TTK 449 yürütmenin geri bırakılması (yaklaşık ispat)

Ne arıyorsunuz? — pratik özet

Bir cümlede: Genel kurul kararının iptali/butlanı davasında mahkeme, TTK m. 449 uyarınca yönetim kurulu üyelerinin görüşünü aldıktan sonra dava konusu kararın yürütülmesini geri bırakabilir; m. 449 koşulları özel düzenlemediğinden HMK'nın ihtiyati tedbir hükümleri tamamlayıcı uygulanır — yani (1) davanın esası yönünden yaklaşık ispat (HMK m. 390/3) ve (2) tedbir verilmezse telafisi güç/imkânsız zarar veya hükmün infaz kabiliyetinin kalkması tehlikesi (m. 389) birlikte aranır. Belirleyici, kararın geri döndürülebilir olup olmadığıdır: iptal edilince zaten geçmişe etkili kalkacak olağan kararlar (bilanço onayı, ibra, kâr payı) için tedbir verilmez; ama uygulanınca geri alınamaz sonuç doğuran kararlar (sermaye artırımı/azaltımı, pay sulandırma, YK seçimi) için verilir. Ölçülen İstanbul BAM 12. HD emsalinde eğilim tedbire karşı temkinlidir (5 kabul / 19 ret); Yargıtay 11. HD aynı çerçeveyi kurar.

Bu sayfa kime ne veriyor: - Hızlı cevap arayan: karar akışı, tedbir talebinizin çift şartı (yaklaşık ispat + telafisi güç zarar) karşılayıp karşılamadığını ve kararınızın "geri döndürülebilir" olup olmadığını gösterir. - Gerekçe arayan: doktrin bölümleri m. 449'un usulünü (YK görüşü), HMK ile tamamlanan koşulları, "geri döndürülebilirlik" ölçütünü ve iki-korpus eğilimini ölçülmüş içtihatla kurar.

İki korpus (kapsam notu): Bu makale iki merci korpusundan ölçülmüştür: (1) İstanbul BAM 12. HD doğrudan emsali (24 karar, künye ve gerekçe doğrulanmış — istinaf) ve (2) Yargıtay 11. HD temyiz katmanı (192.466'lık ham korpustan konu-eşleşen 50 karar; featured kararlar tam-metin teyitli). İstanbul kararları karar_id ile tıklanabilir; Yargıtay kararları E./K. künye ile verilir. Yakın mesele: Kayyım/YK yetkisi sınırlaması ancak organ boşluğunda.

---

PRATİK KILAVUZ — DAVA ÖZ-DEĞERLENDİRMESİ

A. Karar akışı — çift şart

Adım	Soru	Sonuç
1. Usul	Mahkeme YK üyelerinin görüşünü aldı mı (m. 449)?	Bu emredici bir usul şartıdır; üyelere ihtaratlı davetiye + beyan alınmalıdır (256378, 281827).
2. Yaklaşık ispat	Davanın esası (iptal/butlan sebebi) yönünden haklılığınızı yaklaşık ispat ettiniz mi (m. 390/3)?	Yargılama/bilirkişi gerektiren, henüz belirlenmemiş iddialar yaklaşık ispat sayılmaz (358743, 34378, 35007).
3. Telafisi güç zarar	Karar uygulanırsa geri döndürülemez / hükmün infazını imkânsızlaştıran bir sonuç doğar mı (m. 389)?	Doğmuyorsa (iptalle kendiliğinden kalkacaksa) tedbir verilmez.
4. Ölçülülük / teminat	Tedbir ile taraf menfaatleri dengeli mi; teminat gerekli mi?	449 mahkemeye takdir hakkı tanır; ortak-davacıdan teminat çoğu kez alınmaz (41899, HMK m. 392).

B. Belirleyici değişken — kararın geri döndürülebilirliği

Retlerin neredeyse tamamının ortak gerekçesi: karar iptal edilirse zaten geçmişe etkili kendiliğinden ortadan kalkacağından telafisi güç zarar yoktur. Bu nedenle tedbir verilmeyen tipik kararlar: bilanço/kâr-zarar onayı, ibra, kâr payı dağıtılmaması, faaliyet raporu, YK seçimi (organ boşluğu doğurmuyorsa), 395-396 izinleri — hepsi "olağan gündem" (44220, 71536, 98894, 100037, 100038, 139812, 7331).

Tedbir verilen tipik kararlar ise uygulanınca geri alınamaz sonuç doğuranlardır: - Sermaye artırımı ile pay sulandırma (59362: ana ortak %98,25'e çıkmış; 41899: davacının %20 payı %1'e düşmüş) — "hükmün infaz kabiliyetinin ortadan kalkabileceği, telafisi imkânsız." - Sermaye azaltımı / ıskat (7331). - YK seçimi ile organ boşluğu doğması (92251, 287097 — bkz. Kayyım/YK yetkisi sınırlaması ancak organ boşluğunda). - Tasfiye halindeki şirkette sermaye artırımı (100843).

---

DOKTRİN ANALİZİ — İÇTİHADIN ÇERÇEVESİ

§ 1. m. 449 — usul ve tamamlayıcı koşullar

TTK m. 449 (yürürlükteki metin): "Genel kurul kararı aleyhine iptal veya butlan davası açıldığı takdirde mahkeme, yönetim kurulu üyelerinin görüşünü aldıktan sonra, dava konusu kararın yürütülmesinin geri bırakılmasına karar verebilir." İki katman: - Usul: YK üyelerinin görüşünün alınması emredici bir ön şarttır; mahkeme üyelere ihtaratlı davetiye tebliğ eder ve beyanlarını alır (256378; 281827). Bu şart yerine getirilmeden tedbir verilemez. - Koşullar: Madde, geçici hukuki korumanın hangi hâllerde verileceğini düzenlemediğinden, tamamlayıcı yorum kuralı olarak HMK'nın ihtiyati tedbir hükümlerinden yararlanılır (yerleşik kalıp: 44220, 71536, 98208, 358743, 34378, 35007, 98894, 100037, 100038, 139812). Buna göre: HMK m. 389 (mevcut durumdaki değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşması/imkânsızlaşması veya ciddi zarar tehlikesi) + HMK m. 390/3 (talep edenin davanın esası yönünden haklılığını yaklaşık ispatı).

449, mahkemeye ayrıca "taraflar arasındaki hukuki menfaat dengesi gözetilerek tedbir konusunda takdir hakkı" tanır (256378, 64889).

§ 2. Yaklaşık ispat — ölçü ve sınırı

Yaklaşık ispat, tam ispat değildir; ama "ispatın hiç aranmayacağı anlamına gelmez" (42201). İki yönde işler: - İddianın esası yargılama/bilirkişi incelemesi gerektiriyor ve dosyada henüz bir belirleme yoksa (ör. finansal tabloların gerçeğe aykırılığı, huzur hakkının fahişliği, 395-396 izin koşulları), yaklaşık ispat gerçekleşmemiş sayılır (71536, 35007, 98894, 100037). - Buna karşılık dosyadaki belgeler (YK başkanının borca batıklığı bildiren ihtarnamesi, vergi beyannamesi, pay defteri boşluğu) davacının haklılığını yaklaşık düzeyde ortaya koyuyorsa şart sağlanır (59362, 92251).

§ 3. Telafisi güç zarar — "geri döndürülebilirlik" ölçütü

Tedbirin ekseni, kararın uygulanmasının geri alınamaz bir durum yaratıp yaratmadığıdır: - Geri döndürülebilir kararlar (iptalle kendiliğinden kalkan olağan gündem: bilanço, ibra, kâr payı, faaliyet raporu) için "iptal kararı verildiği takdirde geriye yönelik tüm kararlar zaten ortadan kalkacağından" telafisi güç zarar yoktur → tedbir reddedilir (281827, 139812, 7331). - Geri döndürülemez kararlar (sermaye artırımı/azaltımı, ıskat, pay sulandırma, organ boşluğu doğuran YK seçimi) uygulanırsa "hükmün infaz kabiliyetinin ortadan kalkabileceği, telafisi güç ya da imkânsız durumların ortaya çıkacağı ve yeni uyuşmazlıkların doğacağı" açık olduğundan tedbir verilir (41899, 59362, 7331 — sermaye azaltımı; 100843).

§ 4. Yargıtay 11. HD (temyiz) katmanı — iki-korpus teyidi

İstanbul çizgisi Yargıtay'da doğrulanır:

1. m. 449 + HMK çerçevesi teyitli. Yargıtay, m. 449'u verbatim uygular ve "HMK'nın 389 vd. ve TTK'nın 449. maddelerinde düzenlenen ihtiyati tedbir koşulları" çerçevesinde denetim yapar; koşullar oluştuğu hâlde reddi bozar (11. HD E.2013/12418, K.2013/16148; E.2013/13514, K.2013/18546 — her ikisi bozma). Bu, tedbir kararlarının temyiz denetimine tabi olduğunu ve yanlış reddin düzeltildiğini gösterir.

2. Usul (YK görüşü) ve yetki temyizde işlenir. YK üyelerinin görüşünün alınması ve yetkili mahkeme, temyizde denetlenir (11. HD E.2013/12283, K.2013/16587 — bozma; E.2013/2116, K.2013/19379 — YK üyelerine görüş için davetiye + teminat).

3. Kesinleşme / infaz. GK kararının yürütülmesini durduran tedbirin tescili ve terkini işlemleri de temyiz denetimine tabidir (11. HD E.2023/4105, K.2024/6021 — onama).

§ 5. Eğilim (iki-korpus)

İstinaf (İstanbul BAM 12. HD): 5 kabul / 19 ret. Kabuller geri döndürülemez kararlarda (sermaye artırımı/azaltımı, pay sulandırma, organ boşluğu doğuran YK seçimi: 59362, 41899, 100843, 92251, 287097 — tümü kesin); retler iptalle kendiliğinden kalkacak olağan gündem kararlarında yoğunlaşır. Temkinli eğilim, tedbirin istisnai ve çift şarta bağlı yapısının doğal sonucudur.

Temyiz (Yargıtay 11. HD): konu-eşleşen 50 kararlık havuz aynı çerçeveyi (m. 449 + HMK m. 389/390-3) doğrular; bozmalar hem yanlış ret (koşullar varken reddetme) hem usul (YK görüşü/yetki) eksenlidir. İki merci birlikte, sonucu belirleyenin yaklaşık ispat + kararın geri döndürülebilirliği olduğunu gösterir. (Temyiz havuzu elle-doğrulanmış gold set değildir; featured kararlar tam metne karşı teyitlidir.)

---

KAYNAKÇA / ATIF

Yöntem: İçtihat çapaları künye + korpus karar_id ile verilir (backtick karar_id'ler /karar/<id>'ye tıklanabilir; künye İstanbul BAM 12. HD korpusuna karşı doğrulanmıştır). Mevzuat çapaları arguman get_article ile yürürlükteki metinden teyitlidir. Doğrudan alıntı tırnak içindedir. Bu mesele içtihat-birincil işlenmiştir; akademik doktrin atfı yapılmamıştır.

A. Mevzuat çıpası (yürürlükteki metin — get_article teyitli)

• TTK m. 449 — GK kararının yürütülmesinin geri bırakılması: iptal/butlan davasında, YK üyelerinin görüşü alınarak. Çekirdek kural.
• HMK m. 389 — İhtiyati tedbir şartları (telafisi güç zarar / hakkın elde edilmesinin zorlaşması).
• HMK m. 390/3 — Yaklaşık ispat (tedbir sebebi + türü açıkça belirtilerek).
• HMK m. 392 — Teminat; m. 393 — Tedbirin uygulanması/infazı.
• TTK m. 391 — YK kararının batıl olduğunun tespiti (bağlantılı geçici koruma).

B. İçtihat kütüğü — İstanbul BAM 12. HD

Kabul yönü (tedbir verildi — geri döndürülemez karar): - 59362 — E.2023/2242, K.2023/1892 (07.12.2023, kesin) — borca batık şirkette 376 atlanarak sermaye artırımı, ana ortak payı %98,25 → yaklaşık ispat + telafisi güç. - 41899 — E.2024/159, K.2024/905 (10.06.2024, kesin) — sermaye artırımıyla davacının %20 payı %1'e düştü → infaz kabiliyeti kalkabilir; teminat alınmadı. - 100843 — E.2022/593, K.2022/834 (02.06.2022, kesin) — tasfiye halindeki şirkette sermaye artırımı + rüçhan → telafisi imkânsız. - 92251 — E.2022/1823, K.2022/1606 (17.11.2022, kesin) ve 287097 — E.2025/860, K.2025/2124 (24.12.2025, kesin) — YK seçim kararı durdurma → organ boşluğu → kayyım (bkz. Kayyım/YK yetkisi sınırlaması ancak organ boşluğunda). - 7331 — E.2025/431, K.2025/575 (15.04.2025, kısmen) — sermaye azaltımı/ıskat için tedbir; olağan gündem için ret.

Ret yönü (tedbir reddedildi — geri döndürülebilir olağan karar / yaklaşık ispat yok): - 44220 — E.2024/680, K.2024/627 (30.04.2024, kesin) — tasfiye halinde, iptalle kalkacak kararlar; yaklaşık ispat yok. - 71536 — E.2023/229, K.2023/481 (04.04.2023, kesin) — bilanço/ibra/395-396; iddialar yargılama gerektiriyor. - 98208 — E.2022/595, K.2022/998 (30.06.2022, kesin) — sermaye artırımı şirketin yararına; ızrar kastı yaklaşık ispatlanamadı. - 358743, 34378, 35007 — yaklaşık ispat yargılama gerektiriyor (2023-2024). - 256378 — E.2019/10, K.2019/298 (07.03.2019, kesin) — YK görüşü alındı ama telafisi güç zarar/yaklaşık ispat yok. - 281827, 98894, 100037, 100038, 139812, 286956 — bilanço/ibra/kâr payı/izin; iptalle kendiliğinden kalkacak → tedbir yok. - 42201 — kısmen: yaklaşık ispat ≠ ispatın hiç aranmaması; huzur hakkı kararında tedbir; kayyım/malvarlığı reddi.

C. İçtihat kütüğü — Yargıtay 11. HD (temyiz katmanı; E./K. künye ile)

• E.2013/12418, K.2013/16148 — bozma: HMK 389 vd. + TTK 449 koşulları oluştuğu hâlde tedbir reddi doğru değil.
• E.2013/13514, K.2013/18546 — bozma: 449 + HMK 389 çerçevesi; ret bozuldu.
• E.2013/12283, K.2013/16587 — bozma: 449 usul (YK görüşü) + yetki.
• E.2023/4105, K.2024/6021 — onama: yürütmeyi durduran tedbirin tescili/terkini.

(Not: Yargıtay künyeleri 192.466'lık ham 11. HD korpusundan konu-eşleşen 50 karar havuzundan seçilmiştir; künyeler kaydın kendi E./K. alanından, featured gerekçeler tam metinden alınmıştır.)

D. Mülga notu

• Ölçülen kararların tamamı 6102 dönemine aittir. m. 449 (yürütmenin geri bırakılması) ve HMK m. 389-390 doğrudan uygulanır; bu meselede mülga (6762) yeniden-numaralama sorunu doğmaz.

---

Öz-değerlendirme uyarısı: Buradaki eğilim ve karar akışı, İstanbul BAM 12. HD (istinaf) ve Yargıtay 11. HD (temyiz) korpuslarının ölçülmüş kararlarından türetilmiştir; bir tahmin veya hukuki görüş değildir. Sonucu belirleyen, davanın esası yönünden yaklaşık ispat ile kararın geri döndürülebilir olup olmadığıdır.