Deniz-kara taşımasında hasar ihbarı süresi ve ispat yükü

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2021/1530

KARAR NO 2024/1950

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 30/03/2021

NUMARASI 2018/160 Esas - 2021/193 Karar

DAVA

İtirazın İptali (Gemi ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili şirkete %25 hisse ile sigortalı ... numaralı konteynerde taşınan "..."un (Isıtıcı Kazan) İtalya'nın ... limanından Türkmenistan Akhat Velayat vilayetine taşıma işinin davalı tarafından organize edildiğini, emtianın taşıma sırasında hasara uğradığını, sigortalının talebi üzerine hazırlanan eksper raporunda emtianın gemiden tahliyesi sırasında emtiayı taşıyan vinç kancasının çarpması neticesinde oluştuğu, hasarlı emtianın tamir tutarının 80.177.24-USD olduğunu, poliçe özel şartı gereği 5.000-USD muafiyet düşüldükten sonra ödenmesi gereken sigorta tazminatının 75.177,24-USD olduğunun belirlendiği, taşımanın deniz ayağı öncesi sigortalı emtianın gemiye yüklenilmesi sırasında bağımsız ekspertiz tarafından sigortalı emtiaların gemiye yüklenmesi aşamasının gözetildiğini, gözetime ilişin bir "..."u tanzim edildiğini, tanzim edilen raporda hasarlı olarak yüklenen emtiaların tespit edildiğini, ...

numaralı konteynerde taşınan emtianın gemiye yüklenmesi durumunda olumsuz durum bulunmadığını, bu nedenle sigortalı emtianın gemiye hasarsız bir şekilde yüklendiğinin anlaşıldığını, bu iki rapor birlikte değerlendirildiğinde sigortalı emtianın gemiye sağlam yüklenerek indirme limanına kadar sağlam taşındığını, hasarlı ürün incelendiğinde ise hasarın emtiayı taşıyan vinç kancasının emtiaya çarpması neticesinde oluştuğunun anlaşıldığını, eksper raporu doğrultusunda, müvekkili şirketin 75.177,24-USD olarak belirlenen sigorta tazminatından %25 hissesi oranında dava dışı sigortalıya 18.794,31-USD sigorta tazminatı ödediğini, bu ödeme ile de müvekkili şirketin TTK'nın 1472. madde uyarınca sigortalının haklarına halef olduğunu ve zarara/hasara yol açanlara rücu hakkı doğduğunu,davalıya rücu başvurusunda bulunduğunu ancak sonuç alınamadığını bu nedenle Beykoz İcra Dairesinin ...

Esas sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını,davalının itirazı üzerine takibin durduğunu beyanla davalı tarafından yapılan itirazın itirazın iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; sigortalı tarafından müvekkili şirkete hasar ihbarı yapılmadığını, şu halde gönderilenin eşyayı sağlam durumda teslim aldığı karinesi geçerli olup, davacının bu karinenin aksini somut deliller ile ispat etmesi gerektiğini ancak davacı tarafından sunulan deliller incelendiğinde teslimden yaklaşık 1 yıl sonra yapılan tahmin ve yorumlar içeren ekspertiz raporunun bu karinenin aksini ispat edecek kuvvette bir delil olarak dikkate alınamayacağını, ekspertiz raporunda, iddia edilen hasarın vinç kancası çarpması sonucunda meydana geldiğinin belirtildiğini, ancak ekspertiz raporundaki herhangi bir delile dayanmayan, sadece tahmine dayalı tespit dışında dosyada emtiaya taşıyıcının sorumluluğu esnasında vinç kancası çarptığına dair hiçbir somut delil bulunmadığını, emtianın beklediği depoda hasara uğraması ihtimalinin, deniz taşıması sırasında hasara uğraması ihtimalinden çok daha yüksek olduğunu,TTK'nın 1186.

maddesinde taşıyan sorumluluğunun koli veya ünite başına 666,67-SDR veya zıyaa ya da hasara uğrayan eşyanın gayri safi ağırlığının her bir kilogramı için 2 (iki) SDR ile sınırlı olduğunun düzenlendiğini, taşıyıcının sorumlu olduğu iddiasını kabul etmedikleri ihtirazı kaydıyla, emtianın brüt ağırlığının anlaşılamadığını, bu durumda TTKnın 1186 gereği ünite başına 667,67-SDR tutarındaki sınırlı sorumluluk tutarının dikkate alınması gerektiğini beyanla davanın reddine ve %20' den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; davacının teminat kapsamında yaptığı hasar ödemesi nedeniyle sigortalının haklarına TTKnın 1472 madde hükmü gereği halef olduğu, bilirkişi raporunda, dava konusu hasarın taşıyanın sorumluluk süresi içinde ve sorumlu olduğu bir sebeple meydana gelip gelmediğinin belirlenemeyeceği, TTK nın 1185/4 maddesi uyarınca ispat yükü taşıyan lehine yer değiştirdiğinden, zararın taşıyanın sorumlu olduğu bir sebepten ileri geldiğini ispat yükü taşıyandan tazminat talep edene ait olduğu, malın teslim alınmasından (23/05/2016) yaklaşık 7 ay sonra 14/12/2016 yapılan ekspertiz neticesinde hazırlanan raporda "yukarıda açıklanan bulgular ve verilen bilgiler ışığında zarar sebebinin boşaltma sırasında vinç kancasının darbesi ile meydana geldiği sonucuna varılmıştır" tespiti yapıldığı, teslimden 7 ay sonra yapılan bu inceleme de yukarıda kabul olunan karinenin çürütülmesi bakımından yeterli bulunmadığı, hasarın davalının kusuru nedeniyle ve sorumluluğu altında meydana geldiğinin ispat edilemediği, uzman bilirkişinin tespitleri çerçevesinde de meydana gelen zararın davalı taşıyanın sorumlu olduğu bir sebepten meydana geldiği ortaya konulamadığı gerekçesiyle,davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; taşıma sözleşmesinin özellikle 3.3.madde ile TTK madde 1185/1’deki “hasarın, taşıyana süresinde yazılı olarak bildirilme” şartı ve aynı madde 4. fıkradaki bu bildirim yapılmaz ise “taşıyanın, eşyayı, taşıma senedinde yazılı olduğu şekilde teslim ettiği” karinesi ortadan kaldırılarak, tam tersine eşyanın taşıma sorumluluğunu üstlenen taşıyana hasarsız olarak teslim edildiği karinesi getirilmiş ve dolayısıyla bu karinenin tersinin ispat mükellefiyeti davalı taşıyana yükletildiğini, davalı taşıyan ise dava dışı sigortalı şirket ile akdettiği taşıma sözleşmesi icabı hasarsız olarak teslim aldığı sigortalı emtiada oluşan hasarın kendi kusuru ve sorumluluğu ile gerçekleşmediğini, hasar kendisinden kaynaklanmayan başka sebeplerden ileri geldiğini, kendisinin kusuru bulunmadığını ispat edemediğini, hal böyle olunca davanın kabul edilmesi gerekirken, reddedildiğini, davalı taşıyan ile davadışı sigortalı şirket arasında akdedilen bahse konu taşıma sözleşmesinde, bir hasar halinde tazminat tutarının aynen ödeneceğine dair hükümler bulunduğunu, şöyle ki madde 16.2'de kargoların hasar görmesi yüklenici işin ifası sırasında kargo sahaya varıncaya kadar kargolarda herhangi bir hasara neden olmayacağını, teyit edilmiş ve kanıtlanmış hasarlarda hasarların yükleniciden kaynaklanıyor olması durumunda 5.000-25.000-USD sigorta kesintilerinin yüklenici tarafından karşılanacağının hükme bağlandığını, davalı taşıyanın tazmin sorumluluğu ÖÇH hesabı ile değil, malın değeri kadar olması gerektiğini, ekspertiz raporunda tespit edilen tutar kadar davalı taşıyanın tazminat ödemesi yapması gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını, kabulüne karar verilmesini talep etmektedir.

GEREKÇE

Dava deniz ve kara taşıması içeren taşıma sırasında hasarlanan emtia için ödenen bedelin davalıdan tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. Sigortalı ile davalı ... arasında akdedilmiş olan, tarafların kaşe ve imzalarını havi, 11/02/2016 tarihli, "Nakliye vc İthalat Gümrük Operasyon Hizmetleri Sözleşmesi" ile, davalının yükü müşterinin belirteceği limandan teslim alarak "saha" olarak tabir edilen, ... Tesisi'nin bulunduğu Aşkabat adresindeki nihai varış yerine kadar deniz ve kara yolundan taşımayı üstlenmiştir.Dava dışı ...Ltd tarafından Türkmengazı Devlet Teşebbüsü adına düzenlenen 05/04/2016 tarihli fatura muhteviyatı emtianın"..." gemisi kaptanı tarafından düzenlenen 07/4/2016 tarihli konişmento ile;

İtalya'dan Türkmenistan'a dava Türkmengazı inşaat sahasında kullanılmak üzere Türkmenistan'a gönderildiği anlaşılmaktadır. TTK nın 1229/1-b maddesi uyarınca konişmento eşyanın haricen belli olan hâl ve durumuna ilişkin kayıtları içerir. TTK 1239/2 maddesi uyarınca taşıyan, eşyanın haricen belli olan hâlini konişmentoda beyan etmeyi ihmal ederse, konişmentoda eşyanın haricen iyi hâlde olduğuna dair beyanda bulunulmuş sayılır. Aynı maddenin 3. fıkrasına göre ise birinci fıkraya dayanarak konişmentoya hakkında çekince konulan beyanlar saklı kalmak üzere, konişmento, taşıyanın eşyayı konişmentoda beyan edildiği gibi teslim aldığına veya yükleme konişmentosu ise yüklendiğine karine oluşturur. Dosyada bulunan konişmentoda;

yükün harici durumuna ilişkin bir kayıt bulunmamaktadır.Yükleme sörvey gözetiminde yapılmış olup hasarlı emtianın bulunduğu ... numaralı konteynere ilişkin olumsuz tesbit yapılmamıştır. TTK nın 1185/1 maddesi uyarınca "zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yanlı olarak bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir. İhbarnamede zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir"1185/2 maddesinde eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla mahkeme veya yetkili makam ya da bu husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmışsa bildirime gerek olmadığı düzenlenmiştir.

Hasarın taşıyana ihbar edildiğine yahut tarafların katılımıyla mahkemece inceleme yapıldığına dair bir belge sunulmamıştır.Dosyada bulunan "Notice for Repair Works" belgesini düzenlediği anlaşılan dava dışı ... Ltd. tarafından davalı ...'a hitaben düzenlenmiş olan ve davalının "hasarlı malla ilgili ihtarı aldığı" beyanını havi belgede bir tarih yer almamaktadır.Belgeden hasarın süresinde ihbar edildiği anlaşılamamıştır.Süresinde sigortalı taarfından hasar ihbarı yapıldığı kanıtlanamadığından TTK 1185/4 maddesi gereği emtiadaki hasarın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiğinin kabulü gerekmektedir.Karayolu taşıması kısmı bakımından da benzer hüküm CMR nin 30 maddesinde yer almaktadır.Usulüne uygun bir hasar ihbarı yapılmadığından, karayolu taşımasının sonunda yükün gönderilene taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim edildiğinin kabulü gerekir.Davacı davasını eksper raporuna dayandırmış olup,eksper kanaatini destekleyecek delil sunulmamıştır.Teslimden uzun süre sonra yapılan inceleme ile düzenlenen eksper raporu tahminden ibarettir.Taşıma sözleşmesinde taşıyanın kusurundan söz edildiği somut olayda ise hasarın taşıyıcının kusuru ile hasara uğradığı kanıtlanamamıştır.Hasarın davalının sorumlu olduğu alanda meydana geldiğini ispat edemeyen davacı tarafın karara yönelik istinaf nedeni yerinde bulunmamıştır.zlik görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle;taşıma sözleşmesi hükümleri ancak hasarın taşıma aşamasında meydana geldiği belirlendiği takdirde uygulanabileceğinden istinaf sebepleri yerinde olmayan davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 59,30‬-TL harcın mahsubu ile kalan 368,3‬0-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, davalı tarafından yapılan 16,50-TL istinaf yargı giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 30/12/2024