Ticari defter ibrazından kaçınma ve BA formu beyanıyla mal teslimi ispatı
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2023/223 E. 2025/1287 K. · · İlk derece: İSTANBUL ANADOLU 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ Emsal
Davacının nitelemesi: Ticari Satımdan Kaynaklanan Fatura Alacağı ≠ mahkeme dalı · davacı çerçevesi: Ticari satım
Gerekçe özeti
Ticari davada, usulüne uygun tebliğ edilen ara karara rağmen ticari defterlerini ibraz etmeyen taraf, karşı tarafın kanuna uygun tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların kendisi aleyhine delil olarak değerlendirilmesine razı olmuş sayılır. Ayrıca, faturayı teslim aldıktan sonra süresinde itiraz ve iade etmeyip ticari defterlerine kaydeden ya da vergi dairesine BA formuyla ilgili mal alımını beyan eden taraf, faturanın geçerli bir sözleşme ilişkisine dayandığını kabul etmiş sayılır ve borçlu olmadığını yazılı veya kesin delillerle ispatlamak zorundadır; aksi halde fatura konusu malın teslim alındığı kabul edilir.
Ele alınan sorunlar
Fatura alacağının ispatlanıp ispatlanmadığı ve ticari defterlerin delil değeri → ret
İddia: Davalı vekili, davacının mal teslimine dair delil (irsaliye) sunmadığını, tek taraflı fatura tanzimiyle alacak doğmayacağını, HMK 128 uyarınca cevap dilekçesi verilmemesinin vakıaların inkarı sayıldığını, alacağın likit olmadığını ve ispat yükünün davacıda olduğunu ileri sürerek davalının ticari defterlerinin incelenmesi gerektiğini, aksi halde davanın reddedilmesi gerektiğini savunmuştur.
Gerekçe: Davacının kanuna uygun tutulmuş ticari defterleri üzerinde yapılan bilirkişi incelemesinde takip konusu asıl alacak ve fer'ilerinin tespit edildiği, tarafların 2020 yılı BA-BS kayıtlarının birbiriyle uyumlu olduğu, davalının BA formunda davacıdan KDV hariç beş adet belge ile 207.000-TL bedelli mal aldığını beyan ettiği, bu beş faturadan üçünün bedelinin banka havalesiyle ödendiği ve davacının ticari defterlerinde bu ödemelerin kayıtlı olduğu, ancak takibe konu iki faturanın ödenmediği belirlenmiştir. HMK 222(1) ve (3) hükümleri gereği mahkeme ticari davalarda defter ibrazına karar verebilir ve kanuna uygun tutulan defter kayıtlarının sahibi lehine delil olarak kabulü için diğer tarafın aynı şartlara uygun defterlerindeki kayıtların aykırı olmaması veya diğer tarafın defterlerini ibraz etmemesi gerekir. Usulüne uygun ara kararının tebliğine rağmen davalı ticari defterlerini ibraz etmediğinden, davacının kanuna uygun ticari defterleri davalı aleyhine olacak şekilde dikkate alınarak karar verilmesi gerekir. Faturayı teslim aldıktan sonra süresi içinde itiraz ve iade etmeyerek ticari defterlerine kaydeden kimse, bu faturanın geçerli bir sözleşme ilişkisine göre düzenlendiğini kabul etmiş sayılır ve borçlu olmadığını yazılı veya kesin delillerle ispatlaması gerekir. Davalının takibe konu her iki faturayı tebliğ alıp vergi dairesine BA formuyla davacıdan beş adet belge ile mal aldığını beyan etmesi karşısında, fatura içeriği malları teslim aldığının kabulü gerekir. Davalının ticari defterlerinin incelenmesi gerektiği yönündeki talebi, kendisinin ibrazdan kaçınması nedeniyle yerinde görülmemiştir. Bilirkişi raporuna itiraz edilmemiştir. Davacı lehine delil vasfındaki ticari defterleri ve davalının BA formuyla mal teslimini kanıtlaması karşısında, davalının davacının alacağını ispatlayamadığına ilişkin istinaf nedeni yerinde bulunmamıştır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Ticari defterlerin ibrazından kaçınan tarafın, karşı tarafın kanuna uygun defter kayıtlarının aleyhine delil olarak kabul edilmesine razı olduğu ve BA formu beyanının fatura içeriği malın teslimine karine oluşturduğu yönündeki değerlendirme, benzer fatura alacağı-itirazın iptali uyuşmazlıklarında bölgesel ikna edici emsal niteliği taşımaktadır.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
ticari defterlerin delil niteliği↗ defter ibrazından kaçınma↗ BA-BS formu uyumu↗ fatura itirazı ve iadesi↗ itirazın iptali↗ icra inkar tazminatı↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2023/223
KARAR NO 2025/1287
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 27/09/2022
NUMARASI 2021/646 Esas 2022/744 Karar
DAVA
İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ 21/09/2021
Davanın kabulüne ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili;iki adet faturadan doğan alacak ödenmediğinden davalı aleyhine İstanbul ... İcra Dairesi nezdinde ... sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, faturalara süresinde itiraz edilmediğini;davalının başlatılan takibe itiraz ettiğini belirterek davalının takibe itirazının iptali ile alacağın %20’sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP
Davalı davaya cevap vermemiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece; uyuşmazlığın taraflar arasında yazılı olmayan Covid 19 hızlı test kitleri satış sözleşmesi kapsamında kurulan ticari ilişki gereğince 124.200-TL asıl alacak 561,36-TL işlemiş faiz 304,11-TL ihtarname masrafı olmak üzere toplamda 125.065,47-TL alacağın tahsiline yönelik ilamsız icra takibi başlatıldığı, alınan bilirkişi raporunda; davacı şirketin kanuna uygun tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtları ve müstenidatları üzerinde yapılan inceleme sonucuna göre davacı şirketin 124.200-TL asıl alacak, 561,36-TL işlemiş faiz ve 304,11-TL ihtar masrafı olmak üzere toplam 125.065,47-TL alacağın tesbit edildiğini, davalının toplam tutarı 99.360-TL olan 3 adet faturayı davacıya ödediği,ödemelerin davacının ticari defterlerine kaydedildiği,takibe konu 93.150-TL bedelli ve 31.050-TL bedelli faturaların davalı tarafından Vergi Dairesine bildirimde bulunduğu, ihtar tebliğine rağmen ticari defterlerin ibraz edilmediği gerekçesiyle davacının itirazının iptaline takibin devamına, %20 oranda icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEBLERİ
Davalı vekili; öncelikle davalının ticari defterlerinin incelenmesi gerektiğini, davacının mal teslimine dair delil sunmadığını, fatura ile birlikte irsaliye olmadığını, tek taraflı fatura tanzim etmekle bir alacak doğmayacağını, faturanın davalıya mal teslimi ile birlikte verilmesi ve davalı tarafça ticari defterlerine işlenmesi gerektiğini, malların kime teslim edildiği, irsaliyenin nerede olduğu sorularına bilirkişinin raporunda cevap olmadığını, alacağın likit olmadığını, HMK'nın 128.maddesinde, "Süresinde cevap dilekçesi vermeyen davalı, davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır." olarak belirtildiğini,davacının iddialarını ispat etme yükümlülüğü olduğunu, davalının olmadığını,mal teslimini ispatlayacak belgelerini sunmak üzere süre verilmesini , aksi halde davalı şirketin ticari defterlerinin incelenmesi için bilirkişi raporu aldırılmak üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir
GEREKÇE
Dava, iki adet fatura alacağının tahsili için başlatılan takibe vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. Somut olayda;davacı tarafça, davalı adına düzenlenen 20/11/2020 tarihli ve 93.150-TL, 30/12/2020 tarihli 31.050-TL bedelli faturalara dayalı olarak davalı aleyhine başlatılan ilamsız takip davalının itirazı ile durmuştur.Usulüne uygun ara kararının davalıya tebliğine rağmen davalı tarafça ticari defterler ibraz edilmemiş, davacının ticari defterleri incelenerek alınan bilirkişi raporunda ; davacının ticari defterlerinin kanuna uygun tutulduğu, takip tarihi itibariyle davacının 124.200-TL asıl alacak olmak üzere toplamda 125.065,47-TL alacaklı olduğu, tarafların 2020 yılı BA-BS kayıtlarının birbiriyle uyumlu olduğu, davalının 2020 yılı BA formunda davacıdan KDV hariç beş adet belge ile 207.000-TL bedelli mal aldığını beyan ettiği belirlenmiştir.
Beş faturadan üçünün bedeli davacıya banka havalesiyle ödendiği , dekontlarda ödeme yapılan faturaların belirtildiği, davacının ticari defterlerinde bu ödemelerin kayıtlı bulunduğu, ancak icra takibine konu iki faturanın ödenmediği belirlenmiştir. HMK'nın 222(1) maddesi hükmü gereği, "Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. (3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut..
gerekir." Davacının ticari defterlerinin lehine delil teşkil ettiği ve davalı ticari defterlerini ibrazdan kaçındığından, davacının kanuna uygun ticari defterleri kapsamı davalı aleyhine olmak üzere dikkate alınarak karar verilmesi gerekir. Faturayı teslim aldıktan sonra süresi içinde itiraz ve iade etmeyerek ticari defterlerine kaydeden kimse, bu faturanın geçerli bir sözleşme ilişkisine göre düzenlendiğini kabul etmiş sayılır ve fatura nedeniyle borçlu olmadığını yazılı veya kesin delillerle ispatlaması gerekir. Davalının icra takibine konu her iki faturayı tebliğ alıp vergi dairesine BA formu ile davacıdan beş adet belge ile KDV hariç 207.000-TL bedelli mal aldığını beyan ettiğinden fatura içeriği test kitlerini teslim aldığının kabulü gerekir.
Davalı vekili davalının ticari defterlerinin incelenmesi gerektiğini ileri sürmekte ise de yargılama sırasında; inceleme günü ticari defterlerinin ibrazı için davacıya ihtaratlı tebligat yapıldığı, davalı şirketin ticari defterlerini ibrazdan kaçındığı anlaşılmaktadır. Bilirkişi raporu tebliğ edilmiş ise de itiraz edilmemiştir. Davacının lehine delil vasfında olan ticari defterleri ile alacağını ve davalının BA formuyla mal teslimini kanıtladığından davalı vekilinin davacının alacağını ispatlayamadığına ilişkin istinaf nedeni yerinde bulunmamıştır. Açıklanan nedenlerle,alacağın varlığının ispatlandığı gerekçesiyle davanın kabulüne ilişkin kararda hukuka aykırılık bulunmadığı, davalı vekilinin fatura içeriğinin incelenmediği, tebliğ edilmediği yönünde ileri sürdüğü istinaf nedenleri yerinde görülmemiş istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Alınması gereken 8.543,22-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 2.135,81-TL harcın mahsubu ile kalan 6.407,41-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yapılan 69-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 08/09/2025
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/48403 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi