Ticari kredinin erken kapatılmasında komisyon oranının emsal bankalarla karşılaştırılması

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2023/1948

KARAR NO 2024/928

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 19/02/2019

NUMARASI 2016/944 Esas - 2019/134 Karar

DAVA

Alacak (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 12/06/2024

Dairemizce verilen hükmün Yargıtay 11. HD tarafından bozulması üzerine yapılan duruşma sonunda dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; taraflar arasında imzalanan genel kredi sözleşmesi kapsamında dövize endeksli 3 ayrı kredi kullanıldığını, müvekkili firmanın ipotekli arsasını satmak istediğinde, davalı banka tarafından ipoteğin ancak tüm borç hesaba yatırıldığı takdirde kaldırılacağının belirtildiğini, müvekkili firmanın kar payları dahil olmak üzere tüm kredi borcunu davalı banka hesabına yatırmak zorunda kaldığını, akabinde ipotek fek işleminin gerçekleştiğini, davalı bankadan fazla yatan paradan iade edilmesi gereken bedelin talep edildiğini, ancak davalının hesaplama dahi yapmadığını, davalı bankanın müvekkili firma hesabından çok ciddi rakamları "kar" adı ile kesinti yaptığını belirterek, yasal dayanağı olmayan, haksız ve hukuka aykırı bir şekilde müvekkilinden tahsil edilen şimdilik 1.000-TL bedelin işleyecek ticari reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

ISLAH Davacı vekili, 16.03.2018 tarihinde dava değerini 197.475,67-TL'ye yükselterek ıslah etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; imzalanan genel kredi sözleşmeleri çerçevesinde ticari finansman kullandırıldığını, uyuşmazlık konusu olay değerlendirilirken davacı tacirin ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerektiği, akdettiği sözleşme şartları ile bağlı olduğu, aşırı ücret veya ceza kararlaştırıldığı iddiasıyla ücret veya sözleşme cezasının indirilmesini isteyemeyeceği hususlarının gözden kaçırılmaması gerektiğini, müvekkili bankanın TBK'nın 21. maddesi mucibince yükümlülüklerini yerine getirdiğini, sözleşme içeriği hakkında sözleşme öncesi bilgilendirme formu ve genel işlem koşulları kabul yazısı ile davalıya imkan tanındığını, kredinin kural olarak belli bir vade üzerinden kullandırıldığını, genel kredi sözleşmede "müşteri anapara ile buna kar payı, vergi harç, resim, fon, masraf ve sair maliyetlerin eklenmesi suretiyle doğacak tüm borçlarını belirlenecek vade ve miktarlar ve banka kayıtlarına göre geri ödeyecektir", "müşteri mutabık kalınan ya da bankanın ücret, komisyon listelerinde yer alan erken ödeme/kapama ücret, komisyon ve sair ferilerini derhal ve tamamen bankaya ödemeyi kabul ve taahhüt eder" hükmünün bulunduğunu, Yargıtay'ın verdiği kararlarında tacirin erken kapama komisyonu ve bu komisyon tutarına uygulanan vergi ve diğer ücretlerin iadesini isteyemeyeceğinin belirtildiğini, bu konudaki diğer banka uygulamalarından önce taraflar arasındaki mutabakata ve müvekkili bankanın uygulamalarına bakılması gerektiğini, diğer banka uygulamalarında ise asgari oran yerine azami oranların göz önünde tutulması gerektiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; bilirkişi kök raporunda; kredinin erken kapanması nedeni ile davalı bankanın davacıdan %5,31 erken kapama cezası tahsil ettiği, bu oran itibarıyla davacıdan erken kapama kar payı olmak üzere toplamda 122.163,77-USD tahsilat yapıldığını, ... Bankası ve ... Bankası tarafından erken kapamalarda uygulanan %2 oranın dikkate alınması halinde davacıdan 66.288,35-USD fazla tahsilat yapıldığının belirtildiği, ek raporda ise seçenekli olarak ... tarafından uygulanan %10 oranın hesaplamaya dahil edilip edilmemesi şeklinde hesaplama yapıldığı, tüm bankaların bu tür kredilerde uyguladığı oranların ortalaması üzerinden erken kapama cezası alınması gerektiği, bilirkişi tarafından en yüksek ve en düşük tüm bankaların uyguladığı erken kapama ceza oranları dahil edilerek alınan ortalama üzerinden yapılan hesaplamanın esas alındığı, bu hesaplamaya göre davacıdan %4 oranında erken kapama cezası alınması gerektiği, bu oran üzerinden yapılan hesaplamada davacıdan 26.184,55-USD fazla erken kapama cezası tahsil edildiği, bu tahsilatın yapıldığı tarihteki döviz kuruna göre 78.014,25-TL olduğu, davacının fazla yapılan bu tahsilatı davalıdan talep edebileceği gerekçesiyle, davanın 78.014,25-TL üzerinden kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

1-Davacı vekili; kredi sözleşmesinde erken ödeme komisyonu oranının yazmadığını, bankanın dosyaya sunduğu ücret tablosunda müvekkilinin imzasının bulunmadığını, diğer bankaların uyguladığı oran%2 olup mahkemenin belirlediği %4 oranın hakkaniyete aykırı olduğunu, davalının genel işlem koşullarına aykırı davrandığını, ... tarafından bildirilen %10 oranı oldukça yüksek olduğundan dikkate alınmaması gerektiğini belirterek, kısmen ret kararının kaldırılarak yeniden karar verilmesini talep etmiştir.

2- Davalı vekili; TCMB tarafından çıkarılan 2006/1 sayılı tebliğe göre de kredi işlemlerinde tahsil olunacak masrafların bankalarca serbestçe belirlenebileceğini, davacının da kendisinden talep edilen komisyon tutarını ödemeyi kabul ettiğini, diğer banka uygulamalarından önce müvekkilinin ücret listelerinde yer alan oran ve ücretlere bakılması gerektiğini,mahkemece tüm bankalara yazı yazılmayarak eksik inceleme yapıldığını, ayrıca diğer bankaların bildirdiği asgari oranların alınmasının hatalı olduğunu, müvekkilinin uyguladığı %5,31 oranı fahiş olmayıp diğer banka uygulamaları ile benzer olduğunu belirterek, kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE VE SÜREÇ

Dairemizce yapılan istinaf incelemesi neticesinde; 2019/1247 Esas 2021/1588 Karar 04/11/2021 tarihli karar ile; "Dava, ticari kredinin erken kapatılması nedeniyle banka tarafından tahsil edilen kredi erken ödeme komisyonu tutarının iadesi istemine ilişkindir.Somut olayda taraflar arasında 28.04.2014 tarihinde genel kredi sözleşmesi imzalandığı, sözleşmenin 4.6 maddesinde "müşterinin erken ödeme/kapama sebebiyle bankanın talep edeceği ücret, komisyon ve sair ferileri derhal ve tamamen bankaya ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği", ancak sözleşmede erken kapama halinde uygulanacak oranın belirtilmediği, kredinin davacı tarafından erken kapatılması ile davalı banka tarafından davacıdan %5,31 oranında olmak üzere kar adı altında 101.310,61-USD erken kapama komisyonu ve 20.853,16-USD BSMV olmak üzere toplam 122.163,77-USD tahsilat yapıldığı anlaşılmaktadır.

Taraflar arasında imzalanan sözleşmede erken kapama komisyonunun hangi oranlarda alınacağına veya hesap şekline dair bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Dayanak sözleşmenin ticari niteliği ve tarafların tacir olması göz önüne alındığında, TTK'nın 18. maddesi hükmüne göre, sözleşmeyi imzalayan taraflar basiretli tacir gibi hareket etmek zorunda olup, TTK'nın 20. maddesi hükmüne göre de tacirin gördüğü iş için uygun ücret isteyebileceği kabul edilmelidir. Davacı banka tarafından davacıya uygulanan komisyon oranı %5,31 olarak tespit edilmiş olup, davalı banka tarafından TCMB'ye yapılan bildirimde de bu oran %2-6 olarak tespit edilmiştir. Bu durumda davalı bankaca davacıya uygulanan erken kapama komisyonu oranı, davalı bankanın TCMB ne bildirdiği oran dahilinde olduğu gibi mahkemece getirtilen emsal banka uygulamalarına göre de (7 banka uygulaması ortalama %4,71) makul bir orandadır.

Kredinin erken kapatılması bankalar açısından bir risk olup, bu riski karşılamak üzere davalı bankanın tahsil ettiği tutarın sözleşme, bankacılık teamülleri, ticari hayatın işleyici ve piyasa uygulamalarına uygun olduğu anlaşılmakla, mahkemece davanın reddine karar verilmesi gerekirken kısmen kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir."denilerek davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, belirtilen hususlar yeniden yargılama gerektirmediğinden, ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/(1)b-2 maddesi uyarınca kaldırılarak, davanın reddine" karar verilmiştir.Kararın davacı vekili tarafından temyizi üzerine Yargıtay 11. HD'nin 2021/8937 esas, 2023/3158 karar sayılı, 22.05.2023 tarihli ilamı ile, "Mahkemece, davalı bankanın kredinin erken kapatıldığı tarih itibariyle davaya konu kredi türü için belirleyip ilan ettiği bir erken kapama komisyon oranı bulunup bulunmadığının araştırılıp varsa bunun üzerinden erken kapama komisyonu tahsil edebileceğinin kabulü ile sonucuna göre hüküm tesis edilmesi, yoksa alınan komisyon ve masrafların, kredinin miktarı, türü, erken kapama tarihinde kalan borç miktarı ve tarihleri ile kredinin katılım bankasından kullanıldığı da açıkça yazılmak suretiyle özellikle diğer katılım bankaları ve bankalardan sorularak, ayrıca davalı bankanın Merkez Bankasına bildirdiği ticari işlerde asgari %2 azami %6 erken kapama komisyonundan ne miktar kullanabileceğinin araştırılarak, emsal banka uygulamaları karşısında orantılı olup olmadığının bilirkişi vasıtasıyla tespit edilerek sonucuna göre bir değerlendirme yapılması gerekirken, genel ifadelerle eksik incelemeye dayalı olarak hüküm tesisi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir." denilerek kararımız bozulmuş,usul ve yasaya uygun bulunan Yargıtay bozma ilamına uyularak erken kapama miktarları ilgili katılım bankalarından araştırılarak, bilirkişiden ek rapor alınmıştır.Alınan bilirkişi ek raporunda;

banka ortalamalarının 2,80,katılım banka ortalamasının 2,33 oranlarına göre, ortalama erken kapama oranının %2,57 olduğu, ortalamaya göre davacıdan fazla yapılan kesinti tutarının 54.853,05-USD dava tarihinde ki karşılığının 163.429,18-TL olduğu hesaplanmıştır.Açıklanan nedenlerle ,hükmüne uyulan Yargıtay bozma ilamı gereğince davalı banka tarafından yapılan %5,31 kesinti tutarının ortalamanın üzerinde olduğu belirlenmekle ,davacıdan fazladan tahsil ettiği miktarın davalıdan tahsiline, fazla istemin reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

1- Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK.'nın 353(1)-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2- Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016/944 Esas-2019/134 Karar sayılı ve 19/02/2019 tarihli kararın, HMK.'nun 353(1)b-2 maddesi gereği KALDIRILMASINA; Davanın kısmen kabulüne, 163.429,18-TL'nin dava tarihinden itibaren avans faizi işletilerek davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazla istemin reddine,İlk derece mahkemesine ilişkin olarak ;"Alınması gereken 11.163,84-TL harçtan davacı tarafından peşin yatırılan 29,20-TL ve 3.355,30-TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 3.384,5‬0-TL harcın mahsubu ile kalan 7.779,34‬-TL'nin davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,Davacı tarafından yatırılan 3.413,70-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davacı tarafından yapılan 750-TL bilirkişi ücreti ve 248,10-TL posta masrafı olmak üzere toplam 998,10-TL yargı giderinin davanın kabulü oranında hesaplanan 825,92-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalanın davacı üzerinde bırakılmasına, Davacı lehine takdir olunan 26.148,67-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Davalı lehine takdir olunan 17.900-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, Davacı tarafından yatırılan 44,40-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine,Davalıdan alınması gereken 5.329,15-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 1.332,29-TL harcın mahsubu ile kalan 3.996,86-TL harcın davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,Davacı tarafından istinaf ve temyiz aşamasında yapılan 131,15-TL istinaf yargı giderinin davanın kabulü oranında hesaplanan 110-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalanın davacı üzerinde bırakılmasına,Davalı tarafından istinaf ve temyiz aşamasında yapılan 1.060,93-TL istinaf yargı giderinin davanın reddi oranında hesaplanan 183-TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, kalanın davalı üzerinde bırakılmasına,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.

12/06/2024