Bayilik sözleşmesinin ihlali nedeniyle cezai şart ve kâr mahrumiyeti tazminatı

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO 2022/1799

KARAR NO 2025/1577

TÜRK MİLLETİ ADINA

KARAR

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 02/02/2022

NUMARASI 2016/162 Esas - 2022/80 Karar

DAVANIN KONUSU Tazminat (Bayilik Sözleşmesinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 09/10/2025

Davanın kısmen kabulüne ilişkin kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; taraflar arasında 10/03/2010 tarihli ... Otogaz İstasyonu ve Bayilik Sözleşmesi akdedildiğini, davalı şirketin 5 yıl süre ile otogaz bayiliğini üstlendiğini, davalının sözleşmeye aykırı davranması nedeni ile davacının sözleşmeyi feshettiğini, sözleşmeyi davalı ...'ın kefil sıfatı ile imzaladığını belirterek şimdilik 1.000-TL kâr mahrumiyeti alacağının,sözleşmenin 11.3 maddesinde öngörülen cezai şarttan şimdilik 10.000-USD’nin fesih tarihi olan 15/08/2011 tarihi itibariyle Türk Lirası karşılığı olan 17.631-TL’nin , sözleşmenin 13.3 maddesi gereği cezai şart tazminatının şimdilik 10.000-USD’nin fesih tarihi olan 15/08/2011 tarihi itibariyle Türk Lirası karşılığı olan 17.631-TL’nin fesih tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte (davalılardan ...'ın kefalet limiti ile sorumlu olması kaydıyla) davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

ISLAH Davacı vekili 07.02.2022 tarihli dilekçesiyle 1.000-TL kar mahrumiyeti talebini ıslah ederek 50.000-TL ye çıkarmıştır.

CEVAP

Davalılar davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; taraflar arasında 10/03/2010 tarihinde 5 (beş) yıl süreli ... Otogaz İstasyonu ve Bayilik Sözleşmesi akdedildiği, davacı şirket kayıtlarında davalı bayiinin en son 25/05/2011 tarihinde davacıdan ... alımı yaptığı, bu tarihten sonra ise ... alımın durdurduğu, davalıya gönderilen Beyoğlu 27. Noterliği'nden keşide edilen 15/09/2011 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile sözleşme koşullarını yerine getirmediğinden sözleşmenin fesh edildiğinin bildirildiği, davacının sözleşmeyi feshinde haklı olduğu, ayrıca sözleşme gereğince cezai şart talep edebileceği, davacının kar kaybının 40.512,50-TLhesaplandığı, sözleşmenin 11.3 maddesi gereğince cezai şart olarak 17.631- TL talep edebileceği,müteselsil kefil sıfatıyla davalı ...’ın ise davalı şirketin (bayinin) 100.000-USD’yi geçmeyen tüm borçlarından dolayı onunla birlikte sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 40.512,50-TL kâr kaybı alacağının (1.000-TL'sine temerrüt tarihi olan 20/08/2011 tarihinden itibaren, 39.512,50-TL'sine ise ıslah tarihi olan 24/09/2018 tarihinden itibaren) bayilik sözleşmesinin 11.3 maddesi gereğince 17.631-TL cezai şartın temerrüt tarihi olan 24/08/2011 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda avans faizi bayilik sözleşmesinin 13.3 maddesi gereğince 17.631-TL cezai şartın temerrüt tarihi olan 20/08/2011 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen alınarak davacı şirkete ödenmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ... vekili; davaya dayanak bayilik sözleşmesinin davalı ...'ın yetkilisi bulunduğu Uşak ...Tekstil San. Tic.Ltd.Şti. ile akdedildiğini, ...'ın taraf sıfatı bulunmadığından davanın dava şartı yokluğundan reddi gerektiğini, davalı şirketin bir kusuru bulunmadığını, tazminat istemine konu taahhüdün bizzat davacı yan tarafından anlaşılması istenen Türkoil firmasının iflas etmesi nedeni ile yerine getirilemediğini, hükmedilen cezai şartın fahiş olduğunu beyan ederek davanın ... yönünden husumet nedeniyle reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; akaryakıt bayilik sözleşmesi uyarınca cezai şart ve kar mahrumiyeti alacağının davalılardan tahsili istemine ilişkindir.Davacı ile davalı şirket arasında 10.03.2010 tarihinde ... Bayilik sözleşmesi imzalanmış, diğer davalı ... da sözleşmeyi 100.000-USD bedele kadar müteselsil kefil olarak imzalamıştır. Sözleşmenin süresi 10.maddede 5 yıl olarak belirlenmiştir.Davacı tarafından davalı şirkete Beyoğlu 27. Noterliği'nden keşide edilen 15/08/2011 tarihli ve 110465 yevmiye numaralı ihtarname ile sözleşme koşullarını yerine getirmemesi nedeni ile sözleşmenin fesih edildiği bildirilmiş, işbu ihtarname 20.08.2011 tarihinde davalılara tebliğ edilmiştir.

Sözleşmenin 12.1 Maddesinde "sözleşme süresinde 2 haftadan fazla bayii satıcıdan ... alıp-satma taahhüdünü yerine getirmez ise"12.2 maddesinde"bayi işbu sözleşmenin herhangi bir hükmünü ihlal eder ve satıcı'nın 3 iş günü süreli yazılı ihtarına rağmen ihlale devam ederse" satıcı işbu sözleşmeyi ihtara ve hükme hacet kalmaksızın tek taraflı olarak fesih edebileceği düzenlenmiştir.Yine sözleşmenin 11.3 maddesinde ''Sözleşme süresince satıcının yazılı izni olmadan istasyon hiçbir şekilde 3. kişilere devredilemeyeceği gibi sözleşme sonuna kadar bayi haricinde hiçbir şahıs istasyonun kurulu bulunduğu sahada faaliyette bulunamaz. Aksi bir durumda bayi ve müteselsil kefil sözleşmedeki cezalardan hariç 200.000-USD ceza ödemeyi peşinen kabul ve taahhüt eder'', 13.3 maddesinde "Satıcı sözleşmenin 12.1,12.2 maddeleri gereğince sözleşmeyi fesih ederse mahrum kaldığı kar karşılığı tazminatı ve ayrıca 30.000 -USD cezayı kabul ve taahhüt eder" hükmü mevcuttur.Yapılan bilirkişi incelemesinde davalı bayiinin sözleşme süresinde en son 25.05.2011 tarihinde gaz alımı yaptığı bu tarihten sonra alım gerçekleştirmediği tesbit edilmiştir.Davalı şirketin faaliyet gösterdiği otogaz istasyonunda ''...

Madencilik İnşaat Tur. Gıda Nak. San.ve Tic. Ltd. Şti. ünvanlı yeni bir şirketin faaliyet gösterdiği, 10.08.2011 tarihinde lisans tadili yapıldığı ve dağıtım şirketinin ...ve Tic. AŞ. olduğu tespit edilmekle sözleşmenin 11.3 ve 12.1 maddelerinin ihlal edildiği anlaşılmaktadır.

Davalı bayiinin sözleşmenin 12.1 maddesini ihlal ettiği belirlendiğinden davacı sözleşmenin 13.3 maddesi uyarınca kar kaybı talebine hak kazanmıştır. Kâr mahrumiyeti süresinin hesabında, öncelikle davacının dava konusu taşınmaz için yeni bir bayilik sözleşmesi yapıp yapmadığı ve yeni bir istasyon kurup kurmadığı tespit edilmeli, yeni bir bayilik ilişkisi kurulmamış ise kâr mahrumiyeti süresinin, fesihten sözleşmenin sonuna kadar olan sürenin tamamı için değil, davacının aynı bölgede benzer bir bayilik kurabilmesi için gerekli makûl süre belirlenerek ve brüt kâr değil net kâr dikkate alınarak hesaplanması gerekir. (Yargıtay 19.HD’nin 11.04.2019 tarihli 2018/2661 E., 2019/2508 K. sayılı ve 15.12.2015 tarihli 2015/3689 E., 2015/16904 K.

Sayılı kararları)Bu ilkeler gözetilerek hazırlanan bilirkişi raporunda; mahalde yeniden bir bayilik ilişkisi kurulabilmesi için geçecek süre 180 gün makul süre belirlenerek davacının mahrum kaldığı kar tutarı 40.512,50- TL olarak hesaplanmış,bu miktara hükmedilmiştir.

Sözleşmenin 11.3 maddesinde cezai şart miktarı 200.000-USD, sözleşmenin 13.3 maddesinde cezai şart miktarı 30.000 USD olup, davacı tarafından sözleşmenin 11.3 maddesi gereğince 17.631-TL, sözleşmenin 13.3 maddesi gereğince 17.631-TL talep edilmiştir. Kısmi davada talep olunan miktarlar iktisaden mahva sebebiyet verecek tutarlar değildir.Davalı sözleşme hükümlerine aykırı hareket ederek sözleşmenin feshine neden olmuştur. Davalı bayiinin bayilik sözleşmesini ihlali nedeniyle davalı ...'ın 100.000-USD ye kadar müteselsil kefil sıfatıyla kefalet verdiğinden davalı ...''ın da cezai şart ve kar mahrumiyeti borcundan sorumlu tutulması yerindedir.Davalı vekilinin husumete ilişkin istinaf nedeni yerinde değildir.Kısmi davada talep olunmayan cezai şart miktarları bakımından fahişlik bakımından bir değerlendirme yapılmaması gerekmemektedir.Açıklanan nedenlerle ;davacının sözleşmeyi haklı feshine bağlı olarak kar mahrumiyeti ve cezai şart taleplerinin kabulüne ilişkin kararda hukuka aykırılık bulunmamış olup Davalı ...

vekili tarafından ileri sürülen istinaf nedenleri yerinde olmadığından başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Alınması gereken 5.176,15-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 1.300,00-TL harcın mahsubu ile kalan 3.876,15-TL harcın davalı ...'dan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yapılan 250-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK 'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi..09/10/2025