6102TTK Türk Ticaret Kanunu

Madde 651 — E) İptal kararı / I - Şartları

(1) Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir.

(2) Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir.

Madde gerekçesi

Dikkat: Bu gerekçe kanun tasarısına yazılmıştır. Maddenin yürürlükteki metni o günden bu yana değişmiştir (i̇çeri̇k deği̇şi̇kli̇ği̇). Gerekçe, güncel metnin değil tasarı metninin açıklamasıdır.

Madde aynen 6762 sayılı Kanunun 563 üncü maddesinden alınmış olup, doğrudan kaynak İsv. BK m. 563’dür. Maddede (ve Tasarının diğer maddelerinde yer alan) “zayi” ve “ziya” kelimeleri yerine Öztürkçe bir kelime konulmamıştır. Bunun sebebi, her iki kelimenin tüm anlamlarını içerecek uygun bir karşılığının bulunamamasıdır. “Zayi” ve “ziya” kelimelerine sözlükler esas itibarıyla “yitmiş, mahvolmuş” anlamlarını vermektedir. Yargıtay ise yiten (kaybolan), yırtılan, okunamayacak kadar tahrip olan, elden herhangi bir şekilde çıkan (meselâ, kuyuya düşen, çıkarılamayan, rüzgarda uçan) senetleri “zayi” olmuş senet olarak kabul ediyor. Bu kelime yerine “yiten” kelimesinin kullanılması halinde, kavramın dar yorumlanabileceğinden, “yiten, elden çıkan, harap olan” şeklinde birden çok kelimenin bir arada kullanılmasının da kanun diline uymayabileceğinden endişe edilmiştir. “Zayi” bir kelime değil, anlambilim yönünden anlam yüklü bir kavram olarak değerlendirilmiştir. Medenî Kanunda da bu tür kelimelerin aynen korundukları saptanmıştır.

Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu

Eski TTK (6762) karşılığı — tam metin

m.563 E) İptal Kararı: I - Şartları: kismen

Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Kıymetli evrakın zayi olduğu yahut ziyaın meydana çıktığı zamanda senet üzerinde hak sahibi olan şahıs, senedin iptaline karar verilmesini istiyebilir.

Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.

Bu maddeye ilişkin kararlarda ele alınan başlıca hususlar

Çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı yoktur

Zayi nedeniyle çek iptali davasını açma hakkı yalnızca hamile aittir

Zayi nedeniyle çek iptali davasını ancak hamil açabilir

Zorla alınan çekte zayi şartı oluşmadığından iptal talebinin reddi

Hasımsız çek iptali davasında TTK 651 zayi koşulunun aranması

Çeki alan kişi biliniyorsa hasımsız iptal davası açılamaz

Ödenen çekin zayi nedeniyle iptalinde hukuki yarar yokluğu

Tahsil cirosuyla hamil olan bankanın iptal davası hakkı

Yayın arşivindeki kararlardan derlenen uyuşmazlık başlıkları — aşağıda ilgili kararlar listelenir.

İlişkili kararlar

Bu maddeyi anan içtihatlar (arşiv) — 46 karardan en yeni 40'i

Yayın arşivinden derlendi (kararın atıf yaptığı mevzuattan otomatik); anonimleştirilmiş, editör onayından ayrıdır.

Bu maddeye atıf yapan tüm 46 kararı görüntüle →

Güncel gelişmeler

Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.

Kendinizi test edin

Kural · Zayi hâlinde senedin iptaline karar veren merci

Kıymetli evrakın zayi olması hâlinde, senedin iptaline karar verilmesi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. İptale icra dairesi, borçlunun itirazı üzerine karar verir
  2. İptale senedi düzenleyen borçlu, alacaklıya ihbarda bulunarak karar verir
  3. İptale mahkeme karar verir
  4. İptal kurumu işlemez; senet yeniden ele geçirilmedikçe hak ileri sürülemez
  5. Zayi hâlinde iptal istenemez; yalnızca tazminat talep edilebilir
Cevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap: C

TTK m.651/1 uyarınca kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. A ve B iptali yanlış mercilere (icra dairesi, borçlu) bağlar; D iptal kurumunun varlığını inkâr eder; E ise zayi hâlinde tek yolun tazminat olduğunu söyleyerek hak arama yolunu daraltır.

Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-651 — erişim: 18.08.2026

Bu sitedeki içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye değildir. Resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.