Süresinde ibraz edilmeyen çekte sebepsiz zenginleşme davasında ispat külfeti

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2018/1108

KARAR NO 2020/223

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ BAKIRKÖY 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 05/02/2018

NUMARASI 2016/1105 Esas 2018/64 Karar

DAVA

Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 20/02/2020

Davanın kabulüne ilişkin hükmün davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalının keşideci müvekkilerinin lehdar olduğu 900.000$ bedelli ...Bankası A.Ş.'nin ... çek numaralı 31/10/2015 tarihli çekin bankaya ibrazında tahsil edilemediğini, yapılan ihtarnameyede cevap verilmediğini ve müvekkillerine herhangi bir ödeme yapılmadığını belirterek dava tarihi itibari ile 5.000,-TL nin tahsilini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; usulen davacının teminat göstermesi gerektiğini ve kısmi dava açamayacağını, davacı delillerinin dava dilekçesine ekli olarak tarafına tebliğ edilmediğini, davacıya borçlarını olmadığını, davada tanık dinletilmesine, yahut başkaca delil ikamesine de muvafakatinin olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; davacının dava konusu çekin hamili, davalı şirketin ise keşidecisi konumunda olduğu, zamanaşımına uğrayan çek nedeni ile kambiyo hukukundan kaynaklanan haklar yitirilsede hamilin arada temel ilişki bulunduğu keşideciye karşı TTK'nın 732/4 maddesi uyarınca sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre talepte bulunabileceği, sebepsiz zenginleşmeye dayalı talep yönünden ispat külfeti keşidecide olup keşidecinin sebepsiz zenginleşmediğini kanıtlamakla yükümlü olduğu, yapılan yargılama kapsamında davalı tarafın ispat külfetini yerine getirmediği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; mahkeme hükmünün taleple bağlılık ilkesine aykırı nitelikte olduğunu, davacı tarafın sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanmadığını, gerekçeli kararda dava konusu çekin kambiyo vasfını yitirdiğinin kabul edildiğinden Asliye Hukuk Mahkemesine görevsizlik kararı verilmesi gerektiğini, mahkemece sebepsiz zenginleşmeye yönelik yasa maddelerinin uygulanmasına karar verildiyse hak düşürücü süreleri de resen dikkate alması gerektiğini, dava konusu çekin 31/10/2015 tarihli olduğunu, arka yüzünde açıkça teminat çeki olduğunun yazdığını, davanın 07/12/2016 tarihinde açıldığını, hak düşürücü sürenin geçtiğini, mahkemece taraflar arasındaki temel ilişkinin ne olduğunun, çekten dolayı gerçekten alacaklı olup olmadığının, davacının bir edimi varsa;

bu edimini ifa edip etmediğinin araştırılması gerekirken bu araştırmalar yapılmaksızın hüküm oluşturulduğunu, tanıklar dinlenmeksizin karar verildiğini, bilirkişi raporunun müvekkili şirket lehine olmasına rağmen aleyhine hüküm kurulduğunu, davacının maddi zarara uğradığını ispat edemediğini, bu nedenlerle kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; süresinde ibraz edilmeyen çek nedeniyle alacağın tahsili istemine ilişkindir.Davalı vekili davada Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğunu iddia etmektedir. Kıymetli evraka ilişkin hükümler6102 sayılı TTK'nın 670 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Kambiyo senedinden kaynaklanan hukuk davaları; çek zamanında ibraz edilmemiş ve kambiyo senedi vasfını kaybetmiş olsa dahi tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın mutlak ticari dava olduğu soncunu değiştirmeyecektir. 6102 sayılı TTK'nın 4(1)/a ve 5(1) maddeleri uyarınca uyuşmazlığın çözümü ve senedin kambiyo vasfının taşıyıp taşımadığı hususunu değerlendirme de görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesidir.Çek yasal süresi içerisinde bankaya ibraz edilmediği takdirde TTK'nun 808.maddesi uyarınca hamil kambiyo hukukuna dayalı müracaat hakkını kaybeder.

Kambiyo hukukuna dayalı müracaat hakkını yitirmiş olan hamilin alacağına kavuşabilmesi için aralarında temel ilişki bulunan keşideci yada cirantaya karşı çeke delil başlangıcı olarak dayanarak dava açması yada TTK'nun 818. yollamasıyla çeklerde uygulanması gereken 732.madde uyarınca sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde keşideciden alacağını talep etmesi gerekmektedir. Dava konusu ile ilgili açıklamada bulunmak davanın taraflarına ,bu açıklamalar kapsamında davanın hukuki tavsifi hakime ait olup, somut olayda davacı alacak iddiasını taraflar arasındaki temel ilişkiye dayandırmakta olup, iddianın ileri sürülüş biçimi karşısında yazılı delil başlangıcı olan çeke dayalı alacak davasında ispat külfeti davacı üzerinde olup davacının bu idiasını tanık dahil her türlü delil ile ispatlayabileceği gözetilmeden ve davacının delilleri toplanıp değenlendirilmeden yanılgılı değerlendirme ve eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru bulunmamıştır.

Hükme tesir edecek derecede deliller toplanıp değerlendirilmediğinden; davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE, Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016/1105 Esas-2018/64 Karar sayılı ve 05/02/2018 tarihli kararının, HMK.'nun 353(1)a-6 gereği KALDIRILMASINA;

"Davanın yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine"

İstinaf yoluna başvuran davalı tarafından yatırılan 85,38-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.20/02/2020