Görev ve yetki
85 karar
🌱 Mesele-tohumu: bu başlık mesele granülaritesine yakındır; Etap 2 mesele madenciliği buradan başlayabilir.
-
Tacirler arası taşınmaz satımından doğan davada görevli mahkeme
2021/628 E. 2021/558 K. ·
Alacakkaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
Taraflarının tacir olduğu ve taşınmaz satımına konu işlemin ticari işletmeyle ilgili bulunduğu bir uyuşmazlıkta, davacının 6502 sayılı Kanun kapsamında tüketici sıfatı taşımaması ve işlemin tüketici işlemi niteliğinde olmaması halinde dava Tüketici Mahkemesinde görülemez; taraflar arasındaki satım akdi mutlak ticari dava sayılmasa da her iki tarafın tacir olması nedeniyle nispi ticari dava niteliği kazanır ve görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesidir.
nispi ticari davamutlak ticari davatüketici işlemigörevsizliktacirticari işletme
-
Şirket müdürünün temsil yetkisiyle yaptığı işlemde görevli mahkeme
2021/442 E. 2021/520 K. ·
Menfi tespit / İstirdatkaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
Şirket müdürünün, şirketi temsil yetkisine dayanarak yaptığı ve geçerliliği tartışmalı bir işlemden (örneğin ipotek tesisi) kaynaklanan uyuşmazlıklar, tarafların tacir sıfatına bakılmaksızın mutlak ticari dava niteliğindedir ve TTK 5. madde gereği asliye ticaret mahkemesinin görevine girer; şirket temsilcisinin işlem tarihinde tacir olmaması bu sonucu değiştirmez. Görev hususu kamu düzenine ilişkin olduğundan, taraflarca ileri sürülmemiş olsa da mahkemece re'sen gözetilir.
menfi tespitmutlak ticari davanispi ticari davagörevtemsil yetkisiipotek
-
Tacir sıfatı bulunmayan davacının açtığı davada görevsizlik
2021/385 E. 2021/365 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Nispi ticari davanın (TTK 4/1) varlığı için hem uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de her iki tarafın tacir olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir; taraflardan birinin tacir olmaması halinde, işin ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi (TTK 19/2) nedeniyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davayı ticari dava haline getirmez. Bir kişinin bilanço usulüne göre defter tutmakta iken alış-satış tutarlarının VUK'ta belirtilen hadlerin altında kaldığını beyan ederek işletme esasına geçmesi, o…
nispi ticari davamutlak ticari davatacir sıfatıticari iş karinesiticari işletme esasıbilanço usulü
-
Ticari defter kayıtlarına dayalı itirazın iptali davasında yetki itirazının reddi
2021/278 E. 2021/209 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Para borcunun ifa yeri taraflarca belirlenmemişse, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir. Taraflar arasındaki ticari defter kayıtları birbiriyle örtüşüyor ve davalının defterinde fatura konusu mal/hizmetin cari hesap olarak kayıtlı bulunuyorsa, davalının deftere kaydettiği fatura muhteviyatı ürünleri teslim aldığı kabul edilir ve bedeli ödemekle yükümlü tutulur. Faturaya dayalı cari hesap alacağı likit ve belirlenebilir nitelikte olduğundan, icra inkar tazminatına hükmedilmesi için itiraz edenin kötü niyetli olması şartı…
itirazın iptaliyetki itirazıifa yeriticari deftercari hesap alacağılikit alacak
-
Yetki sözleşmesi (MÖHUK 47) uyarınca yabancı mahkeme yetkisi
2021/112 E. 2021/114 K. ·
Alacakistinaf başvurusunun esastan reddi
Taraflar arasındaki borç ilişkisi yabancılık unsuru taşıyor ve uyuşmazlık Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmiyorsa; taraflar MÖHUK 47/1 koşullarını (münhasır yetki esasına tabi olmama, yabancılık unsuru, borç ilişkisinden doğma) sağlayan yazılı bir yetki sözleşmesiyle uyuşmazlığın yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesini kararlaştırabilirler. Tacirler arasında akdedilen böyle bir yetki sözleşmesi, TBK 27 kapsamında emredici hükümlere, ahlaka, kamu düzenine veya kişilik haklarına aykırılık ya da imkânsızlık nedeniyle geçersiz sayılamaz; bu…
milletlerarası yetki itirazıyetki sözleşmesiMÖHUK 47yabancılık unsurumünhasır yetkidenkleştirme tazminatıbayilik (acente-kıyas)
-
Alacağın temliki sözleşmesinden kaynaklanan itirazın iptalinde görevli mahkeme
2021/177 E. 2021/127 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Bir alacağın temliki sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla açılan itirazın iptali davasında, temlik sözleşmesinin asıl borçlusu (üçüncü kişi) davaya taraf değilse ve davacı tacir değilse, uyuşmazlık TTK'da düzenlenen mutlak ticari davalardan sayılmaz ve her iki tarafın ticari işletmesiyle ilişkili olmadığından ticari dava niteliği taşımaz; bu durumda görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesi değil, HMK 2. madde gereğince genel görevli asliye hukuk mahkemesidir.
alacağın temlikiitirazın iptaliticari davamutlak ticari davagörevli mahkemedava şartı
-
Taraflardan biri tacir değilse davanın nispi ticari dava sayılamayacağı
2020/1076 E. 2020/941 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Bir davanın nispi ticari dava sayılabilmesi için hem her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması hem de her iki tarafın tacir olması şarttır; taraflardan biri tacir değilse, işin ticari iş karinesi kapsamında olması veya diğer taraf için ticari iş sayılması, davayı ticari dava haline getirmez ve görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesi değil genel mahkeme (asliye hukuk mahkemesi) olur; bu durumda görev dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmesi gerekir.
nispi ticari davamutlak ticari davaticari iş karinesigörev dava şartıtacirticari işletme
-
Genel kredi sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlık mutlak ticari davadır
2020/672 E. 2020/589 K. ·
Menfi tespit / İstirdatkaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
Genel kredi sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıklar, davacının tacir veya tüketici olup olmadığına bakılmaksızın, TTK 4. madde kapsamında mutlak ticari dava niteliğindedir; bu nedenle görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesidir.
mutlak ticari davanispi ticari davagörevdava şartımenfi tespitkefalet
-
İcra dairesinin yetkisizliği nedeniyle geçerli takip bulunmadığından itirazın iptali davasının usulden reddi
2018/1285 E. 2020/457 K. ·
İtirazın iptalidüzelterek yeniden esas hakkında hüküm
İtirazın iptali davasında geçerli bir icra takibinin bulunması dava şartıdır ve bu kapsamda icra dairesinin yetkili olup olmadığı öncelikle incelenmelidir. Bu inceleme İİK 50. madde yollamasıyla HMK'nın yetki hükümlerine göre yapılır; sözleşmeden doğan alacaklarda alacaklının yerleşim yeri icra dairesinin yetkili sayılabilmesi için önce akdi ilişkinin varlığı ve alacaklının gerçek yerleşim (ticaret sicili) adresi tespit edilmelidir. Mahkemenin (davaya ilişkin) yetkisizlik kararının kesinleşmesi, icra dairesinin yetkisinin incelenmesine engel değildir;…
itirazın iptalidava şartıicra dairesinin yetkisiyetkisizlik kararının kesinleşmesisözleşmenin ifa yeritüzel kişinin yerleşim yeri
-
Yetki itirazı, mükerrer takip iddiası ve fatura alacağında itirazın iptali
2018/1136 E. 2020/313 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Para borcuna ilişkin davalarda, aksi kararlaştırılmadıkça alacaklının yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir; icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinin yetkisi kesin yetki olmayıp seçimliktir. Aynı miktarda alacak için farklı hukuki dayanaklarla (örneğin cari hesap ve fatura) yapılan takipler, tahsilde tekerrür olmamak kaydı bulunması ve dayanakların farklı olması halinde mükerrer takip sayılmaz. Ticari defterlere kayıtlı ve usulüne uygun tutulmuş fatura alacağı, aksi yazılı belge ile ispatlanmadıkça davacı lehine delil oluşturur. Likit ve…
itirazın iptaliyetki itirazıseçimlik yetkimükerrer takiptahsilde tekerrür olmamak kaydıticari defter kayıtları
-
İşyeri satışı ticari niteliktedir, görevli mahkeme ATM'dir
2019/1455 E. 2019/1595 K. ·
Alacakkaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
Eczacı, tacir sıfatını taşır ve eczacının işyeri niteliğindeki bir taşınmazı satın almasına ilişkin satış sözleşmesi ticari satış niteliğindedir; bu tür uyuşmazlıklarda görev, sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılsa da kamu düzenine ilişkin olduğundan re'sen gözetilir ve Asliye Ticaret Mahkemesi görevlidir.
-
Alacağın temliki sözleşmesinden doğan itirazın iptali davasında görevli mahkeme
2019/2192 E. 2019/1572 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Taraflar arasında imzalanan alacağın temliki sözleşmesi bağımsız mahiyette bir sözleşme olup, sözleşmeye dayanılarak açılan itirazın iptali davası, sözleşmenin asıl borçlusu üçüncü kişinin davada taraf olmaması ve davacıların tacir olmaması nedeniyle TTK'da düzenlenen mutlak ticari davalardan sayılmaz; taraflardan birinin ticari işletmesiyle ilişkili olmayan böyle bir uyuşmazlıkta görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesi değil, HMK 2. madde gereğince genel görevli asliye hukuk mahkemesidir.
alacağın temliki sözleşmesiitirazın iptalimutlak ticari davagörevli mahkemeticari işletme ile ilgili iştacir sıfatı
-
Tacir olmayan avalistin imzaladığı yetki sözleşmesinin geçerliliği
2019/2000 E. 2019/1449 K. ·
İhtiyati hacizkaldırma ve esas hakkında yeniden hüküm
Tacirler arasında akdedilen kredi sözleşmesinde ve bu sözleşmeye bağlı olarak verilen senetlerde yer alan yetki şartı, senedi müteselsil kefil/aval sıfatıyla imzalayan tarafın kendisinin tacir olmaması ile geçersiz hale gelmez; TTK 7 uyarınca ticari nitelikli bir iş dolayısıyla birlikte borç altına girenler arasındaki teselsül karinesi, borçlu ile kefiller ve kefiller arasındaki ilişkilerde de geçerli olduğundan, geçerli bir yetki şartı bulunması halinde bu şart tüm borçluları bağlar ve yetkisiz mahkemece verilen ihtiyati haciz kararı, yetki itirazının…
ihtiyati hacizyetki itirazıyetki sözleşmesiteselsül karinesiavalmüteselsil kefalet
-
Tacir-esnaf ayrımı araştırılmadan verilen görevsizlik kararı kaldırıldı
2019/1302 E. 2019/923 K. ·
İtirazın iptalikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
Bir davanın ticari dava sayılabilmesi için taraflardan birinin tacir olması yeterli değildir; tarafların her ikisinin de tacir olması ya da kanunda o davaya Asliye Ticaret Mahkemesinin bakacağına dair açık düzenleme bulunması gerekir. Taraflardan birinin tacir olmadığı sonucuna, tacir-esnaf ayrımına ilişkin kanuni kriterler (TTK 11, 12, 15 ve ilgili Bakanlar Kurulu kararı) uygulanarak yapılacak bir araştırma olmaksızın varılamaz; bu araştırma yapılmadan verilen görevsizlik kararı hukuka uygun değildir.
-
Davalının tacir olmaması nedeniyle ticari dava sıfatının reddi
2019/1154 E. 2019/810 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Ticari dava sıfatının TTK 4(1) kapsamında kabul edilebilmesi için davanın her iki tarafının da tacir sıfatını taşıması ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bir husustan doğması gerekir; taraflardan biri tacir olsa da diğer tarafın vergi dairesi kayıtlarına göre işletme defteri tutan ve esnaf ve sanatkarlar odasına kayıtlı esnaf niteliğinde olduğu, aradaki alışveriş hacminin VUK 177. maddedeki sınırları aşmadığı tespit edilirse, dava mutlak ticari dava sayılmaz ve asliye ticaret mahkemesi bu davaya bakmakla görevli değildir.
tacir sıfatımutlak ticari davagörevesnafcari hesapitirazın iptali
-
Tüzel kişi tacirin bankaya açtığı tazminat davasında görevli mahkeme
2019/790 E. 2019/606 K. ·
Tazminatkaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
Tüzel kişi tacirin, ticari işletmesi için kullandığı kredi ve kredi kartları ile ticari mevduat hesabından kaynaklanan tazminat talebinde, taraflardan birinin (davacının) tacir sıfatı taşıması ve işlemin ticari işletmeyi ilgilendirmesi nedeniyle uyuşmazlık tüketici işlemi sayılmaz; bu durumda 6502 sayılı Kanun'un 73/1. maddesi uyarınca Tüketici Mahkemeleri görevli değildir, TTK m.4, m.5 ve m.19 uyarınca görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesidir.
-
Ticari alacakta yetki itirazı, ayıp savunması ve ticari defter incelemesi
2018/803 E. 2019/251 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Cari hesaba dayalı alacaklarda yetki, TBK 89 uyarınca alacaklının ikametgahı mahkemesine aittir. Ticari defterlerin usulüne uygun tutulduğu ve karşı tarafça inceleme için verilen kesin süre içinde ibraz edilmediği durumlarda, bu defterlerdeki kayıtlar esas alınır; ibrazdan kaçınan tarafın sonradan öne sürdüğü mazeretler istinaf aşamasında dinlenmez. Malı teslim aldığını kabul eden ancak süresinde ayıp ihbarında bulunduğuna dair delil sunamayan taraf, ayıp savunmasını ispatlayamamış sayılır ve bakiye bedeli ödemekle sorumludur. Likit ve belirlenebilir…
yetki itirazıTBK 89ticari defter incelemesiHMK 222ayıp ihbarıicra inkar tazminatı
-
Kat karşılığı inşaat sözleşmesinden kaynaklı davada görevli mahkeme
2019/101 E. 2019/135 K. ·
Tazminatkaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
Her iki tarafın da tacir olduğu, kat karşılığı inşaat sözleşmesinin devrinden veya bu sözleşmeye ilişkin taahhütlerin ihlalinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda, TTK 19(1) gereği nispi ticari dava niteliği doğar ve TTK 4-5. maddeleri uyarınca asliye ticaret mahkemesi görevlidir; asliye hukuk mahkemesine görevsizlik kararı verilmesi hukuka aykırıdır.
mutlak ticari davanispi ticari davagörevkat karşılığı inşaat sözleşmesisözleşme devri
-
Tacir-esnaf ayrımında ticaret sicil kaydı yokluğu esnaf olduğunu göstermez
2018/983 E. 2018/1446 K. ·
İtirazın iptalikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
Ticari nitelikte olmayan bir sözleşmeden (satım sözleşmesi) kaynaklanan uyuşmazlıklarda Ticaret Mahkemesinin görevli olabilmesi için tarafların her ikisinin de tacir sıfatını haiz olması gerekir. Bir kişinin ticaret siciline kaydının bulunmaması veya işletme hesabına göre defter tutması, tek başına o kişinin esnaf sayılıp tacir olmadığı sonucunu doğurmaz; tacirlik sıfatı tescile bağlı değildir ve esnaf-tacir ayrımı, ilgili Bakanlar Kurulu kararında belirlenen yıllık hasılat/alış/satış tutarlarına göre yapılacak araştırmayla tespit edilmelidir. Bu…
-
Görevsizlik kararının tacir sıfatı tespiti nedeniyle kaldırılması
2018/1880 E. 2018/1302 K. ·
Tazminatkaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
Bir kişinin ticaret siciline kayıtlı olmayıp esnaf ve sanatkarlar sicilinde kayıtlı bulunması, o kişinin tacir sayılmasını tek başına engellemez; VUK 177. maddesinde bilanço esasına göre defter tutma için belirlenen alım-satım hadlerinin (mal alım-satımı yapanlar için yıllık alım/satış tutarları) aşılması ve bilfiil bilanço esasına göre defter tutulması hâlinde, kişi TTK 11(1) anlamında tacir kabul edilir ve işletmesiyle ilgili edindiği mallara ilişkin uyuşmazlıklar ticari dava niteliği taşır; bu durumda görevsizlik kararı verilemez.
tacir sıfatıesnaf ve sanatkar sicilibilanço esasına göre defter tutmaticari işletmegörevsizlikticari dava
-
Acentelik sözleşmesi muvazaası nedeniyle görevsizlik kararı onandı
2018/1154 E. 2018/858 K. ·
Alacakistinaf başvurusunun esastan reddi
Görünürde acentelik sözleşmesi bulunsa da, taraflar arasındaki ilişkinin gerçek niteliğinin asıl işveren-alt işveren ilişkisi/muvazaalı hizmet ilişkisi olduğu ve talep edilen alacakların hizmet akdinden kaynaklandığı hallerde, uyuşmazlığın görüm ve çözümü İş Mahkemelerinin görevine girer; bu durumda ticaret mahkemesinin görevsizlik kararı isabetli kabul edilir.
muvazaaasıl işveren-alt işveren ilişkisigörevdava şartıhizmet akdiacentelik sözleşmesi
-
Yazılı şekle uyulmayan simsarlık sözleşmesinin geçersizliği
2018/153 E. 2018/809 K. ·
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddi
Taşınmaza ilişkin simsarlık (tellallık) sözleşmesi TBK 520/son fıkrası uyarınca yazılı şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz; sözleşmeyi imzalaması gereken tarafın imzası bulunmayıp yalnızca kaşe basılmışsa şekil şartı yerine gelmemiş sayılır ve sözleşme geçersizdir. Geçersiz sözleşme taraflar lehine ve aleyhine hüküm doğurmaz; bu nedenle geçersiz sözleşmeye dayanılarak tellallık ücreti talep edilemez. Tarafların haricen kısmi bir bedel ödemesi, geçersiz sözleşmeyi geçerli hale getirmez ve bakiye alacak talebine dayanak oluşturmaz.
simsarlık sözleşmesiyazılı şekil geçerlilik şartıtellallık ücretiitirazın iptaliicra takibine itirazyetkiye itiraz
-
Ticari defterlerin bitişik depoda saklanması özensizlik sayılamaz
2018/895 E. 2018/729 K. ·
Kıymetli evrak iptali / Zayikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
Zayi belgesi talebine ilişkin davalarda ticari defter ve belgelerin, işletmenin ticaret sicilinde kayıtlı adresine bitişik bir depoda saklanması, tek başına saklama yükümlülüğüne aykırı bir özensizlik oluşturmaz; şirket merkezinde muhafaza hayatın olağan akışına uygundur. Ayrıca zayi belgesi davası çekişmesiz yargıya tabi olduğundan mahkeme, davacının iddia ve delilleriyle bağlı kalmaksızın, defterlerin tasdik durumu, vergi incelemesi yapılıp yapılmadığı gibi hususlarda vergi dairesi ve SGK gibi kurumlardan da re'sen araştırma yaparak karar vermek…
zayi belgesiçekişmesiz yargıre'sen araştırma ilkesiticari defter ve belgelerin saklanmasıbasiretli tacir
-
Yazılı olmayan distribütörlük ilişkisinde yabancı mahkeme yetki şartının kapsamı
2017/415 E. 2018/56 K. ·
Tazminatdiğer
Taraflar arasındaki ilişkinin bütününü kapsayan bir yazılı sözleşme bulunmayıp, yalnızca belirli konularda (pazarlama katkısı, ayıplı çerçeve tazminatı, prim gibi) sınırlı kapsamlı yıllık yazılı sözleşmeler yapılmışsa, bu sözleşmelerdeki yabancı mahkemeyi yetkili kılan yetki şartı, MÖHUK 47/1 uyarınca ancak o sözleşmelerin kapsadığı konulara ilişkin uyuşmazlıklarda geçerli olur; distribütörlük ilişkisinin sona ermesinden kaynaklanan ve bu sözleşmelerin kapsamı dışında kalan (portföy/denkleştirme tazminatı, sipariş ifasından kaynaklanan zarar gibi)…
MÖHUK 47milletlerarası yetki anlaşmasıyazılılık şartıdistribütörlük sözleşmesiportföy (denkleştirme) tazminatıTTK 122bayilik (acente-kıyas)
-
Alt acentelik ilişkisinde alacaklının yerleşim yeri yetkilidir
2017/456 E. 2018/37 K. ·
İtirazın iptalikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)
İtirazın iptali davasının dayanağı olan takibin yetkili yerde yapılmış olması dava şartıdır. Alt acentelik ilişkisinde acente, müvekkili adına yaptığı sözleşmelerden tahsil ettiği ve müvekkiline ait olan parayı gönderme/teslim etme yükümlülüğü altındadır; bu yükümlülük TBK 89/1-1 ve TTK 112/1 uyarınca götürülecek borç niteliğindedir. Bu durumda alacaklı (müvekkil) konumundaki tarafın yerleşim yeri, para alacağının tahsiline ilişkin icra takibi ve davada yetkilidir; sözleşmenin üçüncü kişilerle kurulduğu yer (ifa yeri) tek başına yetkiyi belirlemez.
yetki itirazıdava şartıalt acentelik sözleşmesiacentenin ödeme yükümlülüğügötürülecek borçitirazın iptali