmak…
açık hesapcari hesapdelil avansıgider avansıkesin süreitirazın iptali
-
Ticari defter ibrazından kaçınma ve BA formu beyanıyla mal teslimi ispatı
2023/223 E. 2025/1287 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Ticari davada, usulüne uygun tebliğ edilen ara karara rağmen ticari defterlerini ibraz etmeyen taraf, karşı tarafın kanuna uygun tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların kendisi aleyhine delil olarak değerlendirilmesine razı olmuş sayılır. Ayrıca, faturayı teslim aldıktan sonra süresinde itiraz ve iade etmeyip ticari defterlerine kaydeden ya da vergi dairesine BA formuyla ilgili mal alımını beyan eden taraf, faturanın geçerli bir sözleşme ilişkisine dayandığını kabul etmiş sayılır ve borçlu olmadığını yazılı veya kesin delillerle ispatlamak…
ticari defterlerin delil niteliğidefter ibrazından kaçınmaBA-BS formu uyumufatura itirazı ve iadesiitirazın iptaliicra inkar tazminatı
-
Açık hesap ilişkisinde ticari defterlerin birbirini doğrulaması ve yetki sözleşmesi
2023/224 E. 2025/1281 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Taraflar arasında yazılı cari hesap sözleşmesi bulunmayıp ticari ilişki açık hesap şeklinde işlemişse, bu ilişkiye TTK'nın cari hesaba ilişkin hükümleri uygulanmaz; sözleşmede yetkili mahkemeye ilişkin şart varsa HMK 17 uyarınca münhasır yetki geçerlidir. Ticari defterler arasında küçük tutar farkı, bilirkişi hesap hatasından kaynaklanıyorsa defterlerin birbirini doğrulamadığı sonucunu doğurmaz; taraf defterleri esasen mutabık ise davacının alacağı ispatlanmış sayılır ve alacağın likit olması halinde İİK 67 uyarınca icra inkar tazminatına hükmedilebilir.
açık hesap ilişkisicari hesap sözleşmesiticari defil delilimünhasır yetkiitirazın iptaliicra inkar tazminatı
-
Islah ile ödeme savunması ileri sürülmesi ve borcu söndüren belgenin incelenmesi
2025/1139 E. 2025/1285 K. ·
İtirazın iptalikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
Borcu söndüren nitelikte bir belge (ödemeyi gösteren makbuz, ibraname, muavin defter özeti vb.), yargılamanın her aşamasında, kanun yolu aşaması dahil olmak üzere dikkate alınmalıdır; davalı tarafın bu belgeyi istinaf aşamasında sunmuş olması, dayanılıp sunulmayan delillerin istinafta ileri sürülemeyeceği kuralının istisnasını oluşturur. Ayrıca davalı taraf, cevap dilekçesini ıslah ederek ödeme savunması ileri sürebilir; ödeme defiinde bulunmak için ıslaha gerek olmasa da, davalının borcun bulunmadığı yönündeki savunma hakkı ıslah ile de kullanılabilir.…
itirazın iptaliıslahborcu söndüren belgeödeme defimuavin defterticari defter
-
Fatura bedeli itirazın iptali, defter ibrazından kaçınma ve BA formu beyanı
2025/1057 E. 2025/1262 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Ticari davalarda usulüne uygun ara kararına rağmen ticari defterlerini ibraz etmeyen taraf aleyhine, karşı tarafın kanuna uygun tutulmuş defter kayıtları delil olarak değerlendirilir. Ayrıca faturayı teslim alıp süresi içinde itiraz veya iade etmeyerek ticari defterlerine kaydeden ve vergi dairesine BA formu ile beyan eden taraf, fatura içeriğindeki mal veya hizmeti aldığını ve geçerli bir sözleşme ilişkisi bulunduğunu kabul etmiş sayılır; borçlu olmadığını yazılı veya kesin delillerle ispatlaması gerekir.
itirazın iptaliticari defterBA formufaturaispat yüküicra inkar tazminatı
-
Faturaya itiraz edilmeyip ticari deftere kaydedilmesinin ispat gücü
2025/1107 E. 2025/1249 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Fatura konusu mal veya hizmetin tesliminin ispat külfeti davacı satıcıya aittir; ancak fatura ticari defterlere kaydedilmiş, süresinde itiraz veya iade edilmemişse, ticari defterlerin delil değerine ilişkin TTK 222 hükmü uygulanır ve bu durumda ticari defter kaydı akdi ilişkinin ve alacağın varlığını da kanıtlar. Borçlu olmadığını iddia eden taraf bunu yazılı veya kesin delille ispatlamak zorundadır; soyut inkâr yeterli değildir. Alacaklının bilgisinde olduğu, kendi ticari defterinde de kayıtlı bulunan alacak likit sayılır ve icra inkâr tazminatına konu…
itirazın iptaliticari defter delilifatura deliliicra inkâr tazminatıticari temerrüt faiziavans faizi
-
Yönetim kurulu karar defterinin zayi belgesi talebinde koşullar
2025/1061 E. 2025/1261 K. ·
Kıymetli evrak iptali / Zayiistinaf başvurusunun esastan reddi
Zayi belgesi verilmesi talebinin kabulü için, tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin TTK 82/7'de sayılan afet (yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi) veya hırsızlık sebepleriyle ziyaa uğraması ve ayrıca tacirin bu belgelerin korunması için gerekli dikkat ve özeni göstermiş olması gerekir; defterin mali müşavirler arası transfer sırasında ve belirsiz koşullarda kaybolması bu kapsama girmediğinden ve kaybın oluş şekli şüpheden uzak biçimde tespit edilemediğinden zayi belgesi talebi reddedilir.
zayi belgesiTTK 82/7basiretli tacir özeniticari defterlerin saklanmasımücbir sebep
-
Ticari defterlerdeki mutabık kayıtlar itirazın iptalinde alacağı ispatlar
2025/1053 E. 2025/1260 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Fatura konusu mal veya hizmetin tesliminin ispat külfeti davacı satıcıya aittir; ancak fatura, ticari defterlere kaydedilmiş ve tarafların defter kayıtları birbirini doğruluyorsa artık faturanın delil değerine ilişkin TTK 21/2 değil, ticari defterlerin delil değerine ilişkin TTK/HMK 222 uygulanır. Faturayı süresinde itiraz veya iade etmeden ticari defterine kaydeden taraf, geçerli bir sözleşme ilişkisine göre mal/hizmet aldığını kabul etmiş sayılır; buna karşı mal/hizmet almadığını veya borçlu olmadığını yazılı ya da kesin delille ispat etmesi gerekir.…
ticari defter delilifaturaitirazın iptaliicra inkar tazminatılikit alacakTTK 21/2
-
İrsaliyeli faturada imza inkar edilmezse mal teslimi kanıtlanmış olur
2023/33 E. 2025/1216 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
İtirazın iptali davasında, irsaliyeli faturalardaki teslim alan imzaları davalı tarafça icra takibine itirazda veya davaya cevapta inkar edilmemişse, bu imzaların davalı veya çalışanlarına ait olduğu kesinleşir ve mal tesliminin ispatlandığı kabul edilir; imza inkarına ilişkin savunma ilk kez istinaf aşamasında ileri sürülemez (HMK 357/1). Bu durumda davalının ödeme savunmasını belgeyle kanıtlayamaması halinde alacağın ve icra inkar tazminatının varlığı kabul edilir.
itirazın iptali davasıirsaliyeli faturateslim imzasının inkar edilmemesiispat yüküicra inkar tazminatıistinafta yeni savunma yasağı
-
Yabancı para alacaklı takipte icra inkar tazminatının TL karşılığı üzerinden hesaplanması gerekliliği
2025/1016 E. 2025/1190 K. ·
İtirazın iptalikaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Yabancı para alacağına dayalı icra takibine karşı açılan itirazın iptali davasında, kabul edilen alacak miktarı üzerinden hesaplanacak icra inkar tazminatının yabancı para birimi üzerinden değil, takip tarihindeki kur karşılığı Türk Lirası üzerinden hesaplanması gerekir; bu husus kamu düzenine ilişkin olup istinaf sebebi olarak ileri sürülmese de BAM tarafından re'sen gözetilir ve gerekirse ilk derece kararı bu nedenle kaldırılıp yeniden hüküm kurulur. Ayrıca, dava şartı niteliğindeki yetki itirazının ilk derece mahkemesince karara bağlanmamış olması,…
itirazın iptaliicra inkar tazminatıyabancı para alacağıyetkiye itirazayıp ihbarıticari defter delili
-
Hukuki yarar yokluğundan ret kararının kaldırılması - tescile icbar davası
2025/1010 E. 2025/1175 K. ·
Tespitkaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
Şirket müdürünün ticaret sicilinde tescilli görevinin sona erdiğinin tespitini istediği durumlarda, tescil işlemi TTK'nın 30. ve 510. maddeleri gereği yalnızca ilgililer, yetkili temsilciler veya şirket müdürleri tarafından talep edilebildiğinden, görevi fiilen sona ermiş ve şirketle bağı kesilmiş kişinin doğrudan ticaret sicil müdürlüğüne başvurması mümkün değildir. Bu durumda kişinin, sicildeki tescilli kaydın düzeltilmesi için mahkeme kararı almak üzere tescile icbar davası açmasında hukuki yarar vardır; TTK 34. maddesindeki sicil müdürlüğü kararına…
hukuki yarartescile icbar davasılimited şirket müdürlüğüticaret sicili tesciliTTK 34. madde itiraz usulü
-
Cevap dilekçesi vermeyen davalının savunmayı genişletme yasağı
2025/1023 E. 2025/1183 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Süresinde cevap dilekçesi vermeyen davalı, davacının ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır ve yalnızca bu inkârı ispata yönelik karşı delil sunabilir; inkârın ispatı bahanesiyle yeni vakıalar (örneğin ayıplı ifa/ağır kusur savunması gibi bir def'i niteliğindeki iddialar) ileri sürülmesi, dosyadan önceden anlaşılamıyorsa savunmanın genişletilmesi yasağına girer ve bu tür sonradan ileri sürülen savunmalar dikkate alınmaz.
İtirazın iptaliSavunmanın genişletilmesi ve değiştirilmesi yasağıCevap dilekçesi vermemenin sonucu (HMK 128)İnkârDef'iTicari defter kaydı ile ispat
-
Bankanın çek hesabı açarken gerekli araştırmayı yapmaması nedeniyle tazminat
2022/1879 E. 2025/1138 K. ·
Tazminatkaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Bir bankanın, çek hesabı açarken müşterisinin kimliği, ekonomik durumu, ikameti ve malvarlığı konularında 5941 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile mülga TTK'nın 18. maddesinin öngördüğü basiret ve özeni göstermeden çek karnesi vermesi ve çekin karşılıksız çıkması halinde, banka bu kusurlu davranışının sonuçlarına katlanmak zorundadır. Ancak çekin hamili de ticari ilişkide bulunduğu kişinin ödeme kabiliyetini araştırmakla yükümlü olduğundan, bu araştırmayı yapmadan çeki kabul eden hamil de kusurlu sayılır ve zarar taraflar arasında kusur oranına göre…
5941 sayılı Çek Kanunu 2. maddebankanın basiret ve özen yükümlülüğüçek hesabı açılışında araştırma yükümlülüğüortak kusur (müterafik kusur)takibin semeresiz kalmasıbelirsiz alacak davasıkambiyo bağlantılı
-
Acentenin donatan adına aldığı hizmette taraf sıfatı yokluğu
2023/599 E. 2025/1140 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Sözleşme ilişkisi acente tarafından donatan adına kurulmuş ve ödemeler donatan adına yapılmışsa, fazladan tahsil edildiği ileri sürülen bedelin iadesini (alacaklı sıfatını) acente kendi adına talep edemez; aynı şekilde acenteye karşı iade talebiyle gönderilen ihtarnameye dayalı menfi tespit davasında da acentenin pasif husumeti bulunmaz, çünkü hizmetin gerçek borçlusu ve alacaklısı donatanlardır. Taraf sıfatı bir dava şartı olmasa da hakim tarafından dosyadan anlaşıldığı ölçüde re'sen gözetilir ve yargılamanın her aşamasında değerlendirilebilir.
taraf sıfatı (husumet)acentedonatansebepsiz zenginleşmemenfi tespititirazın iptali
-
Konşimentodaki yabancı mahkeme yetki şartının geçersizliği
2022/263 E. 2025/1120 K. ·
İtirazın iptalikaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Yabancı taşıyanın Türkiye'de taşımak üzere teslim aldığı yükü Türk acentesi aracılığıyla taşıdığı ve taşıtanların bu acente aracılığıyla taşıyanın işlettiği hatta ulaştığı hallerde, taşıma sözleşmesinin Türk acente aracılığıyla kurulduğu kabul edilir; bu durumda konşimentoda yer alan ve uyuşmazlığın yabancı bir mahkemede görülmesini öngören yetki şartı, TTK 105/2'nin yabancı tacirlere karşı Türkiye'de dava açılabilmesini sağlama amacını dolanmaya yönelik kabul edilerek geçersiz sayılır ve Türk mahkemelerinin yetkisi kabul edilir.
milletlerarası yetki itirazıMÖHUK 47TTK 105/2gemi acenteliğikonşimentoyetki şartı (yetki klozu)
-
Kabul edilip ticari defterlere kaydedilen iade faturasına dayalı borcun sonradan aynı tutarla fatura düzenlenerek talep edilememesi
2022/1363 E. 2025/1104 K. ·
İtirazın iptalikaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Bir tarafın düzenlediği faturayı diğer taraf itiraz etmeksizin kabul edip ticari defterlerine kaydetmişse, bu kabul bağlayıcı hale gelir; kabul eden taraf, kabul edip defterine kaydettiği fatura bedelini sonradan aynı tutarda düzenlediği başka bir faturayla karşı taraftan talep edemez ve bu ikinci fatura karşı taraf aleyhine borç doğurmaz.
itirazın iptaliticari defter kaydıiade faturasıcari hesap alacağıicra inkar tazminatı
-
Ticari satımda peşin ifa karinesi ve deftere kayıtlı faturanın ispat gücü
2022/1093 E. 2025/1089 K. ·
Menfi tespit / İstirdatistinaf başvurusunun esastan reddi
Ticari satım sözleşmelerinde, aksi kararlaştırılmadıkça edimlerin aynı anda ifası esas olduğundan (peşin ifa karinesi), malı teslim almadan avans ödediğini iddia eden taraf bu iddiasını yazılı delille ispatlamak zorundadır; havalenin de mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla yapıldığı karine olarak kabul edilir ve bu karinenin tersini ileri süren taraf ispat yükü altındadır. Diğer yandan, bir fatura itirazsız olarak ticari defterlere kaydedilmişse, faturanın delil gücü TTK 21/2 kapsamından çıkıp TTK 222 kapsamındaki ticari defter delili niteliğine dönüşür;…
menfi tespititirazın iptalipeşin ifa karinesiavanshavale karinesiticari defter delili
-
Sel felaketi nedeniyle ticari belgelerin zayi olduğu iddiasında bilirkişi incelemesi zorunluluğu
2025/122 E. 2025/1094 K. ·
Kıymetli evrak iptali / Zayikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
Sel, su baskını gibi afetler nedeniyle ticari belgelerin zayi olduğu iddiasıyla açılan davalarda, resmi kurum yazıları ve olay yerine ilişkin fotoğraflarla afetin varlığı ve iş yerinin bu afetten etkilendiği tespit edilmişse, zayi olgusunun davacının elinde olmayan bir nedenden kaynaklandığı kabul edilerek TTK 82. madde kapsamında saklanması gereken belgeler yönünden zayi belgesi verilmesi gerekir; ancak zayi talep edilen belgeler arasında ruhsat, izin, onay veya denetim amacıyla resmi kurumlara önceden sunulmuş olan ve bu nedenle diğer kurumlardan…
zayi belgesimücbir sebep/afetTTK 82ticari defter ve belgelerin saklanmasıbilirkişi incelemesiişçi özlük dosyası