Süresinde ibraz edilmeyen çekte sebepsiz zenginleşme zamanaşımı
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2022/254 E. 2022/220 K. · · İlk derece: BAKIRKÖY 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddiTemyiz yolu açık
★ EmsalZamanaşımı
Davacının nitelemesi: Ticari İlişkiden Kaynaklanan mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor
Gerekçe özeti
Süresinde ibraz edilmeyen çekin hamili, keşideci dahil önceki çek borçlularına kambiyo ilişkisi içinde başvuramaz; taraflar arasında temel ilişki bulunmuyorsa hamil, alacağını sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre, çeklerin zamanaşımına uğradığı tarihi takip eden tarihten itibaren bir yıl içinde talep edebilir. Bu bir yıllık sürenin başlangıcı çeklerin zamanaşımına uğradığı tarihtir; çek bedeline karşılık verildiği ileri sürülen bir taşınmazın sonradan iptaline ilişkin kararın kesinleşme tarihi, temel ilişkinin açıkça ispatlanmadığı hallerde bu süre başlangıcını değiştirmez. Ayrıca zamanaşımı nedeniyle reddedilen bir alacak takibinde, kötüniyetin ispatlanamaması halinde kötüniyet tazminatı talebi de reddedilir.
Ele alınan sorunlar
İbraz edilmeyen çekte hamilin sebepsiz zenginleşme davası açma süresi ve zamanaşımı → ret
İddia: Davacı vekili, çek bedeline karşılık davalının taşınmazını devrettiğini, bu nedenle 1 yıllık zamanaşımı süresinin tapu iptali davasının kesinleştiği tarihten itibaren başlaması gerektiğini ileri sürerek zamanaşımı def'inin reddedilmesi gerektiğini ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
Gerekçe: Süresinde ibraz edilmeyen çekin hamili, keşideci dahil kendisinden önce gelen çek borçlularına kambiyo ilişkisi içinde başvuramaz; ancak hamil ya temel ilişkiye dayanarak ya da sebepsiz iktisap hükümlerine göre alacağını talep etme hakkına sahiptir. Taraflar arasında temel ilişki bulunmadığından, davacı hamil çekten kaynaklı haklarını davalı keşideciye karşı sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre, çeklerin zamanaşımına uğradığı tarihleri takip eden tarihten itibaren bir yıl içerisinde ileri sürebilir. Çeklerin keşide tarihi itibariyle zamanaşımı süresi, ibraz süresi 3.2.2012 tarihinden önce dolan çeklerde altı ay, bu tarihten sonra dolan çeklerde üç yıldır. Dava konusu çekler süresinde bankaya ibraz edilmediğinden ve ibraz tarihleri itibariyle altı aylık süre geçirildiğinden çekler zamanaşımına uğrayarak kambiyo vasfını yitirmiştir; bu sürenin dolmasını takip eden bir yıllık süre içinde davacı sebepsiz zenginleşmeye dayalı talepte bulunmadığından zamanaşımı def'i yerindedir. Davacının, sebepsiz zenginleşme zamanaşımı süresinin çeklere karşılık verildiği ileri sürülen taşınmazın iptaline ilişkin kararın kesinleştiği tarihten başlaması gerektiği yönündeki iddiası da, aile mahkemesi dosyasında davalının evin çeklere karşılık verildiği yönünde açık bir kabulü bulunmadığından yerinde değildir; sürenin başlangıcı çeklerin zamanaşımına uğradığı tarihtir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Kötüniyet tazminatı talebinin reddi → ret
İddia: Davalı vekili, başlatılan icra takibinin kötüniyetli olduğunu ileri sürerek kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirtmiştir.
Gerekçe: Davacı, davalının keşidecisi bulunduğu çeklere dayalı olarak takip başlatmış olup, davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir. İcra takibinin kötüniyetli olduğu ispatlanamadığından, kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Kararda, temel ilişki bulunmaksızın süresinde ibraz edilmeyen çeke dayanan hamilin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre başvuru hakkının bir yıllık süreye tabi olduğu ve bu sürenin başlangıcının çekin zamanaşımına uğradığı tarih olduğu, sonradan gerçekleşen ayrı bir hukuki olayın (tapu iptali kararının kesinleşmesi) bu süreyi kaydırmayacağı yönündeki tespit, benzer uyuşmazlıklarda bölgesel ikna edici emsal niteliği taşımaktadır.
Usul tespitleri
- Zamanaşımı
- Temel ilişki bulunmayan hallerde, süresinde ibraz edilmeyen çekin hamili, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre alacağını çeklerin zamanaşımına uğradığı tarihi takip eden tarihten itibaren bir yıl içinde talep edebilir (TTK 732); çeklerde zamanaşımı süresi, ibraz süresi 3.2.2012 tarihinden önce dolan çeklerde altı ay, bu tarihten sonra dolanlarda üç yıldır.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
menfi tespit↗ itirazın iptali↗ çekte zamanaşımı↗ sebepsiz zenginleşme↗ temel ilişki↗ kambiyo senedi↗ kötüniyet tazminatı↗ hamil↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2022/254
KARAR NO 2022/220
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ BAKIRKÖY 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 16/09/2021
NUMARASI 2019/632 Esas 2021/776 Karar
DAVA
Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ 17/02/2022
Davanın zamanaşımı nedeniyle reddine ilişkin kararın davacı ve davalı vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili ; davalı aleyhine Bakırköy ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyası ile icra takibi başlatılmış olup davalının icra takibine itiraz ettiğini, davalının itiraz dilekçesinde müvekkile hiçbir borcu bulunmadığını beyan ettiğini, davacının davalının akrabası olan ... ve ...'ın sahibi olduğu ...'e iplik sattığını, ... ve ... iplikleri akrabaları olan davalı ...'a sattığını, davalının satın aldığı bu malların bedelini ödeyemediğini ve karşılığında çek verdiğini, toplamda 274.000-TL bedelli işbu çek bedellerinin müvekkile ödenmediğini, müvekkil davalının bu borçları ödememesi nedeniyle ciddi bir zarara girdiğini, akabinde icra takibine başlatıldığını, başlatılan Bakırköy ... İcra Müdürlüğü'nün ...
E. sayılı dosyasında davalının haksız ve mesnetsiz itirazının iptali ve duran takibin devamına, alacağın likit olması sebebiyle haksız itiraz eden davalının %20 icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davalının davacıya herhangi bir borcunun bulunmadığını, davacı ile davalı arasında herhangi bir ticari ilişki (temel ilişki)'nin olmadığını, takibe ve davaya konu çeklerin zamanaşımına uğradığını, fazlaya ilişkin tüm talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla haksız mesnetsiz ve kötü niyetli davanın reddine, alacağın da zaman aşımına uğradığını, sebepsiz iktisap dava da hakkının da zaman aşımına uğradığını beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, 4 adet çekin keşide tarihleri itibariyle çekte zamanaşımı süresinin 6 ay olduğu (6102 sayılı TTK'nun 814. Maddesi 31/01/2012 tarih ve 6273 sayılı Kanunun 8. maddesi ile birinci ve ikinci fıkrada yer alan "altı ay" ibareleri "üç yıl" şeklinde değiştirilmiştir), bu çeklerin ibraz sürelerinde tahsil için bankaya ibraz edilmediği ve ibraz tarihleri itibariyle 6 aylık sürenin geçirilmesi nedeniyle çeklerin zamanaşımına uğrayarak kambiyo vasfını yitirdiği ve 6 aylık sürenin dolmasını takiben davacı alacaklının TTK 732 uyarınca 1 yıllık sürede sebepsiz zenginleşme nedeniyle dava açmadığı gerekçesiyle davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
1- Davacı vekili; davalının müvekkiline olan borcuna karşılık 4 adet çek verdiğini, vade tarihinde çekleri ödeyemeyen davalının taşınmazını müvekkiline devrettiğini, davalının eşi ... tarafından aile konutu olduğu iddiasıyla açılan davada müvekkili adına olan tapu kaydının iptali ile taşınmazın davalı ... adına tesciline karar verildiğini, kararın onandığını, çeklerin bedelinin faiziyle ödenmesi talepli icra takibine davalı tarafından itiraz edildiğini, Bakırköy 6.Aile Mahkemesinin 2017/666 Esas sayılı dosyasında ...'ın ticari ilişkiyi ikrar ettiğini, taşınmazı teminat olarak verdiğini beyan ettiğini, davacı tanıklarının da ticari ilişkiye şahit olduklarını beyan ettiklerini, davalı ..., çekteki ciranta ...
ve müvekkili arasında iplik satışına dayalı üçlü bir ticari alışveriş olduğunu, müvekkilinin taşınmazın kendi adına kayıtlı olduğu süre zarfında alacağını aldığını düşünerek çeklerden dolayı işlem yapmadığını, taşınmazın müvekkiline devredildiği tarihin 08/07/2010 olduğunu, taşınmazın devredildiği tarihte çeklerin hiçbirinin zamanaşımı süresinin dolmadığını, Bakırköy 6.Aile Mahkemesinin 2017/666 Esas 2017/960 Karar sayılı kararın 12/06/2019 tarihinde kesinleştiğini, 1 yıllık zamanaşımı süresinin işlemeye başladığı tarihin tapu iptali ve tescil davasının kesinleştiği tarih olması gerektiğini, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
2- Davalı vekili katılma yoluyla istinaf başvurusunda ; müvekkilinin davacıya hiçbir borcu olmadığını,başlatılan takibin kötüniyetli olduğunu kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek kararın bu yönüyle kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava ;ibraz edilmeyen çekler dayanak gösterilerek alacağın tahsiline yönelik yapılan takibe itirazın iptali istemine ilişkindir. Süresinde ibraz edilmeyen çekin hamili keşideci dahil kendisinden önce gelen çek borçlularına kombiyo ilişkisi içinde başvuramaz. Ancak hamil ya temel ilişkiye dayanarak ya da sebepsiz iktisap hükümlerine göre alacağını talep etme hakkına sahiptir.Dava ve takibe konu ibraz edilmediği , davacının ise hamil olduğu ve davacı ile davalı arasında temel ilişkinin bulunmadığı dosya kapsamı itibariyle sabittir. Taraflar arasında temel ilişki bulunmadığından, TTK 732. Maddesi uyarınca davacı hamil çekten kaynaklı haklarını davalı keşideciye karşı sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre çeklerin zamanaşımına uğradığı tarihleri takip eden tarihten itibaren bir yıl içerisinde ileri sürebilir.
Somut olayda 4 adet çekin keşide tarihleri 2010 yılına ait olup keşide tarihi itibariyle zamanaşımı süresi 6762 sayılı TTK'nın 726'ncı maddesini değiştiren 6273 sayılı Kanunun 7'nci maddesinin yürürlüğe girdiği 3.2.2012 tarihinden önce ibraz süresi dolan çeklerde altı ay, ibraz süresi bu tarihten sonra dolan çeklerde ise üç yıldır.Davaya konu çeklerin keşide tarihinde tahsil için bankaya ibraz edilmediği ve ibraz tarihleri itibariyle 6 aylık sürenin geçirilmesi nedeniyle çeklerin zamanaşımına uğrayarak kambiyo vasfını yitirdiği ve 6 aylık sürenin dolmasını takiben davacı alacaklının TTK 732 uyarınca 1 yıllık sürede sebepsiz zenginleşmeye dayalı talepde bulunmadığı,zamanaşımı defiinin yerinde olduğu sonucuna varılmaktadır.
Davacı vekili çek karşılığında evin tapusunun verildiğini ,sebebsiz zenginleşme zamanaşımı süresinin tapunun iptal edildiği tarihten başlaması gerektiğini ileri sürmüş ise de ,Bakırköy 6.Aile Mahkemesinin dava dosyasında davalının evin çeklere karşılık verildiği yolunda açık bir kabulü bulunmadığından sebebsiz zenginleşmeye ilişkin 1 yıllık zamanaşımı süresinin tapunun iptaline ilişkin kararın kesinleşmesi tarihinden itibaren işlemeye başlaması gerektiği yolundaki istinaf nedeni yerinde değildir. Davalı vekili kötüniyet tazminatı talebinde bulunmuş ise de davalının keşidecisi bulunduğu çeklere dayalı olarak takip başlatmış olup,zamanaşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.İcra takibinin kötüniyetli olduğu ispatlanamadığından davalı vekilinin kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmesinde isabetsizlik olmayıp ,davalı vekilinin bu hususa yönelik istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, istinaf nedenleri yerinde olmayan davacı ve davalı vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı ve davalı vekillerinin istinaf başvurularının HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Davacıdan alınması gereken 80,70-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 59,30-TL harcın mahsubu ile bakiye 21,40-TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, Davalıdan alınması gereken 80,70-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 59,30-TL harcın mahsubu ile bakiye 21,40-TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK 'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi.
17/02/2022
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/107820 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi