Hukuki sebep ayrımı: TTK 547 ek tasfiye mi, Geçici 7 re'sen terkin mi

Breadcrumb: Ticari Şirketler › Şirketin ihyası (ek tasfiye için yeniden tescil / re'sen terkin sonrası ihya) › Sebep, şart ve ehliyet › Hukuki sebep ayrımı: TTK 547 ek tasfiye mi, Geçici 7 re'sen terkin mi

Konu: Şirketin ihyası — ihyanın hukuki sebebinin nitelendirilmesi · Mesele: ihya_sebep_ayrimi · Nitelik: Esastan (emsal üretir) · Durum: kanonik · Dayanak: TTK m. 547, TTK Geçici m. 7

---

Ne arıyorsunuz? — pratik özet

Bir cümlede: İhya talebinin hukuki sebebi, terkinin nasıl yapıldığına göre belirlenir — olağan tasfiye sonrası ise TTK m. 547 ek tasfiye, sicil müdürlüğünce re'sen ise TTK Geçici m. 7; seçim süreyi, husumeti ve tasfiye memuru atanmasını değiştirir, ihya sonucunu değiştirmez.

Bu sayfa kime ne veriyor: - Hızlı cevap arayan: Aşağıdaki üç yollu karar akışı, elinizdeki terkinin hangi rejime girdiğini (olağan tasfiye · usulüne uygun re'sen terkin · hiçbiri) tek adımda ayırt etmenizi ve dilekçenizin hukuki sebebini buna göre kurmanızı sağlar. Ölçülen korpusun en sık hatası, dilekçede ve ilk derece kararında Geçici 7'nin gerçekte uygulanamayacağı bir olaya uygulanmasıdır. - Gerekçe arayan: Doktrin bölümleri, iki rejimin metin çıpalarını (TTK m. 547 · TTK Geçici m. 7), ayrımın üç (ikili değil) çıktısını, seçimin süre–husumet–memur–gider üzerindeki ölçülmüş sonuçlarını, sebep hatasının istinafta nasıl giderildiğini (HMK m. 353/1-b-2) ve temyiz katmanının 2023'ten bu yana kurduğu yakınsama çizgisini tanıklarıyla kurar.

İki korpus (kapsam notu): (1) İstanbul BAM 12. HD doğrudan emsali — bu meseleye bağlanan 15 karar; tamamının tam metni okunmuş, alıntılar metne karşı doğrulanmıştır; künyeler karar_id ile tıklanabilir (`717` → /karar/717/). (2) Yargıtay 11. HD temyiz katmanı — aynı meseleye konu-eşleşen 42 karar (21 onama + 2 düzelterek onama · 17 bozma · 2 diğer; yön bakımından 36 ihya lehine · 1 aleyhine · 5 belirsiz). Bu 42 künyenin tamamı ham 11. HD korpusuna (data/y11_ham.db) karşı tek tek doğrulanmış (42/42 eşleşme), öne çıkarılanların gerekçeleri tam metinden alınmıştır. Yargıtay havuzu elle-doğrulanmış gold set değil, konu-eşleşen havuzdur.

⚠️ KAPSAM UYARISI — bu mesele ORTA malzemelidir. On beş karar, kuralın uygulanış biçimini ve üç çıktısını göstermeye yeter; istatistiksel bir eğilim eğrisi kurmaya yetmez. Aşağıdaki her nicel ifade "ölçülen 15 kararın N'inde" biçimindedir. Ölçülmemiş noktalar açıkça boşluk olarak işaretlenmiştir.

---

PRATİK KILAVUZ — SEBEP ÖZ-DEĞERLENDİRMESİ

A. Karar akışı — terkin belgesinden başlayın

Ayrımı yapan şey davacının dilekçesi değil, ticaret sicilindeki terkin kaydının sebebidir. Sırayla üç soruya cevap verin.

Adım	Soru	Sonuç
1	Şirket genel kurul/ortaklar kurulu kararıyla tasfiyeye girip, tasfiye sonu beyanı tescil edilerek mi silindi?	Evet → TTK m. 547 ek tasfiye. Süre itirazı dinlenmez, husumet sicil müdürlüğü + son tasfiye memuru, memur atanır. (717, 67527, 107781, 286935)
2	Hayır ise: terkin sebebi TTK Geçici m. 7/1'de sayılan beş hâlden biri midir (559 s. KHK sermaye · münfesih olma · kooperatifin dağılması · aralıksız beş yıl genel kurul yapılamaması · bilanço tevdi edilemediği için terkin edilememe)?	Evet → TTK Geçici m. 7 rejimi. Husumet yalnız sicil müdürlüğüne; süre boyutu ayrı meselede (ihya_sure). (5385, 5679, 9632, 9924, 249478)
3	Hayır ise (ör. terkin sebebi oda kaydının silinmesi / adresin tespit edilememesi), ya da terkinden önce derdest dava/takip var mıydı?	ÜÇÜNCÜ YOL — Geçici 7 hiç uygulanmaz. Terkin, kanunda sayılmayan bir sebebe dayandığından rejim dışıdır; Geçici 7'nin hak düşürücü süresi işlemez. (91035, 98010, 101456, 135410, 139798, 170969)

Nasıl okunur: Ölçülen 15 kararın dağılımı 4 / 5 / 6'dır — yani üçüncü yol, ilk ikisinden az değil, en kalabalık gruptur. Norm katmanının ikili ayrımı bu üçüncü çıktıyı taşımamaktadır (aşağıda NORM İLE FARK, 2 nolu bulgu).

B. Sebep seçiminin ölçülmüş sonuçları

Sonuç başlığı	TTK m. 547 (olağan tasfiye)	TTK Geçici m. 7 (usulüne uygun re'sen terkin)	Geçici 7 kapsamı dışı terkin
Süre	Zamanaşımı/hak düşürücü süre yok — "TTK'nun 547.maddesinde zamanaşımı veya hak düşürücü süre öngörülmediği" (67527)	Geçici 7/15'in süre rejimi tartışılır (bkz. ihya_sure)	Süre işlemez — "davaya konu ihya talebi TTK nın geçici 7 maddesinde öngörülen hak düşürücü süreye tabii değildir" (139798; aynı yönde 135410)
Husumet	Sicil müdürlüğü + son tasfiye memuru — "ticaret sicil müdürlüğü yanında … son tasfiye memurununda hasım gösterilmesi gerekir" (717)	Yalnız sicil müdürlüğü — "davanın sadece ticaret siciline yöneltilmesi gerektiği yerleşik yargı uygulamasıdır" (9924)	Ölçülen kararlarda husumet ayrıca tartışılmamıştır — boşluk
Tasfiye memuru	TTK m. 547/2 gereği atanır (717, 67527, 107781, 249478)	2025'ten itibaren atanır (Daire uygulama değiştirdi — § 8)	Atanmaz (91035, 170969)
Yargılama gideri	Tasfiyeyi eksik bırakan tasfiye memuruna (HMK m. 326/1 — 107781, 717, 286935)	Sicil müdürlüğü yasal hasım; gider ondan alınmaz (67527, 249478)	Sicil müdürlüğüne — usulsüz işlemle davaya sebebiyet verdiğinden (98010, 101456)
İhya kapsamı	Dosya/takip ile sınırlı ihya	Dosya ile sınırlı ihya (9924, 9632)	Tam ihya mümkün (91035)

C. Dosyanızın güçlü / zayıf yönü

Sebep yönünüz GÜÇLÜ ise: Terkin kaydının sebebini sicil dosyasından belgeleyip dilekçenizde açıkça yazmışsınızdır. Ölçülen kararlarda Daire, sebebi istisnasız sicil kaydı/Ticaret Sicili Gazetesi ilanı üzerinden saptamıştır (717'de gazete tarihi ve sahifesi, 135410 ve 170969'da sicilden celbedilen terkin evrakı, 98010'da iki kez kaldırma kararı verilerek ihtar ve tebliğ evrakının getirtilmesi sağlanmıştır).

Sebep riskiniz YÜKSEK ise: (i) dilekçenizi Geçici 7'ye dayandırdınız ama şirket aslında ortaklar kurulu kararıyla tasfiyeye girip kapanmıştır (717, 67527 — ilk derece hükümleri bu nedenle kaldırıldı); (ii) sicil müdürlüğünün "Geçici 7 kapsamında terkin ettim" savunmasını denetlemeden kabul ettiniz — ölçülen 6 kararda bu savunmanın dayanağı kanunda değil, Tebliğ'de çıkmıştır (§ 3); (iii) yalnız "terkin işleminin iptalini" istediniz — 5679'da Daire, "terkin işleminin usulsüzlüğünün tesbiti ile ancak ihya kararı verilebileceğinden davacı vekilinin terkin işleminin iptaline karar verilmesinin yeterli olmayacağı" diyerek bu talebi yetersiz bulmuştur.

---

DOKTRİN ANALİZİ — İÇTİHADIN ÇERÇEVESİ

§ 1. İki metin, iki rejim — çıpalar

TTK m. 547 (yürürlükteki metin, "C) Ek tasfiye"): "(1) Tasfiyenin kapanmasından sonra ek tasfiye işlemlerinin yapılmasının zorunlu olduğu anlaşılırsa, son tasfiye memurları, yönetim kurulu üyeleri, pay sahipleri veya alacaklılar, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden, bu ek işlemler sonuçlandırılıncaya kadar, şirketin yeniden tescilini isteyebilirler. (2) Mahkeme istemin yerinde olduğuna kanaat getirirse, şirketin ek tasfiye için yeniden tesciline karar verir ve bu işlemlerini yapmaları için son tasfiye memurlarını veya yeni bir veya birkaç kişiyi tasfiye memuru olarak atayarak tescil ve ilan ettirir."

Madde bir süreklilik kurgusudur: tasfiye usulüne uygun kapanmış, ama eksik kalmıştır; ihya o eksiği tamamlamak içindir ve memur atanması hükmün parçasıdır.

TTK Geçici m. 7 (Ek: 26/6/2012-6335/38 md.) bambaşka bir kurgudur. Fıkra 1, uygulama alanını tahdidi olarak sayar: "1/7/2015 tarihine kadar aşağıdaki hâlleri tespit edilen ya da bildirilen anonim ve limited şirketler ile kooperatiflerin tasfiyeleri ve ticaret sicilinden kayıtlarının silinmesi, ilgili kanunlardaki tasfiye usulüne uyulmaksızın bu madde uyarınca yapılır" — ardından (a)–(e) bentleri gelir. Fıkra 2 bir negatif kapı koyar: "Davacı veya davalı sıfatıyla devam eden davaları bulunan şirket veya kooperatiflere bu madde hükümleri uygulanmaz." Fıkra 4/a ihtar–ilan usulünü, fıkra 11 re'sen silmeyi, fıkra 15 ise ihyayı düzenler: "Ticaret sicilinden kaydı silinen şirket veya kooperatifin alacaklıları ile hukuki menfaatleri bulunanlar haklı sebeplere dayanarak (…) mahkemeye başvurarak şirket veya kooperatifin ihyasını isteyebilir."

Üç metin özelliği bu meselenin tamamını açıklar:

1. Geçici 7 tasfiye usulünü devre dışı bırakır ("ilgili kanunlardaki tasfiye usulüne uyulmaksızın"); TTK m. 547 ise tasfiye usulünün tamamlayıcısıdır. İki rejim bu yüzden aynı olaya birlikte uygulanamaz.
2. Geçici 7 tasfiye memurundan söz etmez. Fıkra 15 yalnız "mahkemeye başvurarak … ihyasını isteyebilir" der; ne yetkili mahkemeyi (bkz. ihya_kesin_yetki) ne de memur atanmasını gösterir. § 8'deki uygulama değişikliği bu sessizliğin ürünüdür.
3. Geçici 7'nin hâlleri sayılıdır. "Aşağıdaki hâlleri tespit edilen" ibaresi, listeye girmeyen bir terkin sebebini rejim dışına atar — § 3'ün tamamı budur.

Ölçülen 15 kararın 15'i Geçici 7'yi, 11'i m. 547'yi metninde anar; ikisini birlikte tartışmayan karar yoktur. Bu, meselenin gerçekten bir nitelendirme meselesi olduğunun ölçülmüş kanıtıdır.

§ 2. Birinci ölçüt — terkin, ortaklar kurulu kararıyla mı yapıldı?

Ayrımın ilk ve en kolay ölçütü, sicil kaydında bir tasfiye kararı ve tasfiye sonu beyanı bulunup bulunmadığıdır. Ölçülen 4 kararda ilk derece mahkemesi Geçici 7'ye dayanmış, Daire sicil kaydına bakarak sebebi düzeltmiştir.

717 bu grubun en açık tanığıdır. Daire, gazete kaydını tarih tarih okur: "şirketin 04/12/2009 tarihinde tasfiyeye girdiği, tasfiye kararının 08/12/2009 tarihinde tescil edildiği, 29/03/2013 tarihli 3 sayılı ortaklar kurulu kararıyla tasfiyenin sonlandırılmasına, tasfiye memurunun ibrasına karar alınıp … şirketin 08/04/2013 tarihinde sicil kaydı terkin edildiği anlaşılmaktadır." Sonuç cümlesi kalıplaşmıştır:

"TTK'nın 547. maddesi gereğince ek tasfiye işlemlerinin yapılmasının zorunlu olduğu, şirketin olağan tasfiye süreci sonunda sicilden terkin edildiği, buna rağmen ilk derece mahkemesince somut olayda uygulama yeri olmayan TTK nın geçici 7.maddesi uyarınca terkin edildiğinin kabulü doğru olmamıştır." — 717 (aynı kalıp 67527'de birebir tekrarlanır)

107781'de aynı denetim ters yönden yapılır: ilk derece kararı "şirketin 31/12/2018 tarihinde TTK.nın geçici 7.madde uyarınca sicilden re'sen terkin işleminin yapıldığı" demişken Daire, "İlk derece mahkemesince şirketin sicilden terkini TTK geçici 7.madde uyarınca yapılmadığı halde bu yönde gerekçe yazılması … yerinde görülmemiş" diyerek hükmü kaldırmıştır.

286935 ölçütün pratik değerini gösterir: davacı da davalı tasfiye memuru da terkinin Geçici 7 uyarınca yapıldığını söylemiştir; Daire "şirketin geçici 7 madde uyarınca terkin edildiği belirtilmiş ise de şirketin tasfiye kararı alarak olağan tasfiye süreci sonucu terkin edildiği anlaşılmakla davanın tasfiye memuruna da yöneltilmesi gerektiği" sonucuna varmıştır. Tarafların ortak nitelendirmesi Daireyi bağlamamaktadır.

Ölçülen sonuç: Bu grupta ayrım, hukuki bir yorum tartışmasından değil, sicil kaydının okunmasından çıkmaktadır. Dördünde de ölçüt aynıdır: tasfiye kararı + tasfiye sonu beyanı tescili varsa, rejim m. 547'dir.

§ 3. Üçüncü yol — terkin Geçici 7 kapsamında değilse rejim hiç uygulanmaz

Ölçülen 15 kararın 6'sı (91035, 98010, 101456, 135410, 139798, 170969) ne birinci ne ikinci seçeneğe girer. Bu kararlarda terkin sebebi, sicil müdürlüğünün beyanına göre "oda kaydının silinmesi" ya da "adresin tespit edilememesi"dir. Daire, bu sebebin kanunda değil bir Tebliğde yer aldığını saptar.

Kararların kendi lafzıyla:

"'Münfesih olmasına veya sayılmasına rağmen tasfiye edilmemiş Anonim ve Limited Şirketler ile Kooperatiflerin Tasfiyelerine ve Ticaret Sicili Kayıtlarının Silinmesine İlişkin' Tebliğ'in 1. maddesinin 'd' bendi … ifadesi ile kanunda olmayan bir hali tebliğ ile düzenlemiştir." — 135410, 139798, 170969, 91035 (dördünde aynı cümle; 98010 ve 101456'da "geçici 7. madde kapsamında olmayan bir hali" biçiminde)

Buradan çıkarılan kural üç adımlıdır ve 91035'te en tam hâliyle formüle edilmiştir:

"Bu madde belirtilen sınırlı hallere mühhasıran özel bir tasfiye yöntemi getirilmiştir. Bu nedenle tadadi nitelikteki (numerus clausus) bu haller dışındaki durumlarda geçici 7. Maddeye göre değil TTK veya ilgili kanunlardaki tasfiye usulüne uygun tasfiye yapılacaktır. Maddenin geçici ve istisnai oluşu göz önüne alındığında anılan maddeki sayılan hallerin sınırlı sayıldığı ve genişletilmeye tabi tutulamayacağı veya genişletici yorumda bulunulamayacağı açıktır. İkincil düzenlemeler dayandıkları kanun maddelerine aykırı olamaz ve çelişen hallerde ikincil düzenleme hükümleri dikkate alınmaz ve kanun hükümleri uygulanır."

135410 aynı düşünceyi tek cümlede toplar: "Kanunun istisnai tasfiye usulüne tabi olacağını belirtmediği bir hal ikincil bir düzenleme ile geçici 7. madde kapsamına alınamaz."

Bu tespitin dört ölçülmüş sonucu vardır:

1. Hak düşürücü süre işlemez. 135410'da ilk derece davayı beş yıllık süreden reddetmiş, Daire "hak düşürücü süre uygulanamayacağı gözetilmeksizin davanın reddine karar verilmesi yerinde görülmemiş" diyerek kaldırmıştır. 139798 aynı sonuca varır: "Davadışı şirket geçici 7.madde kapsamı dışında olup davaya konu ihya talebi TTK nın geçici 7 maddesinde öngörülen hak düşürücü süreye tabii değildir."
2. Yargılama gideri sicil müdürlüğüne yüklenir. 101456: "Yasada olmayan bir sebeble terkin işlemi yapıldığı anlaşılmakla şirketin ihyasına, tasfiye memuru atanmamasında, davacı lehine yargı giderine takdir edilmesinde sonucu itibariyle bir isabetsizlik yoktur." Ayrıntı için bkz. ihya_sicil_mud_gider.
3. Tasfiye memuru atanmaz. 170969'da Daire, ilk derecenin "tasfiye memurunun davada taraf gösterilmediği" gerekçesini yanlış bulup sonucu koruyarak gerekçeyi değiştirmiştir: "terkin işleminin usulune uygun olmadığı ve ihyasına karar verilen şirketin tasfiyeye tabi tutulmasına gerek bulunmadığı gibi tasfiye memuru atanmasına da gerek olmadığı."
4. İhya sınırlı değil, tam olabilir. 91035: "şirketin terkin sebebinin kanunda düzenlenmeyen bir hal olan 'adresin tesbit edilememesi' olduğuna göre tasfiye memuru atanmasına gerek bulunmadığı … terkin tarihi itibariyle başkaca münfesihlik hali bulunmadığı anlaşıldığından tam ihya kararı verilmiştir."

Metin çıpası — örtük. Bu altı kararın hiçbiri bir "normlar hiyerarşisi" maddesi anmaz; ilke, Geçici 7/1'in "aşağıdaki hâlleri" lafzından ve maddenin istisnai niteliğinden türetilmiştir. Kararların dayandığı 5174 sayılı Kanun m. 10 ve ilgili Tebliğ hükmü, bu makalede kaynağından doğrulanmamıştır (arguman get_article kapsamında 5174 sayılı Kanun yoktur); bu nedenle yalnız kararların aktardığı hâliyle, alıntı olarak verilmiştir — bkz. Kaynakça § A sonundaki not.

§ 4. Negatif kapı — Geçici 7/2: derdest davası olan şirkete bu madde uygulanmaz

Geçici m. 7/2 açık bir uygulama yasağı koyar. Ölçülen kararlarda bu fıkra, terkinin rejim dışına düşmesinin ikinci sebebidir.

• 139798 — "Terkinden evvel başlatılan icra takibi var iken TTK'nın geçici 7/2. maddesine göre, davacı veya davalı sıfatıyla devam eden davaları bulunan şirket veya kooperatiflere bu madde hükümleri uygulanmaz."
• 91035 — "Şirket hakkında terkin tarihi itibariyle derdest dava ve icra takibi bulunduğu anlaşılmakla şirketin geçici 7.madde kapsamında olduğu belirlenmektedir." ⚠️ Bu cümle metinde olumlu kurulmuştur; kararın devamı ve hükmü ("geçici 7.madde uygulanması mümkün olmaması nedeniyle … tam ihya kararı verilmiştir") fıkranın dışlayıcı anlamda uygulandığını gösterir. Cümle, kararın kendi içinde bir yazım tutarsızlığıdır; makalede sonuç fıkrası esas alınmıştır.
• 5679 — davacı bu fıkrayı doğrudan dava sebebi yapmıştır: "bir şirketin geçici 7.madde kapsamında terkin edilebilmesi için hukuki bir ihtilafının olmaması gerektiği 2.fıkrada açıkça ifade edildiğini"; Daire fıkrayı metninden aktarmış, fakat somut olayda ihyanın zaten verilmiş olması nedeniyle terkin iptali talebini yetersiz bulmuştur.

Boşluk: Terkin anında sicil müdürlüğünün derdest davadan haberdar olup olmamasının fıkra 2'nin uygulanmasını etkileyip etkilemediği ölçülen 15 kararda çözülmemiştir. 91035'te davalı müdürlük "derdest davadan haberdar olduğuna dair delil sunulmadığını" savunmuş, Daire bu savunmayı ayrıca tartışmamıştır.

§ 5. Sebep hatası neyi değiştirir — ölçülmüş dört sonuç

Ayrım "akademik" değildir; ölçülen korpusta dört somut sonuca bağlanır.

(1) Süre. m. 547'de süre yoktur (67527); Geçici 7'nin süre rejimi ise ayrı meselenin konusudur (ihya_sure) ve rejim dışı terkinde hiç işlemez (135410, 139798). Yani sebebin yanlış seçilmesi, süresinde açılmış bir davanın süreden reddine yol açabilmektedir — 135410 tam olarak bu hatanın düzeltilmesidir.

(2) Husumet. 717, m. 547 rejiminin husumet kuralını verir: "İhya davalarında işlemi yapan ticaret sicil müdürlüğü yasal hasım olup, ticaret sicil müdürlüğü yanında tasfiye işlemlerini eksik bıraktığı ileri sürülen şirketin son tasfiye memurununda hasım gösterilmesi gerekir. İlgili şirket ticaret sicilden terkin edilmekle tüzel kişiliği sona erdiğinden ihya davalarında şirketin hasım gösterilmesine gerek bulunmamaktadır." Geçici 7 rejiminde ise 9924 tersini kurar: "TTK'nın geçici 7 maddesi uyarınca ticaret sicilininden terkin edilen şirketler bakımından açılacak ihya davalarında davanın sadece ticaret siciline yöneltilmesi gerektiği yerleşik yargı uygulamasıdır. Aksi yönde bir karar verilmemiş, şirket ortaklarına dava yöneltildiğinde pasif husumet yokluğundan ret kararı verilmektedir." Ayrıntı: ihya_husumet.

İnce ayrım: 5385 ve 9632'de tasfiye memuru olarak atanan kişi, davalı sıfatı olmasa da "ilgili" sıfatıyla istinaf başvurusunda bulunmuş ve başvurusu esastan incelenmiştir ("re'sen terkin nedeniyle ihya davalarında tasfiye memurunun davalı sıfatı olmasa da kararda ilgili sıfatı bulunan tasfiye memuru …" — 9632). Husumetin düşmemesi, kanun yoluna başvuru sıfatını ortadan kaldırmamaktadır.

(3) Tasfiye memuru. Ölçülen ayrım en görünür sonucunu burada verir; § 8'de ayrıca işlenmiştir.

(4) Yargılama gideri. m. 547 rejiminde gider, tasfiyeyi eksik bırakan tasfiye memuruna yüklenir — 107781: "Tasfiye sürecinde tasfiyenin eksiksiz yapılmasından tasfiye memuru sorumludur. Buna göre dava da haksız çıkan davalı tasfiye memuru aleyhine yargılama giderine hükmetmek gerekmektedir. Davalılardan ticaret sicili ise yasal hasım konumunda olduğundan sicil aleyhine yargı giderine hükmedilemeyecektir." Rejim dışı terkinde ise gider sicil müdürlüğüne döner (98010, 101456). Ayrıntı: ihya_sicil_mud_gider, ihya_tasfiye_memuru_sorumlulugu.

§ 6. Sebep hatası bir kaldırma sebebidir — ama yeniden yargılama gerektirmez

Meselenin kural önermesi budur ve ölçülen korpusta kalıplaşmış bir cümleyle uygulanır:

"TTK geçici madde 7 kapsamında yapılan bir terkin işlemi sözkonusu olmadığı halde bu gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmesi doğru değil ise de bu husus yeniden yargılama gerektirmediğinden … istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılarak yeniden karar verilmesine, kararın kesinleşen kısımları aynen tekrar edilerek davanın kabulüne …" — 717 ve 67527 (birebir aynı kalıp)

Aynı formül 107781 ("belirtilen hususlar yeniden yargılama gerektirmediğinden, kararın kaldırılmasına"), 9924 ("yapılan hata/eksiklik yeniden yargılama gerektirmediğinden yeniden karar verilerek") ve 139798 ("dosyada yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir husus bulunmadığından") ile birlikte 5 kararda geçer.

Metin çıpası — HMK m. 353/1-b-2. Bendin yürürlükteki metni bu tekniği birebir karşılar: bölge adliye mahkemesi, "Yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esas hakkında" duruşma yapmadan karar verir. Sebep hatası tam olarak "gerekçede hata"dır.

Ölçülen 15 kararın 11'i bu bende dayanarak hükmü kaldırıp yeniden hüküm kurmuştur (717, 9924, 67527, 91035, 98010, 101456, 107781, 135410, 139798, 170969, 249478); 4'ünde ise sebep tartışması bir kaldırma sebebi üretmemiş, başvuru HMK m. 353/1-b-1 uyarınca esastan reddedilmiştir (5385, 5679, 9632, 286935; 107781'de davalının başvurusu b-1, davacınınki b-2 ile sonuçlanmıştır).

98010 bu tekniğin en saf hâlidir; Daire sonucu değil yalnız gerekçeyi değiştirdiğini açıkça yazar: "hükümde sonuç itibariyle bir hata bulunmamakta ise de hükmün gerekçesi değiştirildiğinden, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne hükmün gerekçesi bakımından kaldırılmasına yeniden hüküm verilmesine davanın kabulüne karar verilmiştir." Aynı yaklaşım 101456 ("gerekçe bakımından hükmün kaldırılması gerektiğinden") ve 170969'da ("hükmün gerekçesi doğru olmamıştır. Ancak; hükmün gerekçesi düzeltildiğinden bu husus HMK 353(1)b-2 gereği yeniden hüküm verilmesini gerektirdiğinden") tekrarlanır.

Norm bloğunun dayanak alanı boştur. Ölçülen çıpa HMK m. 353/1-b-2'dir ve kararlar bendi numarasıyla anmaktadır (aşağıda NORM İLE FARK, 1 nolu bulgu).

Sınır — re'sen gözetim. İstinaf incelemesi kural olarak dilekçedeki sebeplerle sınırlıdır (HMK m. 355: "İnceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Ancak, bölge adliye mahkemesi kamu düzenine aykırılık gördüğü takdirde bunu resen gözetir."). Ölçülen 15 kararın hiçbirinde Daire sebep hatasını "re'sen" nitelemesiyle ele almamıştır — sebep her seferinde ya bir istinaf sebebinden ya da hükmün kaldırılması sırasındaki yeniden hüküm kurma yetkisinden doğmuştur. Buna karşılık temyiz katmanında re'sen gözetim ölçülmüştür (§ 7'de 11. HD E.2025/1498, K.2025/2483: "açıklanan hususlar Dairemizce resen gözetilmesi gerektiğinden kararın resen bozulmasına"). Bu, iki merci arasında ölçülmüş bir teknik farkıdır; hangisinin doğru olduğu bu korpustan çıkarılamaz (boşluk).

§ 7. Temyiz katmanı — 2023'ten sonra bir yakınsama çizgisi

Konu-eşleşen 42 temyiz kararı, istinaf çizgisini doğrulamakla kalmaz, ayrımı yeniden çerçeveler.

(a) Sebebin araştırılması bir bozma sebebidir. En eski çapa 11. HD E.2018/213, K.2018/1038 (13.02.2018, bozma): sicil müdürlüğünün yazılarında şirketin hem 1998'de münfesih sayıldığı hem de Geçici 7'ye göre re'sen terk edildiği bildirilmiştir; Daire bunu "çelişkili bilgiler" sayar ve şu ölçütü koyar:

"Bu durumda ihyası talep edilen şirketin sicilden terkin edilip edilmediği, terkin edildiyse tasfiye işlemlerinin yapılıp yapılmadığı, terkinin hangi yasal sebebe dayandırıldığı hususları araştırılmadan eksik incelemeyle yazılı gerekçelerle karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir."

Aynı karar, ayrımın husumet sonucunu da kural cümlesi hâline getirir: "ihyası istenen şirketin tasfiyesinin TTK'nin geçici 7. maddesi hükümlerine göre yapılması halinde Ticaret Sicil Müdürlüklerine, TTK'nin 529 ve devamı maddelerince yapılması halinde ise Ticaret Sicil Müdürlüğünün yanında tasfiye memuruna da husumet yöneltilmesi gerekmektedir."

(b) Sebep hatası, Yargıtay katmanında bozma sonucunu doğurur. İstinaf mercii sebep hatasını kendi düzelttiği hâlde (§ 6), aynı hatayı temyiz mercii bozma ile karşılamaktadır — 11. HD E.2022/2124, K.2023/5347 (26.09.2023, bozma):

"Bölge Adliye Mahkemesince ihyası talep edilen şirketin 6102 sayılı Kanun'un 547 nci maddesine göre terkin edildiği gözetilmeksizin 6102 sayılı Kanun'un geçici 7 nci maddesine göre terkin edildiği şeklinde yanılgılı değerlendirme ve hatalı gerekçe ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir."

Aynı dosyanın bozmadan sonraki hâli (E.2024/3458, K.2024/5223, 26.06.2024) onanmıştır. Buna karşılık istinaf mercii sebebi kendisi düzeltmişse temyiz katmanı bunu isabetli bulmaktadır: E.2024/3261, K.2024/4951 (12.06.2024, onama) — bölge adliye mahkemesi "İlk Derece Mahkemesi gerekçesi doğru değilse de … sonucu itibariyle usul ve yasaya uygun kararın gerekçesinin bu şekilde düzeltilmesine" karar vermiş, Yargıtay bu kararı onamıştır. Ölçülen ayrım şudur: düzeltilmiş sebep hatası onama, düzeltilmemiş sebep hatası bozma sonucunu doğurur.

(c) Yakınsama — Geçici 7/15'teki "ihya", 547 anlamında ek tasfiyedir. 2023 Eylül'ünden itibaren temyiz katmanı bir kural cümlesi kurmuştur; ölçülen 42 kararın 13'ünün metninde bu formül geçer:

"Kanun koyucu, 6102 sayılı Kanun'un geçici 7 nci maddesinin on beşinci fıkrasında 'ihya' terimini kullanmakla birlikte, hüküm aynı Kanun'un 547 nci maddesine paralel 'ek tasfiye' niteliğindedir. 6102 sayılı Kanun'un geçici 7 nci maddesi, ihyaya (ek tasfiyeye) karar verilmesi durumunda tasfiye memuru atanması yönünde bir hüküm içermemekle birlikte aynı Kanun'un 547 nci maddesinde olduğu gibi mahkemece sınırlı olarak ihyaya karar verilmeli ve aynı zamanda tasfiye memuru da atanmalıdır." — 11. HD E.2023/4718, K.2023/5260 (25.09.2023, bozma); aynı gün E.2023/4063, K.2023/5283; sonraki halkalar arasında E.2023/6827, K.2024/8283 (26.11.2024).

(d) Yakınsamanın SINIRI — kim istiyor? Formül sınırsız değildir. Ölçülen 42 kararın 9'unda cümle şu kayıtla kurulur: "terkin edilen şirketin ortakları veya yetkilisi dışında üçüncü kişiler tarafından 6102 sayılı Kanun'un geçici 7 nci maddesinin onbeşinci fıkrasına istinaden açılan ihya davaları, 6102 sayılı Kanun'un 547 nci maddesinde düzenlenen ek tasfiye niteliğinde olup …" (11. HD E.2023/6897, K.2024/98; E.2024/497, K.2024/729; E.2024/549, K.2024/1317; E.2024/1003, K.2024/1841; E.2024/1612, K.2024/2410; E.2024/1565, K.2024/2662; E.2024/1988, K.2024/2971; E.2024/2947, K.2024/4691; E.2024/4730, K.2024/6829).

Yani ölçülen çizgiye göre ayrım artık yalnız "terkin nasıl yapıldı" sorusuna değil, "kim, hangi amaçla istiyor" sorusuna da bağlıdır: üçüncü kişi/alacaklı istiyorsa sonuç ek tasfiyedir; şirketin kendi ortağı/yetkilisi usulsüz terkin iddiasıyla istiyorsa sonuç terkin işleminin iptali niteliğinde tam ihyadır.

(e) Haritanın tamamı — tek kararda. 11. HD E.2025/1498, K.2025/2483 (16.04.2025, re'sen bozma) bu meselenin ölçülen en kapsamlı temyiz çapasıdır ve üç kademeyi ayrı ayrı kurar:

• "hukuka aykırı terkin işlemi nedeniyle TTK'nın Geçici 7. maddesinin onbeşinci fıkrasına dayalı olarak açılan dava sonrasında verilecek ihya kararı, TTK'nın 547. maddesi anlamında ek tasfiye olarak nitelendirilemez. Zira … amaç, eksik kalmış tasfiye işlemlerinin tamamlanarak şirketin tekrar ticaret sicilinden silinmesinden ziyade hukuka aykırı terkin işleminin iptaliyle şirketin usulsüz terkin öncesindeki hukuki statüsüne kavuşturulmasıdır."
• "haklı sebepleri bulunan alacaklının amacına TTK'nın 547. maddesinde düzenlenen 'ek tasfiye' ile ulaşması mümkün değilse o zaman TTK'nın Geçici 7. maddesi kapsamında terkin işleminin hukuka uygun olarak yapılıp yapılmadığının incelenmesi gerekir."
• "davacı Geçici 7. madde gereğince yapılan işlemin usulsüz olduğunu ileri sürerek şirketin ihyasını talep etse de dava açmadaki amacına 547. madde gereğince verilecek ek tasfiye ile ulaşabilecekse … terkin işleminin iptaline karar verilmesinde hukuki yararı bulunmamaktadır."

Karar ayrıca "TTK'nın Geçici 7. maddesi gereğince yapılan işlemlerin kamu düzeniyle ilgili olmadığı" tespitini yapar — bu, ihya davasında re'sen denetimin sınırını çizen ölçülmüş bir cümledir. (Not: bu kararın gerekçesinde iki akademik kaynağa atıf yapılmaktadır. Söz konusu atıflar kararın kendi metnindedir; bu makale onları bağımsız olarak doğrulamamış ve doktrin kaynağı olarak kullanmamıştır — bkz. Kaynakça giriş cümlesi.)

(f) Ters yön — 2019'daki çizgi. Yakınsama yeni bir çizgidir; öncesinde tam tersi ölçülmüştür. 11. HD E.2019/1992, K.2019/4024 (22.05.2019, düzelterek onama), Geçici 7 terkininde m. 547'ye dayanılmasını hata saymıştır: "Bu durumda geçici 7. maddesi uyarınca şirketin ihyasına karar vermekle yetinilmesi gerekirken, ayrıca tasfiye memuru atanması doğru görülmemiş" — ve hüküm fıkrasından m. 547 ibaresi çıkarılmıştır. Ölçülen 42 kararlık havuzda 2016–2019 aralığı 12, 2023–2025 aralığı 30 karar taşımaktadır; ters yönlü tek tanık bu 2019 kararıdır ve sonraki çizgiyle çelişmektedir. Bu, "içtihat değişti" demek için yeterli bir ölçüm değildir, ancak zaman içindeki yön farkı kayda geçirilmiştir.

§ 8. 2025 dönüşü — İstanbul BAM 12. HD tasfiye memuru uygulamasından döndü

Temyiz katmanındaki yakınsama, ölçülen istinaf korpusuna tarihi belli bir uygulama değişikliği olarak yansımıştır. Ölçülen 15 kararın 4'ü (9632 — 06.02.2025, 9924 — 20.02.2025, 5679 — 26.05.2025, 5385 — 05.06.2025) şu beyanı taşır:

"TTK nın geçici 7.madde kapsamında terkin edilen münfesih halde olmayan şirketler bakımından ihya kararı ile birlikte tasfiye memuru atanmasına gerek olmadığı yolunda bir uygulama var iken; Yargıtay HGK ve 11.HD nin … sınırlı ihyasına karar verilen şirketlere tasfiye memuru atanmasının kanunun amacına uygun olacağı yönünde bozma kararları verilmiştir. … Anılan kararlar nedeniyle Dairemizce de sınırlı olarak ihya edilen şirketlere tasfiye memuru atanması kanunun amacına uygun olacağından tasfiye memuru atanması gerekmediği yolundaki mevcut uygulamadan dönülmüştür."

Dört kararın dördü de dönüşün dayanağı olarak aynı iki ilamı birebir aktararak anar: Yargıtay HGK'nın 24.01.2024 tarihli 2023/11-338 E., 2024/3 K. sayılı ilamı ile Yargıtay 11. HD'nin 22.03.2022 tarihli 2020/8099 E., 2022/2190 K. sayılı ilamı. Aktarılan cümle şudur:

"Davacı, taraf teşkili ve alacağının tahsili amacına 6102 sayılı Kanun'un 547. maddesi gereğince ek tasfiye kararı ile de ulaşabileceği, o hâlde bölge adliye mahkemesince dava konusu şirketin 6102 sayılı Kanun'un 547. maddesi gereğince dosya kapsamı ile sınırlı olmak üzere ek tasfiyesine karar verilmesi ve tasfiye işlemlerinin yapılması için bir tasfiye memuru atanması gerekirken, … terkin işleminin hukuka uygun olmadığından bahisle terkin işleminin iptali niteliğindeki şirketin ihyasına karar verilmesi doğru olmamıştır."

Anılan 11. HD 2020/8099 E., 2022/2190 K. ilamı ham 11. HD korpusunda doğrulanmıştır (22.03.2022). İlamın kendisi oyçokluğuyla verilmiştir ve muhalefet şerhi tam olarak bu meselenin karşı görüşünü tutar: "İhyası istenen şirket TTK 547. maddesi uyarınca değil TTK Geçici 7. Maddesi uyarınca re'sen terkin edilmiştir. Geçici 7. Madde ise ihya kararının ilan edileceğine ilişkin herhangi bir hüküm içermemektedir. … uyuşmazlığa Geçici 7. Madde hükümlerini uygulamak ve bu bağlamda bu dosyaya hasren tasfiye memuru atamak da mümkün değildir." Ayrımın gerekçe öncüllerinde gerçek bir tartışma bulunduğunun ölçülmüş kanıtı budur. (HGK 2023/11-338 E., 2024/3 K. ilamı bu pakette ayrıca doğrulanmamıştır; yalnız dört BAM kararının metninde geçtiği hâliyle anılmaktadır.)

Erken haber. Dönüş 2025'te ilan edilmiş olsa da, ölçülen korpusta aynı sonuca 2019'da varılmış bir karar vardır: 249478'de terkin Geçici 7 uyarınca yapılmıştır, buna rağmen Daire "Somut olayda her ne kadar TTK geçici 7.madde uyarınca yapılmış bir terkin var ise de, davacının esasen şirketin ihyasını malvarlığını tasfiye etmek ve hisse devirlerinin gerçekleşmesi amacıyla sınırlı olarak istediğinden … işlemlerin tamamlanması için tasfiye memuru atanması gerekmektedir. İhyasına karar verilen şirkete TTK 547.madde uyarınca tasfiye memuru atanmadığı anlaşılmakla" diyerek m. 547'yi uygulamıştır. Ölçüt orada da amaçtır: talep tasfiye işlemleriyle sınırlıysa rejim m. 547'dir.

§ 9. Eğilim — "15 lehine · 0 aleyhine" ne ölçüyor, ne ölçmüyor

Meselenin ölçüm kaydı 15 lehine · 0 aleyhine (2019: 1, 2020: 1, 2021: 1, 2022: 5, 2023: 1, 2025: 6) göstermektedir. Bu tablo, sebep nitelendirmesinin kabul edildiğini göstermez.

Ölçtüğü şey, kararların ihya sonucudur: 15 kararın 15'inde şirketin ihyasına karar verilmiştir. Oysa mesele ihyanın verilip verilmeyeceği değil, hangi sebeple verileceğidir. Bu iki ölçünün ayrıştığı yer nettir: ölçülen 15 kararın 11'inde ilk derece hükmü kaldırılmıştır — yani başvuran, sebep noktasında haklı çıkmıştır; yalnız 4'ünde başvuru esastan reddedilmiştir (5385, 5679, 9632, 286935).

Ölçülen doğru önerme şudur: on beş kararın hiçbirinde ihya talebi sebep tartışması nedeniyle reddedilmemiş; buna karşılık on birinde hüküm sebep/gerekçe nedeniyle kaldırılmıştır. Bir nitelendirme meselesinde "lehine/aleyhine" etiketi, kuralın kabulünü değil talebin akıbetini ölçer (aşağıda NORM İLE FARK, 5 nolu bulgu).

Kesinlik ve oybirliği (hüküm fıkralarından ölçüldü): 15 kararın 15'i HMK m. 362/1-ç uyarınca kesindir ve 15'i oybirliğiyle verilmiştir. Bu, meselede İstanbul BAM 12. HD içinde ölçülmüş bir görüş ayrılığı bulunmadığını gösterir; tartışma, § 8'de görüldüğü gibi temyiz katmanındadır.

Ölçülmüş bir merci farkı: Konu-eşleşen 42 temyiz kararının hiçbiri İstanbul BAM 12. HD'den gelmemektedir (havuzda Ankara BAM 21. HD 15, Sakarya BAM 7. HD 3, İstanbul BAM 13. HD 3, İstanbul BAM 14. HD 2, Antalya BAM 11. HD 2 ve doğrudan ilk derece mahkemesi kararları vardır). İstanbul BAM 12. HD ihya işini çekişmesiz yargı sayıp kararlarını kesin verdiğinden (249478, 135410, 9924'te Yargıtay HGK'nın 13.12.2018 tarihli 2017/11-2924 E., 2018/1935 K. ilamına dayanılarak açıklanmıştır), bu Dairenin çizgisi temyiz denetimine girmemektedir. Ölçülen iki korpus arasındaki fark (§ 6 vs § 7-b) kısmen bununla açıklanabilir; ancak bu bir hipotezdir, korpustan doğrulanmamıştır (boşluk).

---

KAYNAKÇA / ATIF

Yöntem: İçtihat çapaları künye + korpus karar_id ile verilir (backtick içindeki karar_id'ler /karar/<id>/ adresine tıklanabilir). İstanbul BAM 12. HD çapalarının tamamının tam metni okunmuş, alıntılar metne karşı doğrulanmıştır. Yargıtay 11. HD künyelerinin 42'si de ham 11. HD korpusuna karşı tek tek doğrulanmış (42/42), öne çıkarılan gerekçeler tam metinden alınmıştır. TTK maddeleri yürürlükteki yerel kanun ağacından (6102_turk_ticaret_kanunu_yururlukteki.json, fıkra numaralı), TTK dışı maddeler arguman get_article ile teyit edilmiştir; doğrudan alıntı tırnak içindedir. Bu mesele içtihat-birincil işlenmiştir; akademik doktrin atfı yapılmamıştır.

A. Mevzuat çıpası

Madde	Kaynak	İçerik	Rolü
TTK m. 547/1-2	yerel ağaç	Ek tasfiye: merkez ATM'den yeniden tescil (f. 1); mahkeme yeniden tescile karar verir ve tasfiye memuru atar (f. 2).	Birinci seçeneğin çekirdeği. 11 kararda anılır.
TTK Geçici m. 7/1 (a–e)	yerel ağaç	"1/7/2015 tarihine kadar aşağıdaki hâlleri tespit edilen ya da bildirilen … şirketlerin tasfiyeleri … ilgili kanunlardaki tasfiye usulüne uyulmaksızın bu madde uyarınca yapılır."	İkinci seçeneğin çekirdeği + tahdidi liste (§ 3'ün dayanağı).
TTK Geçici m. 7/2	yerel ağaç	"Davacı veya davalı sıfatıyla devam eden davaları bulunan şirket veya kooperatiflere bu madde hükümleri uygulanmaz."	Negatif kapı (§ 4).
TTK Geçici m. 7/4-a	yerel ağaç	Terkin öncesi ihtar + Ticaret Sicili Gazetesi ilanı; ilan, ihtarın ulaşmadığı hâllerde otuzuncu günün akşamı tebligat yerine geçer.	Usul denetimi; ayrıntı ihya_resen_terkin_usulu.
TTK Geçici m. 7/11	yerel ağaç	İhtar ve ilana rağmen cevap vermeyen/ tasfiye memuru bildirmeyen şirketin unvanı re'sen silinir.	Re'sen terkinin dayanağı.
TTK Geçici m. 7/15	yerel ağaç	"Ticaret sicilinden kaydı silinen şirket veya kooperatifin alacaklıları ile hukuki menfaatleri bulunanlar haklı sebeplere dayanarak (…) mahkemeye başvurarak şirket veya kooperatifin ihyasını isteyebilir."	İhya cümlesi. ⚠️ Güncellik: yürürlükteki metinde süre ibaresi çıkarılmış durumdadır (metindeki "(…)"); süre boyutu için bkz. ihya_sure.
TTK m. 643	yerel ağaç	"Tasfiye usulü ile tasfiyede şirket organlarının yetkileri hakkında anonim şirketlere ilişkin hükümler uygulanır."	Limited şirket köprüsü — örtük çıpa. Ölçülen 15 kararın çoğunluğu limited şirkete ilişkindir; m. 643 kararların hiçbirinde anılmaz.
TTK m. 541/3	yerel ağaç	"Şirketin, henüz muaccel olmayan veya hakkında uyuşmazlık bulunan borçlarını karşılayacak tutarda para notere depo edilir…"	286935'te olağan tasfiyenin eksikliğinin ölçütü.
TTK m. 545/1	yerel ağaç	Tasfiyenin sona ermesi üzerine unvanın sicilden silinmesi tasfiye memurları tarafından istenir.	Olağan tasfiye ile re'sen terkin arasındaki usul farkının kaynağı (9924'te taraf beyanında).
TTK m. 1521	yerel ağaç	Ticaret şirketlerinde ortakların/pay sahiplerinin şirketle veya tasfiye memurlarına karşı açacağı davalarda basit yargılama usulü.	9924, 135410, 249478'de çekişmesiz yargı nitelemesinin dayanağı.
TTK m. 32	yerel ağaç	Sicil müdürünün inceleme görevi.	Sicil müdürlüğü savunmalarının dayanağı (10 kararda taraf beyanında).
HMK m. 353/1-b-2	get_article	"Yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esas hakkında"	Kural bloğunun eksik çıpası (§ 6). 11 kararda uygulanır.
HMK m. 353/1-b-1	get_article	"İncelenen mahkeme kararının usul veya esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığı takdirde başvurunun esastan reddine"	4 kararda (5385, 5679, 9632, 286935).
HMK m. 355	get_article	"İnceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Ancak, bölge adliye mahkemesi kamu düzenine aykırılık gördüğü takdirde bunu resen gözetir."	§ 6'daki re'sen sınırı — örtük çıpa, kararlarda anılmaz.
HMK m. 362/1-ç	get_article	Çekişmesiz yargı işlerinde verilen BAM kararları temyiz edilemez.	15/15 kararın kesinlik kaydı.
HMK m. 326/1	(kararlarda aktarıldığı hâliyle)	Yargılama giderleri davada haksız çıkan taraftan alınır.	107781'de giderin tasfiye memuruna yükletilmesi.

⚠️ Doğrulanmamış çıpa notu: § 3'te anılan 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu m. 10/3 ile "Münfesih Olmasına veya Sayılmasına Rağmen Tasfiye Edilmemiş Anonim ve Limited Şirketler ile Kooperatiflerin Tasfiyelerine ve Ticaret Sicili Kayıtlarının Silinmesine İlişkin Tebliğ" m. 1/d, kullanılan mevzuat kaynağının kapsamında bulunmamaktadır ve bu makalede kaynağından doğrulanmamıştır; yalnız kararların aktardığı hâliyle alıntılanmıştır. Kararlar arasında bir de künye farkı vardır: 91035 Tebliğ'in atfını "5174 sayılı kanunun 10. ve 322'nci maddelerine", 98010, 101456, 135410, 170969 ise "10 ve 32. maddelerine" biçiminde aktarır. Hangisinin doğru olduğu bu pakette ölçülmemiştir (boşluk).

B. İçtihat kütüğü — İstanbul BAM 12. HD (15 karar; tamamının tam metni okundu)

Grup A — Sebep m. 547'dir; ilk derecenin Geçici 7 nitelendirmesi düzeltildi (4 karar):

karar_id	Künye	Tarih	Ne yapıldı
717	E.2025/1454, K.2025/1563	08.10.2025	Gazete kaydından olağan tasfiye saptandı; "uygulama yeri olmayan TTK nın geçici 7.maddesi" gerekçesi kaldırıldı, aynı sonuçla yeniden hüküm; memur atandı; gider tasfiye memuruna. Grubun amiral tanığı.
67527	E.2023/893, K.2023/673	03.05.2023	Aynı kalıp; ayrıca "TTK nun 547.maddesinde zamanaşımı veya hak düşürücü süre öngörülmediği" — süre sonucunun çapası.
107781	E.2022/250, K.2022/218	17.02.2022	Davalının istinafı b-1 ile esastan ret, davacınınki b-2 ile kabul; Geçici 7 gerekçesi ve giderin davacıda bırakılması düzeltildi (HMK m. 326/1).
286935	E.2025/1790, K.2025/2027	11.12.2025	Taraflar Geçici 7 dese de olağan tasfiye saptandı; husumetin tasfiye memuruna da yöneltilmesi gerektiği; TTK m. 541 çapası.

Grup B — Sebep gerçekten Geçici 7'dir (5 karar):

karar_id	Künye	Tarih	Ne yapıldı
5385	E.2025/586, K.2025/924	05.06.2025	"Dava, 6102 sayılı TTK.'nın geçici 7. maddesi uyarınca … resen terkin edilen şirketin ihyası davasıdır." Uygulama dönüşü beyanı; tasfiye memurunun "ilgili" sıfatıyla taraf gösterilmesi yerinde bulundu.
5679	E.2025/738, K.2025/840	26.05.2025	Geçici 7/1, 7/2, 7/4-a metinden aktarıldı; "terkin işleminin usulsüzlüğünün tesbiti ile ancak ihya kararı verilebileceğinden" — salt iptal talebi yetersiz.
9632	E.2025/188, K.2025/177	06.02.2025	Uygulama dönüşünün ölçülen en erken tanığı; hizmet tespit davasındaki hak düşürücü süre itirazı ihya davasında incelenemez.
9924	E.2025/250, K.2025/246	20.02.2025	Geçici 7'de husumetin yalnız sicil müdürlüğüne yöneltileceği; mükerrer tasfiye memuru ataması kaldırıldı; TTK m. 1521 + HGK 2017/11-2924 (çekişmesiz yargı); 7511 s. Kanunla eklenen gider cümlesi anıldı (bkz. § D).
249478	E.2019/1845, K.2019/1258	10.10.2019	Geçici 7 terkini olmasına rağmen amaç malvarlığı tasfiyesiyle sınırlı olduğundan TTK m. 547 uyarınca memur atandı — yakınsamanın erken tanığı (§ 8).

Grup C — Terkin Geçici 7 kapsamı dışıdır (6 karar):

karar_id	Künye	Tarih	Ne yapıldı
91035	E.2022/2315, K.2022/1747	09.12.2022	"tadadi nitelikteki (numerus clausus)" + "İkincil düzenlemeler dayandıkları kanun maddelerine aykırı olamaz" — § 3'ün amiral tanığı. Sonuç: tam ihya, tasfiye memuru atanmasına gerek yok.
98010	E.2022/1837, K.2022/1353	05.10.2022	İki kez kaldırma ile ihtar/tebliğ evrakı getirtildi; terkin sebebi "adresin tespit edilememesi"; "hükümde sonuç itibariyle bir hata bulunmamakta ise de hükmün gerekçesi değiştirildiğinden" — gerekçe düzeltmesinin en saf tanığı. Gider sicile.
101456	E.2022/977, K.2022/809	31.05.2022	İlk derece "tebliğ usulsüz" demiş; Daire gerekçeyi "yasada olmayan bir sebeble terkin" olarak düzeltmiş; ihya + memur yok + gider sicile.
135410	E.2021/2286, K.2022/221	17.02.2022	İlk derece beş yıllık hak düşürücü süreden ret vermiş; Daire "hak düşürücü süre uygulanamayacağı gözetilmeksizin" diyerek kaldırmış; tasfiye halinde ihya + eski memur.
139798	E.2021/851, K.2021/748	25.05.2021	Aynı hata, aynı düzeltme; ayrıca Geçici 7/2 çapası (terkinden önce 2009'da başlatılmış takip).
170969	E.2020/464, K.2020/486	14.05.2020	Sonuç doğru, gerekçe yanlış: memur atanmama sebebi "taraf gösterilmedi" değil rejim dışılıktır; HMK m. 353/1-b-2 ile gerekçe düzeltildi.

(Kesinlik ve oybirliği notu — hüküm fıkralarından ölçüldü: 15 kararın tamamı HMK m. 362/1-ç uyarınca kesin ve oybirliğiyle verilmiştir.)

C. İçtihat kütüğü — Yargıtay 11. HD (temyiz katmanı; 42 künyenin tamamı doğrulandı)

Sebebin araştırılmasını ve düzeltilmesini konu alan çapalar: - E.2018/213, K.2018/1038 (13.02.2018, bozma) — "terkinin hangi yasal sebebe dayandırıldığı hususları araştırılmadan eksik incelemeyle … karar verilmesi doğru görülmemiş"; ayrıca husumet kuralı (Geçici 7 → sicil müdürlüğü; m. 529 vd. → sicil + tasfiye memuru). - E.2022/2124, K.2023/5347 (26.09.2023, bozma) — düzeltilmemiş sebep hatası bozma sebebidir. Bozmadan sonraki hâl: E.2024/3458, K.2024/5223 (26.06.2024, onama). - E.2024/3261, K.2024/4951 (12.06.2024, onama) — istinaf mercii sebebi kendisi düzeltmişse karar onanır. - E.2016/10844, K.2016/8146 (17.10.2016, onama) — "her nekadar kararın gerekçesinde TTK'nın geçici 7. maddesi uyarınca terkinden söz edilmiş ise de şirketin tasfiyesinin TTK'nın 547/2. maddesine göre yapılmış … olmasına göre" temyiz itirazları reddedildi.

Yakınsama çizgisi (Geçici 7/15 ihya = TTK 547 ek tasfiye): - E.2023/4718, K.2023/5260 (25.09.2023, bozma) — formülün ölçülen ilk tam metni; tasfiye memuru atanması zorunlu. - E.2023/4063, K.2023/5283 (25.09.2023, bozma) — aynı gün, aynı formül. - E.2023/6827, K.2024/8283 (26.11.2024, bozma) — formül tekrarlanır. - Üçüncü kişi kaydıyla kuran 9 karar: E.2023/6897, K.2024/98 · E.2024/497, K.2024/729 · E.2024/549, K.2024/1317 · E.2024/1003, K.2024/1841 · E.2024/1612, K.2024/2410 · E.2024/1565, K.2024/2662 · E.2024/1988, K.2024/2971 · E.2024/2947, K.2024/4691 · E.2024/4730, K.2024/6829. - E.2025/1498, K.2025/2483 (16.04.2025, re'sen bozma) — meselenin ölçülen en kapsamlı çapası: usulsüz terkin ihyası ≠ ek tasfiye; alacaklının amacı 547 ile karşılanabiliyorsa terkin iptalinde hukuki yarar yoktur; Geçici 7 işlemleri kamu düzeninden değildir. - E.2025/1252, K.2025/1919; E.2025/989, K.2025/1300; E.2025/1322, K.2025/2154 (2025, onama) — çizginin sürdüğü tanıklar.

Ters yön / sınır: - E.2019/1992, K.2019/4024 (22.05.2019, düzelterek onama) — Geçici 7 terkininde "şirketin ihyasına karar vermekle yetinilmesi gerekirken, ayrıca tasfiye memuru atanması doğru görülmemiş"; hüküm fıkrasından m. 547 ibaresi çıkarıldı. Havuzdaki tek açık ters yönlü tanık. - E.2017/1872, K.2017/2919 (15.05.2017, onama) — havuzdaki tek "ihya aleyhine" kayıt: sermaye artırıp faaliyete dönmek amaçlı tam ihya talebi reddedilmiş, tasfiyeyle sınırlı ihya ayakta bırakılmıştır. Ölçülen işaret kuralın reddini değil, talebin kapsamının daraltılmasını gösterir. - 11. HD 2020/8099 E., 2022/2190 K. (22.03.2022, re'sen bozma, oyçokluğu) — dört BAM kararında birebir aktarılan ilam; ham korpusta doğrulanmıştır. Muhalefet şerhi, Geçici 7 terkininde m. 547 uygulanamayacağını savunur (§ 8).

Havuzun bileşimi (ölçüldü): 42 karar — 21 onama · 2 düzelterek onama · 17 bozma · 2 diğer; yön: 36 ihya lehine · 1 aleyhine · 5 belirsiz. Dönem dağılımı: 2016–2019 → 12 karar, 2023–2025 → 30 karar (2020–2022 aralığında bu meseleye eşleşen karar yoktur).

D. Zaman bakımından uygulama, fıkra/bent düzeltmeleri ve güncellik

• Mülga 6762 sorunu YOKTUR. Ölçülen 15 kararın hiçbiri 6762 sayılı mülga Kanuna atıf yapmaz; hepsi doğrudan 6102 sayılı TTK'nın m. 547'sini ve Geçici m. 7'sini uygular. Her iki hüküm de 6102 ile getirilmiştir (Geçici m. 7, 26/6/2012 tarihli 6335 sayılı Kanunun 38. maddesiyle eklenmiştir); 6762 döneminde bunların karşılığı bu korpusta bulunmamaktadır. Bu nedenle öğe 10, spec'in KANARYA DERSİ 3'ü uyarınca "zaman bakımından uygulama + fıkra/madde düzeltmesi" olarak yorumlanmıştır.

• ⚠️ MADDE DÜZELTMESİ — "TTK m. 7" değil, "TTK Geçici m. 7". İki ilk derece kararı hükmü geçici madde ibaresi olmadan anmıştır: 717'de "TTK'nun 7. maddesi kapsamında terkin edildiği", 135410'da "ihyası talep edilen şirketin TTK'nın 7 nci maddesi uyarınca sicilden resen terkin edildiği". Yürürlükteki metinde TTK m. 7 "II – Teselsül karinesi" başlıklıdır ve ticari işlerde müteselsil sorumluluğu düzenler; terkinle hiçbir ilgisi yoktur. Doğru çapa TTK Geçici m. 7'dir. Kararların esası doğrudur, madde göstergesi eksiktir; makalede düzeltilerek kullanılmıştır.

• ⚠️ FIKRA ÇAPASI — Geçici m. 7'de ihya cümlesi 15. fıkradadır. Ölçülen kararlar bu fıkrayı çoğunlukla "geçici 7. madde" diye bentsiz anar; yalnız 5679 ve 9924 "15. fıkra" der, temyiz katmanı ise düzenli olarak "onbeşinci fıkra" biçiminde eşler. Fıkra numarası önemlidir: aynı maddenin 2. fıkrası uygulama yasağını, 4/a'sı ihtar usulünü, 11.'i re'sen silmeyi, 15.'i ihyayı taşır — dördü farklı sonuç doğurur.

• ⚠️ GÜNCELLİK — 7511 sayılı Kanunla eklenen gider cümlesi İPTAL EDİLDİ. 9924 (20.02.2025) ve 717'nin istinaf sebepleri, Geçici m. 7'ye 23/5/2024 tarihli 7511 sayılı Kanunun 16. maddesiyle eklenen ve "ilgili ticaret sicili müdürlüğü aleyhine yargı gideri ve vekalet ücretine hükmolunamaz" diyen ek cümleye dayanmaktadır. Yürürlükteki metinde bu ek cümle, Anayasa Mahkemesinin 10/9/2025 tarihli ve E.2025/31, K.2025/183 sayılı Kararı ile iptal edilmiştir (kanun ağacında "(İptal cümle:…)" kaydı). Söz konusu kararlar iptalden önce verilmiştir. İptalin gider sonuçları bu makalenin konusu değildir; bkz. ihya_sicil_mud_gider.

• Süre ibaresinin metinden çıkarılmış olması. Geçici m. 7/15'in ihya cümlesi yürürlükteki metinde "haklı sebeplere dayanarak (…) mahkemeye başvurarak" biçimindedir; süreye ilişkin ibare metinde yer almamaktadır. Ölçülen kararlar (9632, 135410) ise cümleyi "silinme tarihinden itibaren beş yıl içinde" ibaresiyle taraf beyanından aktarır. Bu fark süre meselesini ilgilendirir ve orada işlenir (ihya_sure); bu makalede yalnız kayda geçirilmiştir.

• Gerekçe notu: TTK Geçici m. 7, teklif aşamasından sonra eklendiğinden kanun gerekçesi bulunmamaktadır (kaynak: 6102_gerekce_guncellik_notlu.json, "gerekçesi olmayan sonradan eklenen maddeler" listesi). Bu, ayrımın yorumla kurulmak zorunda kalmasının bir sebebidir.

E. Mesele ve norm bağı (ÇİFT YÖN)

Bu makale, docs/norm/sirket_ihya.json → onermeler.ihya_sebep_ayrimi altındaki 3 norm bloğunu (ayrım seçeneği 1 · ayrım seçeneği 2 · kural) ve 16 tanık bağını karşılar.

Norm → makale (3/3 karşılandı):

Norm bloğu	Önerme	Dayanak (norm)	Makaledeki karşılığı	Tanık örtüşmesi
ayrim seçenek 1	"TTK 547 — olağan tasfiye tamamlanıp terkinden sonra ek tasfiye işlemlerinin zorunlu olduğu hâl."	TTK 547	§ 1 (metin çıpası), § 2 (birinci ölçüt), § 5 (sonuçlar), Pratik Kılavuz A/1 ve B	6 tanık: 67527, 249478, 286935, 717, 5385, 5679 — 6/6 tam metni okundu
ayrim seçenek 2	"TTK Geçici 7 — tasfiyesiz/münfesih durumdaki şirketin sicil müdürlüğünce re'sen terkini rejimi."	TTK Geçici 7	§ 1 (metin çıpası), § 4 (negatif kapı), § 5 (husumet/memur), § 7–§ 8 (yakınsama ve dönüş), Pratik Kılavuz A/2	8 tanık: 5385, 101456, 135410, 170969, 717, 67527, 5679, 9924 — 8/8 tam metni okundu
kural	"İlk derece mahkemesinin doğru sonuca yanlış hukuki sebeple ulaşması, yeniden yargılamayı gerektirmeyen bir hatadır; istinaf mahkemesi kararı kaldırıp gerekçeyi düzelterek aynı sonuçla yeniden hüküm kurar."	(boş)	§ 6 (tamamı), § 7-b (temyiz katmanındaki karşılığı), § 9 (eğilimin okunuşu)	2 tanık: 170969, 107781 — 2/2 tam metni okundu; makale ayrıca 9 karar daha ölçmüştür

Makale → norm (her bölüm hangi bloğu besliyor): § 1 → her iki ayrim seçeneği (ortak metin çıpası); § 2, § 5(1)(2)(4) → seçenek 1; § 4, § 5(3), § 8 → seçenek 2; § 6 → kural; § 3 → hiçbir norm bloğu (yeni önerme adayı, aşağıda 2 nolu fark); § 7 → her iki seçeneğin temyiz katmanındaki yeniden çerçevelenmesi; § 9 → ölçüm okuması (yeni önerme üretmez).

Norm bloğu olup makalede karşılığı olmayan önerme: YOKTUR. Makalede olup norm bloğunda karşılığı olmayan önermeler aşağıda beyan edilmiştir.

Komşu meseleler (bu makalenin kapsamı dışı): ihya_sure (süre rejimi), ihya_husumet (kime karşı), ihya_memur_atama (tasfiye memuru), ihya_sicil_mud_gider (gider sorumluluğu), ihya_resen_terkin_usulu (Geçici 7/4-a ihtar ve ilan usulü), ihya_hukuki_yarar, ihya_eksik_tasfiye, ihya_ehliyet, ihya_kesin_yetki, ihya_tasfiye_memuru_sorumlulugu, ihya_usul_cekismesiz.

---

⚠️ NORM İLE FARK — silinmedi, editöre gidiyor

Makale, ihya_sebep_ayrimi norm bloklarıyla sonuç bakımından çelişmez. Ancak altı noktada norm katmanına düzeltme/ekleme önerilmektedir.

1. kural.dayanak boştur — çıpası HMK m. 353/1-b-2'dir. Norm bloğunun dayanak alanı []'dir. Oysa önermenin metin karşılığı birebir mevcuttur: HMK m. 353/1-b-2, bölge adliye mahkemesinin "kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esas hakkında" duruşma yapmadan karar vereceğini söyler. Ölçülen 15 kararın 11'i bu bendi numarasıyla anarak uygular. Öneri: kural.dayanak = ["HMK 353/1-b-2"]; ikincil çıpa olarak HMK m. 355 (re'sen gözetimin sınırı) örtük çıpa notuyla eklenebilir.

2. Ayrım İKİLİ değil ÜÇLÜDÜR — eksik seçenek: "Geçici 7 kapsamı dışı terkin". Norm iki seçenek sunar. Ölçülen 15 kararın 6'sında (grubun en kalabalığı) sonuç bunların hiçbiri değildir: terkin, Geçici m. 7/1'de sayılmayan bir sebebe (oda kaydının silinmesi / adresin tespit edilememesi) dayandığı için rejim hiç uygulanmaz (91035, 98010, 101456, 135410, 139798, 170969). Bu seçeneğin kendi ölçütleri ve kendi yönlendirmeleri vardır: hak düşürücü süre işlemez → ihya_sure; gider sicil müdürlüğüne → ihya_sicil_mud_gider; tasfiye memuru atanmaz → ihya_memur_atama; tam ihya mümkündür. Öneri: ayrim.seceneklere üçüncü seçenek eklensin — "Terkin, TTK Geçici 7/1'de tahdidi sayılan hâllerin dışında bir sebeple yapılmıştır; Geçici 7 rejimi uygulanmaz." Çıpa: TTK Geçici m. 7/1 lafzı ("aşağıdaki hâlleri") + Geçici m. 7/2.

3. Eksik yönlendirme — ihya_memur_atama. Norm, seçenek 1'i ihya_sure ve ihya_husumete, seçenek 2'yi ihya_sure, ihya_sicil_mud_gider ve ihya_resen_terkin_usulune yönlendirir. Oysa ölçülen korpusta seçimin en görünür sonucu tasfiye memuru atanıp atanmamasıdır: 15 kararın 9'unda hükmün tartışmalı kısmı budur ve 2025'teki uygulama dönüşünün konusu da tam olarak budur (§ 8). Hiçbir seçenek ihya_memur_atamaya yönlendirmemektedir. Öneri: her üç seçeneğe de eklensin — 547 → "memur atanır (m. 547/2)"; Geçici 7 → "2025'ten itibaren memur atanır (Y11/HGK çizgisi)"; kapsam dışı → "memur atanmaz".

4. Eksik yönlendirme — seçenek 2'de ihya_husumet. Seçenek 1, ihya_husumete "hasım: sicil müdürlüğü + son tasfiye memuru" notuyla yönlendirilmiştir; seçenek 2'de husumet yönlendirmesi yoktur. Oysa ayrımın en keskin sonuçlarından biri buradadır: 9924 "davanın sadece ticaret siciline yöneltilmesi gerektiği yerleşik yargı uygulamasıdır" der; temyiz katmanında 11. HD E.2018/213, K.2018/1038 aynı ikiliyi kural cümlesi hâline getirmiştir. Öneri: seçenek 2'ye "ihya_husumet": "hasım: yalnız ticaret sicili müdürlüğü" eklensin.

5. Eğilim alanının okunuşu (norm değil, sunum farkı). Mesele sayfasındaki "15 lehine · 0 aleyhine" ibaresi, sebep nitelendirmesinin hiç tartışılmadığı izlenimini verir. Ölçüm gerçekte ihya sonucunu saymaktadır; sebep noktasında ise 15 kararın 11'inde ilk derece hükmü kaldırılmıştır. Öneri: nitelendirme (ayrim) tipi meselelerde eğilim etiketinin "kabul/ret" değil "nitelendirme korundu / düzeltildi" olarak adlandırılması; ya da mesele sayfasına bu okuma notunun eklenmesi.

6. Temyiz katmanı ayrımı YENİDEN ÇERÇEVELİYOR — norm bunu taşımıyor. Norm, ayrımı yalnız terkinin nasıl yapıldığına bağlar. Ölçülen temyiz çizgisi 2023'ten bu yana ikinci bir ölçüt ekler: talebi kim, hangi amaçla ileri sürüyor. Üçüncü kişi/alacaklı istiyorsa Geçici 7/15 ihyası "547 nci maddesinde düzenlenen ek tasfiye niteliğinde"dir (9 kararda bu kayıtla); şirketin kendi ortağı/yetkilisi usulsüz terkin iddiasıyla istiyorsa karar "terkin işleminin iptali niteliğinde" olup ek tasfiye sayılmaz (11. HD E.2025/1498, K.2025/2483). Bu, normun ikili ayrımını kesişen ikinci bir eksene taşır. Öneri: her iki seçeneğin olcut listesine "Talebi terkin edilen şirketin ortağı/yetkilisi mi, üçüncü kişi mi ileri sürüyor" ölçütü eklensin ve durum_norm alanı bu ekseni içerecek biçimde yeniden değerlendirilsin. (Not: bu, iki merci arasında bir çelişki değil, temyiz katmanının kurduğu bir üst ölçüttür; istinaf korpusunda 249478 — 2019 — bu ölçütü zaten uygulamıştır.)

Ek tespit (norm farkı değil, girdi hatası): data/ihya_y11_bagi.json'da E.2024/549, K.2024/1317 kaydı temyiz: "diger" ve gerekçe olarak "Usulsüz re'sen terkin nedeniyle ihya terkin işleminin iptali niteliğinde, TTK 547 ek tasfiye söz konusu değil" etiketiyle geçmektedir. Kararın tam metni okunduğunda görülen şudur: bu ifade bozulan bölge adliye mahkemesi kararının gerekçesidir; Yargıtay tam tersine, "üçüncü kişiler tarafından … açılan ihya davaları, 6102 sayılı Kanun'un 547 nci maddesinde düzenlenen ek tasfiye niteliğinde olup … tasfiye memuru atanmadan karar verilmesi doğru görülmemiş" diyerek kararı BOZMUŞTUR (hüküm fıkrası: "Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA"). Öneri: bu kaydın temyiz alanı bozma, gerekce alanı ise temyiz merciinin kendi tespiti olarak düzeltilsin.

---

Öz-değerlendirme uyarısı: Buradaki ayrım ölçütleri, karar akışı ve nitelendirmeler, İstanbul BAM 12. HD (istinaf, 15 karar — tamamının tam metni okunmuştur) ve Yargıtay 11. HD (temyiz, 42 karar — künyeleri doğrulanmıştır) korpuslarının ölçülmüş içeriğinden türetilmiştir; bir tahmin veya hukuki görüş DEĞİLDİR. On beş karar, ayrımın uygulanış biçimini ve üç çıktısını göstermeye yeter; ülke geneli için bağlayıcı bir çizgi kurmaya yetmez. Sonucu belirleyen, sizin dosyanızdaki ticaret sicili kaydının terkin sebebidir — dilekçedeki hukuki nitelendirme değil.