Yasal hasım ve sona eren şirketin taraf konumu

Breadcrumb: Ticari Şirketler › Şirketin ihyası (ek tasfiye için yeniden tescil / re'sen terkin sonrası ihya) › Taraf, husumet ve tasfiye memuru: yasal hasım, memur atanması ve gider sorumluluğu › Yasal hasım ve sona eren şirketin taraf konumu

Konu: Şirketin ihyası — ek tasfiye için yeniden tescil · Mesele: ihya_husumet · Nitelik: Esastan (emsal üretir) · Durum: kanonik · Dayanak: TTK m. 547, HMK m. 124, HMK m. 114/1-d

---

Ne arıyorsunuz? — pratik özet

Bir cümlede: İhya davasının yasal hasmı, terkin işlemini yapan ticaret sicili müdürlüğüdür; TTK m. 547 rejiminde ayrıca son tasfiye memuru da hasım gösterilmelidir, sona eren şirketin kendisi gösterilemez — hasımdaki eksiklik ret değil, tamamlatma sebebidir.

Bu sayfa kime ne veriyor: - Hızlı cevap arayan: Aşağıdaki üç soruluk hasım seçimi akışı, dava dilekçesini yazmadan önce kimi davalı göstereceğinizi belirler: hangi sicil müdürlüğü, tasfiye memuru gerekli mi, iflas varsa kim. Yanlış hasım gösterdiyseniz § 7 hangi hâlde düzeltilebileceğini, hangi hâlde düzeltilemeyeceğini gösterir. - Gerekçe arayan: Doktrin bölümleri, "yasal hasım" nitelendirmesinin kanun metninde karşılığı olmadığını ve içtihatla kurulduğunu (§ 1), husumet çevresinin ihyanın hukuki sebebine göre daralıp genişlediğini (§ 3–§ 5), sona eren şirketin taraf konumunun hem pasif hem aktif yüzünü (§ 6), HMK m. 124 istisnasının sınırını (§ 7) ve husumetin gider ile kanun yolu üzerindeki ölçülmüş etkilerini (§ 9–§ 10) tanıklarıyla kurar.

⚠️ KAPSAM UYARISI. Bu makale, İstanbul BAM 12. HD korpusunda bu meseleye bağlanan 22 kararın tamamının tam metni okunarak yazılmıştır. Yirmi iki karar, kuralın uygulanış biçimini göstermeye yeter; ülke geneli için bir istatistik kurmaya yetmez. Aşağıdaki her nicel ifade "ölçülen 22 kararın N'inde" biçimindedir. Ölçülmemiş noktalar açıkça boşluk olarak işaretlenmiştir.

İki korpus (kapsam notu): (1) İstanbul BAM 12. HD doğrudan emsali — 22 karar (mesele kaydında 14 lehine / 8 aleyhine; bu okumanın nasıl yapılması gerektiği § 12'de gösterilmiştir); künyeler karar_id ile tıklanabilir (`717` → /karar/717/). Yirmi iki kararın 15'i norm bloklarının tanığıdır (20 tanık bağı), 7'si zincirde olup norm bloklarına bağlanmamıştır — tümü okunmuştur. (2) Yargıtay 11. HD temyiz katmanı — aynı meseleye konu-eşleşen 123 karar (72 onama · 42 bozma · 5 düzelterek onama · 4 diğer; 72'si kesinleşmiş). Bu katmanın 12 kararının tam metni okunmuş, 3'ünün ilgili bölümü ayrıca incelenmiş, tüm künyeler ham 11. HD korpusuna karşı tek tek doğrulanmıştır; geri kalanın yalnız gerekçe özeti taranmıştır ve bu, aşağıda ayrıca belirtilmiştir.

---

PRATİK KILAVUZ — HASIM ÖZ-DEĞERLENDİRMESİ

A. Hasım seçimi — üç soru

Adım	Soru	Sonuç
1. Hangi sicil müdürlüğü?	Şirketin son kayıtlı merkezinin bağlı olduğu ticaret sicili müdürlüğü hangisi?	Yanlış il/ilçe müdürlüğü veya Ticaret Odası gösterildiyse bu "hasımda" değil "temsilcide" yanılmadır; dava reddedilmez, doğru müdürlüğe tebligatla devam edilir (4032, 293519; 11. HD E.2024/1623, K.2024/2442 — bozma).
2. Terkin hangi sebeple oldu?	(a) Olağan tasfiye sonu terkin (TTK m. 547) → sicil müdürlüğü + son tasfiye memuru. (b) TTK geçici m. 7 re'sen terkin → yalnız sicil müdürlüğü. (c) İflas tasfiyesi sonu terkin → sicil müdürlüğü + iflas idaresi/iflas dairesi.	Sicil kaydını ve TTSG ilanını dilekçe ekinde verin; ayrımı siz kurun. Daire, tarafların nitelendirmesine bağlı değildir: 717 ve 286935'te taraflar "geçici 7" demişken daire terkini olağan tasfiye saymıştır.
3. Sona eren şirketi davalı gösterdiniz mi?	Terkinle tüzel kişilik bittiğinden şirketin taraf ehliyeti yoktur.	Göstermeyin. Gösterildiyse şirket yönünden usulden ret gerekir; bu kamu düzenindendir ve re'sen gözetilir (11. HD E.2025/1899, K.2025/4713 — bozma). Ancak hakkında hüküm kurulmadıysa sonuca etkili değildir (3020).

Nasıl okunur: Kritik hamle 2. adımdır. Ölçülen 22 kararın tamamında husumet çevresi bu ayrımdan türetilmiştir; hiçbir kararda "her ihya davasında aynı hasım listesi" biçiminde tek tip bir kural kurulmamıştır.

B. Pratik kılavuz matrisi

Durumunuz	Ölçülen eğilim	Neyi ispat edeceksiniz	Ne yapmalı
Şirket olağan tasfiye sonucu terkin edilmiş	Husumet sicil müdürlüğü + son tasfiye memuruna yöneltilir (717, 249471, 286935, 293519)	TTSG ilanı: tasfiyeye giriş kararı, tasfiye memurunun adı, tasfiye sonu tescili	İkisini birlikte davalı gösterin; sicil müdürlüğünden son tasfiye memurunun kimliğini yazıyla sordurun
Şirket TTK geçici m. 7 uyarınca re'sen terkin edilmiş	Husumet yalnız sicil müdürlüğüne (9924, 10425, 278257, 358613)	Terkinin geçici 7 kapsamında olduğunu gösteren sicil kaydı	Yalnız müdürlüğü gösterin; ortak/yetkili göstermeyin — o kişiler yönünden pasif husumetten ret ve onlar lehine vekâlet ücreti çıkar (10425, 133537)
Şirket iflas tasfiyesi kapanarak terkin edilmiş	Husumet iflas idare memurları / iflas dairesi + sicil müdürlüğü (59271, 278260)	İflasın kapatılmasına dair mahkeme kararı ve iflas müdürlüğü yazısı	İflas müdürlüğünden müflisi temsile yetkili iflas idare memurlarını sordurun (İİK m. 226/1); sicil müdürlüğüne karşı da dava açın
Ticaret Odasını ya da başka ildeki müdürlüğü davalı gösterdiniz	Ret değil, düzeltme (4032, 293519; 11. HD E.2024/1623, K.2024/2442 — bozma)	—	HMK m. 124/3-4 uyarınca taraf değişikliği talep edin; mahkemeden doğru müdürlüğe re'sen tebligat isteyin
Tasfiye memurunu hiç göstermediniz (TTK m. 547 hâli)	Tamamlattırılır — süre verilmeden ret bozma sebebidir (59271; 11. HD E.2018/3454, K.2018/5606 ve E.2015/4238, K.2015/11012 — bozma)	—	Süre isteyin ve ayrı dava açıp birleştirin; ihbar yeterli değildir (11. HD E.2015/4238, K.2015/11012)
Yanlış şirketin tasfiye memurunu gösterdiniz (unvan benzerliği)	Ret ayakta kalır; karşı taraf lehine vekâlet ücreti (276081)	—	HMK m. 124 "kabul edilebilir yanılgı" eşiğini geçmez; doğru şirketin sicil numarasını ve merkezini baştan tespit edin
İhyasını istediğiniz şirket davacı olarak dava açıyor	Ret — aktif taraf ehliyeti yok, üstelik süre verilmeden (68881, 255098)	—	Davayı ilgili gerçek/tüzel kişi (alacaklı, ortak, hukuki menfaati bulunan) kendi adına açsın
Hakkınızdaki dava husumetten reddedildi, siz istinaf ediyorsunuz	Başvuru reddedilir — kanun yoluna gitmekte hukuki yararınız yok (272808; 11. HD E.2017/1524, K.2017/2924 ve E.2016/3496, K.2016/4373)	—	Aleyhinize vekâlet ücreti varsa yalnız o kalemi hedef alın

C. Kapı (usul) — ne zaman kapanır, kapanınca ne olur

• Kapı: Tüzel kişiliği terkinle sona eren şirket hasım gösterilemez; taraf ve dava ehliyeti HMK m. 114/1-d uyarınca dava şartıdır ve HMK m. 115/1 gereği her aşamada re'sen araştırılır. Ölçülen korpusta bu bent, 133537'nin hüküm fıkrasında numarası ve harfiyle anılır: "pasif husumet yokluğu nedeniyle HMK'nın 114/1-d ve 115/2 maddesi gereğince dava şartı yokluğundan usulden reddine."
• Geçilmezse: ilgili davalı yönünden usulden ret. Bu, ihya talebinin tamamını düşürmez — ölçülen 22 kararın 17'sinde ihya ayakta kalmış, yalnız yanlış gösterilen taraf yönünden ret kurulmuştur.
• Zararsız hata istisnası: Sona eren şirket fuzulen davalı gösterilmiş ama hakkında hüküm kurulmamışsa, sonuç değişmez. 3020: "tüzel kişiliği sona eren şirket fuzulen davalı olarak gösterilmiş ve nihai kararda bir hüküm verilmediği gerekçeli kararda belirtilmiş ise de, hukuken varlığı mevcut olmayan şirket hakkında bir hüküm verilmemesi sonuca etkili bulunmamıştır."
• Bunun sınırı: Şirket hakkında hüküm kurulmuşsa (ör. aleyhine gider yükletilmişse) bozma sebebidir — 11. HD E.2025/1899, K.2025/4713 (01.07.2025, bozma).

---

DOKTRİN ANALİZİ — İÇTİHADIN ÇERÇEVESİ

§ 1. Metin çıpası — TTK m. 547 davacıyı gösterir, davalıyı göstermez

TTK m. 547/1 (yürürlükteki metin, "C) Ek tasfiye"): "Tasfiyenin kapanmasından sonra ek tasfiye işlemlerinin yapılmasının zorunlu olduğu anlaşılırsa, son tasfiye memurları, yönetim kurulu üyeleri, pay sahipleri veya alacaklılar, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden, bu ek işlemler sonuçlandırılıncaya kadar, şirketin yeniden tescilini isteyebilirler."

TTK m. 547/2: "Mahkeme istemin yerinde olduğuna kanaat getirirse, şirketin ek tasfiye için yeniden tesciline karar verir ve bu işlemlerini yapmaları için son tasfiye memurlarını veya yeni bir veya birkaç kişiyi tasfiye memuru olarak atayarak tescil ve ilan ettirir."

Maddenin bu meseledeki belirleyici özelliği olumsuzdur: hüküm kimin isteyebileceğini sayar (aktif ehliyet — bkz. ihya_ehliyet), ama kime karşı isteneceğini hiç söylemez. Aynı şey re'sen terkin rejimi için de geçerlidir: TTK geçici m. 7/15 yalnızca "Ticaret sicilinden kaydı silinen şirket veya kooperatifin alacaklıları ile hukuki menfaatleri bulunanlar haklı sebeplere dayanarak (…) mahkemeye başvurarak şirket veya kooperatifin ihyasını isteyebilir" der.

Ölçülen sonuç: Bu meselenin kuralı kanun metninden çıkarılamaz. "Yasal hasım", "zorunlu hasım", "gerekli ve yeterli hasım" nitelendirmelerinin hiçbiri kanunda geçmez; tamamı içtihat ürünüdür. Bu, makalenin en önemli yapısal tespitidir ve aşağıdaki bütün bölümlerin okunma biçimini belirler: burada ölçülen şey bir kanun hükmünün yorumu değil, içtihatla kurulmuş bir usul kuralıdır.

Ölçülen 22 kararın 11'i TTK m. 547 metnini gerekçesinde aynen veya özetle aktarır (717, 3020, 59271, 102187, 165836, 167112, 167198, 255098, 286935, 293519, ve 249471'de örtük olarak); hiçbiri husumet sonucunu maddenin lafzına bağlamaz.

§ 2. Birinci hasım — ticaret sicili müdürlüğü ve "yasal hasım" nitelendirmesi

Ölçülen korpusta husumetin değişmeyen tek ayağı, terkin işlemini yapan ticaret sicili müdürlüğüdür. Nitelendirme üç ayrı kalıpta geçer:

• "yasal hasım" — 717 ("İhya davalarında işlemi yapan ticaret sicil müdürlüğü yasal hasım olup…"), 102187, 165836, 167198, 293519, 358613.
• "zorunlu hasım" — 249471 ("Tüzel kişiliğin ihyası davasında husumet zorunlu hasım bulunan ticaret sicili memurluğu ile tasfiyeyi sonlandıran tasfiye memuruna yöneltilir.").
• "yasal ve zorunlu hasım" — 4032 ("şirket merkezinin adresi itibariyle İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü yasal ve zorunlu hasım bulunduğundan…").

717 bu meselenin amiral tanığıdır: üç önermeyi tek paragrafta kurar —

"İhya davalarında işlemi yapan ticaret sicil müdürlüğü yasal hasım olup, ticaret sicil müdürlüğü yanında tasfiye işlemlerini eksik bıraktığı ileri sürülen şirketin son tasfiye memurununda hasım gösterilmesi gerekir. İlgili şirket ticaret sicilden terkin edilmekle tüzel kişiliği sona erdiğinden ihya davalarında şirketin hasım gösterilmesine gerek bulunmamaktadır." — 717

Hangi müdürlük? Ölçüt, şirketin son kayıtlı merkezidir. 4032 bu meselenin en öğretici kararıdır: dava Ankara Ticaret Sicili Müdürlüğü'ne karşı açılmış, oysa şirketin merkezi nakille İstanbul'a taşınmıştır. Daire, Ticaret Sicili Yönetmeliği m. 5/3'e (müdürlüğün görev alanı odaların kurulduğu il veya ilçelerle sınırlıdır — kararın andığı hüküm) dayanarak yasal hasmın İstanbul müdürlüğü olduğunu saptamış, ancak davayı reddetmek yerine tebligatla devam edilmesi gerektiğine hükmetmiştir (§ 7). Aynı ölçüt temyiz katmanında da ölçülmüştür (11. HD E.2025/435, K.2025/1732, 12.03.2025 — onama; kayıtlı olunan müdürlük yasal hasım, komşu ildeki müdürlüğe husumet düşmez).

Metin çıpası — örtük. Sicil müdürlüğünün varlığı ve görev çevresi TTK m. 24'te düzenlenmiştir: "Ticaret sicili, Bakanlığın gözetim ve denetiminde ticaret sicili müdürlükleri ve şubeleri tarafından tutulur" (f. 2). Ölçülen 22 BAM kararının hiçbiri m. 24'ü anmaz; çıpa burada beyan edilerek kullanılmaktadır. Kararların andığı hükümler bunun yerine sicil müdürlüğünün savunma çıpalarıdır: TTK m. 32 (sicil müdürünün inceleme görevi) ve TTK m. 545/1 (unvanın silinmesinin tasfiye memurlarınca istenmesi) — 717, 3020, 5385, 9924, 102187, 286935.

§ 3. İkinci hasım — son tasfiye memuru (TTK m. 547 rejimi)

Olağan tasfiye sonucu terkin hâlinde ölçülen içtihat, sicil müdürlüğünün yanına son tasfiye memurunu ekler. Bu, meselenin en istikrarlı çizgisidir ve dairenin kullandığı cümle kalıbı doğrudan Yargıtay'dan alınmıştır:

"Şirket tüzel kişiliğinin ihyası davasının, ihyası istenilen şirketin tasfiyesini yürütmüş olan tasfiye kurulu üyeleri veya tasfiye memuru ile yasal hasım durumundaki terkin işlemini yapan Ticaret Sicil Memurluğuna husumet yöneltilerek açılması gerekmekte ve bu hususun mahkemece re'sen nazara alınması icap etmektedir." — 59271

Aynı cümle, kelimesi kelimesine, temyiz katmanında da bulunur: 11. HD E.2018/3454, K.2018/5606 (24.09.2018, bozma) ve E.2015/4238, K.2015/11012 (26.10.2015, re'sen bozma). Yani BAM 12. HD burada özgün bir formül üretmemekte, Yargıtay kalıbını aynen taşımaktadır.

Neden tasfiye memuru? Ölçülen kararlarda gerekçe hep aynı yerden gelir: eksik tasfiyeden sorumlu olan odur. 165836 ve 167112 (aynı dairenin dört gün arayla verdiği kardeş kararlar) bunu açıkça kurar: "Tüzel kişiliğin ihyası davasının tasfiye memuruna yöneltilmesi gerektiğinden davalının kendisine husumet yöneltilemeyeceği ve aleyhinde yargı giderine hükmedilmemesi gerektiğine yönelik istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir." Husumet ile gider sorumluluğu bu meselede aynı gerekçeden türer (§ 9).

Usuli nitelik — zorunlu dava arkadaşlığı. Sicil müdürlüğü ile tasfiye memuru arasındaki bağ, temyiz katmanında zorunlu dava arkadaşlığı olarak nitelendirilmiştir; bunun pratik sonucu, dilekçede gösterilmeyen tasfiye memurunun dahili dava yoluyla davaya alınabilmesidir:

"…açılan davada davalı ticaret sicil müdürlüğü yasal hasım olduğu gibi ticaret sicil müdürlüğü ile tasfiyeyi yapan tasfiye memurları arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunduğu, her ne kadar dava dilekçesinde tasfiye memuru hasım gösterilmemiş ise de taraflar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunması ve usul ekonomisi gereğince tasfiye memurunun davaya dahil edilmesinde usule aykırılık görülmediği…" — 11. HD E.2024/5094, K.2024/7271 (09.10.2024, onama; aktarılan BAM gerekçesi). Aynı yönde E.2023/5997, K.2023/7394 (14.12.2023) ve E.2024/188, K.2024/793 (06.02.2024 — birleşen dava açtırılması isabetli).

Yeniden nitelendirme yetkisi. Daire, terkinin hangi rejimde yapıldığını tarafların beyanına göre değil sicil kayıtlarına göre belirler ve gerekirse ilk derece mahkemesini düzeltir: - 717 — ilk derece terkini geçici 7 saymış; daire "somut olayda uygulama yeri olmayan TTK nın geçici 7.maddesi uyarınca terkin edildiğinin kabulü doğru olmamıştır" diyerek olağan tasfiye saymış, hükmü kaldırıp aynı sonuçla yeniden kurmuştur (HMK m. 353/1-b-2). - 286935 — davalı "şirketin geçici 7 madde uyarınca terkin edildiği belirtilmiş ise de şirketin tasfiye kararı alarak olağan tasfiye süreci sonucu terkin edildiği anlaşılmakla davanın tasfiye memuruna da yöneltilmesi gerektiği" saptanmıştır.

Bu iki karar, § 4'teki ayrımın hangi tarafın iddiasına göre değil, sicil kaydına göre yapıldığını gösterir.

§ 4. Ayrım — TTK geçici m. 7 re'sen terkininde husumet daralır

İhyanın hukuki sebebi değiştiğinde hasım listesi de değişir (bkz. ihya_sebep_ayrimi). Re'sen terkin hâlinde ölçülen kural şudur: yalnız sicil müdürlüğü.

• 9924 — "TTK'nın geçici 7 maddesi uyarınca ticaret sicilininden terkin edilen şirketler bakımından açılacak ihya davalarında davanın sadece ticaret siciline yöneltilmesi gerektiği yerleşik yargı uygulamasıdır. Aksi yönde bir karar verilmemiş, şirket ortaklarına dava yöneltildiğinde pasif husumet yokluğundan ret kararı verilmektedir."
• 10425 — aynı cümle kalıbı; şirket ortaklarına yöneltilen dava tefrik edilip pasif husumetten reddedilmiş, ortak lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi yerinde bulunmuştur.
• 278257 — "Şirketin yasal düzenlemeler nedeniyle Ticaret Sicil Müdürlüğü'nce resen terkin edilmesi nedeniyle açılan ihya davasında Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün davalı olması gerekli ve yeterli olup, ihyasına karar verilmesi istenilen şirkete, ortaklarına ve bu şirketin tasfiye memuruna karşı açılan davanın husumet yokluğundan reddi gerekir."
• 358613 (kooperatif) — şahıs davalılar aleyhine açılan dava husumet yokluğundan reddedilmiş, bu kısım istinafa konu edilmediğinden aynen geçerli kılınmıştır.

Bu çizgi temyiz katmanında da ölçülmüştür. En açık formül, 11. HD'nin E.2024/4620, K.2024/6358 (12.09.2024, onama) kararında aktarılan BAM gerekçesidir:

"…resen ticaret sicilden terkin edilen şirketlerin ihyası için açılan davalarda, ilgili Ticaret Sicil Müdürlüğüne husumet yöneltilmesi gerekli ve yeterli olup şirket ortaklarına ve yetkililerine husumet yöneltilemeyeceği, bu anlamda, resen terkin edilen şirketin ihyası ile birlikte tasfiye memuru atanmasının gerekmesi de şirket ortak ve yetkililerine husumet yöneltilmesini gerektirmeyeceği…"

Aynı yönde: E.2024/4617, K.2024/6176 (09.09.2024), E.2024/2019, K.2024/3282 (25.04.2024), E.2019/1479, K.2019/3306 (30.04.2019 — "tasfiye memurlarına yöneltilemez"), E.2024/4632, K.2024/8454 (28.11.2024, düzelterek onama).

⚠️ 2025'te ölçülen sapma — çözülmemiş. 5385 (05.06.2025), aynı dairenin bu çizgiden bilinçli olarak ayrıldığını kendi lafzıyla ilan eder:

"her ne kadar TTK'nın geçici 7 madde uyarınca yapılan terkinlerde şirket ortağına veya yetkilisine husumet düşmeyeceği kabul edilmekte idi ise de; tasfiye memuru adayı olarak da ilgili sıfatını haiz olduğu davada taraf gösterilmesi gerekmediğine yönelik istinaf nedeni yerinde bulunmamıştır." — 5385

Gerekçe, Yargıtay HGK'nın 2023/11-338 E., 2024/3 K. sayılı 24.01.2024 tarihli ve 11. HD'nin 2020/8099 E., 2022/2190 K. sayılı 22.03.2022 tarihli ilamlarıdır (her ikisi de 5385 ve 9924 metinlerinden birebir aktarılmıştır): sınırlı ihyaya karar verilen şirketlere tasfiye memuru atanması gerekir. Daire bu zorunluluktan, tasfiye memuru adayının davada taraf gösterilebileceği sonucunu çıkarmaktadır.

Ölçülen çelişki iki katmanlıdır ve bu makalede çözülmemiştir: 1. Daire içi. 9924 (20.02.2025) hâlâ "davanın sadece ticaret siciline yöneltilmesi… yerleşik yargı uygulamasıdır" derken, 5385 (05.06.2025) üç buçuk ay sonra tersini söyler. İkisi de aynı HGK ilamına dayanır. 2. Merciler arası. 11. HD E.2024/4620, K.2024/6358 yukarıdaki alıntıda tam bu çıkarımı reddetmiştir: tasfiye memuru atanması zorunluluğu, ortak ve yetkililere husumet yöneltilmesini gerektirmez. Bu onama, 5385'ten dokuz ay öncedir.

Hangi çizginin üstün geleceği bu korpustan çıkarılamaz (boşluk). Pratik sonuç: geçici 7 rejiminde ortak/yetkili gösterilmesi, ölçülen 22 karara göre hâlâ riskli bir tercihtir — 10425 ve 133537'de bu tercih davacıya vekâlet ücreti olarak dönmüştür.

§ 5. Üçüncü rejim — iflas tasfiyesi sonu terkin

İflas tasfiyesi kapanarak silinen şirkette tasfiye memurunun yerini iflas idaresi alır. Ölçülen iki karar bu köprüyü kurar:

• 59271 — "İİK'nın 221 vd. maddeleri uyarınca müflisin temsilcisi iflas idare memurları veya iflas dairesidir… Olağan tasfiye halinde tasfiye memurunun görev ve yetkileri, iflas durumunda iflas idare memurları veya iflas müdürlüğünce yerine getirilmektedir." Daire, ilk derecenin pasif husumetten ret kararını kaldırmış ve iflas müdürlüğünden temsilcilerin sorulmasını, ayrıca sicil müdürlüğüne karşı da dava açılmak üzere süre verilmesini emretmiştir.
• 278260 — iflas idare memuru "iflasın kapanmasıyla görevim bitti" savunmasıyla istinafa gelmiş; daire "tasfiye işlemlerini yürüten iflas idare memurlarının davada yer almasında… bir isabetsizlik bulunmadığı; iflas tasfiyesi aşamasında sorumluluğun iflas idare memurlarında bulunduğundan" diyerek başvuruyu esastan reddetmiştir. Karar, çizgisini Yargıtay HGK'nın 2009/11-173 E., 2009/247 K. sayılı ilamına çapalar (künye 278260 metninden alınmıştır; Yargıtay korpusundan ayrıca doğrulanmamıştır).

Metin çıpası — örtük. Bu çizginin doğrudan kaynağı İİK m. 226/1'dir: "Masanın kanuni mümessili iflas idaresidir. İdare masanın menfaatlerini gözetmek ve tasfiyeyi yapmakla mükelleftir." 59271 "221 vd." biçiminde toplu bir yollama yapar; tam çapa m. 226/1'dir ve bu makalede beyan edilerek kullanılmaktadır. Buna paralel TTK m. 534/1 de aynı ayrımı kurar: "İflas hâlinde tasfiye, iflas idaresi tarafından İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre yapılır."

Temyiz katmanı bu rejimi doğrular: 11. HD E.2024/5025, K.2024/6991 (01.10.2024, onama) — "bu tür davalarda husumetin iflas idaresi ve Ticaret Siciline yöneltileceği"; iflastan önceki şirket yetkilisinin mirasçısının dahil edilmesi ve ona tasfiye memurluğu verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur. Aynı yönde E.2024/544, K.2024/874 (08.02.2024) ve E.2010/3285, K.2011/17026 (14.12.2011, bozma).

§ 6. Kapı — sona eren şirketin taraf konumu: iki yüz

(a) Pasif yüz — şirket davalı gösterilemez. Norm bloğunun kapı önermesi budur ve ölçülen korpusta istikrarlıdır. 717: "İlgili şirket ticaret sicilden terkin edilmekle tüzel kişiliği sona erdiğinden ihya davalarında şirketin hasım gösterilmesine gerek bulunmamaktadır." 3020'de ilk derece bunu hüküm fıkrasına yazmayı unutmuş, daire eksikliğin sonuca etkili olmadığını saptamıştır.

Temyiz katmanı aynı önermeyi kamu düzeni nitelendirmesiyle sertleştirir:

"Terkin edilmiş ve ihyası istenilen şirketin ihyası için açılan davada terkin edilen şirketin davalı olarak gösterilmesi mümkün değildir. Bu husus kamu düzeninden olup Mahkemece resen gözetileceğinden davanın davalı şirket yönünden usulden reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmayıp bozmayı gerektirmiştir." — 11. HD E.2025/1899, K.2025/4713 (01.07.2025, bozma)

Aynı yönde çok sayıda onama vardır; ölçülen 123 kararın gerekçe özetleri tarandığında 40'ı doğrudan bu önermeyi taşımaktadır (sayım gerekçe özetleri üzerinden yapılmıştır; bu 40 kararın tamamı tek tek okunmamıştır — okunanların künyeleri Kaynakça § C'dedir).

Sertleştirici bir alt kural: geçici 7 rejiminde şirket ile sicil müdürlüğü arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmadığından, taraf ehliyeti olmayan şirkete dahili dava yoluyla da taraf sıfatı kazandırılamaz — 11. HD E.2025/785, K.2025/1555 (06.03.2025, onama; ilk derecenin pasif husumet ehliyeti yokluğundan ret kararı onanmıştır).

(b) Aktif yüz — şirket kendi ihyasını isteyemez. Bu, norm bloğunda bulunmayan ama korpusta iki kez ölçülen bir önermedir:

• 255098 — "davacı şirketin tüzel kişiliği bulunmadığından ihya davası açmak yönünden de taraf ehliyetinin bulunmadığı, (HMK 114/1 d) taraf ve dava ehliyetine sahip olunmasının dava şartı olduğu, HMK'nın 115. maddesine göre dava şartlarının her aşamada mahkemece kendiliğinden gözetilmesinin gerektiği"; istinaf esastan reddedilmiştir.
• 68881 — terkin edilmiş şirket adına vekâletnameyle açılan dava; daire "HMK'nın 114. maddesi gereğince taraf ve dava ehliyeti dava şartı niteliğinde olup, yargılamanın her aşamasında mahkemece resen gözetilmek zorundadır" diyerek kabul hükmünü kaldırmış ve aktif husumet yokluğundan reddetmiştir. Kararın en öğretici cümlesi, § 7'deki tamamlatma mekanizmasının sınırını çizer: "Her ne kadar; davacı şirketin usulen talep halinde ihyası mümkün ise de bizatihi bu davanın konusunu teşkil ettiğinden davanın süre verilmeden husumet nedeniyle reddine karar verilmelidir."

Ölçülen sonuç: taraf ehliyeti kapısı simetriktir — sona eren şirket ne davalı ne davacı olabilir. Ancak asimetrik olan sonuçtur: pasif tarafta yalnız o davalı yönünden ret verilir ve ihya ayakta kalır; aktif tarafta dava tümden düşer ve süre bile verilmez, çünkü giderilecek eksiklik davanın konusuyla çakışmaktadır.

§ 7. İstisna — hasımdaki eksiklik/yanlışlık ret sebebi değildir (HMK m. 124)

Norm bloğunun istisna önermesi budur ve korpusta iki ayrı mekanizmayla işler.

(i) Eksik hasım → tamamlattırılır. Sicil müdürlüğü veya tasfiye memurundan biri gösterilmemişse mahkeme süre verir, gerekirse ayrı dava açtırıp birleştirir. 59271: "İlk derece mahkemesince, dava dilekçesinden belirlenebilen bu eksikliğin giderilmesi yerine davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir… yasal hasım durumundaki Ticaret Sicil Memurluğuna karşı da dava açılmak üzere süre verilmesi, dava açılması halinde işbu dosyası ile birleştirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir." Hüküm HMK m. 353/1-a-4 ("Diğer dava şartlarına aykırılık bulunması") uyarınca kaldırılıp gönderilmiştir.

Temyiz katmanı bunu bozma sebebi düzeyine çıkarır: 11. HD E.2018/3454, K.2018/5606 (24.09.2018) — süre verilmeden karar kurulması bozmayı gerektirir; E.2015/4238, K.2015/11012 (26.10.2015, re'sen bozma) ise yetersiz bir çözümü de dışlar: "Davacının talebi ile tasfiye memuruna davanın ihbar edilmesi ve karar başlığında tasfiye memurunun ihbar olunan olarak gösterilmesi de husumet eksikliğini gidermez."

(ii) Yanlış hasım → "temsilcide yanılma" ise düzeltilir. Ayrım, HMK m. 124'ün lafzından gelir. Maddenin ilgili fıkraları (yürürlükteki metin): "…maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hâkim tarafından kabul edilir." (f. 3) ve "Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir. Bu durumda hâkim, davanın tarafı olmaktan çıkarılan ve aleyhine dava açılmasına sebebiyet vermeyen kişi lehine yargılama giderlerine hükmeder." (f. 4)

Ölçülen uygulamalar: - 4032 — Ankara yerine İstanbul müdürlüğü; daire, HMK m. 124'ü alıntılayıp "Yasal hasım sıfatını haiz İstanbul Ticaret Sicili Müdürlüğüne doğrudan tebligat yapılarak davaya devam edilmesi gerektiği gözönüne alınmadan davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir" demiş, hükmü HMK m. 353/1-a-4 ile kaldırmıştır. - 293519 — dava Ticaret Odasına yöneltilmiş; daire "… Sicili; … Odası bünyesinde bulunduğu dava dilekçesinde … Odasının yazılması temsilcideki yanılma olduğu halde … Siciline tebligat yapılarak davaya devam edilmesi gerektiği halde; hasımda yanılma olduğunun kabulü ile … Odası hakkında açılmış davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilerek vekalet ücreti takdirine karar verilmesi de doğru olmamıştır" demiştir. - 102187 — dilekçede tasfiye memuru olmayan bir kişi gösterilmiş, sonradan gerçek tasfiye memuruna tebligat yapılmış; daire HMK m. 124/1 ve 124/3'ü alıntılayarak "davalı … vekilinin müvekkiline dava yöneltilmediğine ilişkin istinaf nedeni yerinde görülmemiştir" demiş ve karar başlığına tasfiye memurunu eklemiştir.

Temyiz katmanı ayrımı kural cümlesi hâline getirir:

"Davacı, davasını yanlış kuruluşa yöneltmekle hasımda değil, temsilcide yanılmıştır. Bu itibarla, İlk Derece ve Bölge Adliye Mahkemelerince, bu yanlışlık düzeltilerek davaya Antalya Ticaret Sicil Müdürlüğüne karşı devam olunması veya 6100 sayılı Kanun'un 124 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrası değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken belirtilen yollara başvurulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş bozmayı gerektirmiştir." — 11. HD E.2024/1623, K.2024/2442 (26.03.2024, bozma)

Aynı yönde E.2023/3359, K.2023/3603 (08.06.2023, bozma) ve E.2017/3999, K.2017/5483 (18.10.2017, bozma).

İstisnanın sınırı — 276081. Unvan benzerliği nedeniyle gerçekten başka bir şirketin tasfiye memuru hasım gösterilmiştir. Daire, HMK m. 124'ün mekaniğini açıkladıktan sonra iki gerekçeyle uygulamayı reddeder: "ihyası istenilmesi gereken şirketin Ankara Ticaret sicili nezdinde kayıtlı başka bir şirket olduğu, rücuya tabi tazminata hükmedilen mahkeme kararında ve icra dosyasındaki tarafın açıkça belli olması karşısında, kabul edilebilir bir yanılgının mevcut olmadığı, esasen ilk derece mahkemesine HMK 124 gereği bir talep mevcut olmadığı…" Ret ayakta kalmış, sicil müdürlüğü yararına vekâlet ücreti yerinde bulunmuştur.

Ölçülen ayrım şudur: Yanılma aynı işlevi gören kurumun kimliğinde ise (oda ↔ sicil müdürlüğü, il A müdürlüğü ↔ il B müdürlüğü, kişi ↔ gerçek tasfiye memuru) düzeltilir; yanılma davanın konusu olan şirkette ise düzeltilmez. Bir de ek koşul ölçülmüştür: 276081'de daire, ilk derecede HMK m. 124 talebi bulunmamasını ayrıca gerekçe saymıştır — talebin istinaf aşamasında ilk kez ileri sürülmesi yeterli görülmemiştir.

§ 8. Kim hasım değildir — ölçülmüş olumsuz liste

Ölçülen korpusta husumeti düşen sıfatlar:

Sıfat	Sonuç	İstinaf tanığı	Temyiz tanığı
İhyası istenen şirketin kendisi	Usulden ret (taraf ehliyeti yok)	717, 3020, 278257	E.2025/1899, K.2025/4713 (bozma); E.2025/785, K.2025/1555
Ortak / pay sahibi	Pasif husumetten ret	10425, 133537, 278257, 358613	E.2024/2019, K.2024/3282; E.2024/4617, K.2024/6176
Son yetkili / YK üyesi (tasfiye memuru değilse)	Pasif husumetten ret	249471, 278257	E.2024/4620, K.2024/6358; E.2024/4632, K.2024/8454
Tasfiye memuru olmayan üçüncü kişi	Pasif husumetten ret	102187	E.2015/4238, K.2015/11012
Ticaret Odası (sicil müdürlüğü yerine)	Ret değil — temsilcide yanılma, düzeltilir	293519	E.2024/1623, K.2024/2442 (bozma)
Şirket yetkilisinin mirasçısı (iflas hâli)	Pasif husumetten ret	— (istinafta ölçülmedi)	E.2024/5025, K.2024/6991
Başka dosya için atanmış ek tasfiye memuru	Pasif husumet ehliyeti yok	— (istinafta ölçülmedi)	E.2024/1945, K.2024/3191

Son iki satır, istinaf korpusunda karşılığı bulunmayan ve yalnız temyiz katmanında ölçülen alt ayrımlardır.

§ 9. Husumetin gider sorumluluğuna bağı

Bu meselede husumet ile gider iki yönden bağlıdır ve ölçülen kararlarda ikisi hep birlikte tartışılır (ayrıntı için bkz. ihya_sicil_mud_gider, ihya_tasfiye_memuru_sorumlulugu).

(1) Yasal hasım olmak, gider sorumluluğunu düşürür. Sicil müdürlüğü davalı olmak zorundadır ama davanın açılmasına sebep olmamıştır; bu nedenle HMK m. 326/1'in "aleyhine hüküm verilen taraf" ölçütü ona uymaz. 102187: "Davalılardan ticaret sicili ise yasal hasım konumunda olduğundan sicil aleyhine yargı giderine hükmedilemeyecektir." Aynı yönde 249471, 293519, 165836, 358613.

(2) Tersi de ölçülmüştür — terkin usulsüzse sicil sorumludur. 133537'de daire, TTK geçici m. 7/4-a'daki ihtar ve ilan prosedürünün belgelenemediğini saptayıp "terkin işlemini usulüne uygun yapmayan davalının HMK 326.madde uyarınca yargı gideri ve vekalet ücreti ile sorumlu olduğu" sonucuna varmıştır. Yani "yasal hasım" sıfatı mutlak bir bağışıklık değildir; işlemin hukuka uygunluğuna bağlı bir bağışıklıktır.

(3) Husumetten reddedilen taraf lehine ücret doğar. 10425 (ortak lehine maktu vekâlet ücreti — HMK m. 326), 249471 ("hakkında ki dava reddedilen davalı yararına maktu vekalet ücreti takdiri gerekmektedir"), 276081 (sicil müdürlüğü yararına ücret). Bu, § 4'teki riskin parasal karşılığıdır. HMK m. 124/4'ün son cümlesi de aynı sonucu taraf değişikliği hâli için kurar: "…davanın tarafı olmaktan çıkarılan ve aleyhine dava açılmasına sebebiyet vermeyen kişi lehine yargılama giderlerine hükmeder."

⚠️ Güncellik uyarısı — yürürlük değişti. 9924 (20.02.2025), 7511 sayılı Kanun'un 16. maddesiyle TTK geçici m. 7/15'e eklenen cümleyi aktarır: "Bu maddede öngörülen usule uygun olarak kaydı silinen şirket veya kooperatifin ihyasına ilişkin yapılacak yargılamada ilgili ticaret sicili müdürlüğü aleyhine yargı gideri ve vekalet ücretine hükmolunamaz." Aynı cümle 11. HD E.2024/4632, K.2024/8454 (28.11.2024) kararında düzelterek onama sebebi yapılmıştır. Ancak yerel yürürlükteki metin şerhine göre bu ek cümle, Anayasa Mahkemesinin 10/9/2025 tarihli ve E.2025/31, K.2025/183 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Ölçülen kararlar iptalden önceye aittir; iptalin bu meseledeki etkisi korpusta ölçülmemiştir (boşluk).

§ 10. Husumetin kanun yoluna etkisi — merciler arasında çözülmemiş bir gerilim

Bu, ölçümün ortaya çıkardığı en beklenmedik bağdır ve ihya_usul_cekismesiz meselesiyle kesişir.

BAM 12. HD tarafı. Daire, Yargıtay HGK'nın 2017/11-2924 E., 2018/1935 K. sayılı 13.12.2018 tarihli ilamına dayanarak ek tasfiyeyi çekişmesiz yargı işi saymakta ve kararlarını HMK m. 362/1-ç ("Çekişmesiz yargı işlerinde verilen kararlar" temyiz edilemez) uyarınca kesin vermektedir. Bu dönüş 165836, 167112, 167198, 255098 ve 272808'de açıkça beyan edilmiştir. Ölçülen 22 kararın 17'si kesin, 5'i temyiz yolu açık verilmiştir (temyiz açık olanlar: 278260, 278257, 358613 — HGK ilamından önce; 276081 — 01.11.2018; ve 133537 — 11.11.2021).

Yargıtay 11. HD tarafı. Aynı korpusta, tam da husumet gerekçesiyle iki karar bunun tersini söyler ve BAM 12. HD'nin temyiz talebini reddeden ek kararlarını kaldırır:

"…Dairemizin yerleşmiş kararlarına göre Ticaret Sicil Müdürlüklerinin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun Geçici 7. maddesine göre açılan ihya davasında yasal hasım olması ve açılan davada …'nün davalı olarak gösterilmesi sebebiyle, açılan dava çekişmesiz yargıya tabi olmadığından … ek kararın kaldırılarak … asıl karara yönelik temyiz sebeplerinin incelenmesi gerekmiştir." — 11. HD E.2020/6722, K.2022/655 (26.01.2022); aynı gerekçe E.2021/5150, K.2021/5593 (20.09.2021)

Mantık zinciri şudur: husumet gerçekse, uyuşmazlık gerçektir; uyuşmazlık gerçekse iş çekişmesizdir denemez (krş. HMK m. 382/1'in "ilgililer arasında uyuşmazlık olmayan hâller" ölçütü). Yani bu meselenin kuralı — ticaret sicili müdürlüğünün davalı olması — çekişmesiz yargı nitelendirmesini kendi içinden çürütmektedir.

Ölçülen sonuç ve sınırları. Gerilim korpusta çözülmemiştir: E.2020/6722, K.2022/655 doğrudan İstanbul BAM 12. HD kararı üzerine verilmiştir, buna rağmen daire 2026'ya kadar (293519, 09.03.2026) kararlarını HMK m. 362/1-ç ile kesin vermeye devam etmiştir. Bir yumuşatıcı gözlem vardır: 133537'de (terkin işleminin hukuka uygunluğunun tartışıldığı, yani gerçekten çekişmeli bir dosyada) daire temyiz yolunu açık bırakmıştır — ancak bu tek karardır ve daire bunu bir ölçüt olarak formüle etmemiştir. Uyarı: bu bölüm bir kanun yolu tavsiyesi değildir; ölçülen bir çelişkinin beyanıdır. Kesinlik kaydını her davada kendi hüküm fıkranızdan okuyun.

Kanun yolunun ikinci husumet boyutu. Hakkındaki dava husumetten reddedilen davalının kanun yoluna başvurmakta hukuki yararı yoktur. 272808: "Hukuki yarar HMK 114/1-h maddesinde dava şartları arasında sayılmıştır. Hukuki yararın bulunması dava açılmasında dava şartı olduğu gibi kanun yollarına başvurulmasında da aranılması zorunlu şartlardandır… hakkındaki dava reddedilen davalının istinaf kanun yoluna başvurmasında korunmaya değer güncel bir hukuki yararı bulunmamaktadır." Aynı sonuç temyizde de ölçülmüştür: 11. HD E.2017/1524, K.2017/2924 ve E.2016/3496, K.2016/4373. (Çıpa notu: 272808 ret hükmünü HMK m. 346/1'e dayandırır; oysa m. 346 yalnız süresinden sonra verilen ve kesin karara ilişkin istinaf dilekçelerini düzenler — hukuki yarar hâlini kapsamaz. Kararın esas gerekçesi kendi metnindeki HMK m. 114/1-h'dir; ret hükmünün doğru usuli çapası bu makalede belirlenmemiştir — boşluk.)

Bir istisna: tasfiye memuru olarak atanan ama davalı gösterilmeyen kişi, davalı sıfatı olmasa da "ilgili" sıfatıyla kanun yoluna gidebilir — 9924: "İstinaf başvurusunda bulunan … tasfiye memuru atandığından davalı sıfatı olmasa da ilgili sıfatıyla istinaf başvurusunun esası incelenmiştir."

§ 11. Temyiz katmanı — 123 karar, altı gerekçe grubu

Konu-eşleşen Yargıtay 11. HD havuzu 123 karardır: 72 onama, 42 bozma, 5 düzelterek onama, 4 diğer; kesinleşme bakımından 72'si kesin. Yön etiketi: 79'u ihya lehine, 4'ü ihya aleyhine, 40'ı belirsiz. Havuz 2011–2025 arasına yayılır; en yoğun yıllar 2024 (27) ve 2025 ile 2016 (14'er).

Gerekçe özetleri tarandığında altı grup çıkar. (Grup sayıları özet metinleri üzerinden ölçülmüştür; kararların tamamı okunmamıştır. Aşağıda künyesi verilen kararların tam metni okunmuştur.)

1. Sona eren şirkete husumet yöneltilemez — havuzun en kalabalık grubu (~40). Amiral: E.2025/1899, K.2025/4713 (bozma, "kamu düzeninden").
2. TTK m. 547 rejimi: sicil müdürlüğü + son tasfiye memuru (~32). Amiral: E.2025/1819, K.2025/4682 (30.06.2025, onama) — aktarılan BAM gerekçesi: "TTK'nın 547. maddesi uyarınca şirket genel kuru kararı ile gerçekleşen tasfiye sonucu terkinde husumetin ticaret sicil müdürlüğü ile son tasfiye memurlarına yöneltilmesi gerektiği."
3. Geçici 7 rejimi: yalnız sicil müdürlüğü (~19). Amiral: E.2024/4620, K.2024/6358 (§ 4'teki alıntı).
4. Ortak/yetkili/temsilci hasım değildir (~24).
5. Temsilcide yanılma → HMK m. 124 (3 karar; hepsi bozma: E.2024/1623-K.2024/2442, E.2023/3359-K.2023/3603, E.2017/3999-K.2017/5483).
6. Eksik husumette süre verilmelidir (4 karar; hepsi bozma: E.2018/3454-K.2018/5606, E.2015/4238-K.2015/11012, E.2012/9815 grubu, E.2011/13833-K.2012/19768).

Okuma: Bozmaların yöneldiği yer dikkat çekicidir. Ölçülen 42 bozmanın gerekçe özetleri, ezici çoğunlukla husumeti fazla dar tutan kararları hedefler: ya sona eren şirket hakkında hüküm kurulmuştur, ya eksik hasım tamamlattırılmadan dava reddedilmiştir, ya da temsilcide yanılma hasımda yanılma sanılmıştır. Yani temyiz denetimi bu meselede kuralı değil, kuralın sertliğini düzeltmektedir.

§ 12. Eğilim — "14 lehine / 8 aleyhine" nasıl okunmalı

Mesele kaydı 14 lehine · 8 aleyhine göstermektedir (2017: 0/1, 2018: 1/2, 2019: 0/3, 2020: 3/0, 2021: 0/1, 2022: 1/0, 2023: 1/1, 2024: 0/0, 2025: 7/0, 2026: 1/0). Bu tablo, kuralda bir tartışma olduğu anlamına gelmez.

Ölçülen 22 kararın tam metni okunduğunda görülen şudur:

• 22 kararın 22'sinde de husumet kuralı aynı yönde uygulanmıştır. Hiçbir kararda "yasal hasım sicil müdürlüğü değildir" ya da "sona eren şirket hasım gösterilebilir" denmemiştir. Tek yön farkı § 4'teki 2025 sapmasıdır ve o da kuralın kapsamına ilişkindir, varlığına değil.
• "Aleyhine" işaretli 8 kararın yalnız 3'ünde ihya davası tümden reddedilmiştir: 68881 ve 255098 (aktif taraf ehliyeti yok) ile 276081 (yanlış şirket). Kalan 5'inde (133537, 249471, 272808, 278257, 358613) ihya kabul edilmiş, "aleyhine" işareti yalnızca yanlış gösterilen tarafa ilişkin tali husumet hükmünü ölçmüştür.
• Buna karşılık "lehine" işaretli 14 kararın 2'sinde (4032, 59271) henüz ihya kararı verilmemiş; hüküm taraf teşkili sağlanmak üzere kaldırılıp ilk derece mahkemesine gönderilmiştir.

Ölçülen doğru önerme: 22 kararın 17'sinde ihya ayakta kalmış, 3'ünde tümden reddedilmiş, 2'sinde henüz karar verilmemiştir. Eğilim tablosunun ölçtüğü şey kuralın kabulü değil, taraf konumuna ilişkin tali hükmün yönüdür.

Zaman şekli. Sekiz "aleyhine" tanığın tamamı 2017–2023 aralığındadır; 2025'in yedi kararının tamamı "lehine"dir. Korpusta 2024 yılına ait hiç karar yoktur — bu bir eğilim değişimi değil, kapsam boşluğudur. 2025 yoğunlaşmasının ölçülen içeriği de yön değişimi göstermez: bu yılın kararlarında tartışma hasım listesinden tasfiye memurunun atanmasına ve gider sorumluluğuna kaymıştır (717, 5385, 9924, 286935). Yirmi iki karar bir zaman serisi kurmaya yetmez; yıllık dağılım burada yalnızca kapsamı göstermek için verilmiştir.

Oybirliği. Hüküm fıkralarından ölçülmüştür: 22 kararın 22'si de oybirliğiyle verilmiştir. Bu meselede karşı oy ölçülmemiştir.

---

KAYNAKÇA / ATIF

Yöntem: İçtihat çapaları künye + korpus karar_id ile verilir (backtick içindeki karar_id'ler /karar/<id>/ adresine tıklanabilir). İstanbul BAM 12. HD çapalarının 22'sinin de tam metni okunmuş, alıntılar metne karşı doğrulanmıştır. Yargıtay 11. HD künyeleri ham 11. HD korpusuna (data/y11_ham.db) karşı tek tek doğrulanmış; öne çıkarılan 12 kararın gerekçeleri tam metinden alınmıştır. TTK maddeleri yerel yürürlükteki ağaçtan (fıkra numaralı), TTK dışı maddeler (HMK, İİK, TBK) get_article ile yürürlükteki metinden teyit edilmiştir. Doğrudan alıntı tırnak içindedir. Bu mesele içtihat-birincil işlenmiştir; akademik doktrin atfı yapılmamıştır.

A. Mevzuat çıpası

Madde	İçerik	Rolü	Kaynak
TTK m. 547/1	Ek tasfiyeyi kimin isteyebileceğini sayar; kime karşı isteneceğini göstermez.	§ 1 — kuralın metin boşluğu	Yerel ağaç
TTK m. 547/2	Mahkeme yeniden tescile karar verir ve tasfiye memuru atar.	§ 3, § 4 — 2024 HGK dönüşünün dayanağı	Yerel ağaç
TTK geçici m. 7/15	"…alacaklıları ile hukuki menfaatleri bulunanlar haklı sebeplere dayanarak (…) mahkemeye başvurarak … ihyasını isteyebilir." Yetkili merci ve hasım gösterilmemiştir.	§ 1, § 4	Yerel ağaç
TTK geçici m. 7/2	"Davacı veya davalı sıfatıyla devam eden davaları bulunan şirket veya kooperatiflere bu madde hükümleri uygulanmaz."	255098, 278257, 272808'in terkin denetimi	Yerel ağaç
TTK geçici m. 7/4-a	İhtar + TTSG ilanı; ihtar ulaşmazsa ilan tarihinden 30. günün akşamı tebligat yerine geçer.	68881, 133537, 358613'te terkin usulü denetimi	Yerel ağaç
TTK geçici m. 7/11	İhtara rağmen cevap vermeyen şirketin unvanı re'sen silinir.	Re'sen terkinin dayanağı	Yerel ağaç
TTK m. 24/2	"Ticaret sicili, Bakanlığın gözetim ve denetiminde ticaret sicili müdürlükleri ve şubeleri tarafından tutulur."	Yasal hasmın kurumsal çıpası — örtük, 22 kararın hiçbirinde anılmaz (§ 2)	Yerel ağaç
TTK m. 32	Sicil müdürünün inceleme görevi.	Sicil müdürlüğünün savunma çıpası (717, 3020, 5385, 9924, 102187, 286935)	Yerel ağaç
TTK m. 545/1	Unvanın silinmesini tasfiye memurları ister.	Tasfiye memurunun husumetine dolaylı gerekçe (9924'te savunmada)	Yerel ağaç
TTK m. 541/3	Muaccel olmayan/uyuşmazlıklı borçları karşılayacak tutar notere depo edilir; f. 4 aykırılıkta m. 553 sorumluluğu.	286935'in gerekçesi; tasfiye memuru husumetinin maddi temeli	Yerel ağaç
TTK m. 534/1	"İflas hâlinde tasfiye, iflas idaresi tarafından İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre yapılır."	§ 5 — örtük çıpa, kararlarda anılmaz	Yerel ağaç
TTK m. 533/2	Tasfiye hâlindeki şirket "tasfiye sonuna kadar tüzel kişiliğini korur".	Kapının sınırı: tasfiye kapanmadan taraf ehliyeti sürer	Yerel ağaç
TTK m. 643	Limited şirkette "tasfiye usulü ile tasfiyede şirket organlarının yetkileri hakkında anonim şirketlere ilişkin hükümler uygulanır".	Limited köprüsü — örtük, kararlarda anılmaz	Yerel ağaç
TTK m. 1521	Şirket davalarında basit yargılama usulü.	9924'te HGK 2018/1935 üzerinden anılır (bkz. ihya_usul_cekismesiz)	Yerel ağaç
HMK m. 114/1-d	Dava şartı: "Tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları; kanuni temsilin söz konusu olduğu hâllerde, temsilcinin gerekli niteliğe sahip bulunması."	Kapı çıpası. 133537 ve 278257'de bent harfiyle anılır.	get_article
HMK m. 115	Dava şartları her aşamada kendiliğinden araştırılır (f. 1); noksanlık → usulden ret, ancak giderilmesi mümkünse kesin süre verilir (f. 2).	§ 6, § 7 — hem kapının hem istisnanın kaynağı	get_article
HMK m. 124/3-4	Maddi hataya/kabul edilebilir yanılgıya dayalı taraf değişikliği karşı tarafın rızası aranmadan kabul edilir; taraf olmaktan çıkarılan kişi lehine gidere hükmedilir.	İstisna çıpası (§ 7, § 9)	get_article
HMK m. 326/1	"Kanunda yazılı hâller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verilir."	§ 9 — yasal hasım bağışıklığının ve husumetten ret ücretinin dayanağı	get_article
HMK m. 353/1-a-4	"Diğer dava şartlarına aykırılık bulunması" → kaldırma + gönderme.	4032, 59271'in hüküm çapası	get_article
HMK m. 353/1-b-1 / b-2	Esastan ret / düzelterek yeniden esas hakkında.	Kalan 20 kararın hüküm çapası	get_article
HMK m. 362/1-ç	Çekişmesiz yargı işlerinde verilen BAM kararları temyiz edilemez.	§ 10 — kesinlik kaydının dayanağı	get_article
HMK m. 362/1-g	HMK m. 353/1-(a) kapsamındaki kararlar temyiz edilemez.	4032'nin kesinlik çapası (doğru kullanım)	get_article
HMK m. 346/1	İstinaf dilekçesinin reddi — yalnız süre ve kesinlik hâlleri.	272808'de kullanılmış; ⚠️ lafız hukuki yarar hâlini kapsamaz (§ 10)	get_article
İİK m. 226/1	"Masanın kanuni mümessili iflas idaresidir."	§ 5 — iflas husumetinin tam çapası, kararlarda "221 vd." biçiminde anılır	get_article

Bent kapısı notu: HMK m. 114 on bir bentlik bir listedir. Bu meselenin bendi (d) — taraf ve dava ehliyeti; (ç) kesin yetkiye (bkz. ihya_kesin_yetki), (h) hukuki yarara (bkz. ihya_hukuki_yarar) aittir. Norm bloğunun kapi.dayanak alanı çıpayı bentsiz ("HMK 114") verir; bu makalede her anışta bent harfi eşlenmiştir (aşağıda 1 nolu fark).

B. İçtihat kütüğü — İstanbul BAM 12. HD (22 karar; tamamının tam metni okundu)

Husumet doğru kurulmuş / ihya ayakta (17 karar):

karar_id	Künye	Tarih	Rejim	Çapa
293519	E.2026/349, K.2026/438	09.03.2026	Olağan tasfiye	"husumet … sicili ile tasfiye memuruna yöneltilir"; Ticaret Odası'na yöneltme temsilcide yanılmadır, ret sebebi değil. Tasfiye memuru hakkındaki pasif husumet ret kaldırıldı.
286935	E.2025/1790, K.2025/2027	11.12.2025	Olağan (yeniden nitelendirildi)	Taraf "geçici 7" demişken daire olağan tasfiye saymış; "davanın tasfiye memuruna da yöneltilmesi gerektiği". TTK m. 541 çapası.
717	E.2025/1454, K.2025/1563	08.10.2025	Olağan (yeniden nitelendirildi)	Amiral tanık — üç önerme tek paragrafta (§ 2). İlk derecenin geçici 7 nitelendirmesi düzeltildi (353/1-b-2).
3020	E.2025/1104, K.2025/1246	01.09.2025	Olağan tasfiye	Zararsız hata tanığı: sona eren şirket fuzulen davalı gösterilmiş, hakkında hüküm kurulmadığından "sonuca etkili bulunmamıştır".
4032	E.2025/915, K.2025/1076	01.07.2025	Olağan tasfiye	Hangi müdürlük tanığı: Ankara ≠ İstanbul; HMK m. 124 alıntılanarak pasif husumet ret kaldırıldı (353/1-a-4).
5385	E.2025/586, K.2025/924	05.06.2025	Geçici 7	2025 sapmasının tanığı (§ 4): tasfiye memuru adayının "ilgili sıfatıyla" taraf gösterilmesi yerinde bulundu. HGK 2023/11-338 E.-2024/3 K. aktarılır.
9924	E.2025/250, K.2025/246	20.02.2025	Geçici 7	"davanın sadece ticaret siciline yöneltilmesi gerektiği yerleşik yargı uygulamasıdır"; atanan memurun "ilgili sıfatıyla" istinafı incelendi; 7511 s.K. ek cümlesi anılır.
10425	E.2025/218, K.2025/212	13.02.2025	Geçici 7	Ortaklara yöneltilen dava tefrik + pasif husumetten ret; ortak lehine vekâlet ücreti yerinde (HMK m. 326).
59271	E.2023/2157, K.2023/1893	07.12.2023	İflas tasfiyesi	Tamamlatma amirali: Yargıtay kalıbı verbatim; iflas idare memurlarının sorulması + sicile karşı dava için süre; 353/1-a-4 ile kaldırma.
102187	E.2022/980, K.2022/805	30.05.2022	Olağan tasfiye	HMK m. 124/1 ve 124/3 alıntılanır; tasfiye memuru olmayan davalı yönünden ret, gerçek memur karar başlığına eklendi.
167198	E.2020/1205, K.2020/1019	15.10.2020	Olağan tasfiye	Tasfiye memurunun husumet ve zamanaşımı savunmaları reddedildi; HMK m. 326 ile gider ona yükletildi.
165836	E.2020/976, K.2020/859	22.09.2020	Olağan tasfiye	"Tüzel kişiliğin ihyası davasının tasfiye memuruna yöneltilmesi gerektiğinden…"; HGK 2018/1935 dönüşü beyan edilir.
167112	E.2020/1010, K.2020/838	18.09.2020	Olağan tasfiye	165836'nın kardeş kararı; aynı cümle kalıbı, iş kazası dosyası.
278260	E.2018/29, K.2018/771	26.06.2018	İflas tasfiyesi	İflas husumeti tanığı: iflas idare memurlarına yöneltme isabetli; HGK 2009/11-173 E.-2009/247 K.'ya çapalanır. Temyiz yolu açık.
133537	E.2021/1929, K.2021/1678	11.11.2021	Geçici 7	Ortağa yönelik dava HMK m. 114/1-d ve 115/2 ile reddedildi (bent açık); terkin usulsüz olduğundan sicil aleyhine gider. Temyiz yolu açık.
249471	E.2019/1674, K.2019/1266	10.10.2019	Olağan tasfiye	"husumet zorunlu hasım bulunan ticaret sicili memurluğu ile tasfiyeyi sonlandıran tasfiye memuruna yöneltilir"; reddedilen davalı lehine maktu ücret.
358613	E.2017/15, K.2017/21	20.12.2017	Geçici 7 (kooperatif)	Şahıslar aleyhine dava husumetten ret (istinafa konu değil, aynen geçerli kılındı); sicil aleyhine ücret kaldırıldı. Temyiz yolu açık.

İhya davası tümden reddedilen (3 karar):

karar_id	Künye	Tarih	Ret sebebi
68881	E.2023/390, K.2023/417	20.03.2023	Aktif husumet: terkin edilmiş şirket kendi adına dava açmış. "davanın süre verilmeden husumet nedeniyle reddine karar verilmelidir."
255098	E.2019/676, K.2019/511	09.04.2019	Aktif husumet: aynı yönde; HMK m. 114/1-d ve 115 açıkça anılır.
276081	E.2018/1798, K.2018/1338	01.11.2018	İstisnanın sınırı: unvan benzerliğiyle başka şirketin memuru gösterilmiş; "kabul edilebilir bir yanılgının mevcut olmadığı". Temyiz yolu açık.

Kanun yolu boyutu (2 karar — yukarıdaki gruplarla kesişir):

karar_id	Künye	Tarih	Çapa
272808	E.2018/1971, K.2019/303	07.03.2019	Husumetten reddedilen davalının istinafta hukuki yararı yok (HMK m. 114/1-h; ret hükmü m. 346/1 ile).
278257	E.2018/593, K.2018/767	26.06.2018	Geçici 7'de "Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün davalı olması gerekli ve yeterli"; taraf ehliyeti re'sen incelendi; 11. HD 2016/11878 E.-2016/8525 K.'ya çapalanır. Temyiz yolu açık.

(Kesinlik notu — hüküm fıkralarından ölçüldü: 22 kararın 17'si kesin, 5'i temyiz yolu açık verilmiştir. Kesin verilenlerin 15'i HMK m. 362/1-ç, 4032 362/1-g, 10425 ise 362/1-a çapasını kullanmıştır. ⚠️ Bent gözlemi: m. 362/1-(a) miktar/değer bendidir (kırk bin TL sınırı); ihya davasında para alacağı ölçütü bulunmadığından 10425'in bu bendi (ç) yerine kullandığı görülmektedir — sonuca etkisi ölçülmemiştir. 22 kararın 22'si de oybirliğiyle verilmiştir.)

C. İçtihat kütüğü — Yargıtay 11. HD (temyiz katmanı; künyeler data/y11_ham.db'ye karşı doğrulanmıştır)

Tam metni okunanlar (12):

• E.2025/1899, K.2025/4713 (01.07.2025, bozma) — "Terkin edilmiş ve ihyası istenilen şirketin ihyası için açılan davada terkin edilen şirketin davalı olarak gösterilmesi mümkün değildir. Bu husus kamu düzeninden olup Mahkemece resen gözetileceğinden…" Kapının en güçlü çapası.
• E.2025/1819, K.2025/4682 (30.06.2025, onama) — TTK m. 547 rejiminde "husumetin ticaret sicil müdürlüğü ile son tasfiye memurlarına yöneltilmesi gerektiği" (aktarılan BAM 43. HD gerekçesi).
• E.2025/1685, K.2025/2566 (17.04.2025, onama) — bozmaya uyularak son tasfiye memuru hasım + tasfiye memuru atanmış; sicil müdürlüğü yasal hasım olduğundan gider sorumluluğu yok.
• E.2025/785, K.2025/1555 (06.03.2025, onama) — geçici 7'de şirket ile sicil müdürlüğü arasında zorunlu dava arkadaşlığı yok; dahili dava ile taraf kazandırılamaz; pasif husumet ehliyeti yokluğundan ret onandı.
• E.2024/4632, K.2024/8454 (28.11.2024, düzelterek onama) — geçici 7'de "yasal hasım sadece [sicil müdürlüğü]"; şirket yetkililerinin dahil edilmesi isabetsiz. 7511 s.K. m. 16 ek cümlesi uygulanarak sicil aleyhine gider/ücret hükümden çıkarıldı.
• E.2024/5025, K.2024/6991 (01.10.2024, onama) — iflas rejimi: "bu tür davalarda husumetin iflas idaresi ve Ticaret Siciline yöneltileceği"; şirket yetkilisinin mirasçısı pasif husumetten çıkarıldı.
• E.2024/4620, K.2024/6358 (12.09.2024, onama) — § 4'ün amirali: geçici 7'de sicil müdürlüğü "gerekli ve yeterli"; tasfiye memuru atanması zorunluluğu ortak/yetkiliye husumet yöneltilmesini gerektirmez.
• E.2024/1623, K.2024/2442 (26.03.2024, bozma) — § 7'nin amirali: "hasımda değil, temsilcide yanılmıştır"; HMK m. 124/3-4 değerlendirilmeliydi. ⚠️ Kararın "İlgili Hukuk" başlığında sicil müdürlüğünün kuruluşu için "6098 sayılı Kanun'un 24 üncü maddesi" gösterilmiştir; 6098 sayılı Kanun TBK'dır ve m. 24'ü "Genel işlem koşulları — değiştirme yasağı"dır (get_article ile teyit edildi). Doğru çapa TTK (6102 s.K.) m. 24'tür.
• E.2018/3454, K.2018/5606 (24.09.2018, bozma) — eksik husumette süre verilmesi ve birleştirme zorunluluğu; Yargıtay cümle kalıbının kaynağı.
• E.2015/4238, K.2015/11012 (26.10.2015, re'sen bozma) — "tasfiye memuruna davanın ihbar edilmesi ve karar başlığında … ihbar olunan olarak gösterilmesi de husumet eksikliğini gidermez." Ayrıca TTK m. 547/2'nin emredici niteliği vurgulanır.
• E.2020/6722, K.2022/655 (26.01.2022, onama) — § 10'un çapası: sicil müdürlüğü yasal hasım olarak davalı gösterildiğinden "açılan dava çekişmesiz yargıya tabi olmadığından" BAM 12. HD'nin temyiz reddi ek kararı kaldırıldı. Bu, meselenin norm kaydındaki tek temyiz tanığıdır (karar_id 745903800).
• E.2021/5150, K.2021/5593 (20.09.2021, onama) — aynı gerekçe, aynı sonuç; ek karar kaldırıldı.

İlgili bölümü okunanlar (3): E.2024/5094, K.2024/7271 (09.10.2024, onama — zorunlu dava arkadaşlığı ve dahili dava); E.2023/5997, K.2023/7394 (14.12.2023, onama — aynı yönde); E.2024/188, K.2024/793 (06.02.2024, onama — birleşen dava açtırılması isabetli).

Yalnız gerekçe özeti taranan, künyesi doğrulanmış diğer çapalar: E.2024/4617-K.2024/6176 (09.09.2024, onama); E.2024/2019-K.2024/3282 (25.04.2024, onama); E.2019/1479-K.2019/3306 (30.04.2019, onama — geçici 7'de tasfiye memuruna yöneltilemez); E.2025/435-K.2025/1732 (12.03.2025, onama — kayıtlı olunan müdürlük); E.2024/1945-K.2024/3191 (24.04.2024, onama — başka dosya için atanmış memur); E.2023/3359-K.2023/3603 (08.06.2023, bozma) ve E.2017/3999-K.2017/5483 (18.10.2017, bozma) — temsilcide yanılma; E.2017/1524-K.2017/2924 ve E.2016/3496-K.2016/4373 — husumetten reddedilenin temyizde hukuki yararı; E.2016/11878-K.2016/8525 (31.10.2016, bozma — 278257'nin çapası); E.2010/3285-K.2011/17026 (14.12.2011, bozma — iflas). Bu grubun tam metinleri okunmamıştır; nitelendirmeler bağ dosyasının gerekçe özetlerine dayanır.

Kararlarda anılan, korpus dışı çapalar (BAM metinlerinden aktarılmıştır; Yargıtay korpusundan ayrıca doğrulanmamıştır): Yargıtay HGK 2023/11-338 E., 2024/3 K. (24.01.2024) ve 11. HD 2020/8099 E., 2022/2190 K. (22.03.2022) — sınırlı ihyada tasfiye memuru atanması (5385, 9924); HGK 2017/11-2924 E., 2018/1935 K. (13.12.2018) — ek tasfiyenin çekişmesiz yargı işi sayılması (165836, 167112, 167198, 255098, 272808, 9924); HGK 2009/11-173 E., 2009/247 K. — iflas idare memurlarının sorumluluğu (278260); 11. HD 2016/3122 E., 2016/3558 K. ve 2016/5988 E., 2016/5950 K. (358613); Yargıtay 10. HD 2014/23978 E., 2015/492 K. (278260).

⚠️ Künye düzeltmesi. 9924 ve 10425, geçici 7 husumet çizgisi için "Yargıtay 11 HD nin 2024/2019 esas, 3382 karar 25.04.2024 tarihli kararı"na atıf yapar. Ham 11. HD korpusunda aynı esas numarası ve aynı tarihle kayıtlı karar E.2024/2019, K.2024/3282'dir; içeriği de kararların anlattığıyla örtüşmektedir ("husumet sicil müdürlüğüne yöneltilir; sona eren şirkete ve ortağına husumet yöneltilemez"). Karar numarasındaki "3382" bir yazım hatası görünmektedir; doğru çapa K.2024/3282'dir.

D. Mülga hüküm ve zaman bakımından uygulama notu (6762 → 6102)

• Bu mesele bakımından mülga numara sorunu YOKTUR. Ölçülen 22 kararın hiçbiri husumet için mülga 6762 sayılı Kanun'un bir maddesine dayanmaz; hepsi doğrudan 6102 sayılı TTK m. 547 ile TTK geçici m. 7 rejimini uygular. Ek tasfiye kurumu 6102 ile getirilmiştir.
• Ölçülen tek 6762 atfı taraf beyanındadır: 272808'de İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü, terkin işlemini "davaya konu olayın olduğu dönemde yürürlükte bulunan 6762 sayılı TTK nun m.34 ve Ticaret Sicil Tüzüğünün 28. Maddesi hükümleri çerçevesinde" yaptığını savunmuştur. Bu, terkin işleminin dayanağına ilişkindir, husumete değil; ilgili hükümlerin yürürlükteki karşılıkları bu makalede teyit edilmediği için verilmemiştir (boşluk).
• Öğe 10'un bu meseledeki karşılığı — zaman bakımından uygulama ve bent/fıkra düzeltmesi. 6762 karşılığı bulunmadığından bu başlık, spec'in öngördüğü biçimde yürürlükteki metne göre çapa düzeltmesi olarak yorumlanmıştır. Bu makalede yapılan üç düzeltme:
• HMK m. 114 → HMK m. 114/1-d. Norm bloğu ve kararların çoğu bentsiz anar; bu meselenin bendi (d)'dir. 133537 ve 278257 bendi doğru gösterir.
• "6098 sayılı Kanun m. 24" → TTK (6102) m. 24. 11. HD E.2024/1623, K.2024/2442'nin "İlgili Hukuk" listesindeki kanun numarası hatalıdır (§ C).
• 11. HD "K.2024/3382" → K.2024/3282. 9924 ve 10425'in atıf künyesi (§ C sonu).
• Güncellik uyarısı (husumet dışı, gider yönünden). TTK geçici m. 7/15'e 7511 sayılı Kanun'un 16. maddesiyle eklenen "ticaret sicili müdürlüğü aleyhine yargı gideri ve vekâlet ücretine hükmolunamaz" cümlesi, yerel yürürlükteki metin şerhine göre Anayasa Mahkemesinin 10/9/2025 tarihli ve E.2025/31, K.2025/183 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. 9924 ve 11. HD E.2024/4632, K.2024/8454 iptalden öncedir. Etkisi bu korpusta ölçülmemiştir; bkz. ihya_sicil_mud_gider.
• Süre boyutu — ayrı mesele. TTK geçici m. 7/15'teki "silinme tarihinden itibaren beş yıl içinde" ibaresi de yürürlükteki metinde iptal şerhiyle boş bırakılmıştır (bkz. ihya_sure). 68881 ve 133537'de hak düşürücü süre tartışması husumetle birlikte geçmekte, ancak bu makalenin kapsamı dışındadır.

E. Mesele ve norm bağı (ÇİFT YÖN)

Bu makale, docs/norm/sirket_ihya.json → onermeler.ihya_husumet altındaki 3 norm bloğunu karşılar (durum_norm: aday).

Norm → makale (3/3 karşılandı):

Norm bloğu	Önerme	Dayanak (norm)	Makaledeki karşılığı	Tanık örtüşmesi
kural	"İhya davasında yasal hasım, şirketin son kayıtlı merkezindeki ticaret sicil müdürlüğüdür; ayrıca şirketin son tasfiye memurunun da hasım gösterilmesi gerekir."	TTK 547	§ 1 (metnin boşluğu), § 2 (sicil müdürlüğü, hangi müdürlük), § 3 (son tasfiye memuru, zorunlu dava arkadaşlığı), § 4–§ 5 (rejime göre daralma/değişme)	8 tanığın 8'i de okundu: 717, 59271, 278257, 4032, 5385, 102187, 293519 (BAM) + 11. HD E.2020/6722-K.2022/655 — 8/8
istisna	"Hasımda eksiklik veya yanlışlık doğrudan pasif husumetten ret sebebi değildir; HMK 124 çerçevesinde taraf değişikliği/teşkili yoluna gidilerek giderilir."	HMK 124	§ 7 (iki mekanizma + sınır), Pratik Kılavuz A.1 ve B	4 tanığın 4'ü de okundu: 276081, 4032, 102187, 68881 — 4/4
kapı	"Tüzel kişiliği terkinle sona eren şirketin kendisi hasım gösterilemez; taraf ehliyeti yoktur." (resen_mi: true; geçilmezse: "fuzulen hasım gösterilmesi, hakkında hüküm kurulmadıkça sonuca etkili değildir")	HMK 114	§ 6 (pasif + aktif yüz), § 8 (olumsuz liste), Pratik Kılavuz C	8 tanığın 8'i de okundu: 717, 59271, 3020, 278260, 165836, 167112, 255098, 286935 — 8/8

Makale → norm (her bölüm hangi bloğu besliyor): § 1, § 2, § 3, § 4, § 5 → kural; § 6, § 8 → kapi; § 7 → istisna; § 9, § 10 → hiçbiri (yeni önerme adayı, aşağıda 3 ve 4 nolu fark); § 11, § 12 → ölçüm okuması (yeni önerme üretmez).

Norm bloğu olup makalede karşılığı olmayan önerme: YOKTUR. Makalede olup norm bloğunda karşılığı olmayan önermeler aşağıda beyan edilmiştir.

Komşu meseleler (bu makalenin kapsamı dışı): ihya_ehliyet (kim isteyebilir), ihya_hukuki_yarar (neden isteyebilir), ihya_sebep_ayrimi (TTK 547 ↔ geçici 7 ayrımı — bu makalenin § 4'ü o ayrımın husumet sonucudur), ihya_memur_atama, ihya_tasfiye_memuru_sorumlulugu, ihya_sicil_mud_gider (§ 9), ihya_usul_cekismesiz (§ 10), ihya_kesin_yetki, ihya_sure, ihya_resen_terkin_usulu, ihya_eksik_tasfiye.

---

⚠️ NORM İLE FARK — silinmedi, editöre gidiyor

Makale, ihya_husumet norm bloklarıyla sonuç bakımından çelişmez. Ancak altı noktada norm katmanına düzeltme/ekleme önerilmektedir.

1. Bent kapısı — HMK 114 → HMK 114/1-d. kapi.dayanak çıpayı bentsiz verir. HMK m. 114 on bir bentlik bir listedir; taraf ve dava ehliyetine ilişkin olan yalnız (d) bendidir — (ç) kesin yetkiye, (h) hukuki yarara aittir. kapi._resen_gerekce alanı zaten "HMK 114/1-d, 115" der; dayanak alanıyla arasındaki bu iç tutarsızlık giderilmelidir. Ölçülen iki karar bendi doğrudan anar: 133537'nin hüküm fıkrası ("HMK'nın 114/1-d ve 115/2 maddesi gereğince") ve 278257 ("Taraf ehliyeti HMK 114/d dava şartı olup"). Öneri: "HMK 114/1-d" olarak kesinleştirilsin ve _dayanak_notuna AÇIK ÇIPA kaydı düşülsün.

2. kural önermesi koşulsuzdur; ölçülen kural KOŞULLUDUR — en önemli fark. Norm, "ayrıca şirketin son tasfiye memurunun da hasım gösterilmesi gerekir" der ve bunu ihyanın hukuki sebebine bağlamaz. Oysa ölçülen içtihatta hasım listesi üç rejime göre değişir (§ 3–§ 5): - TTK m. 547 (olağan tasfiye sonu terkin) → sicil müdürlüğü + son tasfiye memuru; - TTK geçici m. 7 (re'sen terkin) → yalnız sicil müdürlüğü; tasfiye memuruna dahi yöneltilemez; - İflas tasfiyesi sonu terkin → sicil müdürlüğü + iflas idaresi/iflas dairesi (İİK m. 226/1).

Bu, teorik bir itiraz değildir: normun kendi kural tanığı olan 278257 tam tersini söyler — "ihyasına karar verilmesi istenilen şirkete, ortaklarına ve bu şirketin tasfiye memuruna karşı açılan davanın husumet yokluğundan reddi gerekir" (geçici 7). Yani bir tanık, tanıklık ettiği önermeyle çelişmektedir. Öneri: kural bloğu, ihya_sebep_ayrimindeki seçime bağlı üç dallı bir kurala dönüştürülsün ya da geçici 7 ve iflas hâlleri için ayrı istisna blokları açılsın; dayanak listesine TTK geçici 7 ve İİK 226 eklensin.

3. Eksik önerme — kapının AKTİF yüzü. kapi yalnız pasif tarafı düzenler ("hasım gösterilemez"). Ölçülen korpusta iki karar (68881, 255098) aynı taraf ehliyeti kapısının aktif yüzünü uygular: sona eren şirket kendi ihyasını isteyemez, dava aktif husumet yokluğundan reddedilir. Üstelik burada istisna işlemez: 68881, "bizatihi bu davanın konusunu teşkil ettiğinden davanın süre verilmeden husumet nedeniyle reddine karar verilmelidir" der. Öneri: kapıya ikinci bir yüz eklensin ya da ihya_ehliyet meselesine yönlendirme konsun; istisna bloğuna "davacının kendi taraf ehliyeti eksikse tamamlatma işlemez" sınırı yazılsın.

4. Eksik boyut — husumetin GİDER ve KANUN YOLU sonuçları. Ölçülen 22 kararın neredeyse tamamında husumet, tek başına değil gider sorumluluğuyla birlikte hükme bağlanmıştır (§ 9): "yasal hasım" nitelendirmesinin asıl pratik işlevi, sicil müdürlüğünü HMK m. 326/1 dışına çıkarmaktır. Ayrıca aynı nitelendirme, temyiz katmanında kanun yolu sonucunu doğurmaktadır (§ 10). Norm bloklarında bu iki bağdan hiçbiri yoktur. Öneri: ihya_sicil_mud_gider ve ihya_usul_cekismesiz meselelerine çift yönlü kenar eklensin; kurala _sonuc_notu olarak "yasal hasım sıfatı gider bağışıklığı doğurur, ancak terkin işlemi usulsüzse düşer (133537)" kaydı girsin.

5. Ölçülmüş ve çözülmemiş bir daire-içi/merci-arası çelişki (2025). Mesele sayfası "Doktriner çelişki (SONUÇ için): yok" der. Sonuç bakımından bu doğrudur; ancak gerekçe öncülünde ölçülmüş bir çelişki vardır ve iki katmanlıdır: (i) daire içinde 9924 (20.02.2025, "yalnız sicil") ile 5385 (05.06.2025, "tasfiye memuru adayı ilgili sıfatıyla taraf olabilir"); (ii) merciler arasında 5385 ile 11. HD E.2024/4620, K.2024/6358 (12.09.2024, onama — tasfiye memuru atanması zorunluluğu husumet yaratmaz). Öneri: doctrinal_split alanı null bırakılmasın; en azından _gerekce_catismasi notu olarak kayda geçsin, çünkü bu, okuyucunun dilekçe yazarken vereceği bir karardır.

6. Tanık kapsamı — zincirde olup norm bloklarına bağlanmayan 7 karar. Meselenin zinciri 22 karardır; norm blokları bunların 15'ini tanık gösterir (20 bağ). Bağlanmayan 7 karardan en az dördü, mevcut önermeler için birinci sınıf tanıktır: 9924 ve 10425 (geçici 7'de yalnız sicil — kuralın koşulunu gösterir), 133537 (kapının bent harfini hüküm fıkrasında açıkça verir), 249471 ("zorunlu hasım" nitelendirmesinin en açık formülü). 167198, 272808 ve 358613 ise § 9–§ 10 boyutlarını taşır. Öneri: bu kararlar ilgili bloklara tanık olarak eklensin; özellikle 133537, kapi bloğunun açık çıpa kanıtı olarak durum_normu "aday"dan "kanonik"e yükseltmeyi kolaylaştırır.

---

Öz-değerlendirme uyarısı: Buradaki eğilim, hasım seçimi akışı ve nitelendirmeler, İstanbul BAM 12. HD korpusunda bu meseleye bağlanan 22 kararın ve Yargıtay 11. HD'de konu-eşleşen 123 kararın ölçülmüş içeriğinden türetilmiştir; bir tahmin veya hukuki görüş DEĞİLDİR. Yirmi iki karar, kuralın uygulanış biçimini göstermeye yeter; ülke geneli için bağlayıcı bir çizgi kurmaya yetmez. Sonucu belirleyen, sizin dosyanızdaki ticaret sicil kaydıdır: terkinin hangi rejimde (olağan tasfiye / TTK geçici m. 7 / iflas) ve hangi müdürlük nezdinde yapıldığı. § 4'te beyan edilen 2025 çelişkisi bu makale yazıldığı tarihte çözülmemiştir; hasım listesini dar kurup HMK m. 124 yolunu açık tutmak, ölçülen korpusa göre daha az riskli tercihtir — bu bir tavsiye değil, ölçümün okunmasıdır.