E-defterin elektrik kesintisi nedeniyle zayi olması iddiasında araştırma zorunluluğu

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2024/555

KARAR NO 2024/912

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 08/02/2024

NUMARASI 2023/658 Esas - 2024/79 Karar

DAVA

Zayi Belgesi Verilmesi

İSTİNAF KARAR TARİHİ 10/06/2024

Davanın reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkili şirketin halihazırda e-defter tutan bir vergi mükellefi olduğunu, E-Defter ve ve berat dosyalarını, geçici vergi dönemleri bazında tercihte bulunarak oluşturmakta ve bunlarla birlikte berat dosyalarını e-Defter uygulamasına yükleyerek Gelir İdaresi Başkanlığından onaylı halini aldığını, bu sebeple 04/2023-05/2023-06/2023 dönemine ait e-defterler, 12.08.2023 tarihinde sisteme yüklenmiş ve onaylı beratları alındığını, ancak 11.09.2023 günü ikincil örneklerin yüklenmesi istendiğinde müvekkil bünyesinde meydana gelen elektrik arızası esnasında hasar görmüş harddisk sebebiyle anılan aylara ilişkin tüm e-defter klasörünün yok olduğunun anlaşıldığını, ...'nın IT sorumlusuna da durum aksettirilmiş fakat harddiskin zarar gördüğü tarihin yedekleme tarihleri dışında kaldığı düşünülmüş ve ilgili klasöre rastlanamadığının belirtildiğini, Entegratör firma ile GİB'ten söz konusu ikincil örneklerin de temin edilmesi mümkün olmadığını iddia ile anılan dönemler 04/2023-05/2023-06/2023 dönemlerine ait e-Defterlerin zayi olduğuna ilişkin zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; Davacı vekilinin duruşmada; Defterlerin zayi olduğunu 11/09/2023 tarihinde fark ettiklerini beyan ettiğini, zayi belgesi verilebilmesinin koşulları TTK 82/7.Maddesinde; defterlerin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebi olarak belirtilmiş olup, somut olayda defterlerin zayi olma nedeninin madde kapsamında bulunmadığı anlaşılmakla davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; Tebliğ m.

7. 1.'de VUK'ta gösterilen mücbir sebep halleri nedeniyle e-Defter veya beratlarına ait kayıtların bozulması, silinmesi, zarar görmesi ve işlem görememesiyle birlikte özel entegratör kuruluşlarından veya Başkanlıktan ikincil örneklerin temin edilememesi halinde zayi belgesi talep edilebileceği düzenlendiği, VUK m. 13'te sayılan mücbir sebepler arasında "Kişinin iradesi dışında vukua gelen mecburi gaybubetler" ve "Sahibinin iradesi dışındaki sebepler dolayısıyla defter ve vesikalarının elinden çıkmış bulunması" sayıldığı,maddenin devamında "...gibi hallerdir." denilmek suretiyle sebeplerin tahdit edilmediği de vurgulandığını, E-defterlerin zayi olma sebebi elektrik kesintisi sebebiyle harddiskte meydana gelen arıza olduğunu, üstelik müvekkili tarafından e-Defterlerin yeniden edinilmesi için özel entegratör ve ...

firmasına yapılan başvuruların sonuçsuz kaldığı üstelik defterlerini korumak için out-source bir bilişim firması ve e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratörle çalışması da basiretli bir tacir için gerekli özen ve ihtimamı gösterdiğini,Tebliğ'deki zayiye ilişkin düzenlemelerin e-Defterin niteliği ile uyumlu olduğu,zayi olan e-Defterlerin neler olduğuna ilişkin beratlar sunulmuş ve ikincil kopyaların GİB'e yükleneceği sırada zayi olduklarının öğrenildiğini, anlatılan olay ile e-Defter saklama yükümlülüklerinin karşılaştırılıp, bu e-Defterlerin mükellefçe(müvekkilce) saklama yükümlülüğüne uygun biçimde edinilip edinilmeyeceğinin araştırılması, gerekirse bu hususta bilirkişi görüşünden faydalanılması;

bunun mümkün olmadığının anlaşılması halinde zayi belgesi verilmesi gerektiğini ileri sürerek eksik inceleme ve noksan bilgiyi bir araya getirip hiçbir araştırma yapmadan davanın reddine karar verildiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, şirkete ait e-defter klasörünün kaybından kaynaklanan zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. TTK'nın 82/7. maddesinde; bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde ziya uğrarsa tacir ziyayı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği, davanın hasımsız olarak açılacağı belirtilmiştir. Davanın açıldığı tarihte yürürlükte olan 19/10/2019 tarih 30923 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren 3 Sıra No'lu Elektronik Defter Genel Tebliği (Sıra No:

1) 'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğle; elektronik ortamda tutulan defterlerin, vergi güvenliğini sağlamak ve virüs, siber saldırısı vb. diğer teknolojik ataklara karşı tedbir almak amacıyla ikincil kopyalarının gizliliği ve güvenliği sağlanmış şekilde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerinde ya da Başkanlıktan izin alabilen güvenli saklamacı kuruluşlar bünyesinde de saklanması zorunluluğu getirilmiştir (Bkz. Tebliğ m.4.4.1-e). Tebliğin 7.1. maddesinde, e-defter tutanların, Vergi Usul Kanununda belirtilen “Mücbir Sebep” halleri nedeniyle e-defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini isteyebilecekleri;

mahkemeden zayi belgesinin temin edilmesini müteakip, zayi belgesi ile birlikte durumun Başkanlığa yazılı olarak bildirilmesi ve Başkanlık tarafından istenilen bilgi ve belgelerin ibraz edilmesi halinde, mükelleflerin zayi olan e-defter kayıtlarının yeniden oluşturulması ve bunlara ait yeni oluşturulan e-defter ve berat dosyalarının e-defter uygulaması aracılığı ile yeniden yüklenmesi için Başkanlık tarafından yazılı izin verileceği düzenlenmiştir. Elektrik kesintisinin zayi sebebi olmadığı gerekçesiyle, hiç bir araştırma yapılmadan davanın reddine karar verilmiştir.Davacı tarafça ileri sürülen zayi olayının gerçek olduğu belirlenebildiği takdirde davacının iradesi dışında meydana gelen bu zayi olayının önlenmesinin güçlüğü karşısında, TTK m.82'de sayılan sebepler kapsamında olduğunun kabulü gerekir.

Gerek TTK, gerekse VUK ve ilgili tebliğlerde zayi belgesi istenebilecek haller tahdidi olarak sayılmamıştır. Mahkemece, hiç bir inceleme yapılmadan ileri sürülen sebep kanunda yazılı sebeplerden olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiğinden davacı vekilinin talebi ile ilgili hiç bir değerlendirme yapılamamaktadır.Somut olayda, ileri sürülen sebebin zayi belgesi istenebilecek bir hal olduğunun kabulüyle özel entegratör ve GİB Başkanlığına yazılar yazılarak davacının zayi belgesi istediği dönemlere ilişkin başvurusu olup olmadığı, elektrik kesintisi,buna bağlı olarak harddiste meydana gelen arıza nedeniyle nedeniyle kaybın ne şekilde gerçekleştiğinin gerektiğinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak belirlenmesi, Tebliğ kapsamında gerekli işlemlerin ifası ve mevcut ise davacının e-defter ile beratlarının ikincil örneklerinin Başkanlık sisteminden temininin mümkün olup olmadığının tespitinden sonra değerlendirme yapılarak, sonucuna göre bir karar verilmesi gerekmektedir.Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına, davanın yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/658 Esas - 2024/79 Karar sayılı 08/02/2024 tarihli kararının, HMK'nin 353(1)a-6 gereği KALDIRILMASINA;"Dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine" Yatırılan 427,60-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde davacıya iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 10/06/2024