Acentelik ilişkisi ispatlanamadan donatana izafeten yapılan tebliğ geçersizdir

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2025/408

KARAR NO 2025/1416

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 26/12/2023

NUMARASI 2023/452 Esas - 2023/529 Karar

DAVA

İtirazın İptali

DAVA TARİHİ 05/10/2023

İSTİNAF KARAR TARİHİ 24/09/2025

Davanın usulden reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili sigortalısı ... ... ... San ve Tic. AŞ'ye ait emtianın, taşıma sırasında oluşabilicek rizikolara karşı nakliyat emtia sigorta poliçesi ile müvekkili tarafından sigortalandığını,sigortalının Lüxemburg'da mukim ...... profil emtiası satın aldığını, emtianın 21.12.2021 tarihli konşimento tahtında İspanya'dan Türkiye'ye taşınmak üzere 9250945 Imo numaralı "..." gemisine hasarsız yüklendiğini, ancak tahliyesi sırasında ezilme ve eğilme meydana geldiğini, hasarın davalıya ihbar edildiğini, fiili taşıyan sıfatıyla davalının hasardan sorumlu olduğunu belirterek borçlu aleyhinde başlatılan İstanbul Anadolu 22. İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasında davalının itirazının iptaline,icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; ... ...AŞ'nin müvekkili ... Inc.'in acentesi olmadığını, davanın pasif husumet yokluğundan reddi gerektiğini, ayrıca Türk mahkemelerinin yetki olmadığını, davacı sigorta şirketinin aktif dava ehliyetinin varlığını ispat etmesi gerektiğini, emtiada gemiye yüklemeden önce var olan hasarlardan taşıyanın sorumlu olmadığını, dava konusu çelik profil emtiasının gemiye yüklenmeden önce emtia üzerinde yükleme öncesi sörveyi yapıldığını, yükleme öncesi sörveyinde tespit edilen hasarların yük belgelerine işlendiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı, dava konusu İstanbul 22.İcra Dairesi'nin ... sayılı icra dosyasında davacının sigortalısına ödediği 30.453,30-Euro asıl alacağın rücu için ...gemisi ... ... Inc'ye izafeten ... ...AŞ'ye karşı icra takibi başlattığı, ödeme emri tebliğinin acente sıfatıyla ... ...AŞ'ye yapıldığı, itirazın iptali davalarında ödeme emri tebliğinin usulüne uygun yapılıp yapılmadığının dava şartlarından olması nedeniyle mahkemece ödeme emrinin tebliğinin geçerli olup olmadığının re'sen gözetilmesi gerektiği, somut olayda ...gemisi ... ... Inc'ye izafeten ... ...AŞ'ye icra takibi başlatıldığı, donatanın ... ...AŞ'nin acenteliğini kabul etmediği, davacının da donatanın acentesi olduğuna ilişkin dosyaya delil sunmadığı,"acente" sıfatıyla yapılan ödeme emri tebliğinin geçersiz olduğu gerekçesiyle davanın HMK'nın 114/2 ve 115/2.maddeleri gereğince dava şartı yokluğundan reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; davalı gemi donatanının klüp sigortacısı tarafından verilen teminat mektubunda gemi ilgililerine yapılacak her türlü tebligat işleminin davalı acenceteye yapılması gerektiğinin belirtildiğini, bu nedenle donatan aleyhine başlatılan icra takibinde belgeleri almak üzere adrese tebligat çıkarıldığını, ödeme emrinin tebliğ edildiği adresin tebligata yetkili kılındığını, kaldı ki acentenin temsil yetkisinin ispat edilmediğinin kabulü halinde de davanın asıl taraf donatana karşı devam etmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, davacı sigorta şirketine nakliyat sigorta poliçesi ile sigortalı emtianın davalının sorumluluğunda taşınması sırasında oluştuğu iddia edilen emtiadaki hasar nedeni ile davacının sigortalıya ödediği hasar bedelinin TTK m.1472 maddesi gereği davalıdan rücuen tahsili amacıyla yapılan icra takibine itirazın iptaline ilişkindir.Davacı sigorta şirketi tarafından İstanbul Anadolu 22. İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasında sigortalıya yapılan ödemenin rücuen tahsili için ...gemisi donatanı olan davalı ... Inc'ye izafeten ... ...AŞ.'ye karşı icra takibi başlatılmıştır. Davalı donatan yönünden ödeme emri donatana izafeten ... ...AŞ'ye tebliğ edilmiş, acente tarafından sunulan itiraz dilekçesinde davalı donatanın acentesi olmadığı icra dairesine bildirilmiştir.

Eldeki davada geçerli bir ödeme emri tebliği olmadan itirazın iptali davası açılamayacağı gerekçesiyle davanın dava şartı yokluğundan reddine karar verilmiştir. TTK'nun 105. maddesinin birinci bendi ile; "Acente, aracılıkta bulunduğu veya yaptığı sözleşmelerle ilgili her türlü ihtar, ihbar ve protesto gibi hakkı koruyan beyanları müvekkili adına yapmaya ve bunları kabule yetkilidir." Aynı maddenin ikinci bendi ile de; "Bu sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklardan dolayı acente, müvekkili adına dava açabileceği gibi, kendisine karşı da aynı sıfatla dava açılabilir..." hükümleri öngörülmüştür. Anılan hükmün açık ifadesine göre, acentenin ancak aracılık ettiği veya yaptığı sözleşmeler nedeniyle müvekkiline izafeten kendisine karşı dava ya da takip yöneltilebilecektir.

Somut olayda, davacı sigorta şirketinin sigortalı ... ... ...AŞ firmasının alıcısı, dava dışı ...S.A. göndericisi olduğu emtianın İspanya Türkiye denizyolu taşıması ...gemisi ile gerçekleştirilmiştir. ... ...AŞ konşimentoda yer almadığı gibi konşimentoda bu firmanın taşıma ile ilgisini ortaya koyan herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Bu firmanın taşıyıcının acentesi olarak hareket ettiğini gösteren bir delil ibraz edilmemiştir. Bu nedenle taşımadan sonra düzenlenen teminat mektubunda geminin veya kiracılarının yerel temsilcisi olduğunun belirtilmesi donatana izafeten hasım gösterilmesi için yeterli değildir. İİK'nın 67. maddesine göre itirazın iptali davası açılabilmesi için borçluya ödeme emrinin tebliğ edilmiş olması ve borçlu tarafından da yasal süre içerisinde ödeme emrine karşı itiraz edilmiş olması yasal bir zorunluluktur.

Fakat somut olayda acentelik ilişkisi ispat edilemediğinden takip borçlusu donatana izafeten bu şirkete yapılan ödeme emri tebliği geçerli değildir. Davalı borçlu donatana ödeme emri tebliğ edilmeden ve bu davalı tarafından itiraz dilekçesi sunulmadan itirazın iptali davasının açılma koşulları oluşmadığından mahkemece davanın dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır. (Yargıtay 11. HD'nin 10/01/2024 tarih, 2022/5853 E. 2024/112 K. sayılı içtihadı )Açıklanan nedenlerle; mahkemece davanın reddine dair verilen kararda isabetsizlik bulunmadığından, davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına,Davacı tarafından yapılan istinaf yargı giderinin üzerinde bırakılmasına,Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK 'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 24/09/2025