Madde 15 — 4. Esnaf
(1) İster gezici olsun ister bir dükkânda veya bir sokağın belirli yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedenî çalışmasına dayanan ve geliri 11 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır. Ancak, tacirlere özgü 20 ve 53 üncü maddeler ile Türk Medenî Kanununun 950 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü bunlara da uygulanır.
Madde gerekçesi
Dikkat: Bu gerekçe kanun tasarısına yazılmıştır. Maddenin yürürlükteki metni o günden bu yana değişmiştir (i̇çeri̇k deği̇şi̇kli̇ği̇). Gerekçe, güncel metnin değil tasarı metninin açıklamasıdır.
Madde, 6762 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin tekrarıdır. Sadece Tasarının 11 inci maddesinin ikinci fıkrasında yapılan değişikliğe uygun olarak "kazancı ancak geçimini sağlamaya yetecek derecede az olan" ibaresi metinden çıkarılmış, bunun yerine, 11 inci maddenin ikinci fıkrasına gönderme yapılmıştır. Ayrıca, 6762 sayılı Kanundaki göndermeler yenilenmiştir.
AET/AT çevrelerinde esnafın tanımı gelir düzeyi unsuru ile değil yeni bir açılım olan “meslek” yaklaşımı ile tanımlanmaktadır. Bu anlayış bazı meslekleri ‘esnaf’ mesleği olarak kabul etmekte, bu meslek mensupları esnaf olarak tanımlanmaktadır. Meslek mensubu olmak esnaf sayılmak için yeterli görülmekte, esnaf ile tacir arasındaki sınır “meslek” ile çizilmekte, yoksa gelirinin düzeyi dikkate alınmamaktadır. Mesela, gelirleri ne olursa olsun, sıvacı, muslukçu, ayakkabı boyacısı, tamirci gibi el işleri, yani zanaatla uğraşanlar esnaftır. Bir muslukçu yanında iki kişi çalıştırabilir ve geliri bazı tacirleri aşabilir; bu sonu değiştirmez. 6762 sayılı Kanundaki 17 ve Tasarıdaki 15 inci madde ise, Alm.TK. 4 üncü paragrafında yer alan ve 1998 yılında Almanya’da yapılan ticaret hukuku reformu sırasında kaldırılan “Minderkaufmann” anlayışına dayanmaktadır. Tasarı öğretideki bu son gelişmeyi; Türk mevzuatının üzerine oturduğu sistemin çok yeni bir tarihte esnaflara ilişkin bir tasarı ile doğrulanması ve pekiştirilmesi dolayısıyla değiştirmemiştir. Ancak, gelişmeye değinilmekte, gelişme yönüne işaret edilmesi ve gelecekteki değişikliklerde dikkate alınması yönünden yarar görülmüştür.
Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu
Eski TTK (6762) karşılığı
m.17 kismen
İster gezici olsunlar,ister bir dükkanda veya bir sokağın muayyen yerlerinde sabit bulunsunlar,iktisadi faaliyeti nakdi sermayesinden ziyade bedeni çalışmasına dayanan ve kazancı ancak geçimini sağlamaya yetecek derecede az olan sanat ve ticaret sahipleri tacir değildirler.Şu kadar ki;tacirlere mahsus hükümlerden bu kanunun 22 ve 55 inci maddeleriyle Medeni Kanunun 864 üncü maddesinin ikinci fıkrası hükümleri bunlar hakkında da tatbik olunur.
Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.
İlişkili kararlar
Bu maddeye bağlı onaylı karar henüz yok. Yeni kayıtlar aylık bültenle duyurulacak → bülten.
Güncel gelişmeler
Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.
Kendinizi test edin
Küçük bir tamirhanede tek başına çalışan Kadir, yıllık geliri Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen esnaf sınırının altında kalmaktadır. Ancak son aylarda aldığı büyük sipariş nedeniyle işe makine ve ekipman yatırımı yapmış; işletmesinin geliri artık sermaye getirisinden ağırlıklı olarak kaynaklanmaktadır. Bu durumda Kadir'in statüsü hakkında TTK m. 11 ve m. 15 çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Geliri hâlâ sınırın altında olduğundan Kadir esnaf olmaya devam eder; sermaye yapısı belirleyici değildir.
- Sermayesi bedenî çalışmasından fazla hâle geldiği anda Kadir kendiliğinden tacir sıfatı kazanır ve iflasa tabi olur; gelirinin esnaf sınırının altında kalması bunu engellemez.
- Her iki koşulun da (bedenî çalışma ağırlığı ve gelir sınırı) esnaf lehine gerçekleşmesi gerektiğinden Kadir artık esnaf sayılamaz.
- Kadir, gelir sınırını aşmadığı sürece esnaf statüsünü korur; bedenî/sermaye dengesi yalnızca tacir sayılmada dikkate alınır.
- Kadir hem esnaf hem de tacir statüsünü birlikte taşıyabilir; mahkeme hangisinin ağırlıklı olduğuna karar verir.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: C
TTK m. 15'teki esnaf tanımı iki maddi ölçütü birlikte arar: ekonomik faaliyetin sermayesinden fazla bedenî çalışmaya dayanması ve gelirin belirlenen sınırı aşmaması. Kadir'in geliri sınır altında kalmaya devam etse de artık sermaye getirisi ağır bastığından bedenî çalışma koşulu gerçekleşmemiştir. Her iki koşulun birlikte sağlanması zorunlu olduğundan Kadir esnaf statüsünü yitirir.
Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-15 — erişim: 20.07.2026