Elinde olduğu bildirilen çek zayi sayılıp iptal edilemez

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO 2025/1281

KARAR NO 2025/1633

TÜRK MİLLETİ ADINA

KARAR

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ BAKIRKÖY 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 19/08/2025

NUMARASI 2025/37 Esas - 2025/800 Karar

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

İSTİNAF KARAR TARİHİ 16/10/2025

Konusuz kalan istem hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; Müvekkili şirketin 1.798.000-TL alacağına karşılık olarak aldığı ve hamili bulunduğu Keşidecisi "... Kağıtları Üretim A.Ş." den aldığı lehtarı ... ... Boya Teks.San Tic. Ltd. Şti olan ... ... Bankası A.Ş. Gaziantep Ticari Merkez Şube TR 73 ... 01 hesap, c1 ... seri nolu, 07/05/2025 keşide tarihli 1.798.000- tl bedelli, keşide yeri Gaziantep, baskı tarihi 19 Kasım 2024 olan 1 adet çeki rızası hilafına çalındığı veya kaybedildiğini, müvekkili söz konusu çeki tüm aramalara rağmen bulamadığını, çek müvekkilinin yedinde bulunduğu sırada zayi olduğundan tahsil edilemediğini, çekin kötü niyetli üçüncü şahısların eline geçmesi ve kullanılması halinde, müvekkilinin mağduriyeti doğacağını, seri numarası belirtilen çekin bankaca ödenmemesi için tedbir kararı verilmesini, çek bedellerinin talep edilebilmesi için çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; davacı vekiline isteme konu çeki ellerinde bulunduran ... ... İnşaat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd Şti'ne karşı istirdat davası açıp ve dava açtığına ilişkin belgeyi sunması için bir hafta kesin süre verildiği, davacı vekili 11/08/2025 tarihli beyan dilekçesi ile Sakarya ATMnin 2025/574 esas sayılı dosyası ile çek istirdatı davası açtığını beyan ederek ekinde tevzi formunu sunduğu,dava konusu çeki elinde bulunduran belli olduğu ve aleyhine de davacı tarafından istirdat davası açıldığından, konusuz kalan iş bu dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına , çek yönünden verilen tedbir kararının (ödeme yasağı kararının) istirdat davası açılan ilgili Mahkemesince aksi yönde karar verilmediği takdirde karar kesinleştiğinde kaldırılmasına karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEBLERİ

Davacı vekili; mahkemenin 13/01/2025 tarihli ilana ilişkin ara kararında, çekin düzenlenme tarihinden itibaren 3 aylık süre içerisinde mahkemeye sunulmasını aksi takdirde çekin iptaline karar verileceğinin ilan edildiğini,çeki elinde bulunduran kötü niyetli hamilin çekin 18/07/2025 tarihli dilekçelerinde ellerinde olduğunu belirtmiş ve çekin nasıl ele geçirildiğine dair delil sunamadığını,çekin mahkemeye sunulmadığını, çekte müvekkil firmanın kaşesi ve imza taklit edilmiş olup sahte olduğu, diğer ciranta şirketlerin paravan şirketler olduğunu, mahkemenin bu durumu araştırması gerekirken ve 3.şahsın çeki nasıl ele geçirdiğine dair delilleri sunmasını istemesi gerekirken eksik inceleme ile karar verildiğini, süreler açıkça geçmişken mahkeme verdiği karara aykırı bir gerekçe ile çeki iptal etmeyerek, çeki elinde bulundurana karşı istirdat davası açmak üzere 1 haftalık süre verdiğini belirterek kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 ve devamı hükümleri uyarınca, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. Kıymetli evrakın iptali, kıymetli evraka ilişkin “umumi hükümler” arasında TTK'nın 651 ve 652'de genel bir şekilde düzenlenmiş, ayrıca nama (TTK m. 657) ve hâmiline senetlerin iptali hakkında (TTK m. 661-668) özel hükümler öngörülmüştür. TTK’da emre yazılı senetlerin iptaline dair ayrık hükümler bulunmamaktadır. Bunun yerine poliçenin iptali için özel bir düzenleme (TTK m. 757-765) getirilerek bu hükümlerin TTK m. 778/1-ı yollamasıyla bonolar bakımından, 818/1-s yollamasıyla çekler bakımından da uygulanacağı öngörülmüştür.Mahkemece; 13/01/2025 tarihli ilan metninde "TTK nın 818/1-s maddesi hükmü yollamasıyla 757.

vd maddeleri uyarınca istem konusu; Düzenleyeni ... Kağıtları Üretim A.Ş. olan, 1.798.000-TL bedelli, 07/05/2025 düzenleme tarihli, C1 ... çek numaralı ... ... Bankası AŞ Gaziantep Ticari Merkez Şubesine ait çeki elinde/ellerinde bulunduranların düzenleme tarihinden itibaren 3 aylık süre içerisinde Mahkemeye sunmaları, aksi halde çekin iptaline karar verileceği "ilan edilmiştir.18.07.2025 tarihli dilekçe ile üçüncü şahıs çekin ellerinde olduğunu bildirmesi üzerine davacıya mahkemece 22/07/2025 tarihli ara karar ile "... ... Bankası A.Ş. Gaziantep Ticari Merkez Şubesi'ne ait, keşidecisi ... Kağıtları Üretim A.Ş. olan, C1 ... çek numaralı, 07/05/2025 keşide tarihli, 1.798.000-TL bedelli çekin müdahale talep eden ...

..Ltd Şti tarafından çekin zayi olmadığını, çekin ellerinde bulunduğu bildirildiği, TTK'nın 758/1 maddesi uyarınca isteme konu çekin yetkili hamili olması nedeniyle ellerinde bulunduğunu bildiren ... Ltd Şti'ne karşı dava açmak üzere davacı vekiline 1 hafta süre verilmiş, tebligat üzerine davacı tarafça üçüncü şahıs aleyhine istirdat davası açılmıştır.TTK nın 758(1) maddesinde poliçeyi eline geçirenin bilindiği takdirde; mahkeme dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir. 763(1).maddede ise "iade davası"başlıklı olup,Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir,Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa ,mahkeme poliçeyi sunmuş olana geri verir ve ödeme yasağını kaldırır" şeklinde düzenlenmiştir .Her iki madde aynı konuda düzenlenmiş gibi görünse de;

poliçenin kimde olunduğunun bilinmesi ile poliçenin mahkemeye ibrazı hallerini ayrı ayrı düzenleyerek aynı sonuca bağladığı, poliçe mahkemeye ibraz edilmemiş olsa dahi hamilin bilinmesi halinde istirdat (iade) davası açılacağını öngörülmüştür.Bu sebeble poliçenin kimde olduğunun bilinmesi halinde mahkemeye sunulmasa dahi iptal kararı verilemeyeceği sonucuna varılmaktadır.Her iki halde de çekin kimde olduğu bilindiği takdirde iade (çek istirdadı) davası açılacağına ilişkindir.Mahkemeye başvuran üçüncü kişinin çek aslını mahkemeye ibrazı istenilmesi gerekmekle birlikte mahkemenin bu usulü gerekliliği yerine getirmeden doğrudan istirdat davası açılması için ara karar vermesi yerinde değil ise de;

davacı vekili ara karara itiraz etmeden hamile karşı istirdat davası açıldığı; üçüncü kişinin çekin elinde olduğunu beyan etmesi karşısında istirdat davası açıldığı ,kaybedildiği ileri sürülen çekin kayıp olmadığı anlaşmasılmakla çekin zayi nedeniyle iptal kararı verilmesi mümkün olmadığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddi gerekmektedir.Açıklanan nedenlerle ;Davacı vekili çekin üzerinde ki imzanın müvekkiline ait olmayıp sahte olduğunu,sonra ki cirantaların paravan şirketler olduğunu ,çeki ne şekilde ele geçirdiğinin sorulmasına gerek olmayıp bu iddiaların incelenmesi iş bu davanın konusunu teşkil etmemektedir. Zayi olmadığı belli olan çek hakkında iptal kararı verilemeyeceğinden davacı vekilinin karara yönelik istinaf nedenleri yerinde görülmemiş,başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına,İstinaf yoluna başvuran tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362(1)-ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere, oy birliği ile karar verildi.16/10/2025