6102TTK Türk Ticaret Kanunu

İşletme devir teminatının, devir gerçekleşmeyince ihtiyati hacze konu olması

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2024/909 E. 2024/862 K. · · İlk derece: İSTANBUL 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

İhtiyati hacizkaldırma ve esas hakkında yeniden hükümKesin

★ EmsalHak düşürücü süreİhtiyati haciz usulü (yaklaşık ispat / teminat / itiraz)

bayilik (acente-kıyas)

Gerekçe özeti

İşletme/işletme hakkı devri sözleşmelerinde, devir bedelinden ayrı olarak ve devrin gerçekleşmemesi halinde iade edilmek üzere ödenen teminat bedeli, devrin fiilen ve hukuken sağlanamadığının taraflarca da kabul edildiği hallerde, karşı tarafta kalmasını haklı kılan bir sebep bulunmadığından, bu bedel yönünden ihtiyati haciz talebi için yaklaşık ispat koşulu gerçekleşmiş sayılır. Buna karşılık, ödenen bedellerin devir bedeli mi yoksa başka bir edim (yakıt bedeli, kira vb.) karşılığı mı olduğu hususunda tahkikat ve inceleme gerektiren bir uyuşmazlık varsa, bu kısım için kanaat verici delil yeterliliğinden söz edilemez ve ihtiyati haciz talebi bu kısım yönünden reddedilir.

Ele alınan sorunlar

İşletme devir bedeli (2.575.000-TL) için ihtiyati haciz talebi → ret

İddia: Devir bedelinin ödendiği dekont ve belgelerle sabit olduğu, yaklaşık ispat koşulunun sağlandığı, işletmenin fiilen devredilmediği ve resmi devrin de dağıtıcı şirketle yapılan bayilik anlaşması nedeniyle mümkün olmadığı ileri sürülmüştür.

Gerekçe: Taraflar arasında devir bedelinin ödendiği hususunda ihtilaf bulunmamakla birlikte, işletmenin devrinin sağlanamadığı her iki tarafın da kabulündedir. Ödenen bedeller karşılığında istasyonda hazır bulunan akaryakıt, market malzemeleri gibi değerlerin bulunduğu, istasyonun bir müddet talep edenler tarafından işletildiği, dağıtıcı şirketle olan bayilik sözleşmesinde devir yasağı bulunduğu anlaşılmaktadır. Karşılıklı ihtarlarda ödenen bedellerin yakıt bedeli olarak gönderildiği, kira bedellerinin de talep edenler tarafça ödendiği ileri sürülmüş olup, ödenen bedellerin yakıt bedeli mi yoksa devir bedelinden mi düşüleceği hususu bir tahkikatı ve incelemeyi gerekli kılmaktadır. Bu nedenle devir bedeli alacağı yönünden mahkemeye kafi derecede kanaat verici delil sunulmadığı kabul edilmiş, ilk derece mahkemesinin bu kısımdaki değerlendirmesi isabetli bulunmuştur.

Gerekçe kaynağı: özgün

İşletme devrinin teminatı olarak ödenen 30.000-USD yönünden ihtiyati haciz talebi → kabul

İddia: İşletme devir sözleşmesinin 4 numaralı düzenlemesi ve 03/01/2022 tarihli işletme teminat alındısı ile banka dekontu gereği, resmi devir gerçekleşinceye kadar doğan/doğacak yükümlülüklere teminat olarak 30.000-USD ödendiği, fiili ve resmi devrin sağlanamadığı, aksi kanaat halinde dahi bu bedel yönünden ihtiyati haczin kabulü gerektiği ileri sürülmüştür.

Gerekçe: Geçici hukuki koruma tedbirlerinde alacağın yargılamayı gerektirip gerektirmediğinin bir önemi bulunmamaktadır; alacağın varlığı ve miktarının yaklaşık ispat ölçüsünde kanıtlanması yeterlidir. Taraflar arasındaki 03.01.2022 tarihli protokolde, işletme devir bedelinden ayrıca devir alan tarafın devreden tarafa devrin teminatı olarak 30.000-USD ödediği ve bu bedelin devir işlemi sona erdikten sonra üç gün içinde iade edileceğinin kararlaştırıldığı sabittir. İşletme devrinin sağlanamadığı ve sağlanamayacağı belirlendiğinden, devrin teminatı olarak verilen bu bedelin karşı yanda kalmasını gerektiren hukuki bir durum bulunmamaktadır. Bu talep bakımından kanaat verici delil sunulduğu gözetilerek ihtiyati haciz talebinin kabulü gerekirken reddedilmesi doğru bulunmamıştır.

Gerekçe kaynağı: özgün

Emsal değeri

İşletme devrine ilişkin sözleşmelerde devir bedelinden ayrı olarak ödenen ve devrin gerçekleşmemesi halinde iadesi kararlaştırılan teminat bedelinin, devrin sağlanamadığının taraflarca kabul edildiği hallerde ihtiyati haciz için yaklaşık ispat ölçüsünü karşıladığına ilişkin tespit yönünden bölgesel ve ikna edici emsal değer taşımaktadır.

Usul tespitleri

Hak düşürücü süre
İİK'nın 261. maddesi uyarınca, ihtiyati haciz kararının verildiği tarihten itibaren on gün içinde infaz edilmemesi halinde ihtiyati haciz kararı kendiliğinden kalkmış sayılır.

Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
ihtiyati haciz yaklaşık ispat geçici hukuki koruma işletme devir sözleşmesi teminat bedeli bayilik sözleşmesi devir yasağı

Atıf yapılan mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) — İİK 257/1İİK 261 · 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) — HMK 353(1)b-2HMK 362(1)-f

Karar metni

Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2024/909

KARAR NO 2024/862

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 06/03/2024 (D.İş Karar)

NUMARASI 2024/80 D.İş - 2024/96 Karar

TALEP İhtiyati Haciz

İSTİNAF KARAR TARİHİ 03/06/2024

İhtiyati haciz talebinin reddine ilişkin verilen 06/03/2024 tarihli d.iş kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü.

TALEP

İhtiyati haciz talep eden alacaklı vekili, taraflar arasında, 13/08/2021 tarihli protokol ve işletme devir sözleşmesi ve ekleri kapsamında, "... Mahallesi, ... Bulvarı, No:... Ergene/Tekirdağ" adresli akaryakıt istasyonunun karşı taraflarca, müvekkile devrine yönelik mutabık kalındığını, 13/08/2021 tarihli protokol ve 06/12/2021 tarihli işletme devir sözleşmesi gereği müvekkili tarafın, karşı yana ödemeleri gerçekleştirdiğini, müvekkili tarafça sözleşmeden doğan bahse konu borçların tamamı ifa edildiğini, ifayı müteakip davalı tarafça 13/08/2021 tarihli protokole "ödememi aldım, alacağım kalmadı" ibareleri yazılmasına karşın, karşı tarafların protokole konu işletmenin fiilen devrini gerçekleştirmediğini, 24/02/2023 tarihinde müvekkilleri tarafından, karşı taraflara Bakırköy ...

Noterliği ... yevmiye numaralı ihtarname vasıtası ile bahse konu protokol ve sözleşme gereği yükümlü olunan edimlerin ifası, ifanın mümkün olmaması halinde ise ödenen bedellerin iadesinin ihtar edildiğini, ancak ödeme yapılmadığını, müvekkili ... tarafından davalılara karşı Silivri İcra Dairesinin ... esas sayılı ilamsız icra takibi yöneltilmişse de, bahse konu takibe borçlular tarafça itiraz edildiğini, sözleşmenin "8".maddesinde taraflar İstanbul Mahkeme ve İcra Dairelerine yönelik yetki sözleşmesi yaptığını, işletme devir sözleşmeleri gereği, müvekkili tarafça ödenen toplam 2.575.000-TL devir bedeli ile 30.000-USD teminat bedelinin akde aykırılık sebebiyle iadesine yönelik ihtiyati haciz karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Karşı taraflar vekili, taraflar arasında ... akaryakıt istasyonunun devri için protokol düzenlediğini, istasyonun fiilen davacı şirkete devredildiğini, ... San. ve Tic. Ltd.Şti'nin sicil kaydında da belirtildiği üzere halen şirketin faaliyet adresi ... Mahallesi ... Bulvarı No: ... Tekirdağ olduğunu, talep eden tarafın talep dilekçesinde de bu hususun açıkça görüleceğini, davacıların istasyonun işletmesini iyi yapamadığını, protokole uymadıklarını, müvekkili şirketin protokol gereği resmi olarak akaryakıt istasyonunu devretmek istediğini, davacı şirkete Büyükçekmece ... Noterliği'nin 01.03.2023 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarını göndererek davacının protokole uyarak akaryakıt bayiliği veren ...

& ... A.Ş. ile anlaşma yapmasını ve bayiliği resmi olarak devralmasını istediğini, davacı tarafın bayilik şartlarını yerine getirmediği için ... & ... A.Ş. ile anlaşma sağlayamadığını, bayiliği devralamadığını, iyi işletemediklerinden zarar ettiklerini, devrin müvekkilinin yapmamasından değil alacaklılar bayilik şartlarına haiz olmadığı için alamadıklarını, müvekkili şirketin devir bedelini alamadığını, yapılan ödemelerin davacılara akaryakıt istasyonu fiilen teslim edilirken tanklarda bulunan yakıt bedelleri, markette bulunan malzemeler ve tadilat bedelleri olduğunu, davacıların akaryakıt istasyonunu işlettikleri dönemde kira bedellerini dahi ödemediklerini, davacıların yakıt satabilmesi için yakıt tedarik ettiğini, müvekkili şirketin günlük bir kaç milyon bankalarda işlem yaptığını,bağımsız denetime tabi olduğunu, yaptığı tüm ticari faaliyet resmi kayıtlar ile sabit olup mal kaçırmasının söz konusu olmadığını, ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

D.İŞ KARAR

Mahkemece, ihtiyati haciz talep edenlerin dayandığı belgelere göre aleyhine ihtiyati haciz talep olunanlardan ... ile alacağa esas kılınan devir sözleşmesini yapıp yapmadıkları, taraf şirketler arasında protokol olsa dahi ihtiyati haciz talep edenlerin, aleyhine ihtiyati haciz talep olunanların lehine olacak şekilde ve talebe esas bir ödemeyi yapıp yapmadıkları, talebe konu miktarların aleyhine ihtiyati haciz talep olunanların uhdesinde bulunup bulunmadığı, bu noktada ihtiyati haciz talebine konu miktarlar ile ilgili aleyhine ihtiyati haciz talep edilenlerin borçlu durumda olup olmadığı, bu noktada ihtiyati haciz talep edenler lehine söz konusu alacağın varlığı noktasında kanaat verici belge yahut belgeler silsilesinin varlığı anlaşılamadığı, ihtiyati haciz talebi değerlendirilmeden önce aleyhine ihtiyati haciz talep olunanların vekili dahi gerek alacağın varlığı ve gerekse bu alacağın muaccelliği konusunda açıkça inkarda bulunmuşlar, iddia olunan protokolle ilgili henüz muaccel olmuş bir alacaklarının dahi bulunmadığını beyan etmiş olup, henüz bu aşamada aleyhine ihtiyati haciz talep olunanların bu inkarlarını ortadan kaldıracak ve ihtiyati haciz kararı verilmesini gerektirecek kanaat verici delil mevcut bulunmadığı gerekçesiyle ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati haciz talep eden alacaklı vekili, protokoller gereği müvekkili tarafça toplamda 2.575.000-TL ve 30.000-USD nin karşı taraflara ödendiğini, yaklaşık ispat koşulunun sağlandığını,kararın isabetsiz olduğunu, işletme devir sözleşmesi "4" numaralı düzenlemesi gereği ve 03/01/2022 tarihli işletme teminat alındısı ve ilgili banka dekontuyla sabit olduğu üzere müvekkili tarafça resmi devir gerçekleşinceye değin doğan/doğacak yükümlülüklerine teminat olarak 30.000-USD ödeme yapıldığını, fiili devrin sağlanamamasının yanı sıra; resmi devre ilişkin davalı taraf ile ... & ... A.Ş. arasında akdedilen Otogaz Bayilik Anlaşması göz önüne alındığında davalı tarafın resmi devri sağlamasının olanaksız olduğunu, cevap dilekçesinde de resmi devrin sağlanmadığı/ sağlanamadığının ifade edildiğini, ilerleyen süreçte de sağlanamayacağının açık olduğunu, aksi kanaat halinde dahi ihtiyati haczin bahse konu 30.000-USD ile sınırlı olmak üzere kabulü gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılarak, ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Davanın tarafları arasında akdedilen 13/08/2021 ve devamı tarihlerde tanzim edilen işletme devir sözleşmeleri gereği, talep edenler tarafından karşı yanlara toplam 2.575.000-TL devir bedelinin ödeneceğinin kararlaştırıldığı ve devir bedelinden ayrıca , talep edenin yükümlülüklerinin teminatı olarak 30.000-USD nakit teminat bedelinin ödendiği ve protokollerin yapıldığı konusunda taraflar arasında ihtilaf bulunmamaktadır. Ödemelere ilişkin dekontlar dosyaya sunulmuştur. İhtiyati haciz talep edenler, karşı yanın protokole uymadığını, istasyonun devrinin yapılmadığını ileri sürerken karşı yan da bayilik yeteneğini haiz olmadığından dağıtıcı şirket tarafından bayiliğin kabul edilmediğini ileri sürmekle birlikte, işletmenin devrinin sağlanamadığı her iki yanın kabulündedir.

Talep eden tarafından sunulan dekontlar ile ödemeler var ise, istasyonda hazır bulunan akaryakıt, market malzemeleri vs. değerlere bir değer biçildiği, istasyonun işletmesinin bir müddet talep edenler tarafından görüldüğü, karşı yanın devir etmeyi vadettiği işletmenin dağıtıcı şirket ile olan bayilik sözleşmesinde devir yasağı bulunduğu, neticede istasyonun karşı yan tarafından işletilmekte olduğu sunulan belgelerden anlaşılmaktadır. Karşılıklı keşide edilen ihtarlarda ödenen bedellerin yakıt bedeli olarak gönderildiği, kira bedellerinin dahi kendileri tarafından ödendiği ileri sürülmekle, ödenen bedellerin yakıt bedeli olarak gönderilip gönderilmediği , işletmenin devri bedeliden düşülüp düşülmeyeceği hususu bir incelemeyi bu konuda bir tahkikat yapılmasını gerekli kıldığından işletme devri bedeli hakkında duraksamadan delil değerlendirilmesi yapılamamaktadır.Bu nedenle bu kısım alacak talebi bakımından mahkemeye kafi derecede kanaat verici delilin sunulmadığının kabulünde isabetsizlik bulunmamıştır.

Geçici hukuki koruma tedbirlerinde, alacağın yargılamayı gerektirip gerektirmediğinin bir önemi bulunmamaktadır. Alacağın varlığı ve miktarının yaklaşık ispat ölçüsünde kanıtlanması yeterlidir.Ne var ki; taraflar arasında 03.01.2022 tarihli protokolde, işletme devir bedelinden ayrıca devir alan ... Petrol'ün devreden şirket olan ... şirketine devrin teminatı olarak 30.000-USD -... hesabına ... Bankası ... numaralı hesabına ödeme yapılmıştır.Protokolde , bu bedelin devir işlemi sona erdikten sonra üç gün içinde ... Petrol'e iade edileceği kararlaştırılmıştır. İşletme devrinin sağlanamadığı ,sağlanamayacağı belirlendiğinden devrin teminatı olarak verilen 30.000-USD'nin ise karşı yanda kalmasını gerektiren hukuki durumun ise mevcut olmadığı belirlenmekle, bu talep bakımından kanaat verici delil sunulduğu gözetilerek ihtiyati haciz talebinin kabulü gerekirken talebin reddine karar verilmesi doğru bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, ihtiyati haciz talep edenler vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ihtiyati haciz talebinin reddine ilişkin kararın kaldırılarak,devrin teminatı olarak verilen 30.000-USD'nin karşılığı kadar ihtiyati haciz kararı verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: İhtiyati haciz talep eden alacaklılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 06/03/2024 Tarih 2024/80 D.İş - 2024/96 Karar sayılı kararın HMK'nın 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; "İhtiyati haciz talebinin kısmen kabulüne;

30. 000-USD (30.000-Usd X 32,24-TL = 967.200-TL) alacak yönünden alacağın %15'ine tekabül eden 145.080‬-TL teminat (nakit veya kesin-süresiz teminat mektubu) karşılığında İİK.'nin 257/1 maddesi gereğince karşı taraf borçluların menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarından borca yetecek miktarın İcra İflas Kanununun koyduğu sınırlar içinde İHTİYATEN HACZİNE, İİK'nın 261. maddesi uyarınca kararın verildiği tarihten itibaren on gün içinde infaz edilmemesi halinde ihtiyati haciz kararının kendiliğinden kalkmış sayılmasına," İlk derece mahkemesine ilişkin olarak; "Alacaklılar tarafından yatırılan 427,60-TL peşin harç ile 195-TL yargılama gideri olmak üzere toplam 622,6‬0-TL'nin karşı yan borçlulardan alınarak ihtiyati haciz isteyen alacaklılara ödenmesine, Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca 4.700-TL vekalet ücretinin karşı yan borçlulardan alınarak alacaklılara ödenmesine, Teminatın tamamlanması, tamamlandığında kararın icra dairesine gönderilmesine dair işlemlerin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine, dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine" İhtiyati haciz talep eden alacaklı tarafça yatırılan 427,60-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-f maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.

03/06/2024

Kaynak: https://6102ttk.com/karar/44303 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi

Bu sitedeki içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye değildir. Resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.