Taşıyanın istif kusuru nedeniyle emtia hasarından sorumluluğu

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2021/1922

KARAR NO 2024/482

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 17/11/2020

NUMARASI 2019/138 Esas 2020/304 Karar

DAVA

İtirazın İptali

Davanın kısmen kabulüne ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin sigortalısı ... Sanayi Tic. Ltd. Şti.'ne ait emtiaların Çin'den İstanbul'a davalı nakliyeci şirket tarafından taşınması sırasında, konteynerde yüklü emtiaların hasarlandığının tespit edildiğini, müvekkili tarafından sigortalısı firmanın zararının tazmin edildiğini, halefiyete binaen davalı aleyhinde İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... E. Sayılı takip başlatıldığını, davalının takibe haksız olarak itiraz ettiğini belirterek davalının itirazının iptaline ve %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; denizcilik ihtisas mahkemelerinin görevli olduğunu, davanın pasif ve aktif husumet nedeniyle reddi gerektiğini, yükte oluşan hasarın alıcı ve satıcının kusurundan kaynaklandığını, davalının navlun teklifini emtianın özel durumunu belirtmeden yaptığını, müvekkiline bu konuda bilgi vermediğini, alıcı tarafından müvekkiline, satıcı tarafından ise müvekkilinin Çin ofisine emtianın istiflenemez olduğunun bildirilmediğini, hatta talimatın istiflenebilir olarak verildiğini, bu nedenle müvekkilinin meydana gelen hasardan sorumlu olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; eşyanın satışına ilişkin dava dışı satıcı tarafından düzenlenen faturada FOB teslim şeklinin kararlaştırılması karşısında hasara katlanma yükümlülüğünün alıcı ...Ltd Şti'ye geçmiş olduğu göz önüne alınarak davacı sigorta şirketinin geçerli bir sigorta sözleşmesi uyarınca TTK m. 1472 uyarınca dava dışı sigortalının haklarına halef olduğu ve aktif dava ehliyeti bulunduğu, davalı tarafından dava dışı sigortalı alıcı ...Ltd Şti aleyhine düzenlenen 20.04.2017 tarihli faturaya navlun bedelinin yansıtıldığı, taşımaya ilişkin konişmento ... (...) Ltd. tarafından düzenlenmişse de, davalının düzenlediği navlun faturası uyarınca davalının taşıyan sıfatına sahip olduğu, dava konusu eşyanın uğramış olduğu hasara ilişkin 01.06.2017 tarihli ekspertiz raporunda hasarın nedeni olarak istif uygunsuzluğunun gösterildiği, rulolarda ezilme ve ezilmeye bağlı ovalleşme tespit edildiği, hasarın konteyner içindeki ruloların üstüne ağır malzeme istiflenmiş olması sebebiyle meydana geldiği, konşimentodaki ...

kaydına göre, eşyanın konteynere davalı taşıyan tarafından yüklendiğinin ve istiflendiğinin kabul edilmesinin gerekeceği, dosya kapsamında TTK m. 1185'e uygun bir bildirim yapıldığına dair delil bulunmadığı, ancak eşyanın varma limanında hasarının tespitine ilişkin Uygun Olmayan Ürün Tutanak Formu'nda 13 kap eşyadan 4 kabının ambalajlarının ezik ve patlak olduğunun gümrük ambar memuru, ... Lojistik ambar şefi ve puantör tarafından tutanakla tespit edildiği, konişmentoda eşyanın gemiye yüklenmesi sırasında hasarlı olduğuna dair herhangi bir kayıt yer almadığından TTK m. 1239/2 gereğince eşyanın taşıyan tarafından tam ve sağlam olarak teslim alındığı, taşıyanın tedbirli bir taşıyandan beklenen özen gereğince dava konusu eşyanın üzerine ezilmesine sebep olacak başka eşyaları yüklememesi gerektiği, davalı taşıyanın TTK m.

1178 gereğince göstermekle yükümlü olduğu özeni göstermediği ve yüke özen gösterme borcunu ihlal ettiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile davalının itirazının kısmen iptali ile takibin 7.001,24-TL asıl alacak ve 82,26-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 7.083,50-TL üzerinden devamına, kabul edilen asıl alacağa takip tarihinden itibaren talep gibi yasal faiz uygulanmasına, alacak miktarı likit olmadığından icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili; emtianın alıcısı olan davacının sigortalısı ile Çin'de yerleşik satıcı firmanın hiç bir şekilde emtianın istiflenemez olduğunu bildirmediğini, dava dışı satıcının müvekkilinin Çin ofisine verdiği yükleme talimatında malların hassas olduğu bilgisini vermediğini, malların tanımı bölümünde sadece rulo olduğundan bahsedildiğini, malın istiflenemez olduğunun belirtilmiş olması halinde navlun ücretinin artacağını, sigortalının kendisine fayda sağlamak için müvekkiline eksik bilgi verdiğini, hasarın sigortalının kendi kusuru neticesinde doğduğunu, TTK'nın 1186 maddesi gereğince yükletenin eşyanın niteliğini gizlemiş olması halinde taşıyanın ziya ve hasardan sorumlu olmadığını, ödemenin lütuf ödemesi niteliğinde olması nedeniyle müvekkiline rücu edilemeyeceğini, navlun hesaplamasında emtianın istiflenemez olup olmadığının önemli rol oynadığını, istiflenemeyecek ürünün daha fazla hacim işgal ettiğini, müvekkilinin sorumlu olduğu kabul edilmesi ihtimalinde bile müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, görevsizlik kararı verildiği halde müvekkili lehine vekalet ücretine hükmedilmediğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; nakliyat emtia sigortası kapsamında taşınan emtianın hasar görmesi nedeniyle oluşan zararın rücuen tazmini istemine ilişkindir. TTK.'nun 1472. maddesi uyarınca; sigortacının, sigortalısının haklarına halefiyet hakkının gerçekleşebilmesi için sigortacının hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortacısına tazminat ödemiş olması ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir. Sigortacı; ancak, sigortalısının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka ödediği bedel oranında halef olacaktır. Somut olayda davacı sigorta şirketinin sigortalısı ...Ltd Şti tarafından Çin'de yerleşik ... İsimli firmadan FOB teslim şartı ile satın alınan 13 rulo 9.184 kg ağırlığındaki emtianın davalı taşıyan tarafından akdi taşıyıcı sıfatıyla Shanhai/Çin limanından Türkiye'ye nakliyesinin üstlenildiği, yükün geçici depolama alanına tahliyesi sırasında 13 rulodan 4 adetinin ezik ve patlak olduğunun tespit edildiği, bu hususun antrepo görevlilerince tutanak altına alındığı, dava konusu eşyanın uğradığı hasara ilişkin 01.06.2017 tarihli ekspertiz raporunda hasarın nedeni olarak istif uygunsuzluğunun gösterildiği, davacı sigorta şirketi tarafından sigortalısı firmaya emtia nakliyat sigorta poliçesi kapsamında 08/06/2017 tarihinde 7.421,70-TL ödeme yaptığı, sözleşmede FOB teslim şartının öngörülmesi nedeniyle hasarın gemiye teslim ile sigortalıya geçtiğinden mal üzerinde menfaati bulunan sigortalıya yapılan ödeme ile davacının sigortalının haklarına halef olduğundan aktif husumetin gerçekleştiği, davalının ise davacı firmaya karşı akdi taşıyan sıfatıyla taşımayı üstlendiğinden pasif husumetinin bulunduğu anlaşılmaktadır.

6102 sayılı TTK'nın 1178. maddesine göre; taşıyan, navlun sözleşmesinin ifasında, özellikle eşyanın yükletilmesi, istifi, elden geçirilmesi, taşınması, korunması, gözetimi ve boşaltılmasında tedbirli bir taşıyandan beklenen dikkat ve özeni göstermekle yükümlü olup taşıyan, eşyanın ziyaı veya hasarından veya geç tesliminden doğan zararlardan, ziya, hasar veya teslimde gecikmenin, eşyanın taşıyanın hâkimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmesi şartıyla sorumludur. Her ne kadar sigortalı tarafından taşıyana süresinde ihbarda bulunulmaması nedeniyle TTK m.1185/4'de düzenlenen hasarın davalının sorumluluğunda meydana gelmediğine ilişkin taşıyan lehine karine oluşmuş ise de dosyada yer alan ve varma limanında hasarın tespitine ilişkin Uygun Olmayan Ürün Tutanak Formu'nda 13 kap eşyadan 4 kap ambalajlarının ezik ve patlak olduğu tespit edilerek gümrük ambar memuru, lojistik firması yetkilileri tarafından tutanak düzenlenmiştir.

Dava konusu eşyanın uğramış olduğu hasara ilişkin 01.06.2017 tarihli ekspertiz raporunda hasarın nedeni olarak istif uygunsuzluğunun gösterilmiş, rulolarda ezilme ve ezilmeye bağlı ovalleşme tespit edilmiştir. Bu durumda hasarın konteyner içindeki ruloların üstüne ağır malzeme istiflenmiş olması sebebiyle meydana geldiği sonucuna varılmıştır. Dava konusu olayda taşıma parsiyel olarak yapılmıştır. Parsiyel taşımalar birden farklı alıcıya ait birbirinden farklı ürünlerin aynı araca yüklenerek taşıma işlemidir. Ürünler birbirinden farklı şekil, boyut ve büyüklük vb. nitelikler taşıdığından yeterli ve gerekli istifleme. sabitleme vb. Hazırlık faaliyetleri gerçekleştirilmediği takdirde emtiaların hasarlanması kaçınılmazdır.

Bu nedenle Dairemizin ve yerleşmiş yargı içtihatlarında belirtildiği üzere taşıyıcı yapmış olduğu taşımanın gereğine uygun hareket etmek zorunda olup aynı araçta taşınan emtiaların düzgün istiflenmiş olmasından sorumludur. Dava konusu olayda, taşımanın limandan limana gerçekleşeceği, konteynerin içinde sigortalıya ait yükler dışında da farklı alıcılara ait yükler bulunduğu konşimentodaki LCL/LCL kaydından anlaşılmakta olup, emtianın konteynere yüklenmesindeki ve istiflenmesindeki sorumluluk taşıyandadır. Taşıyan tarafından sigortalıya ait emtiaların ezilmesine sebep olacak şekilde üzerine başka yükler konularak özen yükümlülüğünü yerine getirmediği açıktır. Bunun dışında emtianın cinsi konşimentoda ve e-posta yazışmalarında geçmekte olup emtianın niteliği davalı taşıyan tarafından bilindiği gibi davacının emtia ile ilgili gerçeğe aykırı bilgi vermesi söz konusu olmamıştır.

Davalı taşıyanın emtianın zarar görebileceğini yükleme ve istifleme sırasında fark etmesi mümkün iken gerekli önlemleri almadan yaptığı istifleme sonucunda meydana gelen hasarda taşıtanın kusuru bulunmamaktadır. Bu nedenle davalı vekilinin aksi yöndeki istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir. Davalı vekili, görevsiz mahkemede yapılan yargılama nedeniyle müvekkili lehine vekalet ücreti hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmekte ise de görevsiz mahkemede yapılan yargılama ile ilgili vekalet ücretine ancak HMK'nın 20. Maddesi gereğince 2 haftalık kesin süre içinde mahkemeden dava dosyasının görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesinin talep edilmemesine dayalı olarak davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesine hükmedilebileceği, somut olayda ise davanın görevli mahkemede devam etmesi nedeniyle görevsiz mahkemede yapılan yargılama ile ilgili vekalet ücreti koşullarının oluşmadığı anlaşıldığından davalı vekilinin vekalet ücretine ilişkin istinaf nedeni de yerinde değildir.

Açıklanan nedenlerle; mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen kararda bir isabetsizlik bulunmadığından davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 483,87-TL istinaf karar harcından davalı tarafından peşin yatırılan 120,96‬‬-TL harcın mahsubu ile kalan 362,91‬-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 28/03/2024