Ticari işletme (sicil / unvan / defter / cari hesap / acente)
TTK 11-123 · TBK 202-203 · TBK 547-554 · 2183 karar (agac.json bildirimi: 1111)
Alt başlıklar:
Ticari defterler ve zayi belgesi 152Ticaret sicili 30Tacir sıfatı ve hükümleri 157Ticaret unvanı ve işletme adı 14Cari hesap 30Acentelik, bayilik ve tek satıcılık 101İşletmenin devri; ticari temsilci ve vekiller 28
Usul yaprakları:
Görev ve yetki 85Hak düşürücü süre 119Zamanaşımı 20Dava şartı (hukuki yarar / ehliyet / kesin hüküm) 133
-
Açık hesap ilişkisinde ticari defter kayıtlarıyla alacağın ispatı
2024/1154 E. 2024/1122 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Taraflar arasında yazılı bir cari hesap sözleşmesi bulunmayıp ticari ilişki açık hesap şeklinde işlemişse, TTK'nın cari hesaba ilişkin hükümleri (hesabın kat edilmesi vb.) uygulanmaz ve alacak muaccel kabul edilir. Bu durumda tarafların birbirini doğrulayan ticari defter kayıtları ile BA/BS formlarındaki bildirimler, mal/hizmet teslimi ve alacağın varlığı ile miktarı konusunda yeterli ispat vasıtası oluşturur; faturaları teslim alıp itiraz etmeyen taraf, bu faturaların bedelini ödemekle yükümlü kabul edilir. TCMB tarafından belirlenen avans faiz oranı…
açık hesap ilişkisicari hesap sözleşmesiticari defterBA/BS formuitirazın iptaliicra inkar tazminatı
-
Faturaya itiraz edilmemesi ve savunmanın istinafta ileri sürülememesi
2021/2112 E. 2024/1097 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Ticari alacağın ispatında, karşı tarafın defterlerinde kayıtlı olmayan faturalara karşı ilk derece yargılaması sırasında herhangi bir itiraz veya savunma ileri sürülmemiş olması halinde, bu husus istinaf aşamasında ilk kez ileri sürülemez (HMK 357/1); taraf yargılama boyunca faturaya ve hizmetin alındığına itiraz etmemiş ve ödeme iddiasına ilişkin delil sunmamışsa, faturaların teslim edildiği ve hizmetin alındığı kabul edilir.
itirazın iptaliaçık hesap alacağıticari defter kayıtlarıfatura ile ispatistinafta yeni savunma yasağı
-
Fatura alacağında teslim ispatı ve süresiz takas def'i
2021/2167 E. 2024/1083 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Dava vekil aracılığıyla açılmışsa ve vekaletnamede davacının adresi yer alıyorsa, dava dilekçesinde davacı adresinin bulunmaması HMK 119/1-b kapsamında bir eksiklik oluşturmaz. Fatura konusu malın teslimini ispat külfeti davacı satıcıya ait olmakla birlikte, davalının kendi ticari defter ve kayıtlarında faturaları borç olarak kabul edip kaydetmiş olması, teslim olgusunun ispatı için yeterlidir. Cevap dilekçesi süresinde verilmemişse, bu dilekçede ileri sürülen takas def'i de süresinde ileri sürülmüş sayılmaz ve mahkemece dikkate alınmaz.
itirazın iptaliticari satımispat külfetiticari defterBA bildirimitakas def'i
-
Fatura bedelinin teslim ispatı yapılamayınca alacağın kabul edilmemesi
2021/2185 E. 2024/1075 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Ticari satım ilişkisinden kaynaklanan fatura bedeli alacağında, mal veya hizmetin teslimini ispat külfeti davacı satıcıya aittir; fatura ve davacının kendi ticari defter kayıtları, teslimi kanıtlayan yazılı delillerle desteklenmediği sürece tek başına alacağın varlığını ispatlamaya yeterli değildir. Fatura ve irsaliyede teslim alan imzası bulunmaması halinde, davalının BA formlarında beyan ettiği faturalar teslim ispatı için delil sayılabilir; buna karşın BA formunda yer almayan faturalar konusu malların teslimi ispatlanmış sayılmaz. İspatlanan alacak,…
itirazın iptaliticari satımfaturateslim ispatıBA formuticari defter kaydı
-
Bayilik sözleşmesinde açılmamış ürünlerin iadesi ve faiz başlangıcı
2021/1289 E. 2024/1092 K. ·
Alacakkaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Bayilik sözleşmesinde, sözleşmenin sona ermesi hâlinde bayinin elinde bulunan açılmamış ürünlerin bayilik veren tarafça sattığı fiyattan geri alınacağına dair hüküm bulunuyorsa ve bu hüküm ürünlerin ayıplı olması gibi bir koşula bağlanmamışsa, taraflar arasındaki ticari ilişkinin fiilen hareketsiz kalması ve karşılıklı sessizlik nedeniyle sözleşmenin karşılıklı olarak sona erdirildiği kabul edildiğinde, bayi bu hükme dayanarak elindeki açılmamış ürünleri iade ederek bedelini talep edebilir; bu talebin dava dilekçesinde farklı bir hukuki sebeple (ayıp)…
bayilik sözleşmesiaçılmamış ürünlerin iadesiiddianın genişletilmesi yasağısözleşmenin karşılıklı sona erdirilmesibirlikte ifa kuralıavans faizibayilik (acente-kıyas)
-
Kıraathanede unutularak çalınan defterde zayi belgesi koşulları oluşmaz
2024/1090 E. 2024/1063 K. ·
Kıymetli evrak iptali / Zayiistinaf başvurusunun esastan reddi
TTK 82/7 uyarınca zayi belgesi talebinin kabul edilebilmesi için tacirin defter ve belgelerini korumada basiretli tacir gibi gerekli dikkat ve özeni göstermiş olması ve zıyaın kendi iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle gerçekleşmiş olması gerekir. Defterin, tacirin kendi ihtiyatsızlığı sonucu (örneğin kamuya açık bir mekânda gözetimsiz bırakılması nedeniyle) çalınması, geçerli bir zayi sebebi sayılmaz ve bu durumda zayi belgesi verilmesi koşulları oluşmaz.
zayi belgesiTTK 82/7basiretli tacirticari defterlerin saklanmasıispat yükü
-
İcra dairesinin yetkisine itiraz mahkeme yetkisizlik kararından bağımsız incelenir
2021/1060 E. 2024/1029 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
İtirazın iptali davasında hem icra dairesinin hem mahkemenin yetkisine itiraz edilmişse önce icra dairesinin yetkisine itiraz incelenir; mahkemenin yetkisizlik kararının temyiz edilmeksizin kesinleşmesi icra dairesinin yetkisini kabul anlamına gelmez ve icra dairesi yetkisi bu kesinleşmiş karardan bağımsız değerlendirilir. Sözleşmede fiyat güncellemesinin mutabakatla yapılacağı kararlaştırılmış ve mutabakat şekli belirlenmemişse, taraflar arasında faturalara itiraz edilmeksizin sürdürülen ticari ilişki sözlü mutabakatın oluştuğunu gösterir; basiretli…
itirazın iptalicari hesapicra dairesinin yetkisiyetkisizlik kararının kesinleşmesimutabakatbasiretli tacir
-
Acentelik sözleşmesinin haksız feshinde denkleştirme ve ücret talebi
2020/1191 E. 2024/988 K. ·
Alacakistinaf başvurusunun esastan reddi
Acentelik sözleşmesini fesheden acente, feshin sözleşmedeki haklı fesih koşullarına (ihtar, 30 günlük süre, yükümlülük ihlali vb.) dayandığını ve karşı tarafın kusurunu somut delillerle ispatlayamazsa, TTK 121/4 uyarınca ücret tazminatı ve TTK 122/3 uyarınca denkleştirme (portföy) tazminatı talep edemez. Tamamlanmış işlere ilişkin hakediş alacağı talebi de, tarafların karşılıklı hesap durumunun kesinleşmiş bir mahkeme kararıyla (menfi tespit davası) belirlenmiş olması halinde, bu kararla çelişecek şekilde ayrı bir dava ile talep edilemez. Cari hesap…
acentelik sözleşmesidenkleştirme (portföy) tazminatıolağan fesihhaklı fesihcari hesap protokolümenfi tespit davası
-
Bayilik sözleşmesinde sigorta priminin bayiye yansıtılması
2021/2091 E. 2024/975 K. ·
Alacakistinaf başvurusunun esastan reddi
Bir bayilik sözleşmesinde bayinin, kanunen zorunlu sigortaların (özellikle tehlikeli madde faaliyetlerine ilişkin zorunlu sorumluluk sigortası) masraf ve primlerini karşılamakla yükümlü olduğu açıkça düzenlenmişse ve bu sigorta bayinin de sorumluluğunu teminat altına alıyorsa, dağıtıcının bu primleri bayiye yansıtması sözleşmeye uygundur; ayrıca, dava dilekçesinde ileri sürülmeyen ve iddia-savunmanın değiştirilmesi yasağına aykırı olarak sonradan (örneğin bilirkişi raporuna itiraz aşamasında) ileri sürülen yeni iddialar incelenemez.
bayilik sözleşmesizorunlu sorumluluk sigortasıtehlikeli kimyasal ve tehlikeli atık mali sorumluluk sigortasımüteselsil sorumlulukiddia ve savunmanın değiştirilmesi yasağıTTK 21/2 faturaya itirazbayilik (acente-kıyas)
-
Denkleştirme tazminatında önemli menfaat şartının ispatlanamaması
2021/1783 E. 2024/977 K. ·
Tazminatistinaf başvurusunun esastan reddi
Acentelik sözleşmesinin haksız feshi kesinleşmiş olsa da, TTK 122 uyarınca denkleştirme (portföy) tazminatı talep edilebilmesi için feshin haksızlığı yeterli değildir; acentenin yeni müşteri çevresi yarattığını veya mevcut müşterilerle ilişkiyi geliştirip genişlettiğini ve bu sayede müvekkilin sözleşme sonrasında önemli menfaat elde ettiğini/edeceğini somut delillerle ispat etmesi gerekir. Bu şartlar kümülatif olup, sözleşme süresince müvekkilin acenteden elde ettiği ticari hacim önemli bir menfaat oluşturmuyorsa denkleştirme tazminatı talebi reddedilir.
denkleştirme (portföy) tazminatıacentelik sözleşmesiTTK 122önemli menfaat şartıispat yükükümülatif şartlar
-
Ticari defterlerin ibrazından kaçınmanın delil değerine etkisi
2023/1612 E. 2024/972 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Ticari davalarda mahkemece ticari defterlerin ibrazına karar verilmesi halinde, usulüne uygun ihtarata rağmen defterlerini ibraz etmeyen tarafın bu tutumu, karşı tarafın kanuna uygun tutulmuş ve sahibi lehine delil niteliği taşıyan defter kayıtlarının, defter ibraz etmeyen taraf aleyhine geçerli kabul edilmesi sonucunu doğurur; bu durumda alacağın varlığı ve miktarı defterlerini ibraz eden tarafın kayıtlarına göre belirlenir.
ticari defterlerin delil niteliğidefter ibrazından kaçınmacari hesap alacağıitirazın iptaliicra inkâr tazminatı
-
İstinafta arabuluculuk anlaşması nedeniyle konusuz kalan menfi tespit davası
2021/1337 E. 2024/957 K. ·
Menfi tespit / İstirdatkonusuz kalma nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına
Menfi tespit davasında, istinaf incelemesi sırasında taraflar arasında imzalanan arabuluculuk anlaşma belgesiyle davacı, dava konusu ettiği tutardan daha fazla bir miktarda davalıya borçlu olduğunu kabul etmişse, dava konusuz kalmış sayılır ve ilk derece kararı kaldırılarak konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilir. Konusuz kalan davada, davacının anlaşma ile dava konusu tutardan fazlasını kabul etmesi, davanın açılmasında haklı olunmadığını gösterdiğinden, yargılama gideri HMK 331 uyarınca davacı üzerinde bırakılır.
menfi tespit davasıbayilik sözleşmesiarabuluculuk anlaşma belgesikonusuz kalmakarar verilmesine yer olmadığınayargı gideri (HMK 331)bayilik (acente-kıyas)
-
Ticari kredinin erken kapatılmasında komisyon oranının emsal bankalarla karşılaştırılması
2023/1948 E. 2024/928 K. ·
Alacakkaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Ticari kredi sözleşmesinde erken kapama komisyonunun oranı belirlenmemişse, tacirin basiretli davranma ve uygun ücret isteme ilkeleri (TTK 18, TTK 20) çerçevesinde, bankanın uyguladığı oranın geçerliliği; bankanın o tarihte ilan ettiği resmi bir erken kapama oranı varsa öncelikle bu oran esas alınır, yoksa emsal bankaların ve katılım bankalarının uyguladığı ortalama oranlar ile bankanın Merkez Bankasına bildirdiği asgari-azami aralık dikkate alınarak orantılılık değerlendirmesi yapılır; uygulanan oran bu ortalamaların üzerinde ise aşan kısmın iadesine…
erken kapama komisyonubasiretli tacir ilkesiuygun ücretemsal banka uygulamasıbozma ilamına uyma
-
Genel kurul kararının geçici tesciline ihtiyati tedbirle karar verilebilir
2024/839 E. 2024/925 K. ·
İhtiyati tedbirkaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Ticaret sicil müdürlüğünce tescil talebi reddedilen ve bu husustaki uyuşmazlığın çözümü mahkeme kararına bağlı bulunan durumlarda (TTK 32/4), talebin ancak sicil müdürlüğünden istenebileceği ve mahkemenin bu konuda karar verme yetkisinin bulunmadığı gerekçesiyle geçici tescil talebinin ihtiyati tedbir yoluyla reddedilmesi doğru değildir; tescil işlemlerini itiraz üzerine inceleyip doğru işlemin yapılmasına karar verebilen yargı merciinin geçici tescil hususunda da ihtiyati tedbir yoluyla karar verme yetkisi bulunmaktadır. Yargılama sonucuna göre geçici…
ihtiyati tedbirgeçici tescilTTK 32/4yaklaşık ispatgeçici hukuki korumasicile itimat
-
E-defterin elektrik kesintisi nedeniyle zayi olması iddiasında araştırma zorunluluğu
2024/555 E. 2024/912 K. ·
Kıymetli evrak iptali / Zayikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
TTK 82/7'de ve ilgili Elektronik Defter Genel Tebliği'nde sayılan zayi sebepleri (yangın, su baskını, yer sarsıntısı, afet, hırsızlık, mücbir sebep vb.) tahdidi olarak sayılmamıştır; davacının iradesi dışında meydana gelen ve önlenmesi güç olan bir zayi olayının gerçekliği belirlendiği takdirde bu, TTK m.82 kapsamında değerlendirilebilir. Bu nedenle mahkeme, ileri sürülen sebebin kanunda sayılı sebeplerden olmadığını belirterek hiçbir araştırma yapmadan zayi belgesi talebini reddedemez; özel entegratör ve GİB'e başvuru yapılıp yapılmadığının, kayıp…
zayi belgesie-deftermücbir sebepikincil örneközel entegratörTTK 82/7
-
Siber saldırıyla e-defter zıyaı: yetersiz incelemeyle ret kaldırıldı
2024/357 E. 2024/903 K. ·
Kıymetli evrak iptali / Zayikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
E-defter mükellefi tacirin bilgisayar sistemine yapılan siber saldırı nedeniyle e-defter ve ikincil kopyalarının zıyaa uğraması, önlenmesinin güçlüğü karşısında TTK 82/7'de sayılan zıya sebepleri kapsamında değerlendirilmeli ve davacının iradesi dışında gerçekleşmiş sayılmalıdır. Bu tür davalarda mahkeme, siber saldırının gerçekleşip gerçekleşmediğini, GİB nezdindeki başvuru ve yazışmaları, ikincil örneklerin yeniden yüklenmesine engel bir durum olup olmadığını yeterince araştırmadan, salt tacirin ikincil yedekleme yapmadığı gerekçesiyle davayı…
zayi belgesie-defterikincil kopyasiber saldırımücbir sebepbasiretli tacir
-
Sözleşme feshinin dava konusu olmadığı hallerde bakiye alacağın incelenmesi gerekliliği
2021/2033 E. 2024/895 K. ·
İtirazın iptalikaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Bir sözleşme ilişkisinden kaynaklanan alacak davası, sözleşmenin feshine bağlı olmayıp fesih öncesi/sonrası yapılan avans ödemelerinden kaynaklanan bakiye alacağın tahsiline ilişkinse, mahkeme feshin haklılığını tartışmak yerine doğrudan bakiye alacağın varlığını incelemelidir. Davalı, usulüne uygun ihtara rağmen ticari defter ve kayıtlarını ibraz etmekten kaçınır ve sözleşmede davacının ticari defter kayıtlarının esas alınacağına ilişkin kesin delil kaydı bulunuyorsa, davacının usulüne uygun tutulmuş defterlerine dayalı bilirkişi tespiti karşısında…
itirazın iptaliticari defter delilikesin delil sözleşmesiispat yüküicra inkar tazminatıaçık hesap alacağı
-
İşletme devir teminatının, devir gerçekleşmeyince ihtiyati hacze konu olması
2024/909 E. 2024/862 K. ·
İhtiyati hacizkaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
İşletme/işletme hakkı devri sözleşmelerinde, devir bedelinden ayrı olarak ve devrin gerçekleşmemesi halinde iade edilmek üzere ödenen teminat bedeli, devrin fiilen ve hukuken sağlanamadığının taraflarca da kabul edildiği hallerde, karşı tarafta kalmasını haklı kılan bir sebep bulunmadığından, bu bedel yönünden ihtiyati haciz talebi için yaklaşık ispat koşulu gerçekleşmiş sayılır. Buna karşılık, ödenen bedellerin devir bedeli mi yoksa başka bir edim (yakıt bedeli, kira vb.) karşılığı mı olduğu hususunda tahkikat ve inceleme gerektiren bir uyuşmazlık…
ihtiyati hacizyaklaşık ispatgeçici hukuki korumaişletme devir sözleşmesiteminat bedelibayilik sözleşmesi devir yasağıbayilik (acente-kıyas)
-
Hisse devrinde eski ortağın defterleri teslim etmemesi zayi belgesi nedeni değildir
2024/811 E. 2024/843 K. ·
Kıymetli evrak iptali / Zayiistinaf başvurusunun esastan reddi
TTK 82/7 uyarınca zayi belgesi verilebilmesi için ticari defter ve belgelerin kaybının, kanunda sayılan afet veya hırsızlık gibi tacirin iradesi dışında gerçekleşen bir nedene bağlı olması ve tacirin bu belgeleri korumak için gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş olması gerekir. Hisse devri sırasında eski ortağın defterleri yeni ortağa teslim etmemesi ve defterlere bu yolla ulaşılamaması, kanunda öngörülen olağanüstü zayi nedenleri kapsamında değerlendirilemez; bu durumda zayi belgesi talebi reddedilir.
zayi belgesiticari defterlerin saklanmasıTTK 82/7hisse devri
-
TTK 82/7 zayi belgesi davasında yetersiz araştırma nedeniyle kaldırma
2024/495 E. 2024/829 K. ·
Kıymetli evrak iptali / Zayikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
TTK 82/7 uyarınca zayi belgesi talebinde, davacının defter ve belgelerin korunması için gereken dikkat ve özeni gösterdiğini ve zıyaın kendi iradesi dışında bir afet sonucu meydana geldiğini ispat etmesi gerekir; dava hasımsız açıldığından ve sonuçları üçüncü kişileri de ilgilendirdiğinden mahkemenin incelemesi davacının sunduğu delillerle sınırlı tutulamaz. Mahkeme; iddia edilen hava olayının afet niteliğinde olup olmadığını ilgili kurumlardan araştırmak, defter ve belgelerin muhafaza edildiği yerde gerekli önlemlerin alınıp alınmadığını mahallinde…
zayi belgesiTTK 82/7hasımsız davaispat yükümücbir sebepre'sen araştırma
-
Acentelik feshi kural olarak şekle bağlı değildir, iptali istenemez
2021/1949 E. 2024/802 K. ·
Diğer / sınıflanamadıistinaf başvurusunun esastan reddi
Acentelik sözleşmesinin feshi, yenilik doğuran bir hak olup beyanın muhataba varmasıyla hukuki sonucunu doğurur ve kullanılmakla tükenir; bu nedenle usulüne uygun yapılan fesih bildiriminin geri alınması ya da mahkeme kararıyla iptali mümkün değildir. Feshin haklı veya haksız olmasına bağlı hukuki sonuçlar ancak ayrı bir talep (tazminat vb.) çerçevesinde ileri sürülebilir; feshin iptali istemi yasal dayanaktan yoksundur.
acentelik sözleşmesifesih bildirimiyenilik doğuran hakbelirsiz süreli sözleşmefeshin iptali
-
Bayilik sözleşmesinde asgari alım taahhüdüne aykırılıkta cezai şart
2024/481 E. 2024/780 K. ·
Menfi tespit / İstirdatkaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Bir dağıtıcı ile bayi arasındaki bayilik protokolü ve sözleşmesinde, dağıtıcı lehine doğacak hakların zamanında kullanılmamasının bu haklardan feragat anlamına gelmeyeceği ve cezai şartın mahkeme kararına gerek olmaksızın ilk yazılı talep üzerine ödeneceği düzenlenmişse, sözleşme süresince bayinin asgari alım taahhüdüne uymamasına rağmen ihtirazi kayıt ileri sürülmeden ürün verilerek sözleşmenin devam ettirilmesi, dağıtıcının cezai şart talebinden vazgeçtiği yönünde bayide haklı bir güven oluşturmaz; ayrıca dava açılarak cezai şart talebine ilişkin…
cezai şartbayilik sözleşmesiihtirazi kayıtasgari alım taahhüdükonusuz kalmahaklı güvenbayilik (acente-kıyas)
-
Tüzel kişiliği sona eren davacı şirket için taraf ehliyeti eksikliği
2023/1947 E. 2024/772 K. ·
Kıymetli evrak iptali / Zayikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
Tacirin ikincil kopyalarının Gelir İdaresi Başkanlığı nezdinde sisteme yüklenerek yedeklendiğinin müzekkere cevabıyla sabit olduğu dönemler için, tacirin bu döneme ilişkin defter ve beratlar yönünden basiretsiz davrandığı ve gerekli önlemleri almadığı sonucuna varılamaz; bu durumda zayi belgesi verilmesi gerekir. Ayrıca taraf ehliyeti dava şartı olduğundan, tüzel kişiliği tasfiye sonucu sona ererek sicilden terkin edilen davacı şirket için mahkemenin ihya için süre vermeden ve ihya davası açılırsa bekletici mesele yapmadan karar vermesi hukuka aykırıdır.
zayi belgesitaraf ehliyetitüzel kişiliğin sona ermesitasfiye ve ticaret sicilinden terkinihya davasıbekletici mesele
-
Protokolü imzalayanın temsil yetkisi belirsizse ihtiyati haciz reddedilir
2024/828 E. 2024/775 K. ·
İhtiyati hacizistinaf başvurusunun esastan reddi
İhtiyati haciz talebinde, dayanılan protokolü imzalayan kişinin borçlu şirketi temsile yetkili olduğu ticaret sicili kayıtlarıyla doğrulanamıyor ve yetkisiz temsil hükümleri çerçevesinde temsil olunanın onayı veya yetkilendirmesi ihtiyati haciz aşamasında (tahkikat yapılamadığından) tespit edilemiyorsa, alacağın hangi borçluya ait olduğu belirsiz kalacağından alacağın varlığı yaklaşık olarak ispatlanmış sayılmaz ve ihtiyati haciz talebi reddedilir.
ihtiyati hacizyaklaşık ispatmuaccel alacakyetkisiz temsiltemsil yetkisiticaret sicili
-
Üçlü ticari ilişkide ödemenin ispatı için delil eksikliği nedeniyle kaldırma
2021/2178 E. 2024/734 K. ·
İtirazın iptalikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
Bir borcun ifasının, alacaklı yerine üçüncü bir kişiye yapılan ödemeyle sona erip ermediği ihtilaflıysa ve taraflar arasında ödemelerin bir üçüncü kişi üzerinden yürütüldüğü bir ticari ilişki söz konusuysa, mahkemenin bu üçüncü kişiye yapılan ödemenin gerçekleşip gerçekleşmediğini tespit edecek yeterlikte delil toplaması gerekir; yalnızca kaynağı belirsiz bir cari hesap ekstresine dayanarak sonuca gidilmesi ve ilgili üçüncü kişinin (iflas etmişse iflas idaresindeki) ticari defterlerinin incelenmemesi, önemli delillerin toplanmaması nedeniyle kararın…
itirazın iptaliticari satım sözleşmesicari hesapüçlü ticari ilişkiborcun ifasıticari defter incelemesi
-
Bayiin haksız feshinde kar kaybı hesabında sözleşme sona erme tarihi
2021/1854 E. 2024/755 K. ·
Alacakkaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Bayilik sözleşmesinde bayiin akaryakıt siparişinin karşılanmadığı iddiasıyla süresinden evvel yaptığı fesih, bu iddiayı destekleyen delil ve dağıtıcıyı temerrüde düşüren ihtar bulunmadığında haksız fesih sayılır ve dağıtıcının kar kaybı ile cezai şart talep hakkı doğar. Sözleşmede kar kaybı hesaplama yöntemi belirlenmemişse, satışlardan hareketle net kar oranı üzerinden hesaplama yapılması ve sözleşmenin fiilen sona erdiği (ihtilafsız) tarihe göre kalan sürenin esas alınması gerekir. Kararlaştırılan cezai şartın miktarı, borçlu tacirin ortalama net karı…
bayilik sözleşmesihaksız fesihkar mahrumiyeticezai şarttenkisekonomik mahvbayilik (acente-kıyas)
-
Distribütörlük sözleşmesinin haklı feshinde denkleştirme tazminatı talep edilemez
2021/1685 E. 2024/748 K. ·
Alacakistinaf başvurusunun esastan reddi
Distribütörlük sözleşmesinde, distribütörün sözleşme yükümlülüklerine (satış ağına sanal/gerçeğe aykırı üyelik kaydı, stok sipariş oluşturma, ödemelerin belirli kredi kartlarıyla toptan yapılması gibi) aykırı davranarak şirketin satış sistemini ihlal ettiğinin belgelerle ortaya konulması ve karşı tarafın bu iddiaları çürütecek delil sunamaması halinde, sözleşmenin feshi haklı kabul edilir. Fesih distribütörden kaynaklanan haklı bir sebebe dayandığında, TTK 122 uyarınca denkleştirme (portföy) tazminatı ile buna bağlı fiili zarar taleplerinin şartları…
denkleştirme tazminatıdistribütörlük sözleşmesihaklı fesihcezai şartispat yüküportföy tazminatıbayilik (acente-kıyas)
-
Acente aleyhine doğrudan dava açılamaması ve pasif husumet yokluğu
2024/375 E. 2024/738 K. ·
Tazminatistinaf başvurusunun esastan reddi
Bir sözleşmenin acente/mümessil sıfatıyla dava dışı asıl müvekkil (satıcı) nam ve hesabına imzalandığı, faturaların ve ödemelerin asıl müvekkile yapıldığı durumlarda acente, sözleşmenin tarafı olmadığından taraf sıfatı kazanamaz. TTK 105/2 uyarınca acentelikte bulunulan veya akdedilen sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda acente aleyhine doğrudan dava açılamaz; dava, acenteye izafeten dava dışı asıl müvekkile (satıcıya) yöneltilmelidir. Acenteye yönelik kişisel bir kusur ileri sürülüp kanıtlanmadan doğrudan acenteye açılan dava, pasif husumet yokluğu…
acentepasif husumettaraf sıfatıizafeten davaaynen ifamüspet zarar
-
Bayilik sözleşmesinde tonaj taahhüdüne aykırılık ve haklı fesih
2021/1291 E. 2024/727 K. ·
Alacakkaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Bayilik sözleşmesinde bayiin sözleşme veya taahhütnamelerdeki yükümlülüklere (örn. yıllık asgari ürün alım taahhüdüne) aykırı davranması, sözleşmede haklı fesih sebebi olarak kararlaştırılmışsa, tedarikçinin bu nedenle yaptığı fesih haklıdır. Eksik ürün alımına bağlı olarak ödenmesi kararlaştırılan tazminat ifaya ekli cezai şart niteliğinde ise, sözleşmenin yürürlükte olmadığı dönemler için (örn. sözleşme yıl bitmeden feshedilmişse tamamlanmamış yıl için) bu cezai şart talep edilemez. Ayrıca kısmi davada, davacının fazlaya ilişkin haklarını saklı…
bayilik sözleşmesihaklı fesihifaya ekli cezai şarttonaj/ürün alım taahhüdükısmi davacezai şartta tenkisbayilik (acente-kıyas)
-
Bayilik sözleşmesinde asgari alım taahhüdüne dayalı cezai şart talebi
2024/177 E. 2024/694 K. ·
İtirazın iptalikaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Bayilik/acentelik sözleşmesinin süre bitiminde fesihname ile sona erdirilmesi halinde, fesihnamede tarafların kayıtlara geçmiş hak ve borçları ile fazlaya ilişkin talep ve dava haklarının saklı tutulmuş olması, asgari alım taahhüdüne dayalı cezai şart talebinin ileri sürülmesine engel değildir; bu durumda ihtirazi kayıt bulunmaması veya geçmiş dönemlerde hakkın kullanılmamış olması feragat olarak yorumlanamaz. Fesih sonrası makul sürede fatura düzenlenip icra takibi başlatılmışsa, davacının uzun süre suskun kalarak davalı nezdinde haklı bir güven…
cezai şartasgari alım taahhüdüfesihnameihtirazi kayıtdürüstlük kuralıhakların saklı tutulmasıbayilik (acente-kıyas)