Madde 863 — VIII - Yükleme ve boşaltma
(1) Sözleşmeden, durumun gereğinden veya ticari teamülden aksi anlaşılmadıkça; gönderen, eşyayı, taşıma güvenliğine uygun biçimde araca koyarak, istifleyerek, bağlayarak, sabitleyerek yüklemek ve aynı şekilde boşaltmak zorundadır. Taşıyıcı, ayrıca yüklemenin işletme güvenliğine uygun olmasını sağlamakla yükümlüdür.
(2) Yükleme ve boşaltma ile ilgili olarak, durumun gereklerine göre belirlenecek makul bir süre için, aksi kararlaştırılmadıkça, ayrıca ücret istenemez.
(3) Taşıyıcı, sözleşme hükümlerine dayanarak veya kendi risk alanından kaynaklanmayan nedenlerle makul yükleme veya boşaltma süresinden daha fazla beklerse, bekleme ücreti olarak uygun bir ücrete hak kazanır.
Madde gerekçesi
Dikkat: Bu gerekçe kanun tasarısına yazılmıştır. Maddenin yürürlükteki metni o günden bu yana değişmiştir (i̇çeri̇k deği̇şi̇kli̇ği̇). Gerekçe, güncel metnin değil tasarı metninin açıklamasıdır.
Hükmün esin kaynağı CMR m. 17 (4)/c ile Alm. TK 412 nci paragrafıdır.
Birinci fıkra: Yükleme ve boşaltma gönderene yöneltilen kanunî bir yükümlülüktür. Yükleme, eşyayı araca koymayı, istiflemeyi, bağlamayı, sabitlemeyi içerir. Taşıyıcının ise denetleme yükümü vardır. Alman öğretisinde yükümün ihlâli halinde 864 üncü maddenin kıyas yolu ile uygulanmasının mümkün olmadığı belirtilir. Sorumluluğun objektif nitelik taşıyıp taşımadığı, tartışılabilecek bir konudur, öğretide kusursuz sorumluluk görüşü savunulur.
İkinci ve üçüncü fıkra: Yükleme ve boşaltma taşımanın vazgeçilmez bir olgusudur. Bu sebeple taşıyıcı makûl süre için ücret isteyemez. Makûl sürenin aşılması halinde taşıyıcı bekleme ücretine hak kazanır. Üçüncü fıkra taşıma hukukuna hâkim Alman öğretisinde geliştirilmiş “riziko alanı” teorisine dayanır. Bu kavram -Alman öğretisine göre - borçlar hukuku anlamında isnat edilebilirliği aşan, ondan geniş bir anlamı haizdir: İşletme güvenliğini etkileyebilecek yetersiz bilgi, ilgili araçların sağlanması dolayısıyla yükleme ve boşaltmanın gecikmesi gibi.
Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu
Eski TTK (6762) karşılığı
m.None yeni hukum — Eşya taşıma
Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.
İlişkili kararlar
Bu maddeye bağlı onaylı karar henüz yok. Yeni kayıtlar aylık bültenle duyurulacak → bülten.
Güncel gelişmeler
Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.
Kendinizi test edin
Aksi kararlaştırılmadıkça, eşyanın taşıma güvenliğine uygun biçimde araca istiflenmesi, bağlanması ve sabitlenmesi kime aittir ve taşıyıcının bu konudaki yükümlülüğü nedir?
- Bu işler gönderene aittir; taşıyıcı ise ayrıca yüklemenin işletme güvenliğine uygun olmasını sağlamakla yükümlüdür.
- Yükleme ve boşaltma her hâlde taşıyıcıya aittir; gönderenin bu yönde bir yükümlülüğü yoktur.
- Yükleme, istifleme ve işletme güvenliği dâhil her şey gönderene aittir; taşıyıcının hiçbir yükümlülüğü yoktur.
- İstifleme ve sabitleme yalnızca sözleşmede açıkça kararlaştırılmışsa gönderene ait olur.
- Taşıma güvenliği ile işletme güvenliği aynı kavram olup ikisi de taşıyıcıya aittir.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: A
TTK m.863/1'e göre sözleşmeden, durumun gereğinden veya ticari teamülden aksi anlaşılmadıkça gönderen, eşyayı taşıma güvenliğine uygun biçimde araca koyarak, istifleyerek, bağlayarak, sabitleyerek yükler ve aynı şekilde boşaltır; taşıyıcı ise ayrıca yüklemenin işletme güvenliğine uygun olmasını sağlamakla yükümlüdür. Doğru cevap A'dır. B kuralı tersine çevirir. C taşıyıcının işletme güvenliği yükümünü yok sayar. D 'aksi kararlaştırılmadıkça gönderene ait' kuralını 'açık sözleşme şartına' çevirir. E iki farklı güvenlik ölçütünü birbirine karıştırır.
Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-863 — erişim: 20.07.2026