Organik bağlı şirketten ödeme savunmasında ticari defter incelemesi zorunluluğu

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/759

KARAR NO 2024/1873

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 08/03/2022

NUMARASI 2021/664 Esas - 2022/192 Karar

DAVA

İtirazın İptali

Davanın kabulüne ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin 18/03/2019 tarih ... nolu irsaliyeli fatura ve 20/03/2019 tarih ... nolu irsaliyeli fatura karşılığında davalı tarafa mal sattığını ve fatura konusu malları eksiksiz olarak teslim ettiğini, davalının müvekkiline hiçbir ödeme yapmadığını, bunun üzerine alacağın tahsili için İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını, davalı borçlunun haksız olarak itiraz ederek icra takibini durduğunu belirterek davalı borçlu tarafından yapılan itirazın iptaline, davalının alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; müvekkili ile davacı arasında süregelen bir ticari ilişkinin olmadığını, müvekkili ile aynı adreste mukim ve aralarında organik bağ bulunan ... Tic.İth.İhr.Ltd. Şti tarafından icra takibine konu faturaların 02.05.2019 tarihinde 53.432,62-TL, yine aynı tarih de 52.955-TL olmak üzere toplam fatura bedeli olan 106.387,62-TL havale yapılarak ödendiğini, davacının ticari defterlerinin incelenmesi neticesinde davacı ile ... firması arasında ticari ilişkinin bulunmadığının ortaya çıkacağını, bu durumun davacının takipte haksız ve kötüniyetli olduğunu gösterdiğini, kaldı ki fatura bedellerinin bu şekilde davacı firmaya ödenmesine rağmen davacı firmanın takibe konu faturalardaki yazılı tek bir malı müvekkili firmaya teslim etmediğini, müvekkilinin davacıya herhangi bir borcu bulunmadığını belirterek davanın reddine, alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; davacı tarafın davalı tarafa mal sattığı ve karşılığında faturalar düzenlediği, davalı tarafça fatura bedelleri ödenmediğinden bahisle icra takibi yapıldığı, ancak davalı tarafın takibe itiraz ettiği, davalı tarafın organik bağ bulunan dava dışı firma aracılığıyla ödeme yaptığını savunduğu, davalının kendisi tarafından bir ödeme yapıldığı savunmasında bulunmadığı, dava dışı bir şirket tarafından ödeme yapıldığı savunmasında bulunmuş ise de, savunmasına istinaden sunduğu dekontlarda dava konusu faturalar veyahut davalı şirket borcuna ilişkin bir ödeme yapıldığına dair ibare bulunmadığı, bu suretle sunulan ödeme dekontlarının dava dışı şirketin davacı şirkete kendi borcuna ilişkin yapılan ödemeye ilişkin karine oluşturacağı gerekçesiyle davanın kabulü ile davalının İstanbul ....

İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin 106.387,62-TL asıl alacak üzerinden aynen devamına, asıl alacak 106.387,62-TL'nin %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili; icra takibine konu borcun son kuruşuna kadar ödenmesine rağmen mahkemece davanın kabulüne karar verilerek mükerrer ödemeye neden olunduğunu, müvekkil firma ile aynı adreste ikamet eden ... isimli firma üzerinden fatura borcunun ödendiğini, bu firma ile müvekkili firma arasında organik bağ bulunduğunu, borcun banka havalesi ile ödendiğini, havalelerin kuruşu kuruşuna yapıldığını, mahkemece ticari defterler incelenmeksizin eksik ve hatalı inceleme yapıldığını, ticari defterlerin incelenmesi ile bu hatanın açıkça görüleceğini, ödeme dekontlarının açıklama kısmında fatura ile uyumlu olacak şekilde inşaat malzemesi açıklaması bulunduğunu, davada yemin deliline dayanılmasına rağmen hatırlatılmadığını, fatura bedelleri ödenmesine rağmen fatura konusu malların teslim edilmediğini, ancak muhasebe elemanlarının bilgisizliği neticesinde faturanın defterlere işlendiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, fatura alacağına dayalı icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. Davacı vekili; müvekkilinin davalıya 18/03/2019 tarih ... nolu ve 20/03/2019 tarih ... nolu toplamda 106.387,62-TL tutarlı fatura karşılığında mal sattığını, fatura konusu malların eksiksiz olarak teslim edildiğini, ancak davalının ödeme yapmadığını belirterek alacağın icra yolu ile tahsilini talep etmiş, davalı vekili ise fatura karşılığı tutarın müvekkili ile organik bağı bulunan ...Ltd Şti tarafından banka havalesi ile ödendiğini, ayrıca mal tesliminin de yapılmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur. Bu durumda taraflar arasındaki uyuşmazlık, dava dışı ... isimli firma tarafından yapılan ödemenin davacının dayanak gösterdiği faturalardaki mallarla ilgili olup olmadığı, teslim ediminin yerine getirilip getirilmediğinden kaynaklanmaktadır.

HMK’nın “hâkimin davayı aydınlatma ödevi” başlıklı 31. maddesinde Hâkimin, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddî veya hukukî açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabileceği; soru sorabileceği; delil gösterilmesini isteyebileceği düzenlenmiştir. Somut olayda; davalı tarafından, dava dışı ... firmasının davacıya yaptığı 02/05/2019 tarihli, "inşaat malzeme karşılığı" açıklamalı, 53.432,62-TL ve 52.955-TL olmak üzere toplam 106.387,62-TL tutarlı havale dekontları ibraz edilmiştir. Mahkemece, bu ödemelerin dava dışı şirketin kendi borcu için ödeme yaptığına karine oluşturacağı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş ise de davalı şirketle ...

firmalarının tek ortaktan teşekkül ettiği, ortak ve yöneticinin aynı kişi olduğu anlaşılmaktadır. Bu kapsamda davacı şirkete süre verilerek; davacı firmanın davalı firma dışında dava dışı ... şirketi ile aralarında ticari ilişki bulunup bulunmadığı hususunda açıklama yapılması, ticari ilişkinin bulunması halinde bu firmadan alacağına dayanak belgelerin ibrazının sağlanması gerekir. HMK'nın 222. maddesi ve TTK'nın 83/1 maddesinde; mahkemenin, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebileceği düzenlenmiştir. Eldeki davada uyuşmazlığın çözümü bakımından tarafların ve dava dışı ... firmasının ticari defterlerinin incelenmeden, tarafların ticari defterlerinde davalının iddiasını doğrulayan kayıtlar bulunup bulunmadığı araştırılmadan sonuca gidilmesi doğru değildir.

Kabule göre de davalının yemin deliline dayandığı halde yemin delilinin kullandırılmaması da hatalı olmuştur.Davacıya yukarıda belirtildiği şekilde açıklama yapması için süre verilmesi, varsa dava dışı firmadan alacağa dayanak belgelerin ibrazının sağlanması, tarafların ve dava dışı ... firmasının ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli deliller toplanıp değerlendirilmediğinden, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak, dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir..

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 08/03/2022 Tarih 2021/664 Esas 2022/192 Karar sayılı kararın HMK'nın 353(1)a-6 gereği KALDIRILMASINA; "Dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine" Yatırılan 1.816,85-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde davalıya iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 19/12/2024