6102TTK Türk Ticaret Kanunu

Madde 1239 — c) Eşyanın genel olarak cinsini, işaretlerini, koli veya parça adedini, ağırlık ve miktarını ispat

(1) Konişmento eşyanın genel olarak cinsi, işaretleri, koli veya parça adedi, ağırlık veya miktarı hakkında beyanları içerip de taşıyan, bu beyanların fiilen teslim alınan veya yükleme konişmentosu düzenlenmiş olması hâlinde, fiilen yüklenen eşyayı doğru ve tam olarak göstermediğini biliyor veya gösterdiğinden haklı sebeplerle şüphe ediyorsa yahut bu beyanları kontrol etmek için yeterli imkâna sahip değilse, konişmentoya bu beyanların gerçeğe uymadığını, şüphesini haklı gösteren sebepleri veya yeterli kontrol imkânının bulunmadığını açıklayan bir çekince koymak zorundadır.

(2) Taşıyan, eşyanın haricen belli olan hâlini konişmentoda beyan etmeyi ihmal ederse, konişmentoda eşyanın haricen iyi hâlde olduğuna dair beyanda bulunulmuş sayılır.

(3) Birinci fıkraya dayanarak konişmentoya hakkında çekince konulan beyanlar saklı kalmak üzere, konişmento, taşıyanın eşyayı konişmentoda beyan edildiği gibi teslim aldığına veya yükleme konişmentosu düzenlenmiş olduğu takdirde, yüklediğine karine oluşturur. Bu karinenin aksi, konişmentoyu, içerdiği eşya tanımına güvenerek, gönderilen de dâhil olmak üzere, iyiniyetle devralan üçüncü kişiye karşı ispatlanamaz; 1186 ncı maddenin dördüncü fıkrası saklıdır.

Madde gerekçesi

Dikkat: Bu gerekçe kanun tasarısına yazılmıştır. Maddenin yürürlükteki metni o günden bu yana değişmiştir (i̇çeri̇k deği̇şi̇kli̇ği̇). Gerekçe, güncel metnin değil tasarı metninin açıklamasıdır.

6762 sayılı Kanunun 1100 üncü maddesi ile 1110 uncu maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen hükümler yerine, Tasarıya, 1924 tarihli Brüksel Sözleşmesinin 3 üncü maddesinin üçüncü fıkrası ile ilgili mahkeme kararlarından mülhem olarak ispat kuralları koyan 1978 tarihli Hamburg Kurallarının 16 ncı maddesinin birinci ilâ üçüncü fıkraları alınmıştır. Maddede, taşıyanın eşyanın genel olarak cinsi, işaretleri, koli veya parça adedi veya miktarı hakkında konişmentonun kendi aleyhine karine teşkil etmesinin sonuçlarından kurtulabilmesi için çekincesini, gerekçesi ile birlikte konişmentoya ekletmesi gerektiği vurgulanmıştır. Keza, eşyanın haricen belli olan halini taşıyanın yükletenin talebine göre değil, kendi tecrübelerine dayanarak senede koyacağı kabul edilmiştir. Buna ilaveten maddede 1968 tarihli Protokol ile değişik 1924 tarihli Brüksel Sözleşmesinin 3 üncü maddesinin üçüncü fıkrasına ve 1978 tarihli Hamburg Kurallarının 16 ncı maddesine uygun olarak, konişmentonun karine fonksiyonunun onu iyiniyetle devralan üçüncü kişiye karşı çürütülemeyeceği açıklanmıştır.

Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu

Eski TTK (6762) karşılığı — tam metin

yeni hukum — 6102 ile getirilen yeni hüküm; mülga 6762 sayılı TTK'da karşılığı yoktur. — Denizde taşıma senetleri ↔ Konişmento

Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.

Bu maddeye ilişkin kararlarda ele alınan başlıca hususlar

Deniz taşımasında hasarın taşıyıcının sorumluluk sahasında meydana geldiğinin ispatlanamaması

Fiili taşıyıcı hakkındaki kesinleşmiş kararın kesin delil niteliği

Deniz-kara taşımasında hasar ihbarı süresi ve ispat yükü

Konişmentoda haricen belli hal kaydı yoksa eşya sağlam teslim edilmiş sayılır

Süresinde hasar ihbarı yapılmazsa TTK 1185/4 karinesi taşıyan lehine işler

Taşıyanın istif kusuru nedeniyle emtia hasarından sorumluluğu

Halefiyet yoluyla sigortacının aktif dava ehliyeti

Parsiyel taşımada taşıyanın istifleme özen yükümlülüğü

Yayın arşivindeki kararlardan derlenen uyuşmazlık başlıkları — aşağıda ilgili kararlar listelenir.

İlişkili kararlar

Bu maddeyi anan içtihatlar (arşiv)

Yayın arşivinden derlendi (kararın atıf yaptığı mevzuattan otomatik); anonimleştirilmiş, editör onayından ayrıdır.

Güncel gelişmeler

Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.

Kendinizi test edin

Kural · Konişmentoda eşya beyanlarına çekince koyma ve haricen iyi hâl karinesi

Konişmentodaki eşya beyanlarına ilişkin taşıyanın çekince (rezerv) koymasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Taşıyan; beyanların gerçeğe uymadığını biliyor veya haklı sebeplerle şüphe ediyor yahut beyanları kontrol için yeterli imkâna sahip değilse, konişmentoya çekince koymak zorundadır.
  2. Taşıyan dilerse konişmentoya çekince koyabilir; koymaması, beyanların doğruluğu bakımından taşıyan aleyhine hiçbir hukuki sonuç doğurmaz.
  3. Çekince ancak gönderilenin yazılı onayıyla konabilir; taşıyanın tek taraflı çekincesi hüküm ifade etmez.
  4. Taşıyan, eşyanın haricen belli olan hâlini konişmentoda beyan etmeyi ihmal ederse, eşyanın haricen kötü hâlde teslim alındığı kabul edilir.
  5. Çekince yalnızca yükleme konişmentosuna konabilir; tesellüm konişmentosunda taşıyanın çekince koyma yetkisi yoktur.
Cevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap: A

TTK m.1239/1 uyarınca taşıyan; eşyanın genel olarak cinsi, işaretleri, koli veya parça adedi, ağırlık veya miktarına ilişkin beyanların fiilen teslim alınan (yükleme konişmentosunda fiilen yüklenen) eşyayı doğru ve tam göstermediğini biliyor veya haklı sebeplerle şüphe ediyor yahut bu beyanları kontrol etmek için yeterli imkâna sahip değilse, konişmentoya bu durumu açıklayan bir çekince koymak zorundadır. Bu bir yükümlülüktür, takdir yetkisi değildir. B, zorunluluğu ihtiyari hâle getirir; oysa çekince konulmaması m.1239/3'teki karinenin işlemesi sonucunu doğurur. C, kanunda bulunmayan bir onay şartı ekler. D, f.2'yi tersine çevirir: taşıyan eşyanın haricen belli hâlini beyan etmeyi ihmal ederse eşya, konişmentoda 'haricen iyi hâlde' beyan edilmiş sayılır. E, çekince yükümlülüğünü yükleme konişmentosuyla sınırlayarak kapsamı daraltır; m.1239/1 tesellüm konişmentosunu da kapsar.

Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-1239 — erişim: 18.08.2026

Bu sitedeki içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye değildir. Resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.