Kanuni halefiyet

Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, davacı sigortacının davalı «taşıyıcıya» karşı açmış bulunduğu işbu «rücu davası»,davacı ... ile dava dışı sigortalı arasında abonman «nakliyat sigorta poliçesi» bulunsa bile, «hasarın» meydana geldiği taşımaya ilişkin sigorta poliçesinin «rizikonun» gerçekleşmesinden sonra düzenlendiği ve bu tarihten önce dava dışı «sigorta ettiren» tarafından taşımaya ilişkin bildirimin sigortacıya yapıldığının kanıtlanamamış olması nedeniyle sigortacı tarafından yapılan tazminat ödemesinin geçerli bir akdi ilişkiye dayanmadığı, bu nedenle de sigortacının «rücu hakkının» doğmadığı gerekçesi ile, mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Halefiyet halinin kendi durumunu ağırlaştırmayan ve esasen zarardan sorumlu olduğu halde bu «sorumluluktan kurtulmak» isteyen «taşıyıcının», böyle bir durumda «ihbarın» «rizikonun» gerçeklemiş olduğunu bile, bile «sigorta ettiren» tarafından yapıldığının «ispat külfeti» altında olduğunun kabulü gerekir.

Bu durumda davacı sigortacının birinci dayanağı olan «sigorta sözleşmesine» istinaden «kanuni halefiyet» hakkına dayalı «alacak davası» açamayacağı kabul edilse bile, BK’nun 162 ve 163 ncü maddeleri hükümlerine uygun olarak düzenlenen «temliknamelere» dayalı olarak dava açma hakkının varlığının kabulü gerekir.

Mahkemece, iddia, savunma ve dosya kapsamına göre, «hırsızlık» olayının 03.10.2005 tarihinde meydana geldiği, her iki sigortalıya ilişkin «hasar ihbar», poliçe teklif ve tanzim tarihinin 06.10.2005 tarihi olduğu, TTK'nun 1279. maddesinin, "mukavelenin yapıldığı sırada «sigorta ettiren» veya sigortadan faydalanan kimse, «rizikonun» gerçekleşmiş olduğunu yahut sigortacı rizikonun gerçekleşmesi imkanı kalmadığını bilmekte iseler sigorta mukavelesi hükümsüzdür" hükmünü havi olduğu, sunulan abonm …

2-Asıl dava bakımından ise; Dava, TTK'nun 1301. maddesi uyarınca açılan rücuan «alacak davası» olup, her ne kadar TTK'nun 1279. maddesi uyarınca spesifik poliçenin «hasarın» gerçekleştiğinin bilinmesinden sonra düzenlenmesi nedeniyle sigorta akdi «geçersiz» ve bu nedenle davacının sigorta hukuku hükümleri uyarınca «halefiyet» elde etmesi mümkün değil ise de, dosya içerisinde bulunan «ibraname» başlıklı belgeden sigortalının zararını davacıdan tahsil ederek taşıma ilişkisinden kaynaklanan haklarını BK 162.madde uyarınca davacıya «temlik» etmiş olduğu anlaşıldığından ve bu suretle de davacı söz konusu ilişki nedeniyle dava açma hakkını haiz bulunduğundan, mahkemece bu husus nazara alınmak suretiyle …

1-Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, birleşen davada sigortalıya ödenen miktarın davacıya «temliki» sözkonusu olmamasına göre birleşen davada davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile kararın onanması gerekmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve dosya kapsamına göre, «hırsızlık» olayının 03.10.2005 tarihinde meydana geldiği, her iki sigortalıya ilişkin «hasar ihbar», poliçe teklif ve tanzim tarihinin 06.10.2005 tarihi olduğu, TTK'nun 1279. maddesinin, "mukavelenin yapıldığı sırada «sigorta ettiren» veya sigortadan faydalanan kimse, «rizikonun» gerçekleşmiş olduğunu yahut sigortacı rizikonun gerçekleşmesi imkanı kalmadığını bilmekte iseler sigorta mukavelesi hükümsüzdür" hükmünü havi olduğu, sunulan abonm …

2-Asıl dava bakımından ise; Dava, TTK'nun 1301. maddesi uyarınca açılan rücuan «alacak davası» olup, her ne kadar TTK'nun 1279. maddesi uyarınca spesifik poliçenin «hasarın» gerçekleştiğinin bilinmesinden sonra düzenlenmesi nedeniyle sigorta akdi «geçersiz» ve bu nedenle davacının sigorta hukuku hükümleri uyarınca «halefiyet» elde etmesi mümkün değil ise de, dosya içerisinde bulunan «ibraname» başlıklı belgeden sigortalının zararını davacıdan tahsil ederek taşıma ilişkisinden kaynaklanan haklarını BK 162.madde uyarınca davacıya «temlik» etmiş olduğu anlaşıldığından ve bu suretle de davacı söz konusu ilişki nedeniyle dava açma hakkını haiz bulunduğundan, mahkemece bu husus nazara alınmak suretiyle …

Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, davacı sigortacının davalı «taşıyıcıya» karşı açmış bulunduğu işbu «rücu davası»,davacı ... ile dava dışı sigortalı arasında abonman «nakliyat sigorta poliçesi» bulunsa bile, «hasarın» meydana geldiği taşımaya ilişkin sigorta poliçesinin «rizikonun» gerçekleşmesinden sonra düzenlendiği ve bu tarihten önce dava dışı «sigorta ettiren» tarafından taşımaya ilişkin bildirimin sigortacıya yapıldığının kanıtlanamamış olması nedeniyle sigortacı tarafından yapılan tazminat ödemesinin geçerli bir akdi ilişkiye dayanmadığı, bu nedenle de sigortacının «rücu hakkının» doğmadığı gerekçesi ile, mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Halefiyet halinin kendi durumunu ağırlaştırmayan ve esasen zarardan sorumlu olduğu halde bu «sorumluluktan kurtulmak» isteyen «taşıyıcının», böyle bir durumda «ihbarın» «rizikonun» gerçeklemiş olduğunu bile, bile «sigorta ettiren» tarafından yapıldığının «ispat külfeti» altında olduğunun kabulü gerekir.

Öte yandan, davacı ..., gerçekleşen «riziko» nedeniyle abonman sözleşmesine dayanarak altı adet spesifik sigorta sertifikasına dayalı olarak ödeme yapıldığını ve TTK’nun 1301 ncü maddesine dayandıklarını iddia etmekle birlikte aynı zamanda sigortalı mal bedelinin sigortalıya ödendiğini ve bu yangın nedeniyle sigortalının davalıdan olan alacaklarını «temliken» aldıklarını ileri sürerek akdi temlik ilişkisine dayanmıştır.

Bu itibarla, mahkemece abonman «nakliyat sigorta poliçesinin» yürürlükte olduğu dönem içerisinde «rizikonun» gerçekleştiğinin kabulü ile işin esasına girilerek oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, «eksik incelemeye» dayalı yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

1-Dava, yurtiçi «nakliyat sigorta sözleşmesine» dayalı rucüen tazminat istemine ilişkindir.

2-Ayrıca, dosya içinde mevcut «ibra» ve «temlik» belgesiyle davacı ... şirketi «hasar» bedelini dava dışı gönderen–sigortalıya ödeyerek hasar ile ilgili olarak sigortalının üçüncü şahıslara karşı olan talep ve dava haklarını temlik almıştır.

… gorta Sözleşmesi düzenlenmiş olup, dosyada mevcut 1.8.2006 tarihli spesifik poliçede de bu Abonman Nakliyat Sigorta Poliçesine atıf yapıldığı gibi spesifik poliçede «riziko» tarihini de kapsayacak şekilde 01.07.2006 – 31.07.2006 tarihleri arasındaki taşımalar «teminat» altına alınmıştır.

Bu itibarla, mahkemece abonman «nakliyat sigorta poliçesinin» yürürlükte olduğu dönem içerisinde «rizikonun» gerçekleştiğinin kabulü ile işin esasına girilerek oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, «eksik incelemeye» dayalı yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

2-Ayrıca, dosya içinde mevcut «ibra» ve «temlik» belgesiyle davacı ... şirketi «hasar» bedelini dava dışı gönderen–sigortalıya ödeyerek hasar ile ilgili olarak sigortalının üçüncü şahıslara karşı olan talep ve dava haklarını temlik almıştır.

Bu durum karşısında davacının sigorta ilişkisi dışında «alacağın temliki» hükümlerine göre de talep hakkı bulunmaktadır.

Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, davacı sigortacının davalı «taşıyıcıya» karşı açmış bulunduğu işbu «rücu davası»,davacı ... ile dava dışı sigortalı arasında abonman «nakliyat sigorta poliçesi» bulunsa bile, «hasarın» meydana geldiği taşımaya ilişkin sigorta poliçesinin «rizikonun» gerçekleşmesinden sonra düzenlendiği ve bu tarihten önce dava dışı «sigorta ettiren» tarafından taşımaya ilişkin bildirimin sigortacıya yapıldığının kanıtlanamamış olması nedeniyle sigortacı tarafından yapılan tazminat ödemesinin geçerli bir akdi ilişkiye dayanmadığı, bu nedenle de sigortacının «rücu hakkının» doğmadığı gerekçesi ile, mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Bu durumda davacı sigortacının birinci dayanağı olan «sigorta sözleşmesine» istinaden «kanuni halefiyet» hakkına dayalı «alacak davası» açamayacağı kabul edilse bile, BK’nun 162 ve 163 ncü maddeleri hükümlerine uygun olarak düzenlenen «temliknamelere» dayalı olarak dava açma hakkının varlığının kabulü gerekir.

Mahkemece iddia, savunma, dosyadaki kanıtlara göre, 26.11.2002 tarihinde gerçekleşen kazadan sonra 27.11.2002 tarihinde düzenlenen poliçeye dayanarak TTK 1279 maddesi gereğince, davacının «rücu hakkının» bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacı ... şirketinin «nakliyat abonman sigorta sözleşmesine» dayanarak düzenlediği spesifik poliçenin taşımanın tamamlanması ve «hasarın» öğrenilmesinden sonra düzenlendiği, bu sebeple sigorta şirketinin ödemesinin lütuf ödemesi olduğu, TTK'nın 1301 ve 1361. maddeleri gereğince «halefiyetinin» haklı olmadığı, ancak sigorta şirketi ödediği miktar kadar sigortalısının dava hakkını «temlik» alması sebebiyle temlik alacaklısı sıfatıyla davayı açabileceği, temlike konu «alacağın, temlik» eden tarafından talep edilebilir olması gerektiğinden temlik eden dava dışı ...

Mahkemece yukarıda özetlenen gerekçelerle, davacı ... şirketine yapılan ödemenin «sigorta sözleşmesine» göre “ex gratia” bir ödeme olduğu, bu nedenle de sigorta şirketinin «rücu hakkı» bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Ancak, mahkeme gerekçesi, abonman poliçesine bağlı olarak düzenlenen spesifik sözleşmenin «riziko» tarihinden sonra düzenlenmesi nedeniyle rizikonun «teminat» dışında olduğu gerekçesi taşıma rizikolarında abonman sözleşmesine bağlı olarak yapılan spesifik poliçelerin daha önceden talep bildiriminde bulunulmak suretiyle daha sonradan da yapılabileceğinden yerinde olmadığı gibi, davacı ... şirketi tarafından sigortalısına yapılan ödemeden sonra alacağın sigorta şirketine «temlik» edilmesi nedeniyle dahi yerinde değildir.

Temyiz «defterine» kayıt ettirilip, harcı alınmayan temyiz dilekçeleri bakımından çözüm getiren 21.05.1985 gün ve 1984/5 Esas, 1985/1 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında, harca tabi olmasına rağmen hesap edilip ilgilisinden alınmadan temyiz defterine kaydedilen temyiz dilekçeleri hakkında da HUMK'nın 434/3. maddesinde öngörülen «eksik harç» ödenmesi ile ilgili işlemin «kıyasen uygulanması» ve bu durumda temyiz isteminin, temyiz defterine kaydedildiği tarihte «yapılmış sayılması» gerektiği açıklanmıştır.

Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacı ... şirketinin «nakliyat abonman sigorta sözleşmesine» dayanarak düzenlediği spesifik poliçenin taşımanın tamamlanması ve «hasarın» öğrenilmesinden sonra düzenlendiği, bu sebeple sigorta şirketinin ödemesinin lütuf ödemesi olduğu, TTK'nın 1301 ve 1361. maddeleri gereğince «halefiyetinin» haklı olmadığı, ancak sigorta şirketi ödediği miktar kadar sigortalısının dava hakkını «temlik» alması sebebiyle temlik alacaklısı sıfatıyla davayı açabileceği, temlike konu «alacağın, temlik» eden tarafından talep edilebilir olması gerektiğinden temlik eden dava dışı ...

1-Mahkemece verilen karar davalı vekili tarafından katılma yoluyla temyiz edilmiş olup, temyiz dilekçesi hakime «havale» ettirilmiş ise de, temyiz «defterine» kaydettirilmediği gibi, temyiz harcının yatırıldığına dair makbuza da dosya içinde rastlanmamıştır.

Davalı vekili tarafından bu işlemler yapılmamış, sadece temyiz dilekçesinin hakime «havale» ettirilmesi ile yetinilmiştir.

Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, davacı sigortacının davalı «taşıyıcıya» karşı açmış bulunduğu işbu «rücu davası»,davacı ... ile dava dışı sigortalı arasında abonman «nakliyat sigorta poliçesi» bulunsa bile, «hasarın» meydana geldiği taşımaya ilişkin sigorta poliçesinin «rizikonun» gerçekleşmesinden sonra düzenlendiği ve bu tarihten önce dava dışı «sigorta ettiren» tarafından taşımaya ilişkin bildirimin sigortacıya yapıldığının kanıtlanamamış olması nedeniyle sigortacı tarafından yapılan tazminat ödemesinin geçerli bir akdi ilişkiye dayanmadığı, bu nedenle de sigortacının «rücu hakkının» doğmadığı gerekçesi ile, mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Bu durumda davacı sigortacının birinci dayanağı olan «sigorta sözleşmesine» istinaden «kanuni halefiyet» hakkına dayalı «alacak davası» açamayacağı kabul edilse bile, BK’nun 162 ve 163 ncü maddeleri hükümlerine uygun olarak düzenlenen «temliknamelere» dayalı olarak dava açma hakkının varlığının kabulü gerekir.

Öte yandan, davacı ..., gerçekleşen «riziko» nedeniyle abonman sözleşmesine dayanarak altı adet spesifik sigorta sertifikasına dayalı olarak ödeme yapıldığını ve TTK’nun 1301 ncü maddesine dayandıklarını iddia etmekle birlikte aynı zamanda sigortalı mal bedelinin sigortalıya ödendiğini ve bu yangın nedeniyle sigortalının davalıdan olan alacaklarını «temliken» aldıklarını ileri sürerek akdi temlik ilişkisine dayanmıştır.

Dava, TTK'nun 1301. maddesi uyarınca açılan rücuan «alacak davası» olup, her ne kadar TTK'nun 1279. maddesi uyarınca spesifik poliçenin «hasarın» gerçekleşmesinden sonra düzenlenmesi nedeniyle sigorta akdi «geçersiz» ve bu nedenle davacının sigorta hukuku hükümleri uyarınca «halefiyet» elde etmesi mümkün değil ise de, dosya içerisinde bulunan «ibraname» başlıklı belgeden sigortalının zararın davacıdan tahsil ederek taşıma ilişkisinden kaynaklanan haklarını davacıya «temlik» etmiş olduğu anlaşıldığından ve bu suretle de davacı söz konusu ilişki nedeniyle dava açma hakkın haiz bulunduğundan mahkemece uyuşmazlığın esasına girilmek gereki …

Mahkemece, «rizikonun» 03/01/2006 tarihinde gerçekleştiği, «sigorta poliçesinin» imzalandığı 05/01/2006 tarihi itibariyle sigortalı emtianın çalındığını bildiğinden, riziko meydana geldikten sonra yapılan sigorta mukavelesinin hükümsüz olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Dava, TTK'nun 1301. maddesi uyarınca açılan rücuan «alacak davası» olup, her ne kadar TTK'nun 1279. maddesi uyarınca spesifik poliçenin «hasarın» gerçekleşmesinden sonra düzenlenmesi nedeniyle sigorta akdi «geçersiz» ve bu nedenle davacının sigorta hukuku hükümleri uyarınca «halefiyet» elde etmesi mümkün değil ise de, dosya içerisinde bulunan «ibraname» başlıklı belgeden sigortalının zararın davacıdan tahsil ederek taşıma ilişkisinden kaynaklanan haklarını davacıya «temlik» etmiş olduğu anlaşıldığından ve bu suretle de davacı söz konusu ilişki nedeniyle dava açma hakkın haiz bulunduğundan mahkemece uyuşmazlığın esasına girilmek gereki …

Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, davacı sigortacının davalı «taşıyıcıya» karşı açmış bulunduğu işbu «rücu davası»,davacı ... ile dava dışı sigortalı arasında abonman «nakliyat sigorta poliçesi» bulunsa bile, «hasarın» meydana geldiği taşımaya ilişkin sigorta poliçesinin «rizikonun» gerçekleşmesinden sonra düzenlendiği ve bu tarihten önce dava dışı «sigorta ettiren» tarafından taşımaya ilişkin bildirimin sigortacıya yapıldığının kanıtlanamamış olması nedeniyle sigortacı tarafından yapılan tazminat ödemesinin geçerli bir akdi ilişkiye dayanmadığı, bu nedenle de sigortacının «rücu hakkının» doğmadığı gerekçesi ile, mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Halefiyet halinin kendi durumunu ağırlaştırmayan ve esasen zarardan sorumlu olduğu halde bu «sorumluluktan kurtulmak» isteyen «taşıyıcının», böyle bir durumda «ihbarın» «rizikonun» gerçeklemiş olduğunu bile, bile «sigorta ettiren» tarafından yapıldığının «ispat külfeti» altında olduğunun kabulü gerekir.

Mahkemece iddia, savunma, dosyadaki kanıtlara göre, 26.11.2002 tarihinde gerçekleşen kazadan sonra 27.11.2002 tarihinde düzenlenen poliçeye dayanarak TTK 1279 maddesi gereğince, davacının «rücu hakkının» bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Davalı, kendisinin de davacı ile nakliyat abonman sözleşmesi yaptığı ve bu sözleşme nedeniyle kendisine «rücu» edilemeyeceğini ileri sürmekte olup, spesifik poliçe dosya içerisinde bulunmamakla birlikte, dosya içerisinde bulunan nakliyat abonman sözleşmesinde davalının söz konusu abonman poliçesinin «sigorta ettireni» olduğu, sigortalıların yani sigorta «lehtarının» malları taşınan dava dışı kişiler olacağı anlaşılmaktadır.

Mahkemece, tüm dosya kapsamına, toplanan delillere ve düzenlenen ek bilirkişi raporuna göre, davacı ile davalı arasında imzalanan nakliyat abonman sözleşmesine göre, davalı şirket adına kayıtlı araç ile yapılan taşımalara ilişkin hasarlarla ilgili olarak davacının «rücu» hakkından «feragat» edeceğinin belirtildiği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Bu durumda davacının selefi olan sigortalının «taşıyıcıdan» tazminat talep hakkı olduğu takdirde, mal sahibine zararı ödeyen ve yasa gereği halef olan davacı sigortacının ödediği miktarı taşıyıcıdan talep hakkı bulunmakla, …

Bu davada «ibraz» ettiği poliçe nedeniyle kendisine «takas-mahsup hakkı» veren bir hakkı olmadığı gibi, davacı tarafından yapılan ödeme de bu poliçeye göre değil, dava dışı mal sahibinin yaptırdığı poliçeye göre yapılmıştır.

Mahkemece, tüm dosya kapsamına, toplanan delillere ve düzenlenen ek bilirkişi raporuna göre, davacı ile davalı arasında imzalanan nakliyat abonman sözleşmesine göre, davalı şirket adına kayıtlı araç ile yapılan taşımalara ilişkin hasarlarla ilgili olarak davacının «rücu» hakkından «feragat» edeceğinin belirtildiği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Davalı, kendisinin de davacı ile nakliyat abonman sözleşmesi yaptığı ve bu sözleşme nedeniyle kendisine «rücu» edilemeyeceğini ileri sürmekte olup, spesifik poliçe dosya içerisinde bulunmamakla birlikte, dosya içerisinde bulunan nakliyat abonman sözleşmesinde davalının söz konusu abonman poliçesinin «sigorta ettireni» olduğu, sigortalıların yani sigorta «lehtarının» malları taşınan dava dışı kişiler olacağı anlaşılmaktadır.