Mühürlü konteynerde hasar: taşıyıcının kontrol yükümlülüğü ve ihbar süresi

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2021/694

KARAR NO 2024/50

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

DAVA

İtirazın İptali

İSTİNAF KARAR TARİHİ 08/01/2024

Davanın reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili şirket tarafından nakliyat sigorta poliçesi ile sigortalı ... firmasına ait 5 set karton bardak makinesi emtiasının, davalı taşıyıcı şirketler tarafından ... ve ... no'lu konteynerler içinde ... isimli gemi ile Çin'den İstanbul'a taşınması sırasında hasara uğradığını, taşıyıcı geminin 19.12.2017 tarihinde Kumport Limanına yanaştığını ve gümrük işlemlerinin tamamlanmasından sonra 22.12.2017 tarihinde alıcı şirketin fabrikasına naklinin sağlandığını, ... no'lu konteynerin alıcı şirkete teslimi sonrasında açılması ile yapılan kontrollerde, taşıma konusu kağıt bardak makinelerinin dış kasalarının kırık olduğunun tespit edildiğini, alınan ekspertiz raporunda; konteyner içindeki 2 makinenin dış ambalajının kırık olduğu ve ambalajı açıldıktan sonra hasarlı olduğunun, emtiaların özel yapım ahşap sandık içine istiflendiğinin, tahliye sonrası yapılan incelemede, kasaların ve içindeki ünitelerin alttan içe doğru göçtüğü/kırıldığı, konteyner içinde bulunan diğer sandıkların nakliye sırasında kayarak ana ünitelerin bulunduğu sandığa çarptığının, aynı ünitelerin bulunduğu diğer konteynerde hasar olmadığı göz önüne alındığında, nakliye sırasında ...

numaralı konteynırın sert elleçlenmesi, konteynerin başka bir konteynere çarpması sonucu söz konusu hasarların meydana geldiğinin tespit edildiğini, belirlenen 11.491-USD hasar tazminatının 25.04.2018 tarihinde sigortalıya ödendiği,ödenen tutar bakımından müvekkilinin sigortalının haklarına halef olduğunu, taşıyıcının, emtianın kendisine teslim edildiği andan, gönderilene teslim edildiği ana kadar geçen süre içinde oluşabilecek ziya ve hasarlarından sorumlu olduğunu, müvekkili şirket tarafından hasar bedelinin tahsili için başlatılan Beykoz İcra Dairesinin ... esas sayılı takip dosyası ile başlatılan ilamsız takibe davalıların itirazı nedeniyle takibin durduğunu belirterek, davalıların itirazının iptali ile davalılar aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalılar vekili; davacının öncelikle iki taşıyıcıya birden husumet yöneltemeyeceğini, müvekkili ... şirketinin taşıyıcı değil acente olduğunu, taşıyıcının ...Ltd şirketi olduğunu, hasarın deniz taşınmasından olup olmadığının belli olmadığını, ekspertiz raporuna göre malların Liman'dan alınarak depoya getirilmesi sonrasında hasarın depoda tespit edildiğini, müvekkilinin sorumluluğu Limana kadar olup limanda tutulmuş bir hasar tutanağı bulunmadığını, bunun da malların sağlam teslim edildiğine karine olduğunu, ihbarın süresinde olmadığını, tutanağın kara taşıması sonrasında tutulduğunu ve müvekkilinin imzasının bulunmadığını, ekspertiz raporunda hasarın tahliye/elleçleme sırasında olduğu yazılı olmakla, müvekkilinin bir sorumluluğu bulunmadığını, istiflemenin yükleyici tarafından yapıldığını, olayda ambalaj yetersizliği bulunduğunu, tahliye veya kamyona yükleme esnasında konteynerlerin yere düştüğüne veya çarptığına dair bir kayıt bulunmadığını, konteyner içindeki tahta ambalajların kırılmasının ambalaj yetersizliğine delil teşkil ettiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; davacının yaptığı ödeme ile TTK 1472 maddesi uyarınca sigortalının haklarına halef olduğundan, aktif husumet ehliyetini haiz olduğu, TTK 1238 maddesi uyarınca konişmentoyu taşıyan sıfatıyla imzalayan veya konişmento kendi ad ve hesabına imzalanan kişinin taşıyan sayılacağı, mevcut konşimentonun davalılardan ... Limited'e izafeten ... tarafından düzenlendiği,davalı ...'nın fiili taşıyan olduğu, navlun faturasının davalı ... tarafından düzenlendiği anlaşılmakla, TTK 921 maddesi gereğince davalı ... şirketinin de taşıyan sıfatını haiz olduğu, konşimento üzerinde "shıpper loaded, counted, sealed" kaydı bulunduğu, emtianın konteyner içine yükleten firma tarafından istif edilip yüklenmiş, sayılmış ve mühürlendiği, "...

(...) kaydının, konteynerin Limandan varış yeri Liman'ına denizyolu taşımasını ifade ettiği,limandan sonra yapılacak kara taşımasının risk ve sorumluluğu yükletene veya alıcıya ait olacağını, "STC (Said to Contain)" kaydının, konteyner içi emtia hakkındaki bilgilerin gönderen tarafından beyan edilen bilgiler olduğu, ağırlık, ölçüler, miktar, durumu ve içeriğinin taşıyan tarafından kontrol edilmediğini ifade ettiği, dava konusu olayda konteynerin dışı hasarsız olup hasarın denizyolu taşıması sırasında meydana geldiğine dair,yükleme veya tahliye limanlarında liman, gümrük veya acente- gemi görevlileri tarafından hasar tutanağı düzenlenmediği, hasarın konteynerin elverişsizliğinden kaynaklanmadığı,kapalı kutu görünümünde ve kapıları mühürlü konteynerin taşıma sırasında açılması da mümkün olmadığından, teslim alındığı gibi nakil ve teslim edileceği, bu sebeple içerisinde bulunan yükün kaymasını, devrilmesini, savrulmasını önlemek için gerekli tedbirlerin alınıp alınmadığı hususlarının, gemi kaptanı/taşıyan tarafından kontrol edilebilmesinin mümkün olmadığı, her ne kadar davacı vekilince yüklemenin davalı tarafından yapıldığı ileri sürülmüş olsa da, konşimento kaydının aksine yüklemenin davalı tarafından yapıldığının ispatlanamadığı, alınan bilirkişi raporunda, taşıma sırasında konteyner içinde bulunan diğer sandıkların seyir sırasında kayarak ana ünitelerin bulunduğu sandığa ve üniteye çarptığı kabulü ile hasarın sabitleme yetersizliğinden kaynaklandığı yolunda görüş bildirildiği, emtianın 19/12/2017 tarihinde Kumport Limanı'na vardığı, 22/12/2017 tarihinde alınarak karayolu ile sigortalının fabrikasına sevk edildiği, aynı gün hasar tespit tutanağı düzenlendiği, hasar ihbarının 27/12/2017 tarihinde yapıldığından ihbarın süresinde olmadığı, TTK 1185 maddesi gereği eşyanın konişmentoda yazılı olduğu şekilde teslim edildiği ve herhangi bir ziya veya hasar söz konusu ise bunun taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği yönünde karine doğduğu, karinenin aksini davacının ispatlaması gerektiği, konşimentodaki kayda göre yükün yükletenin sorumluluğunda, konteyner içine yüklendiği, istiflendiği sayıldığı ve mühürlendiği, taşıyıcının konteyner içerisindeki yükün akıbetinin ne olduğu hususunda sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı, teslimde mühürlerin sağlam olduğunun tespiti karşısında, emtiaların gemiye hasarsız teslim edildiğinin davacı tarafından ispatlanamadığı,hasarın nedeninin de konteyner içi sabitlemenin yetersizliğinden kaynaklandığının kabulü gerektiği, hasarın taşıyanın sorumlu olduğu süreçte ve taşıyanların kusuru nedeniyle meydana geldiğinin ispat edilemediği,hasardan davalıların sorumlu tutulamayacağı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili; TTK'nın 1178. maddesi gereği, davalı taşıyıcının emtiaları göndericiden teslim aldığı andan alıcıya teslim ettiği ana kadar oluşabilecek tüm ziya ve hasarlardan sorumlu bulunduğunu, taşıyanın eşyanın yüklenmesi, istiflenmesi, elden geçirilmesi, taşınması, korunması, gözetimi ve boşaltılmasında tedbirli bir taşıyandan beklenen dikkat ve özeni göstermekle yükümlü olduğunu, bu durumda TTK’nın 1091 maddesine göre taşıyanın elverişsizliğe yol açacak eksikliğin tedbirli bir taşıyanın dikkat ve özeni ile dahi fark edilmeyecek bir husus olduğunu ispat etmesinin gerektiğini, ekspertiz raporundan da anlaşılacağı üzere, söz konusu emtiaların özel yapım ahşap sandık içine istiflendiği ve yükleme anına ilişkin fotoğraflara göre de sonrasında istiflemenin davalılar tarafından sağlanmış olan konteynere uygun olarak ve davalı ...'in sorumluluğunda gerçekleştirildiğini, TTK’nın 1141.

maddesi hükmü gereği taşıyıcının yükleme işini kendisinin ifa etmediği hallerde dahi, denetim ve gözetim yükümlülüğü gereği,kontrol yapma, gereken önlemleri alma gibi sorumluluklarının devam edeceğini, istiflemenin davalı ... nezaretinde yerine getirildiğini ve nezaret yükümlülüğünü yerine getirmeyen davalının kusurlu olduğunu, istif hatasından kaynaklı bir hasarın bulunması durumunda müterafik kusur yönünden bir değerlendirme yapılması gerektiğini, ayrıca konişmentoda bulunan not gereği davalıların emtiaları hasarsız teslim aldığı hususunun sabit olduğunu ve aksi yönde delil bulunmadığını, TTK'nın 1239 maddesi hükmü dikkate alındığında hasarın taşıma sırasında meydana geldiğinin kabulünün gerektiğini, taşımaya konu iki konteynerden birinde hasar oluşması nedeniyle, hasarın oluştuğu konteynerin taşıma esnasında taşıyıcının dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde başka bir konteynere çarpması, sert elleçlemeden kaynaklandığının kabulü gerektiği, hasarın sadece sabitlemenin yetersiz olmasından kaynaklandığının kabul edilemeyeceğini, hasarın sigortalı emtianın alıcıya tesliminden kısa bir süre sonra davalıya bildirildiğini, hasarın taşıma esnasında meydana geldiği sabit olmakla davalıların hasardan sorumlu olacağını belirterek, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, davacı tarafından nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalanan emtianın taşıma sırasında hasara uğraması nedeniyle sigortalıya ödenen hasar bedelinin davalı taşıyıcılardan rücuen tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. 6102 sayılı TTK'nın 1178. maddesine göre; taşıyan, navlun sözleşmesinin ifasında, özellikle eşyanın yükletilmesi, istifi, elden geçirilmesi, taşınması, korunması, gözetimi ve boşaltılmasında tedbirli bir taşıyandan beklenen dikkat ve özeni göstermekle yükümlü olup taşıyan, eşyanın ziyaı veya hasarından veya geç tesliminden doğan zararlardan, ziya, hasar veya teslimde gecikmenin, eşyanın taşıyanın hâkimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmesi şartıyla sorumludur.TTK'nın 1185/1 uyarınca;

ziya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şart olup, ziya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir. İhbarnamede ziya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir. Eşyanın ziya veya hasarı süresinde bildirilmediği takdirde, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir ziya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Ancak bu karinelerin aksinin ispatı mümkündür.Somut olayda;

sigortalı ... Kiralama şirketine ait ve yükleteni Çin'de yerleşik ...Ltd. olan emtianın 2 adet konteyner içinde Çin'in Ningbo Limanından Kumport Limanı'na kadar deniz yolu taşımasının fiili taşıyıcı ...Ltd. tarafından yapıldığı, taşımaya esas konşimentonun fiili taşıyıcıya izafeten davalı ... tarafından düzenlendiği, taşımaya ilişkin navlun faturasının da bu şirket tarafından düzenlenmesi nedeniyle TTK'nın 921. maddesi hükmü gereği davalının taşıyıcı sıfatını taşıdığı, bu nedenle somut olayda davalıların pasif husumet ehliyetini haiz olduğu, emtianın 19.12.2017 tarihinde Kumport Limanına ulaştığı, 22.12.2017 tarihinde limandan araca yüklenerek karayolu ile sigortalının fabrikasına sevk edildiği, aynı gün alıcı firma temsilcisi ile kara taşıma şoförünün imzasını içeren hasar tespit tutanağı düzenlendiği, ancak tutanakta davalı taşıyıcı veya acentesi temsilcilerinin imzasının bulunmadığı, hasarın TTK'nın 1185.

maddesinde öngörülen 3 günlük süreden sonra 27.12.2017 tarihinde taşıyıcıya ihbar edildiği, ihbarın süresinde olmaması nedeniyle emtianın konşimentoda yazılı olduğu şekilde teslim edildiği ve herhangi bir ziya veya hasar söz konusu ise bunun taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği yönünde karine oluştuğu anlaşılmakta olup, bu karinenin aksini ispat yükü davacı üzerindedir. Davacı tarafça alınan ekspertiz raporunda; konteyner içindeki ünitelerin dış ambalaj kasalarının kırık olduğu, kasaların ve içindeki ünitelerin alttan içe doğru göçtüğünün görüldüğü, konteyner içinde bulunan diğer sandıkların nakliye sırasında kayarak ana ünitelerin bulunduğu sandığa ve üniteye çarptığı, aynı emtianın taşındığı diğer konteynerde hasar olmadığı dikkate alındığında, nakliye sırasında konteynerin sert elleçlenmesi,başka bir konteynere/üniteye çarpması sonucu söz konusu hasarların meydana geldiği belirtilmiş olup;

mahkemece alınan bilirkişi raporunda ; taşıma sırasında konteyner içinde bulunan diğer sandıkların kayarak ana ünitelerin bulunduğu sandığa çarptığı, sandıkların deniz taşımasına uygun olarak sabitlenmediği, hasarın sabitleme yetersizliğinden kaynaklandığı yolunda görüş bildirilmiştir. Taşımaya esas konşimentoda bulunan "shipper loaded, counted, sealed" kaydı, emtianın konteyner içerisine bizzat yükleten firma tarafından istif edilmiş, yüklenmiş, sayılmış vc sonrasında konteyner kapılarının mühürlendiğini; "CY/CY (containeryard to containeryard) kaydının ise limandan limana taşımayı ifade ettiği; "STC (said to contain)" kaydı ise konteyner içi emtia hakkındaki bilgilerin gönderen tarafından beyan edilen bilgiler olduğu, ağırlık, ölçüler, miktar, durumu ve içeriğinin taşıyan tarafından kontrol edilmediğini ifade etmektedir.

Taşıma konusu konteynerin yüke veya taşımaya elverişliğine yönelik bir delil ve kayıt bulunmadığı gibi, konteyner dıştan hasar almadığı,içinde bulunan emtia hasarının deniz yolu taşıması sırasında meydana geldiğine dair yetkililer tarafından tanzim edilen hasar tutanağı bulunmamaktadır. TTK'nın 1091. maddesinde, kaptanın yükleme ve boşaltma araçlarının uygunluğu ile istiflemeye nezaret etme yükümlülüğünün bulunduğu belirtilmiş ise de, dava konusu taşımada emtianın mühürlü konteyner içerisinde taşıyana teslim edildiği sabit olup, taşıyanın mühürlü konteyneri açarak kontrol etme yükümlülüğü bulunmamaktadır. TTK'nın 1182. maddesine göre de yükleten, taşıtan ve eşyanın maliki ile bunların temsilcilerinin ve adamlarının fiil veya ihmallerinden meydana gelen zarardan sorumlu tutulamaz.

Dolayısıyla dava konusu taşımada yüklemenin dava dışı firma tarafından yapıldığı ve mühürlü olarak teslim aldığı konteyner içeriğini kontrol etme yükümlülüğü bulunmayan taşıyıcının hasarın oluşumunda kusurlu olduğunun davacı tarafça kanıtlanamadığı anlaşılmasına göre, mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle,istinaf nedenleri yerinde olmayan davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 59,30-TL harcın mahsubu ile bakiye 368,3‬0-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 08/01/2024