Zorla alınan çekte zayi şartı oluşmadığından iptal talebinin reddi
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2025/1433 E. 2025/1534 K. ·
Kıymetli evrak iptali / Zayiistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ Emsal
Gerekçe özeti
Kıymetli evrakın (çek) iptali davası TTK 651 uyarınca senedin zayi olması hâline özgüdür; senet zorla alınmış (gasp/tehditle alınmış) ve senedi alan kişinin kimliği biliniyorsa zayi şartı gerçekleşmemiş sayılır ve hasımsız açılan iptal davasında iptal kararı verilemez.
Ele alınan sorunlar
Zorla alınan (gasp/tehditle alınan) çekte TTK 651 zayi şartının oluşup oluşmadığı → ret
İddia: Davacı, çeklerin rızası dışında elinden çıktığını, haklarında soruşturma devam eden şahısların evinde yapılan araştırmada pek çok senede el konulduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını ve ödeme yasağı konulmasını talep etmiştir.
Gerekçe: TTK 651 uyarınca kıymetli evrakın iptaline karar verilebilmesi için senedin zayi olması ve zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olunması gerekir. Soruşturma dosyasında davacının eşi tarafından verilen ifadeye göre, ismini verdiği kişilerin kendisini sürekli tehdit ederek üç adet çeki zorla aldığı beyan edilmiştir. Bu durumda çeklerin zayi olması söz konusu değildir; ayrıca çeki alan kişilerin kimliği soruşturma dosyasına davacının eşi tarafından bildirilmiştir. Çeki alan kişi biliniyor ve tespit edilebiliyorsa, hasımsız açılan davada iptal kararı verilemez.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Çekin gasp/tehditle alınmış olması ve alan kişinin kimliğinin biliniyor olması hâlinde TTK 651'deki zayi şartının oluşmadığına ve hasımsız iptal davasının bu nedenle reddedilmesi gerektiğine ilişkin tespit, benzer olgusal örüntüdeki çek iptali davaları için yol gösterici niteliktedir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
kıymetli evrakın iptali↗ çek iptali↗ zayi↗ hasımsız dava↗ hak sahipliği↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2025/1433
KARAR NO 2025/1534
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
DAVA
Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ 19/08/2025
İSTİNAF KARAR TARİHİ 06/10/2025
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
Davacı, ...A.Ş. Esenyurt Cumhuriyet Caddesi Şubesi, 30/08/2025 tarih, ... seri numaralı 800.000,00-TL bedelli 25/09/2025 tarih, ... seri numaralı 500.000,00-TL bedelli, 25/10/2025 tarih, H1-1745832 seri numaralı 500.000,00-TL bedelli ... Tic. Ltd. Şti.'ye ait 3 çekin iradesi dışında kötü niyetli kişilerin eline geçtiğini, davaya konu 3 adet çekin iradesi dışında şüpheli kişilerce tehdit edilerek ellerinden alındığını, Büyükçekmece C.Başsavcılığına bu hususla ilgili şikayette bulunulduğunu belirterek, davaya konu çeklerin iptalini, teminatsız olarak ihtiyati tedbir kararı verilerek ödeme yasağı konulmasını talep etmiştir. İlk derece mahkemesince çek iptal davasına ilişkin davacının müştekisi olduğu, Büyükçekmece C Başsavcılığının 2025/44460 soruşturma sayılı dosyası celbedilerek ifade tutanağı incelenmekle, ...
ve ... isimli şahısların rızası dışında dava konusu çeklerini aldığı beyan edildiği, davacı tarafından zayi olduğu iddia edilen çeklerin kendisinden adı geçen kişiler tarafından zorla alındığı iddiası doğrultusunda dava konusu çeklerin zayi olmadığı, davacı tarafından bilinen bu kişiler hakkında soruşturma dosyası bulunduğu görülmekle, eldeki dava türü bakımından aranan şartların oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Davacı çeklerin rızası dışında elinden çıktığını; haklarında soruşturma devam eden şahısların evinde yapılan araştırmalarda pek çok senet ele geçirilip el konulduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasına ödeme yasağı konulmasına karar verilmesini talep etmiştir.TTK nın 651 maddesinde "Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir.
Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." hükmünü haiz olup; somut olayda yürütülen soruşturmada davacının eşi tarafından verilen ifadede ismini verdiği kişilerin sürekli kendisini tehdit ettiklerini, 1.800.000-TL bedelli üç adet çeki kendilerinden zorla aldığını beyan ettiği anlaşılmaktadır. Yazılanlara göre; çeklerin zayi durumu olmadığı gibi; çeki alan kişilerin kimliği soruşturma dosyasına davacının eşi tarafından bildirilmiştir.Bu halde hasımsız açılan davada iptal kararı verilmeyeceğinden davanın reddine ilişkin karara yönelik istinaf nedeni yerinde görülmemiş, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle:
Davacının istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.06/10/2025
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/792 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi