6102TTK Türk Ticaret Kanunu

Madde 83 — II - Hukuki uyuşmazlıklarda ibraz

(1) Ticari uyuşmazlıklarda mahkeme, yabancı gerçek veya tüzel kişi bile olsalar, tarafların ticari defterlerinin ibrazına, resen veya taraflardan birinin istemi üzerine karar verebilir.

(2) Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun, yargılamayı gerektiren davalarda hazırlık işlemlerine ilişkin hükümleriyle senetlerin ibrazı zorunluluğuna dair olan hükümleri ticari işlerde de uygulanır.

Madde gerekçesi

Dikkat: Bu gerekçe kanun tasarısına yazılmıştır. Maddenin yürürlükteki metni o günden bu yana değişmiştir (i̇çeri̇k deği̇şi̇kli̇ği̇). Gerekçe, güncel metnin değil tasarı metninin açıklamasıdır.

Bu madde ile 84 ve 85 inci maddeler, Alm. TK.’nın 258 ilâ 260 ıncı paragrafları hükümlerinden yararlanarak kaleme alınmış olup, 6762 sayılı Kanunun 79 ve 80 inci maddeleriyle benzer ilkeleri içermektedir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu

Eski TTK (6762) karşılığı — tam metin

m.80 II - İbraz mükellefiyeti: kismen — Ticari defterler yeniden yazıldı

Muhakeme esnasında muhik bir menfaatin mevcudiyeti ispat olunur ve mahkeme ibraz edilmesini sübut bakımından zaruri addederse yalnız ihtilaflı meseleye mütaallik kayıtların sureti çıkarılmak veya ehlivukuf tetkikatı yaptırılmak üzere mahkeme re'sen veya taraflardan birinin talebi üzerine bunların birine yahut her ikisine ait defterlerle saklanması mecburi olan kağıtların ibrazını emredebilir. İbrazına karar verilen ticari defter, hesap ve kağıtlar, davaya bakan mahkemeden başka bir mahkemenin kaza dairesi içinde olup da nakil ve ibrazında güçlük bulunduğu takdirde bu defterlerin kanuna uygun olarak tutulup tutulmadıklarının ve bunların ibrazını gerekli kılan hal ve keyfiyetin ehlivukuf vasıtasiyle incelenerek neticesini gösterir bir zabıt varakası tutulması ve rapor alınması ve lüzumuna göre suretlerinin çıkarılıp gönderilmesi ticari defter, hesap ve kağıtların bulunduğu yerde ticari davalara bakmakla mükellef mahkemeden istenir.

Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.

Bu maddeye ilişkin kararlarda ele alınan başlıca hususlar

Organik bağlı şirketten ödeme savunmasında ticari defter incelemesi zorunluluğu

Dava dışı şirket ödemesinin borç ilişkisiyle bağlantısının araştırılması gereği

Yemin deliline dayanılmasına rağmen delilin kullandırılmaması

Konteyner demurajından taşıtanın sorumluluğu ve navlun sözleşmesi şartları

EXW/FOB teslim şeklinin demuraj sorumluluğuna etkisi

BA formunda yer alan faturalar ticari defter kapsamında teslimi ispatlar

Yetki şartına dayalı icra takibinde yetki itirazının reddi

Ayıp itirazının ihbar delili olmadan ispatlanamaması

Yayın arşivindeki kararlardan derlenen uyuşmazlık başlıkları — aşağıda ilgili kararlar listelenir.

İlişkili kararlar

Bu maddeyi anan içtihatlar (arşiv)

Yayın arşivinden derlendi (kararın atıf yaptığı mevzuattan otomatik); anonimleştirilmiş, editör onayından ayrıdır.

Güncel gelişmeler

Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.

Kendinizi test edin

Kural · Defter ibrazına karar verme yetkisi ve usulü

TTK m.83/f.1 uyarınca ticari uyuşmazlıklarda ticari defterlerin ibrazına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Mahkeme, defterlerin ibrazına yalnızca taraflardan birinin istemi üzerine karar verebilir.
  2. Mahkeme, yalnızca Türk gerçek ve tüzel kişilerin defterleri için ibraz kararı verebilir.
  3. Mahkeme, yabancı gerçek veya tüzel kişiler dahil tarafların defterleri için resen veya istem üzerine ibraz kararı verebilir.
  4. Defter ibrazına karar verilebilmesi için her iki tarafın da tacir olması zorunludur.
  5. Mahkeme ibraz kararını yalnızca resen verebilir; taraf istemi bu konuda bağlayıcı değildir.
Cevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap: C

TTK m.83/f.1, mahkemenin ticari uyuşmazlıklarda 'yabancı gerçek veya tüzel kişi bile olsalar' tarafların ticari defterlerinin ibrazına 'resen veya taraflardan birinin istemi üzerine' karar verebileceğini açıkça hükme bağlamıştır. Bu düzenleme iki önemli unsur içerir: ibraz kararı hem resen hem de istem üzerine verilebilir (A ve E şıkları bu iki yolu birbirinden ayırarak yanıltmaktadır); yabancılık unsurunun ibrazı engellemediği de kanun metninde vurgulanmıştır (B şıkkı yabancıları dışarıda bırakmaktadır). D şıkkındaki 'her iki tarafın tacir olması' koşulu TTK m.83'te yer almamaktadır.

Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-83 — erişim: 18.08.2026

Bu sitedeki içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye değildir. Resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.