Madde 1272 — A) Genel hükümler / I- Tanım
(1) Ortak bir deniz sergüzeştine atılmış olan gemiyi, yükü, diğer eşyayı ve navlunu birlikte tehdit eden bir tehlikeden onları korumak amacıyla ve makul bir hareket tarzı oluşturacak şekilde, bile bile olağanüstü bir fedakârlık yapılması veya olağanüstü bir gidere katlanılması hâlinde “müşterek avarya hareketi” var sayılır ve bu hareketin doğrudan doğruya sonucu olan zarar ve giderler müşterek avarya olarak kabul edilir.
(2) Müşterek avaryadan sayılacak bir giderin yapılmaması için göze alınan her fazla gider de, başka ilgililer bu fazla giderlerden faydalansalar bile, önlenmiş olan giderin tutarına kadar, müşterek avarya garamesine girer.
(3) Müşterek avarya garamesine giren zarar ve giderler gemi, yük, navlun ve diğer eşya arasında bu Bölüm hükümlerine göre paylaşılır.
Madde gerekçesi
Dikkat: Bu gerekçe kanun tasarısına yazılmıştır. Maddenin yürürlükteki metni o günden bu yana değişmiştir (i̇çeri̇k deği̇şi̇kli̇ği̇). Gerekçe, güncel metnin değil tasarı metninin açıklamasıdır.
6762 sayılı Kanunun 1179 uncu maddesi metni esas alınarak, bu hüküm, 1994 tarihli York Anvers Kuralları’nın A ilâ D ve F harfli kuralları ile karşılaştırılarak yeniden kaleme alınmıştır. Maddede yer verilen müşterek avarya tanımı sayesinde, York Anvers Kuralları’na atıf yapan Tasarının 1273 üncü maddesine geçiş sağlanmıştır. York Anvers Kuralları’nın A maddesinin birinci fıkrasına uygun olarak “gemi, yük, diğer eşya ve navlun” ibaresi kullanılmıştır; çünkü, taşıyanın navlunu ile birlikte zaman çartererinin yakıtı, bir işleticinin konteynerleri gibi çok sayıda başka eşya da müşterek avarya fedakârlığına maruz kalmış veya böyle bir fedakârlıktan yararlanmış olabilir.
Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu
Eski TTK (6762) karşılığı
m.1179 kismen — Müşterek avarya
Müşterek bir deniz sergüzeştine atılmış olan gemiyi ve yükü tehdit eden bir tehlikeden onları korumak maksadiyle ve makul bir hareket tarzı teşkil edecek şekilde ve bile bile, fevkalade bir fedakarlık yapılması veya fevkalade bir masrafa katlanılması halinde "Müşterek avarya hareketi" mevcut sayılır ve bu hareketin ancak doğrudan doğruya neticesi olan zarar veya masraflar müşterek avaryadır. 1184 - 1195 inci maddelerde sayılan haller dahi birinci fıkradaki unsur mevcut olmak ve bu kısımda aksine hususi hüküm bulunmamak şartiyle, müşterek avar yaya girer. Müşterek avaryadan sayılacak bir masrafın yapılmaması için göze alınan her fazla masraf da, başka ilgili şahıslar bu fazla masraflardan faydalansalar bile önlenmiş olan masrafın tutarına kadar, müşterek avarya garamesine kabul olunur. Müşterek avarya garamesine giren zarar veya masraflar; gemi navlun ve yük arasında aşağıdaki hükümlere göre paylaşılır.
Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.
İlişkili kararlar
Bu maddeye bağlı onaylı karar henüz yok. Yeni kayıtlar aylık bültenle duyurulacak → bülten.
Güncel gelişmeler
Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.
Kendinizi test edin
Müşterek avarya hareketinin varsayılması ve müşterek avaryanın kapsamı bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Ortak bir deniz sergüzeşti bulunmasa dahi, gemide meydana gelen her olağanüstü gider müşterek avarya sayılır ve paylaşıma girer.
- Ortak sergüzeştteki gemiyi, yükü ve navlunu birlikte tehdit eden tehlikeden korumak amacıyla, makul biçimde ve bile bile yapılan olağanüstü fedakârlık veya giderdir.
- Tesadüfen ve kasıt olmaksızın doğan zararlar da müşterek avarya kapsamındadır; fedakârlığın bile bile yapılmış olması aranmaz.
- Müşterek avarya garamesine giren zararlar yalnızca gemi ile yük arasında paylaşılır; navlun ve diğer eşya paylaşıma katılmaz.
- Fedakârlığın makul bir hareket tarzı oluşturması aranmaz; olağanüstü ve bile bile yapılmış olması tek başına yeterlidir.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: B
TTK m.1272/1 uyarınca müşterek avarya hareketi; ortak bir deniz sergüzeştine atılmış olan gemiyi, yükü, diğer eşyayı ve navlunu birlikte tehdit eden bir tehlikeden onları korumak amacıyla ve makul bir hareket tarzı oluşturacak şekilde, bile bile olağanüstü bir fedakârlık yapılması veya olağanüstü bir gidere katlanılmasıdır. Bu hareketin doğrudan doğruya sonucu olan zarar ve giderler müşterek avarya olarak kabul edilir ve f.3 uyarınca gemi, yük, navlun ve diğer eşya arasında paylaşılır. Tanımın unsurları birlikte aranır: (i) ortak deniz sergüzeşti, (ii) birlikte tehdit eden tehlike, (iii) koruma amacı, (iv) makul hareket tarzı, (v) bile bile (iradi) yapılma, (vi) olağanüstülük. A, ortak sergüzeşt ve birlikte tehdit unsurlarını düşürür. C, iradilik ('bile bile') unsurunu düşürür; tesadüfi zarar hususi avaryadır. D, paylaşımdan navlunu ve diğer eşyayı çıkarır. E, makul hareket tarzı unsurunu düşürür.
Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-1272 — erişim: 20.07.2026