Keşidecinin zayi nedeniyle çek iptali davası açma hakkının bulunmaması

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/1382

KARAR NO 2022/1091

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 18/05/2022

NUMARASI 2022/319 Esas 2022/326 Karar

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 19/07/2022

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, ... Bankasına ait ... seri nolu, 25/03/2013 keşide tarihli, 4.000-TL bedelli çek ve ... Bankasına ait ... seri nolu, 25/06/2023 keşide tarihli, 4.000-TL bedelli çekleri yazıp müşterilerine teslim ettiğini, zamanında müşterilerine ödeyerek çekleri teslim aldığını, ofiste kasada tutuğunu, ofisin taşınması sırasında çek asıllarını kaybettiğini, banka işlemlerinin devam edebilmesi için çeklerin bankaya tesliminin gerektiğini, kaybolan çekler ile ilgili müvekkilinin zarar görmemesi için çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, davayı açma hakkının hamile ait olduğu, iptal davası açmakta hukuki menfaati olan kişinin senede bağlı alacak hakkı olan hamil olduğu, keşidecinin iptal kararı almakta hiç bir hukuki yararı bulunmadığı, davacının keşideci olduğu, zayi talebinde bulunmasında hukuki yararının bulunmadığı ve zayi sebebiyle çeklerin iptaline kararı verilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; müvekkilinin çekleri yazarak müşterilerine teslim ettiğini, çekleri zamanında elden ödeyerek çeklerini teslim aldığını, çekleri bankaya teslim etmediğini ve ofisindeki kasasında tuttuğunu, muhtemelen ofisin taşınması sırasında çek asıllarını kaybettiğini, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava çek iptali talebine ilişkindir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir. TTK.757-764.maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.651/2.maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme, ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir.(TTK.652.m) Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK.72.maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanları mevcut bulunmaktadır.

HMK.114/h maddesi uyarınca davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartıdır.Yine TTK.651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. Somut olayda davacı çeklerin elden müşterilerine ödendiğini, fakat çeklerin ofisin taşınması sırasında zayi ederek kaybettiğini, çek bedeli ödendiğinden davacının işbu davayı açmakta hukuki yararı bulunmamaktadır. Zira ,iptal davasının amacı hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimi isteme hakkını hamile tanımaktır. Hukuki yararının bulunması ise HMK.114/h maddesi uyarınca dava şartı olup, mahkemece kendiliğinden gözetilmek zorundadır. Davacının çekte keşideci durumda bulunduğu zayii nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmadığından davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin istinaf sebebleri yerinde olmadığından istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.19/07/2022