Madde 1298 — A) Eşya kurtarma / I- Kurtarma faaliyeti
(1) Seyrüsefere elverişli sularda tehlikeye uğramış bulunan su aracı veya diğer eşyanın kurtarılması için yapılan her fiil veya hareket, kurtarma faaliyeti oluşturur ve onun hakkında bu Bölüm hükümleri uygulanır.
(2) “Su aracı” teriminin kapsamına, her türlü gemi ve seyrüsefere elverişli yapı girer; “eşya” terimi ise, kıyıya sürekli ve iradi olarak sabitlenmiş olmayan her türlü şey ile hak kazanılmış olmayan navlun alacağını ifade eder.
(3) “Eşya” terimine;
- a) Deniz yataklarındaki mineral kaynakların keşfi, çıkartılması veya işlenmesi amacıyla kullanıldıkları sürece sabit veya yüzer platformlar ile açık deniz sondaj birimleri,
- b) Deniz yatağında bulunan prehistorik, arkeolojik veya tarihi değeri olan kültür eserleri, girmez.
(4) “Kurtarma faaliyeti” terimine;
- a) Su aracının malikinin veya kaptanının yahut araçta bulunmayan ve bulunmuş olmayan eşyanın malikinin açık ve makul olarak karşı koymasına rağmen yürütülen faaliyetler,
- b) Tehlike altında bulunan araçta çalıştırılan kişiler tarafından yürütülen faaliyetler,
- c) Tehlike doğmadan önce kurulmuş bir sözleşmenin ifası amacıyla yapılan veya yapılması gereken hizmetler, girmez.
Madde gerekçesi
Dikkat: Bu gerekçe kanun tasarısına yazılmıştır. Maddenin yürürlükteki metni o günden bu yana değişmiştir (i̇çeri̇k deği̇şi̇kli̇ği̇). Gerekçe, güncel metnin değil tasarı metninin açıklamasıdır.
“Kurtarma”ya ilişkin ilk maddede tanımlar verilmiş ve böylece bu bölümün uygulama alanı belirlenmiştir. Maddede verilen tanımlar, 1989 Sözleşmesinin çeşitli hükümlerinden biraraya getirilmiştir.
Birinci fıkrada, 1989 Sözleşmesinin 1 inci maddesinin (a) bendi doğrultusunda “kurtarma faaliyeti” terimi tanımlanmıştır. 1989 Sözleşmesinde kullanılan “vessel” ve “property” kavramlarının üst başlığı olarak “eşya” terimi tercih edilmiştir. Nitekim 1 inci maddenin (a) bendinde “vessel or any other property” ibaresi kullanılmakta ve böylece “property” kavramına “vessel”ın dahil olduğu bildirilmektedir. 1989 Sözleşmesinde böyle geniş bir anlamda kullanılan “property” terimi 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun 683 üncü maddesine uygun olarak “eşya” terimi ile karşılanmıştır.
“Eşya” teriminin, bu geniş anlamda kullanıldığı, 1989 Sözleşmesinin 1 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerinde hükümlerine uygun olarak kaleme alınan ikinci fıkrada açıklanmıştır. Bir kurtarma faaliyetinin konusunu teşkil edebilecek “eşya” kavramına, en geniş anlamıyla suda kullanılan her türlü araç, yük dahil olmak üzere her türlü şey ve (1910 Sözleşmesinin 1 inci maddesine de uygun olarak) henüz hak kazanılmamış navlun alacağı girmektedir.
Üçüncü fıkrada ise, 1989 Sözleşmesinin 3 üncü maddesi ve 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi hükümleri doğrultusunda “eşya” teriminden istisna edilen şeyler sıralanmıştır.
Nihayet son fıkrada, “kurtarma faaliyeti” niteliğinde sayılmayan faaliyetler sıralanmıştır. Bu fıkranın (a) ve (c) bentleri 1989 Sözleşmesinin, sırasıyla, 19 ve 17 nci maddelerinden alınmıştır; (b) bendindeki istisna ise Alm. TK.’nın 740 ıncı paragrafının üçüncü fıkrasından iktibas edilmiş olan 6762 sayılı Kanunun 1224 üncü maddesinin ikinci fıkrasından alınmıştır. Burada düzenlenen hallerde, 1910 Sözleşmesinin 3 ve 4 üncü maddeleri, 6762 sayılı Kanunun 1224 üncü maddesi ve 1989 Sözleşmesinin 19 ve 17 inci maddeleri uyarınca “kurtarma ücreti ödenmez”. Öyleyse bu hallerde, aslında bir “kurtarma faaliyeti” yapılmış değildir. Dolayısıyla bu halleri, önce kurtarma faaliyetine dahil sayıp, ardından bunlar için ücret ödenmeyeceğini bildirmek yerine, doğrudan “kurtarma faaliyeti”nin dışına çıkartmak uygun görülmüştür.
Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu
Eski TTK (6762) karşılığı
m.None yeni hukum — Kurtarma ↔ Kurtarma ve yardım
Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.
İlişkili kararlar
Bu maddeye bağlı onaylı karar henüz yok. Yeni kayıtlar aylık bültenle duyurulacak → bülten.
Güncel gelişmeler
Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.
Kendinizi test edin
Kurtarma faaliyetine ilişkin bu Bölüm hükümlerinin kapsamı bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Deniz yatağında bulunan prehistorik, arkeolojik veya tarihi değeri olan kültür eserleri de 'eşya' kapsamındadır ve kurtarma hükümlerine tabidir.
- 'Eşya' terimi, kıyıya sürekli ve iradi olarak sabitlenmiş şeyleri de kapsar; sabitlenmiş olup olmaması bir ölçüt değildir.
- 'Su aracı' terimi yalnızca ticaret gemilerini kapsar; seyrüsefere elverişli diğer yapılar kurtarma hükümlerinin dışındadır.
- Deniz yatağındaki kültür eserleri ile mineral kaynak platformları 'eşya' kapsamına; malikin açık ve makul karşı koymasına rağmen yürütülen faaliyetler 'kurtarma faaliyeti' kapsamına girmez.
- Tehlike altındaki aracın malikinin açık ve makul karşı koymasına rağmen yürütülen faaliyetler de kurtarma faaliyeti sayılır.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: D
TTK m.1298/1 uyarınca seyrüsefere elverişli sularda tehlikeye uğramış bulunan su aracının veya diğer eşyanın kurtarılması için yapılan her fiil veya hareket, kurtarma faaliyeti oluşturur. Fıkra 2 uyarınca 'su aracı' her türlü gemi ve seyrüsefere elverişli yapıyı; 'eşya' ise kıyıya sürekli ve iradi olarak sabitlenmiş OLMAYAN her türlü şey ile hak kazanılmamış navlun alacağını ifade eder. Fıkra 3 uyarınca 'eşya' terimine, mineral kaynakların keşfi/çıkarılması/işlenmesi amacıyla kullanıldıkları sürece sabit veya yüzer platformlar ile açık deniz sondaj birimleri ve deniz yatağındaki prehistorik, arkeolojik veya tarihi değeri olan kültür eserleri girmez. Fıkra 4 uyarınca 'kurtarma faaliyeti' terimine, malikin veya kaptanın açık ve makul olarak karşı koymasına rağmen yürütülen faaliyetler, tehlike altındaki araçta çalıştırılan kişilerce yürütülen faaliyetler ve tehlike doğmadan önce kurulmuş bir sözleşmenin ifası amacıyla yapılan hizmetler girmez. A ve E, açıkça kapsam dışı bırakılanları kapsam içine alır. B, 'sabitlenmiş olmayan' ölçütünü tersine çevirir. C, su aracı tanımını ticaret gemileriyle daraltır.
Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-1298 — erişim: 20.07.2026