Yetkili ve görevli mahkeme — şirket merkezi asliye ticaret (TTK 561)

Ön koşul / kapıyerleşik 66 karar

Dal: Kurucuların, yöneticilerin ve denetçilerin sorumluluğu → Dava kapısı ve usul (zamanaşımı, husumet, yetki)

Dayanak: etiket → madde metni · ⚖ → bu dayanağın geçtiği kararlar
TTK 561 ⚖TTK 4 ⚖TTK 5 ⚖e.6762 m.309⚖

Bir mesele, içtihadın tek bir hukuki soru etrafında toplanmış görünümüdür; aşağıdaki katmanlar Yargıtay 11. HD, İst. BAM 12. HD, İst. BAM 13. HD, İst. BAM 14. HD, İst. BAM 15. HD, İst. BAM 43. HD, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Yargıtay 19. HD ile Yargıtay 12. HD'nin bu soruya nasıl yaklaştığını gösterir. Hiçbiri hukuki görüş değildir — kesin değerlendirme için kararların tam metnine bakın.

Bu sayfa nasıl okunur? — terimler ve önemli uyarı

Esastan · emsal / Yan · kapı: Esastan: mahkeme işin esasına girip kural koyar → emsal değeri taşır. Yan / kapı: dava esasa girilmeden usulden (görev, süre, hukuki yarar, dava şartı) sonuçlanır → esas emsali değildir.
Yerleşik (kanonik) / aday: Yerleşik: yeterli karar sayısı + editör onayından geçmiş, oturmuş mesele (üretici terimiyle “kanonik”). Aday: az karar ya da onay bekliyor — sayıları ihtiyatla okuyun.
Eğilim (kabul / ret): İptal isteminin yıllara göre kabul (dava/istem kabul edildi) / ret (reddedildi) dağılımı. Dikkat: bu sayı davanın sonucunu sayar. Bir ret, işin esasından (iddia yerinde bulunmadı) gelebileceği gibi usulden de (ör. muhalefet şerhi eksikliği, süre aşımı, dava şartı) gelebilir. Sayı tek başına “kural şu yönde yerleşti” anlamına gelmez; yön için ilgili kararın gerekçesine bakın.
Doktriner çelişki: Dairenin aynı hukuki soruda birbiriyle bağdaşmayan ilkeler benimseyip benimsemediği — yani farklı davalarda farklı SONUÇ değil, KURALIN kendisinde tutarsızlık. “Yok — yerleşik görüş”, farklı sonuçların olgu koşullarından kaynaklandığını, kuralın tartışmasız olduğunu belirtir — farklı sonuç, tek başına çelişki değildir.
İçtihat zinciri: Meseleye bağlı kararlar; yön (iptal / ret) ve künyeyle. Her künye o kararın tam metnine gider.

Yapısal analiz

TTK 561: sorumlular aleyhinde ŞİRKETİN MERKEZİNİN BULUNDUĞU YER asliye ticaret mahkemesinde dava açılabilir. Hükmün lafzı 'açılabilir' olduğundan yetki kural olarak SEÇİMLİKtir (kesin yetki değildir) ve genel yetki kuralları saklıdır. Görev yönünden dava TTK 4 uyarınca mutlak ticari dava olup asliye ticaret mahkemesi görevlidir; görev dava şartıdır ve re'sen gözetilir.

Ölçütler

Dava şirket merkezi yer mahkemesinde mi açılmış — değilse genel yetki kuralı uygulanabilir mi
Görev asliye ticaret mahkemesinde mi (TTK 4 mutlak ticari dava)
Yetki itirazı süresinde ve usulünce ileri sürülmüş mü

Kaynak: üretici kanonik graf (meseleler.json). Hukuki görüş değildir; kesin değerlendirme için kararların tam metnine bakın.

Tanım

: sorumlular aleyhinde ŞİRKETİN MERKEZİNİN BULUNDUĞU YER asliye ticaret mahkemesinde dava açılabilir. Hükmün lafzı 'açılabilir' olduğundan yetki kural olarak SEÇİMLİKtir (kesin yetki değildir) ve genel yetki kuralları saklıdır. Görev yönünden dava TTK 4 uyarınca mutlak ticari dava olup asliye ticaret mahkemesi görevlidir; görev dava şartıdır ve re'sen gözetilir.

Değerlendirme ölçütü

Dava şirket merkezi yer mahkemesinde mi açılmış — değilse genel yetki kuralı uygulanabilir mi
Görev asliye ticaret mahkemesinde mi (TTK 4 mutlak ticari dava)
Yetki itirazı süresinde ve usulünce ileri sürülmüş mü

Eğilim

16 kabul · 2 ret (kapi).

Yıl	Kabul	Ret
2018	1	0
2019	0	1
2020	10	0
2021	0	1
2022	1	0
2024	3	0
2025	1	0

Temyiz katmanı — Yargıtay 11. HD (çok-korpus)

48 temyiz kararı · 10 onama (kesinleşme) · 30 sorumluluk kabul / kapıdan geçti · 11 sorumluluk ret / kapıda durdu · 5 araştırma istendi · 2 yön okunamadı. Aynı mesele, temyiz mercii görünümü: BAM zinciri esas (haklılık) denetimini, Yargıtay katmanı kesinleşmeyi + ülke-geneli eğilimi taşır. Kaynak: Yargitay11 (bağ dosyasında kaynak=Yargitay11).

Doktriner çelişki (SONUÇ için): yok — sonuç farkı olgu koşullarından; gerekçe öncüllerinde tartışma olabilir (bkz. tanım).

İçtihat zinciri

Kabul yönünde — 16 karar:

E.2021/2090 K.2024/1464 (2024-10-14) — Yabancı ortaklık yöneticisinin haksız fiilden sorumluluğunda uygulanacak hukuk ve faiz sınırı
E.2020/1380 K.2020/1257 (2020-11-27) — Türkiye'de yerleşim yeri olmayan davalının mutad meskeni ile yetki
E.2020/1088 K.2020/942 (2020-10-06) — Yerleşim yeri olmayan davalının mutad meskeni Türkiye ise yetki
E.2020/822 K.2020/711 (2020-09-01) — Yerleşim yeri Türkiye'de olmayan davalının mutad meskeni Türkiye'de ise HMK 9 gereği Türk mahkemesi yetkilidir
E.2020/196 K.2020/428 (2020-04-17) — Şirket yöneticisinin sorumluluğunda milletlerarası yetki - mutad mesken
E.2020/161 K.2020/427 (2020-04-17) — Milletlerarası yetki: mutad mesken esasına göre Türk mahkemesi yetkili
E.2020/278 K.2020/430 (2020-04-17) — Milletlerarası yetkide kesin yetki kuralı değildir
E.2020/158 K.2020/426 (2020-04-17) — Türkiye'de yerleşim yeri olmayan davalının mutad meskeni yetkiyi belirler
E.2020/129 K.2020/425 (2020-04-17) — Milletlerarası yetki: yerleşim yeri olmayan davalının mutad meskeni esas alınır
E.2020/345 K.2020/429 (2020-04-17) — Türkiye'de yerleşim yeri olmayan davalı için mutad mesken yetkisi
E.2020/344 K.2020/431 (2020-04-17) — Milletlerarası yetki: Türkiye'de yerleşim yeri olmayan davalının mutad meskeni esas alınır
E.2019/36 K.2022/211 (2022-02-17) — Banka yöneticilerinin sorumluluğunda zararın fazlasıyla tahsil edilmiş olması
E.2018/1430 K.2018/1028 (2018-09-07) — yetki kuralı kesin değil, seçimlik yetki kuralıdır
E.2022/1207 K.2025/1517 (2025-10-02) — Şirket alacaklısının yönetim kurulu üyelerine karşı doğrudan zarar davası
E.2022/561 K.2024/1620 (2024-11-11) ⟨istinaf-ret / esasta iptal⟩ — Şirket yöneticisinin haksız fiilinden kaynaklanan zararda uygulanacak hukuk
E.2022/384 K.2024/1465 (2024-10-14) — Yabancı unsurlu haksız fiilde uygulanacak hukuk ve şirket yöneticisinin sorumluluğu

Ret yönünde — 2 karar:

E.2019/940 K.2021/1974 (2021-12-30) ⟨istinaf-ret / esasta iptal⟩ — Şirket müdürünün sorumluluk davası heyet halinde görülmeli
E.2019/1386 K.2019/1677 (2019-12-31) — Şirket müdürü/imza yetkilisi ayrımı ve görevli mahkeme tespiti

MOTOR (mesele_motor.py) üretti; rol=MERITS (istinaf-sonucundan değil, gerekçeden). Yargıtay katmanı ham metinden CC triyajıyla etiketlendi (enum-kilitli, rol mesele TİPİNE göre: esas meselede sorumluluk kabul/ret, kapı meselesinde geçti/geçemedi); İst BAM katmanı aynı taksonomiyle etiketlendi.

Kaynak: https://6102ttk.com/mesele/sor_yetkili_gorevli_561 · KMK mesele katmanı · eğilim yalnız esastan sonuçlarla; kapı/yan ayrı okunur.