Ödenen çekin zayi nedeniyle iptalinde hukuki yarar yokluğu

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2025/872

KARAR NO 2025/1012

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 11/03/2025

NUMARASI 2025/22 Esas - 2025/197 Karar

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ 10/01/2025

Davanın reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı banka vekili; ... Bank A.Ş. Bayraklı/İzmir Şubesi ... seri numaralı, 19.12.2024 keşide tarihli, keşidecisi ... Tic. A.Ş. (VKN:...), keşide yeri Antalya olan 3.702.252,79-TL (üçmilyonyediyüzikibinikiyüzelliikilira) bedelli çek müvekkili banka Antalya Şubesi tarafından müvekkili banka Denizli Şubesi'ne teslim edilmek üzere kargoya teslim edilmiş ancak kargo zarfı içinde yer almadığı tespit edildiğini, iptale konu çek 19.12.2024 tarihinde hem borçlu hem de alacaklı tarafın herhangi bir ihtilafı olmaksızın sorunsuz bir şekilde iç takas sisteminden ödendiğini, Antalya Şubesi tarafından kargo ile gönderilen çek, teslim alınan kargo evrakları arasında çıkmadığı, ödemesi yapılmış bulunan çek halihazırda müvekkil banka uhdesinde bulunmadığından çekin ödeme talebi ile müvekkili bankaya sunulması riski bulunduğunu ileri sürerek davaya konu çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; davaya konu iptali talep edilen çek dava dışı ... Oto A.Ş elinde olduğundan, davacı tarafa dava konusu çek için istirdat davası açmak ve dava açtığına dair belgeyi mahkemeye sunmak üzere süre verilmesine, 2 haftalık kesin süre içinde dava açılmadığı taktirde davanın reddine karar verileceği ihtarlı davetiye 19/02/2025 tarihinde tebliğ edilmiş, davacı taraf istirdat davası açtığına ilişkin belge ibraz etmediğinden davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; iptale konu çekin .. A.Ş tarafından ödeme için müvekkili bankaya ibraz edildiği ve ödemenin yapıldığının, müvekkili banka tarafından yazılan cevabi yazı ile sabit olduğunu, çekin zilyetliğinin söz konusu şirkette olduğuna dair hiçbir bilgi, belge ve beyan olmadığından söz konusu şirkete husumet yöneltilmesinin yerinde olmadığını, açılacak "çek için istirdat" davasının bu koşullarda reddolunacağı açık olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava dilekçesi ve davacı vekili tarafından verilen dilekçe kapsamından davacı bankaya tahsil için lehdar ... şirketi tarafından verilen keşidecisi ... Tic. A.Ş olan 19.12.2024 keşide tarihli çekin Denizli şubesine lehdar ABM tarafından 13.12.2024 tarihinde ibraz edildiği, takas sisteminden ödendiği ve çekin ödendikten sonra Antalya şubesine gönderilmesi aşamasında banka nezdinde kaybolduğu anlaşılmaktadır. Anlatılanlara göre çek; ibrazında muhatap banka tarafından ödenmiştir. Çekin lehdar elinde olmadığı anlaşılmaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.651/2.maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme, ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir.

(TTK.652.m) Davacı banka tahsil için çekin müvekkili bankaya verildiğini ileri sürdüğünden, TTK nın 688(1) maddesi uyarınca bankaya tahsil cirosu ile verildiği anlaşılmaktadır.Davacı banka senedin asıl hamil adına tahsilini sağlama amacını güden ve bu konuda verilen yetkiyi kapsayan bir ciro ile elinde bulundurduğundan senetten doğan hakları ancak bu amaçla kullanacağı, ödememe halinde senedi; tahsil halinde ise senet bedelini asıl hamile teslim etmek yükümündedir. Bu nedenle ciranta ile hamil arasında ki ilişki vekalet akdi niteliğinde olup tahsil cirosu gerektiğinde zayii nedeniyle iptal davası açma hakkı vermektedir. Ne var ki; iptali talep edilen çek ibrazında muhatap banka tarafından ödenmiştir.

Keşidecisi tarafından ibraz eden lehdara ödenen çekin zayi nedeniyle TTK 651(2)maddesi kapsamında iptal kararı talep etmekte hukuki yarar bulunmamaktadır.İptal kararı ile amaçlanan haklara başvurulmasına gerek kalmamıştır. Açıklanan nedenlerle; zayi nedeniyle iptali talep edilen çekin ibrazında muhatap tarafından ödendiği; zayi nedeniyle iptal davasının amacı hamilin haklarını korumak olduğundan; çek bedeli ödenmekle TTK nın 652 maddesine göre vekil hamilin de hukuki yararı olmadığının kabulü gerekirse de sonuç itibariyle davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiş, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.19/06/2025