Çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı yoktur

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2025/633

KARAR NO 2025/711

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 30/09/2024

NUMARASI 2024/584 Esas - 2024/521 Karar

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

Aktif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkili şirket yetkilisi ...'ın müvekkili şirket adına, "... A.Ş."ye ("...") verilmek üzere, 22/04/2024 tarihli ve 1.400,00-USD bedelli bir çek tanzim ettiğini, bu çekin ...'ten aldığı hizmetin karşılığı olarak müvekkili şirket yetkilisi tarafından düzenlendiğini, lehtarı olan "... A.Ş."ye teslim edilmeksizin, müvekkili şirket uhdesinde; zilyetliğindeyken kaybolduğunu, İstanbul'da da şubesi bulunan fakat ana ticari faaliyetini "... Caddesi No: ... Binası Alsancak-Konak/İzmir" adresinde sürdüren "... A.Ş."ye (Kordon Vergi Dairesi / VKN: ...) davanın ihbar edilerek davaya fer'i müdahil olarak katılmasına ve müvekkil şirket muhasebe personeli ...'ın tanıklığına başvurulmasına, ...

Bankası A.Ş. (...) Şişli Şubesi'nin ... çek numaralı, 22/04/2024 tarihli ve keşide yeri İstanbul olan 1.400,00-USD bedelli çekin dava sonuna kadar ödenmemesi için tedbir kararı verilerek ... Bankası A.Ş.'nin (... Kodlu) Şişli Şubesi'ne müzekkere yazılmasına ve kaybolan çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, dava dilekçesi ekinde dava konusu çekin görüntülerinin sunulduğunu, yapılan incelemede davacı şirketin dava konusu çekin keşidecisi olduğunu, davacı, dava konusu çeklerin keşidecisi olduğundan ve TTK 757-764. maddeleri uyarınca çekin iptalini talep etme hakkı hamile ait olduğundan, keşidecinin dava açma hakkı bulunmadığını, keşidecinin iptal davası açma hakkı olmadığı göz önünde bulundurulduğunda, aktif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf yoluna başvuran davacı vekili; davada öne sürülen iddia ve taleplerin, hukuki bir değerlendirmeye tabii tutulmaksızın; reddedildiğini, dava konusu çek, lehtarı olan "... A.Ş."ye teslim edilmeksizin yani müvekkili şirket nezdinde müvekkili şirket çalışanlarının zilyetliğindeyken kaybolduğunu, davanın keşideci tarafından açılamayacağı noktasında bir uygulama bulunuyorsa da koşullarının oluşması halinde bu davanın keşideci yani müvekkil şirket tarafından da ikame edilmesinde hukuki bir noksan bulunmadığını, mahkeme kararının maddi gerçeğe ve ticari hayatın elini kolunu bağlayan akışına uygun olmadığını, dava konusu çek, müvekkili şirket nezdinde müvekkili şirket çalışanlarının zilyetliğindeyken kaybolduğu için, 3.

bir gerçek veye tüzel kişiliğe ciro edilmediğini, hal böyleyken, müvekkili şirketin, elinde kaybolan çek nezdinde hamil olduğu sonucunu söylemenin doğru olacağını ve müvekkili şirketin de davayı açmakta menfaati/hukuki hakkı olduğunu, çekin kötü niyetli üçüncü kişiler tarafından bulunarak kötüye kullanılması ihtimaline karşı çek iptalini ve çek hakkında ödeme yasağı verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/s madde hükmü delaletiyle, aynı kanunun 757.madde hükümlerinde belirtilen zayi nedeniyle çek iptali isteğine ilişkindir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir. TTK.757-764.maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.651/2.maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme, ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir.(TTK.652.m) Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır.

Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK.72.maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanları mevcut bulunmaktadır. HMK nın114/h maddesi uyarınca davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartıdır.Yine TTK.651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. Açıklanan nedenlerle ; zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı çek hamiline tanınmış bir hak olup, keşidecinin işbu davayı açma hakkı bulunmadığından, davacının aktif husumet ehliyeti bulunmamaktadır. Davacının keşideci olduğu hamil sıfatı bulunmadığı gözetildiğinde davacı vekilinin karara yönelik istinaf nedeni yerinde bulunmamış, davacı vekilinin istinaf başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 02/05/2025