Madde 871 — XVI - Gönderilenin hakları ve ödeme borcu
(1) Eşyanın teslim yerine varmasından sonra gönderilen, taşıyıcıdan, taşıma sözleşmesinden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmesi karşılığında, eşyanın kendisine teslim edilmesini isteyebilir. Eşya zayi olmuş veya hasara uğramış yahut geç teslim edilmişse, gönderilen, gönderenin taşıma sözleşmesinden doğan istem haklarını taşıyıcıya karşı ileri sürebilir. Gönderen, bu hakların ileri sürülmesinde yetkili kalmaya devam eder. Gönderilenin veya gönderenin kendilerinin veya başkasının menfaatine hareket etmeleri farklılık yaratmaz.
(2) İstem hakkını, birinci fıkranın birinci cümlesine göre ileri süren gönderilen, taşıma ücretini, taşıma ücretinin bir bölümü ödenmiş ise kalan bölümünü taşıma senedinde gösterilen tutarla sınırlı olmak üzere ödemekle yükümlüdür. Taşıma senedi düzenlenmemiş veya gönderilene ibraz edilmemişse yahut ödenmesi gereken tutar taşıma senedinden anlaşılamıyorsa, gönderilen, makul olması şartıyla, gönderen ile taşıyıcı arasında kararlaştırılan taşıma ücretini ödemek zorundadır.
(3) Birinci fıkranın birinci cümlesine göre istem hakkını ileri süren gönderilen, boşaltma yerindeki bekleme ücretini ve ayrıca, eşyanın teslimi sırasında kendisine bildirilmiş olmak şartıyla, yükleme yerindeki bekleme ücretiyle 870 inci maddenin üçüncü fıkrasına göre ödenmesi gereken bedeli öder.
(4) Gönderenin sorumluluğu, sözleşmeye göre ödenmesi gereken bedeller için devam eder.
Madde gerekçesi
Hükmün kaynakları CMR m. 13 ve Alm. TK 421 inci paragrafıdır.
Birinci fıkra: Hüküm eşyanın teslim yerine varması halinde teslim yerinde gönderilenin haklarını ve ödeme borcunu düzenlemektedir. Söz konusu halde gönderilen taşıyıcıdan eşyayı kendisine teslim etmesini isteyebilir. Ancak taşıma sözleşmesinden doğan yükümlülükler Zug um Zug yerine getirmelidir. Bu yükümlülüklerin taşıma ücretine özgülenmediğine dikkat edilmelidir. Eşyanın teslimi, anılan yükümlülüklerin yerine getirilmesine bağlandığı için, kanun gönderilen eşya zayi olmuş veya hasara uğramışsa ya da geç teslim edilmişse, taşıma sözleşmesinden doğan talep haklarını gönderilenin kendi adına ileri sürmesine de olanak tanımıştır. Ancak anılan varsayımda gönderen de haklarını yitirmez.
İkinci fıkra: İkinci fıkra gönderilenin taşıma ücretini, ücret kısmen ödenmiş ise kalanını ödemesi borcuna ilişkindir. Hüküm iki varsayımı düzenlemiştir. (1) Ücret taşıma senedinde öngörülmüş ise borç senette yazılı olan miktar ile sınırlıdır. (2) Taşıma senedi düzenlenmemiş, senet ibraz edilmemiş ya da tutar anlaşılmamışsa, gönderilen gönderen ile taşıyıcının aralarında kararlaştırdıkları ücreti, makûl olması kaydı ile öder.
Üçüncü ve dördüncü fıkra: Bekleme ücretini, dördüncü fıkra ise gönderenin ödemesi gereken bedellerden sorumluluğunu belirlemektedir.
Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu
Eski TTK (6762) karşılığı
m.792 kismen — Eşya taşıma
Taşıma ücreti ile ardiye ve sair masrafların, aksine mukavele olmadığı takdirde, teslimi şart edilen yerde, eşyanın kabulünden sonra, taşıma senedine göre gönderilen tarafından verilmesi lazımdır
Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.
İlişkili kararlar
Bu maddeye bağlı onaylı karar henüz yok. Yeni kayıtlar aylık bültenle duyurulacak → bülten.
Güncel gelişmeler
Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.
Kendinizi test edin
Eşya teslim yerine varmış; ancak hasara uğramıştır. Gönderilen ve gönderenin hakları bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Gönderilen, yükümlülüklerin yerine getirilmesi karşılığında eşyanın kendisine teslimini isteyebilir; hasar hâlinde gönderenin taşıma sözleşmesinden doğan istem haklarını taşıyıcıya karşı ileri sürebilir ve gönderen de bu hakları ileri sürmede yetkili kalmaya devam eder.
- Eşya teslim yerine varsa bile istem haklarını yalnızca gönderen ileri sürebilir; gönderilenin hiçbir hakkı doğmaz.
- Gönderilen istem hakkını kullanınca gönderenin bütün hakları kendiliğinden sona erer.
- Gönderilen, hasar hâlinde yalnızca sözleşmeyi feshedebilir.
- Gönderilen, ancak taşıma senedinin aslını taşıyıcıya devrederse istem hakkı kazanır.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: A
TTK m.871/1'e göre eşyanın teslim yerine varmasından sonra gönderilen, yükümlülüklerin yerine getirilmesi karşılığında eşyanın teslimini isteyebilir; eşya zayi/hasara uğramış veya geç teslim edilmişse gönderenin istem haklarını taşıyıcıya karşı ileri sürebilir ve gönderen bu hakların ileri sürülmesinde yetkili kalmaya devam eder. Doğru cevap A'dır. B gönderilenin haklarını yok sayar. C gönderenin yetkisinin sürdüğü kuralını tersine çevirir. D gönderilenin hakkını feshe daraltır. E kanunda olmayan bir senet devri koşulu ekler.
Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-871 — erişim: 20.07.2026