İhya edilebilirlik: tüzel kişilik şartı ve özel tasfiye rejimleri
Esastan · emsal yerleşik 46 karar
Dal: Şirketin ihyası (ek tasfiye için yeniden tescil / re'sen terkin sonrası ihya) → Sebep, şart ve ehliyet: hukuki yarar, ek tasfiye/re'sen terkin ayrımı, eksik tasfiye, ihya edilebilirlik
Dayanak:
etiket → madde metni · ⚖ → bu dayanağın geçtiği kararlar
TTK 547⚖TTK Geçici 7⚖
Bir mesele, içtihadın tek bir hukuki soru etrafında toplanmış görünümüdür; aşağıdaki katmanlar Yargıtay 11. HD, İst. BAM 12. HD, İst. BAM 13. HD, İst. BAM 14. HD, İst. BAM 15. HD, İst. BAM 43. HD, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Yargıtay 19. HD ile Yargıtay 12. HD'nin bu soruya nasıl yaklaştığını gösterir. Hiçbiri hukuki görüş değildir — kesin değerlendirme için kararların tam metnine bakın.
Bu sayfa nasıl okunur? — terimler ve önemli uyarı
- Esastan · emsal / Yan · kapı
- Esastan: mahkeme işin esasına girip kural koyar → emsal değeri taşır. Yan / kapı: dava esasa girilmeden usulden (görev, süre, hukuki yarar, dava şartı) sonuçlanır → esas emsali değildir.
- Yerleşik (kanonik) / aday
- Yerleşik: yeterli karar sayısı + editör onayından geçmiş, oturmuş mesele (üretici terimiyle “kanonik”). Aday: az karar ya da onay bekliyor — sayıları ihtiyatla okuyun.
- Eğilim (kabul / ret)
- İptal isteminin yıllara göre kabul (dava/istem kabul edildi) / ret (reddedildi) dağılımı. Dikkat: bu sayı davanın sonucunu sayar. Bir ret, işin esasından (iddia yerinde bulunmadı) gelebileceği gibi usulden de (ör. muhalefet şerhi eksikliği, süre aşımı, dava şartı) gelebilir. Sayı tek başına “kural şu yönde yerleşti” anlamına gelmez; yön için ilgili kararın gerekçesine bakın.
- Doktriner çelişki
- Dairenin aynı hukuki soruda birbiriyle bağdaşmayan ilkeler benimseyip benimsemediği — yani farklı davalarda farklı SONUÇ değil, KURALIN kendisinde tutarsızlık. “Yok — yerleşik görüş”, farklı sonuçların olgu koşullarından kaynaklandığını, kuralın tartışmasız olduğunu belirtir — farklı sonuç, tek başına çelişki değildir.
- İçtihat zinciri
- Meseleye bağlı kararlar; yön (iptal / ret) ve künyeyle. Her künye o kararın tam metnine gider.
Yapısal analiz
İhya yalnız TÜZEL KİŞİLİĞİ bulunan (ve tüzel kişiliği terkinle SONA ERMİŞ) bir şirket için mümkündür. Bu nedenle: ayrı tüzel kişiliği olmayan ŞUBE, ayrı hukuk süjesi olmayan vakıf iktisadi işletmesi ve GERÇEK KİŞİ tacir ihya edilemez; sicilde halen FAAL (terkin edilmemiş) şirket için ihya şartı oluşmaz. Ayrıca 5411 sayılı Bankacılık Kanunu 134/9 uyarınca TMSF/Fon Kurulu kararıyla tasfiye edilip terkin edilen şirket ile idari (ör. OHAL KHK) terkin rejimleri TTK 547/Geçici 7 ihya rejiminin DIŞINDADIR; istisnai/özel hükümler kıyasen genişletilemez.
Kural — içtihatta böyle uygulanmıştır aday
İhya, yalnız tüzel kişiliği bulunan ve tüzel kişiliği terkinle sona ermiş bir şirket için istenebilir.
Kapsam: TTK 547 / Geçici 7 ihya rejimi
Dayanak: TTK 547 TTK Geçici 7
Tanık: 2022/1142/2022/921kesin · 2024/1927/2025/367kesin
⚠ Bu önerme yalnız 2 karara dayanıyor; yerleşik uygulama olarak okunmamalıdır.
İstisna
Özel tasfiye rejimleriyle terkin edilen şirketler TTK 547/Geçici 7 ihya rejiminin dışındadır; istisnai/özel hükümler kıyasen genişletilemez.
Koşul: Terkin, TMSF/Fon Kurulu kararıyla (5411 s.K. 134/9) ya da idari bir rejimle yapılmışsa
Dayanak: 5411 sayılı Kanun 134/9
Tanık: 2022/1538/2022/1154kesin · 2020/989/2020/848akıbet ? · 2024/320/2024/413kesin
1 tanığın temyiz akıbeti kesinleşmemiş; bu önerme o tanıklar bakımından temyiz denetiminden geçtiği anlamına gelmez.
Kapı — geçilmeden esasa girilmez
Ayrı tüzel kişiliği olmayan şube, vakıf iktisadi işletmesi ve gerçek kişi tacir ihya edilemez; sicilde halen faal şirket için ihya şartı oluşmaz.
Def'i — ileri sürülmedikçe hâkim gözetemez.Geçilmezse: ihya şartı oluşmadığından talep reddedilir.
Dayanak: TTK 547
Tanık: 2024/1927/2025/367kesin · 2022/740/2022/627onama · 2021/663/2021/654kesin · 2022/1142/2022/921kesin
Ölçütler
- İhyası istenen, tüzel kişiliği olan ve terkinle sona ermiş bir şirket mi
- Şube / gerçek kişi tacir / faal şirket gibi ihyaya elverişsiz bir konu mu
- Özel bir tasfiye rejimi (TMSF 134/9, idari terkin) TTK ihya rejimini dışlıyor mu
Kaynak: üretici kanonik graf (meseleler.json). Hukuki görüş değildir; kesin değerlendirme için kararların tam metnine bakın.
Sentetik makale
Breadcrumb: Ticari Şirketler › Şirketin ihyası (ek tasfiye için yeniden tescil / re'sen terkin sonrası ihya) › Sebep, şart ve ehliyet › İhya edilebilirlik: tüzel kişilik şartı ve özel tasfiye rejimleri
Konu: Şirketin ihyası — ek tasfiye için yeniden tescil · Mesele:
ihya_ehliyet· Nitelik: Esastan (emsal üretir) · Durum: kanonik · Dayanak: ,
Ne arıyorsunuz? — pratik özet
Bir cümlede: İhya yalnız tüzel kişiliği bulunan ve bu kişiliği sicilden terkinle sona ermiş bir şirket için istenebilir; şube, vakıf iktisadi işletmesi, gerçek kişi tacir ile kaydı hâlâ duran şirket ihya edilemez — ölçülen 14 istinaf kararının 14'ünde de talep reddedilmiştir.
Bu sayfa kime ne veriyor:
- Hızlı cevap arayan: Aşağıdaki iki soruluk elverişlilik testi ve kılavuz matrisi, dava dilekçesini vermeden önce ihyası istenen şeyin ihyaya elverişli olup olmadığını belirlemenizi sağlar. Bu mesele, ihya davasının en pahalı hatasının adresidir: elverişsiz bir konu için açılan dava reddedilir ve ölçülen kararların çoğunda yargılama gideri ile vekâlet ücreti davacıya yükletilmiştir (§ 8).
- Gerekçe arayan: Doktrin bölümleri, kuralın metin çıpasını ( ile ve 7/15'in yalnız "şirket" ve "kooperatif" demesi), elverişsizliğin iki ayrı yönünü (tüzel kişiliği hiç olmayanlar / tüzel kişiliği sona ermemiş olanlar), TMSF ve OHAL KHK rejimlerinin ihyayı kanunla dışlamasını ve norm katmanından resen_mi kaydının neden kaldırıldığını tanıklarıyla kurar.
⚠️ KAPSAM UYARISI — bu mesele SEÇİLMİŞ malzemelidir. Makale, İstanbul BAM 12. HD korpusunda bu meseleye bağlanan 14 karara dayanır (tamamının tam metni okunmuştur). On dört karar, bir eğilim eğrisi çizmeye değil, elverişsizlik hâllerinin haritasını çıkarmaya yeter. Aşağıdaki her nicel ifade "ölçülen 14 kararın N'inde" biçimindedir; korpus dışına genelleme yapılmamıştır. Ölçülmemiş noktalar açıkça boşluk olarak işaretlenmiştir.
İki korpus (kapsam notu): (1) İstanbul BAM 12. HD doğrudan emsali — bu meseleye bağlanan 14 karar (0 lehine / 14 aleyhine); tamamının künyesi ve tam metni doğrulanmıştır;
karar_idile tıklanabilir (`99514`→/karar/99514/). (2) Yargıtay 11. HD temyiz katmanı — aynı meseleye konu-eşleşen 32 karar (28 kesin onama; 26 ihya aleyhine / 3 ihya lehine / 3 belirsiz). Bu katmanın 32 künyesinin tamamı ham 11. HD korpusuna karşı tek tek doğrulanmıştır (esas no · karar no · tarih üçlüsü eşleşti, 32/32); makalede öne çıkarılan kararların gerekçeleri tam metinden alınmıştır. Yargıtay havuzu elle-küratörlenmiş gold set değil, konu-eşleşen havuzdur.
PRATİK KILAVUZ — ELVERİŞLİLİK ÖZ-DEĞERLENDİRMESİ
A. İki soruluk test
Denetim mekaniktir; ihyası istenen şeyi iki süzgeçten geçirin. İkisinden biri "hayır" ise dava reddedilir.
| Adım | Soru | Sonuç |
|---|---|---|
| 1. Ayrı bir TÜZEL KİŞİLİĞİ var mıydı? | İhyası istenen bir ticaret şirketi (veya kooperatif) mi? | Hayır — şube, vakıf/derneğe bağlı iktisadi işletme, gerçek kişi tacirin şahıs işletmesi → ihya edilemez (§ 3). Evet → 2. adıma geç. |
| 2. Bu tüzel kişilik TERKİNLE sona erdi mi? | Ticaret sicil kaydı silinmiş mi? (Ölçüt fiilî faaliyet değil, sicil kaydıdır.) | Hayır — kayıt duruyor, tasfiye sürüyor, iflas tasfiyesi kapanmamış, başka bir kararla zaten ihya edilmiş, birleşmeyle devrolmuş → ihya şartı oluşmaz (§ 4). Evet → 3. adıma geç. |
| 3. Terkin, ÖZEL bir rejimle mi yapıldı? | TMSF/Fon Kurulu kararı (5411 s.K. m. 134/9) ya da OHAL KHK'sı ile mi silindi? | Evet → TTK ihya rejiminin dışındadır, kıyasen genişletilemez (§ 5). Hayır → mesele ihya_hukuki_yarara geçer. |
B. Pratik kılavuz matrisi
| Durumunuz | Ölçülen eğilim | Neyi ispat/tespit ettireceksiniz | Ne yapmalı |
|---|---|---|---|
| İhyasını istediğiniz şube (yurt içi ya da yabancı şirketin Türkiye şubesi) | Ret (103573) |
— | Davayı doğrudan merkez şirkete yöneltin; şube ayrı hukuk süjesi değildir. Kaydın gerçekten şube mi yoksa bağımsız limited şirket mi olduğunu tescil belgelerinden saptatın (Y11 E.2019/5050, K.2020/1166 — bozma) |
| Vakıf/dernek iktisadi işletmesinin kaydı terkin edilmiş | Ret (31337) |
— | Davayı vakfın kendisine yöneltin; işletmenin terkini vakfın taraf ehliyetini etkilemez (Y11 E.2024/4993, K.2025/3360 — onama) |
| Gerçek kişi tacirin şahıs işletmesi sicilden silinmiş | Ret (99514) |
— | Davayı doğrudan gerçek kişiye yöneltin; sağ olan kişinin hak ehliyeti sürer () |
| Sicil kaydı hâlâ duruyor / şirket kayden faal | Ret (140201, 275411) |
Sicil müdürlüğü müzekkere cevabı + MERSİS kaydı | Dava açmadan önce sicil kaydını kendiniz inceleyin (); asıl davada doğrudan taraf teşkili yapın |
| Şirket tasfiye hâlinde, tasfiye sonlanmamış | Ret (43946) |
Tasfiye kararının tescili + tasfiye sonu kaydının bulunmadığı | Tüzel kişilik sürüyor (); tasfiye memuruna tebligatla taraf teşkili yapın |
| İflas tasfiyesi henüz kapanmamış | Ret (91094) |
İflas dosyasının derdest olduğu | İflas idaresine/masaya yönelin (); iflas kapanıp kayıt silinirse ihya yolu açılır |
| Şirket birleşme / tasfiyesiz infisah ile sona ermiş | Ret (287110) |
Devir kararı ve külli halefiyet | Davayı devralana yöneltin () |
| Şirket daha önce sınırsız (tam) ihya edilmiş, faal hâle gelmiş | Ret (60260, 62277) |
Önceki ihya kararı + sonraki genel kurul/sermaye tescili | Şirket zaten tüzel kişilik sahibidir; ikinci ihya davası açmayın |
| Şirket TMSF/Fon Kurulu kararıyla tasfiye edilip terkin edilmiş | Ret (165876, 279506, 97522) |
— | 5411 s.K. m. 134/9 ihyayı kanunla yasaklar; tasfiye kararına karşı yol idare mahkemesidir |
| Şirket OHAL KHK'sı ile kapatılıp re'sen terkin edilmiş | Ret (45137) |
— | 675 s. KHK m. 16/3 kapsamında dava/takip şartı yoktur; TTK rejimi uygulanmaz |
| Şirket ile (sermaye artırılmadığı için) re'sen silinmiş | Bu mesele bakımından engel değildir | Terkin kaydı | Elverişlilik vardır; dosyanız ihya_hukuki_yarar ve ihya_sure meselelerine geçer. Fiilen faaliyete devam etmiş olması ihyayı engellemez, ancak ihya tasfiye ile sınırlı verilir (Y11 E.2017/3337, K.2017/5042 — onama) |
C. Kapı — geçilmezse ne olur
- Kapı: İhyaya elverişlilik, talebin konusuna ilişkin bir ön koşuldur: ihyası istenen şey, tüzel kişiliği terkinle sona ermiş bir şirket olmalıdır.
- Geçilmezse: talep reddedilir. Ölçülen 14 kararın 6'sında ret açıkça usuli kurulmuştur — "hukuki yarar yokluğundan" / dava şartı yokluğu (
60260,62277,91094,99514,287110;43946'da ilk derece mahkemesinin gerekçesi). Kalan 8'inde daire yalnız "davanın reddine" der ve reddin usuli mi esasa mı ilişkin olduğunu ayrıca nitelendirmez. Bu nitelendirme farkı korpusta çözülmemiştir (boşluk). - Sonra ne olur: Asıl davadaki ara kararla verilen "ihya davası aç" mehli boşa gitmiş olur ve gider riski davacıdadır (§ 8).
- ⚠️ Re'sen gözetim: Bu makale "ihyaya elverişlilik re'sen gözetilir" önermesini kurmaz. Ölçülen 14 kararın hiçbirinin dairece yazılan gerekçesinde bu yönde bir ibare yoktur; ayrıntılı ölçüm § 6'dadır.
DOKTRİN ANALİZİ — İÇTİHADIN ÇERÇEVESİ
§ 1. Metin çıpası — kanun yalnız "şirket" ve "kooperatif" der
İhyanın iki kanuni kaynağı vardır ve ikisi de öznesini açıkça sınırlar.
(yürürlükteki metin, "C) Ek tasfiye"): "Tasfiyenin kapanmasından sonra ek tasfiye işlemlerinin yapılmasının zorunlu olduğu anlaşılırsa, son tasfiye memurları, yönetim kurulu üyeleri, pay sahipleri veya alacaklılar, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden, bu ek işlemler sonuçlandırılıncaya kadar, şirketin yeniden tescilini isteyebilirler."
: "1/7/2015 tarihine kadar aşağıdaki hâlleri tespit edilen ya da bildirilen anonim ve limited şirketler ile kooperatiflerin tasfiyeleri ve ticaret sicilinden kayıtlarının silinmesi, ilgili kanunlardaki tasfiye usulüne uyulmaksızın bu madde uyarınca yapılır." Aynı maddenin ihya cümlesi (f. 15): "Ticaret sicilinden kaydı silinen şirket veya kooperatifin alacaklıları ile hukuki menfaatleri bulunanlar haklı sebeplere dayanarak (…) mahkemeye başvurarak şirket veya kooperatifin ihyasını isteyebilir."
İki metinden çıkan sonuç tektir: ihya, tüzel kişiliği olan bir ticaret şirketine (ve kooperatife) özgü bir kurumdur. Kanun ne şubeden, ne iktisadi işletmeden, ne de gerçek kişi tacirden söz eder. Ölçülen 14 kararın 8'i 'yi (31337, 45137, 97522, 99514, 103573, 165876, 275411, 279506), 6'sı 'yi numarasıyla anar (31337, 45137, 97522, 140201, 275411, 287110).
Kuralın en berrak lafzı 103573'tedir:
"6102 sayılı . maddesi gereğince tasfiye işlemlerinin kapanmasından sonra ek tasfiye işlemlerinin yapılmasının zorunlu olduğunun anlaşılması durumunda mahkemece ek işlemlerin sonuçlandırılması için şirketin yeniden ihyasına karar verilebileceği düzenlenmiştir. Kanuni düzenleme gereğince sadece şirketlerin ihyasına yönelik bir hüküm bulunmakta olup şubelerin de şirketler gibi ihyasına karar verilebileceğine dair bir düzenleme bulunmamaktadır. Yukarıda açıklanan kanuni düzenlemeye göre kural olarak tüzel kişiliği olan şirketlerin ihyası istenebilmekte olup tüzel kişiliği bulunmayan şubelerin ihyasına karar verilemez."
Bu pasajın kaynağı ölçülebilir biçimde tespit edilmiştir: cümleler, 103573'ün kendi gerekçesinde çapa olarak gösterdiği Yargıtay 11. HD E.2019/5050, K.2020/1166 sayılı ilamın metniyle birebir aynıdır (her iki tam metin karşılaştırılmıştır). Yani İstanbul BAM 12. HD burada kendi formülünü değil, temyiz merciinin kural cümlesini uygulamaktadır (§ 7).
§ 2. Kuralın yapısı — iki koşul, iki yönlü başarısızlık
Meselenin çekirdeği bir çift koşuldur ve içtihat bunu 31337'de tek paragrafta kurar:
"İhya davası, şirketin tamamlanmamış tasfiyesinin tamamlanmasını sağlayan bir müessesedir. Şirketin tüzel kişiliği ticaret sicilinden terkin edilmesiyle sona erer. Tüzel kişiliğin sona ermesi için de tasfiye işlemlerinin eksiksiz tamamlanması gerekir. (…) Açıklandığı üzere şirket ihya davası, tüzel kişiliğin tekrar kazanılması üzerine açılan davadır." —
31337
Buradan iki koşul çıkar ve her biri ayrı bir ret grubu üretir:
| Koşul | Sağlanmazsa | Ret grubu | Ölçülen tanık sayısı |
|---|---|---|---|
| (i) İhyası istenenin ayrı bir tüzel kişiliği olmalıydı | Ortada geri kazandırılacak bir tüzel kişilik yoktur | Şube · iktisadi işletme · gerçek kişi tacir (§ 3) | 3 karar |
| (ii) Bu tüzel kişilik terkinle sona ermiş olmalıdır | Tüzel kişilik hâlâ yaşıyor; ihya edilecek bir şey yoktur | Kayden faal · tasfiye sürüyor · iflas tasfiyesi kapanmamış · zaten ihya edilmiş · birleşmeyle devrolmuş (§ 4) | 7 karar |
| (+) Terkin, TTK rejimine göre yapılmış olmalıdır | Özel/istisnai rejim TTK ihyasını dışlar | TMSF 134/9 · OHAL KHK (§ 5) | 4 karar |
Toplam 14. Bu üçlü tasnif, ölçülen kararların gerekçelerinden çıkarılmıştır; kararlarda böyle bir başlıklandırma yoktur.
§ 3. Birinci yön — tüzel kişiliği hiç olmayanlar
(a) Şube. 103573'te davacı, Almanya merkezli bir şirketin Türkiye şubesinin ihyasını istemiş; ilk derece "TTK'da sadece şirketlerin ihyasının mümkün olduğunu, şubenin ihyasının mümkün olmadığını" saptayarak reddetmiş, daire istinafı esastan reddetmiştir. Bu, ölçülen korpusta temyiz yolu açık verilen dört karardan biridir (ölçüm kaydında onama olarak işaretlidir).
(b) Vakıf iktisadi işletmesi. 31337 bu grubun en gelişkin gerekçesidir. Bir vakfın iktisadi işletmesi terkin edilmiş, işletme adına tescilli bir geminin devri tamamlanmadan kayıt kapanmış; ilk derece kabul etmiş, daire kaldırıp reddetmiştir:
"…belirtilen vakfa ait iktisadi işletme, vakıftan ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olmadığı gibi maddi ve gayrimaddi unsurları bünyesinde barındıran iktisadi bir değer olarak, bir hukuk sujesi de değildir (Prof. Dr. Rıza Ayhan, Prof. Dr. Hayrettin Çağlar, Ticari İşletme Hukuku Genel Esaslar, 11. Bası, sayfa 93). Şirketlerin tüzel kişiliğinin yeniden canlandırılmasını (ek tasfiye/ihya) düzenleyen TTK'nun 547. ve Geçici 7. maddelerinde, iktisadi işletme kaydının ihyası kurumuna yer verilmemiştir." —
31337
(Parantez içindeki kaynak, kararın kendi atfıdır ve buraya kararın lafzından aynen aktarılmıştır; bu makale kendi adına akademik doktrin atfı yapmamaktadır — bkz. Kaynakça, Yöntem.)
Kararın pratik sonucu da aynı paragraftadır: "iktisadi işletmenin sahibi olan vakfın taraf ehliyetini ortadan kaldırmayacağı, ticaret sicilinden kaydın silinmesi halinde, hak ve fiil ehliyeti sona ermediği" — yani alacaklının yolu kapanmaz, muhatabı değişir.
(c) Gerçek kişi tacir. 99514'te bir şahıs işletmesinin ("… Danışmanlığı") ihyası istenmiştir. Dairenin gerekçesi doğrudan 'e bağlanır:
"6102 sayılı TTK'nın 12/1 inci maddesine göre bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişiye tacir denir. Bu tanıma göre, bir gerçek kişinin ticaret sicilinden işletmesini terkin ettirmiş olması, tacir olmanın sonuçlarına etkisi olsa da, borçlarından sorumlu olmasına, aleyhinde dava açılmasına engel teşkil etmemektedir. Bu durumda, sağ olmakla hak ve dava ehliyetine sahip bulunan gerçek kişi davalının ticari işletmesinin tekrar ticaret siciline kaydı için işbu ihya davasının açılmasında hukuksal yararın bulunduğundan söz edilemez. (…) TTK'nun 547. maddesinin gerçek kişi tacirlere uygulanamayacağı." —
99514
99514 kendi çizgisini iki Yargıtay ilamına çapalar: 11. HD 2013/10054 E., 2014/361 K. ve 2019/81 E., 2019/916 K. Bunlardan yalnız ikincisi ölçülen Yargıtay havuzunda birebir doğrulanmıştır (E.2019/81, K.2019/916, 06.02.2019 — onama); ilk künye bu pakette doğrulanmamıştır ve burada yalnız kararın kendi atfı olarak aktarılmaktadır.
Ortak yapı. Üç alt grupta da mantık aynıdır: ihyası istenen şeyin arkasında hâlâ ehliyetli bir hukuk süjesi durmaktadır (merkez şirket, vakıf, gerçek kişi). İhya, kaybolmuş bir süjeyi geri getirmek içindir; kaybolmamış bir süjenin önüne konulan formalite değildir.
§ 4. İkinci yön — tüzel kişiliği sona ERMEMİŞ olanlar
Ölçüt sicil kaydıdır, fiilî faaliyet değildir. Bu ayrımı korpus iki uçtan birden gösterir:
- Kayden duruyorsa ihya edilemez.
140201'de İstanbul Ticaret Sicili Müdürlüğü iki ayrı yazıyla şirketin terkin edilmediğini bildirmiş, daire "şirketin Ticaret Bakanlığı mersis kayıtlarında da aktif göründüğü" saptamasını ekleyerek reddi onaylamıştır: "İhyası talep olunan şirketin herhangi bir nedenle sicilden terkin edilmediği anlaşıldığından…".275411'de aynı kural en kısa hâliyle yazılıdır: "Ticaret sicil kaydından terkin işlemi yapılmamış faal bir şirketin ihyası istenemeyeceğinden…" - Kayden silinmişse, fiilen faaliyette olması ihyayı engellemez. Yargıtay 11. HD, uyarınca sermaye artırmadığı için silinen ama fiilen çalışmaya devam eden bir limited şirket için ilk derecenin kabul kararını onamıştır — ihya "TTK'nın 547/1-2 maddeleri gereğince tasfiye ile sınırlı olarak" verilmiştir (E.2017/3337, K.2017/5042, 04.10.2017). Ölçülen sonuç: fiilî faaliyet ihyaya engel değildir; yalnız ihyanın kapsamını daraltır.
(a) Tasfiye hâlinde, tasfiyesi sonlanmamış şirket. 43946'da ihyası istenen şirketin tasfiyesine karar verilmiş ama tasfiye sonu tescil edilmemişti; ilk derece "tasfiye sürecinin sona ermemesi nedeniyle şirketin sicilden terkin edilmediği" gerekçesiyle reddetmiş, daire "İhyası talep edilen şirketin halen tasfiyesinin sonlanmadığı anlaşılmakla" diyerek bu sonucu korumuştur. Aynı olgu 275411'de de vardır: 1992'de tasfiyeye karar verilmiş, "tasfiyenin sona erdiğine dair bir işlem ve tescil kaydı bulunmadığı" saptanmıştır.
(b) İflas tasfiyesi kapanmamış şirket. 91094, zinciri madde madde kurar:
"İflas, anonim şirketler için bir infisah sebebidir (TTK. /d.). İflas kararı ile birlikte anonim şirketin tüzel kişiliği sona ermeyip, diğer infisah hallerinde olduğu gibi, tasfiye aşamasına girer. Tasfiye aşamasındaki bir anonim şirketin tüzel kişiliği ise, tasfiye sonuna kadar sürer. (…) Şirketin ihyası davası açılabilmesi için anonim şirketin tüzel kişiliği ticaret sicilinden silinmesi, tasfiyenin tamamlanmış olması gerekir." —
91094
⚠️ Bent düzeltmesi: Karar iflası "/d" olarak anmaktadır. Yürürlükteki metinde iflas (e) bendidir; (d) bendi "421 inci maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarına uygun olarak alınan genel kurul kararıyla" sona ermeye ilişkindir. Kararın esası doğrudur, bent harfi yanlıştır; doğru çapa 'dir.
(c) Başka bir kararla zaten ihya edilmiş şirket. 60260 ve aynı gün verilen kardeş karar 62277'de daire, davanın açılmasından önce şirketin "herhangi bir dava ile sınırlandırılmadan" ihya edildiğini, kararın kesinleşmesi üzerine şirketin genel kurul yapıp sermayesini yasal sınıra yükselttiğini saptamış ve şu sonuca varmıştır: "Davacı tarafça tüzel kişiliği devam eden bir şirketin ihyasının talep edildiği anlaşılmaktadır."
Buradaki ölçülen ayrım incedir ve pratikte belirleyicidir: sınırsız (tam) ihya şirketi yeniden tüzel kişilik sahibi kılar ve sonraki ihya taleplerini kapatır; dosyayla sınırlı ihya ise bunu yapmaz (karşılaştırma için bkz. ihya_hukuki_yarar § 5).
(d) Birleşme / tasfiyesiz infisah. 287110, korpusun en yeni ve en özel kararıdır (18.12.2025). 1983 tarihli bir Bakanlar Kurulu kararıyla bir bankaya devrolarak sona eren şirket, bu durum sicile yansımadığı için 2014'te ayrıca re'sen terkin edilmiş; ilk derece ihyaya karar vermiştir. Daire:
"İhyası talep edilen … AŞ'nin … Bakanlar Kurulu kararıyla devrolma suretiyle sona ermiş olup; tasfiyesiz şekilde infisah ederek külli halefiyet ilkesine göre devamı olan … Bankası AO'ya intikal ettiği anlaşılmaktadır. Ticaret Sicili kayıtlarında devir olunan bankanın kayıtlarının kapatılmadığı anlaşılmakla yapılan re'sen terkin işleminin hukuki bir sonucu bulunmamaktadır. Halen varlığı … Bankası'na devredilen tasfiyesiz infisah eden şirketin ihyası mümkün olmadığı…" —
287110
Ölçülen özel sonuç: sicilde görünen bir terkin kaydı, o kaydın hukuken sonuç doğurduğu anlamına gelmez. Şirket daha önce tasfiyesiz infisah etmişse, sonradan yapılan re'sen terkin işlemi hükümsüzdür ve ihyanın konusunu oluşturmaz. Bu, korpusta tek karardan ölçülmüştür ve "istikrarlı çizgi" değil, tanıklı tek örnek olarak sunulmaktadır.
§ 5. İstisna — özel tasfiye rejimleri ihyayı kanunla dışlar
Meselenin istisna bloğu iki rejimi kapsar ve her ikisinin de kanuni çıpası vardır.
(a) TMSF / Fon Kurulu tasfiyesi — 5411 s.K. m. 134/9. Hükmün yürürlükteki metni (get_article teyitli, dokuzuncu fıkra): "…bu şirketler Fonun yazılı bildirimi üzerine ilgili sicilden başkaca bir işleme gerek kalmaksızın terkin olunur. Tasfiye kararı aleyhine ilgililer tarafından açılacak davalar Fonun merkezinin bulunduğu yer idare mahkemelerinde görülür. Fon Kurulu tarafından tasfiyesine karar verilen şirketlerin iflas ve ihyası istenemez."
Ölçülen üç karar bu yasağı doğrudan uygular: 279506 (2018), 165876 (2020) ve 97522 (2022). İkisinde daire aynı cümleyi kurar — "5411 Sayılı Bankacılık Kanunu'nun 134/9. Maddesi ile yönetmeliğin 7. Maddesi uyarınca fon kurulu tarafından tasfiyesine karar verilen şirketlerin ihyasına karar verilemez." (279506; 97522'de aynı cümle "Fon Kurulu" yazımıyla) —; 165876'da sonuç, hükmün metni aktarıldıktan sonra şu biçimde bağlanır: "terkinin 5411 sayılı kanunun 134/9 maddesi hükmüne istinaden yapıldığı anlaşıldığından tüzel kişiliğin ihyasının istenemeyeceği."
Bu yasağı aşmak için denenen iki yol da reddedilmiştir, ve reddin gerekçesi bir yargı yolu ayrımıdır:
279506'da davacı, hükmün "usulüne uygun olarak tasfiyesi gerçekleşmiş şirketler için geçerli" olduğunu, kendi olayında tasfiyenin eksik yapıldığını ileri sürmüştür. Daire: "İİK ve TTK'nın tasfiyeye ilişkin hükümlerine tabi olmadan, TMSF tarafından alınan ve denetimi de İdari Yargıya tabi olan terkin kararının eksik tasfiye işlemleri yapılması nedeniyle Adli Yargı Mahkemelerince kaldırılamayacağı, bu sebeple davacılar vekilinin eksik tasfiye iddialarının dinlenemeyeceği…"97522'de davacı, derdest dava bulunduğu için terkinin usulsüz olduğunu savunmuştur. Daire, bu savunmanın dayanağı olan 'nin ("Davacı veya davalı sıfatıyla devam eden davaları bulunan şirket veya kooperatiflere bu madde hükümleri uygulanmaz") burada uygulanamayacağını saptamıştır: "TTK'nun geçici 7. maddesi uyarınca yapılan bir terkin sözkonusu olmadığı anlaşılmaktadır."
Ölçülen sonuç: TMSF rejiminde eksik tasfiye iddiası ihya davasının konusu değildir; muhatabı idare mahkemesidir. 279506'da daire, davacılara pratik bir çıkış da göstermiştir: terkin olunan şirket lehine ipotek bulunduğundan "davacıların şirketin tasfiye kurulu ve TMSF'ne başvuru yapabileceği".
(b) OHAL KHK'sı ile kapatma — 675 s. KHK m. 5/3 ve 16/3. 45137'de ihyası istenen gazetecilik şirketi 670 ve 675 sayılı KHK'lar uyarınca kapatılıp re'sen terkin edilmiştir. İlk derece ihyaya karar vermiş, daire kaldırmıştır:
"…ihyası talep olunan şirket TTK'nın geçici 7. maddesi hükmü gereği sicilden terkin edilmemiştir. Davacının ihyasını talep ettiği şirketin olağanüstü hal kapsamında 675 sayılı KHK gereği kapatılarak ticaret sicilinden re'sen terkin edildiği, TTK'nın 547 ve geçici 7. madde kapsamında olmadığı, kapatılarak varlıkların devir edildiği Maliye Hazine'sine 17.08.2016 tarihinden sonra da dava açılamayacağı hükme bağlandığından ihya talebinin reddine karar verilmesi gerekir…" —
45137
Ortak ilke. İki rejim de aynı yapıyı taşır: terkin, TTK'nın tasfiye/terkin usulüne göre değil özel bir kanun ya da KHK hükmüne göre yapılmıştır; bu nedenle TTK'nın onarım mekanizması (ihya) devreye girmez. Meselenin norm bloğundaki "istisnai/özel hükümler kıyasen genişletilemez" ifadesi, korpusta doğrudan bu lafızla geçmez; ölçülen olan, iki genişletme denemesinin de reddedilmesidir (yukarıda 279506 ve 97522).
§ 6. Re'sen gözetim — ölçüm ne diyor (ve neden bu makalede yok)
Meselenin norm katmanında kapi bloğu bir dönem resen_mi: true taşıyordu; bu kayıt 2026-08-07 tarihli elle denetimde kaldırılmıştır ve canlı sayfadaki "Re'sen gözetilir" rozeti indirilmiştir. Bu makale o kararı bağımsız ölçümle doğrulamaktadır.
Ölçüm (14 kararın tam metninde ibare taraması):
- Dairelerin gerekçesinde "ihyaya elverişlilik re'sen incelenir" türü bir ibare YOKTUR — 0/14.
- İki kararda (
60260,62277) HMK m. 115/1 metni tırnak içinde aktarılır: "Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır." Ancak bu aktarım, ihyaya elverişlilik ölçütü için değil, hukuki yarar dava şartı için yapılmıştır (bkz.ihya_hukuki_yarar§ 2). 287110'da "mahkeme tarafından da re'sen gözetilmesi gereken bu husus" ifadesi geçer — fakat bu, davalı vekilinin istinaf dilekçesindeki beyandır, dairenin gerekçesi değildir. Daire kendi gerekçesinde bu nitelendirmeyi kullanmamıştır.- Temyiz katmanında "re'sen" ibaresi vardır, ama başka bir dava şartı hakkındadır: "Aktif husumet ehliyeti, 6100 sayılı HMK'nin 114/d maddesi gereğince dava şartı niteliğindedir ve aynı Kanunun 115. maddesi gereğince davanın her safhasında ve re'sen nazara alınması gerekir." (11. HD E.2016/4169, K.2016/4542, 25.04.2016 — düzelterek onama). Bu cümle, kimin dava açabileceğine ilişkindir; ihyası istenen şeyin elverişliliğine değil.
Ölçülen doğru önerme şudur: ihyaya elverişlilik korpusta fiilen her dosyada incelenmiştir (14/14; çoğunda taraflar bunu ileri sürmemişken sicil kaydı celbedilerek), ancak daireler bu incelemeyi "re'sen gözetim" olarak adlandırmamıştır. Uygulama ile nitelendirme arasındaki bu boşluk kapatılmadan sayfaya rozet basılamaz. İbare taşıyan bir tanık bulunursa kayıt geri konulabilir.
§ 7. Temyiz katmanı — Yargıtay 11. HD (32 karar)
Konu-eşleşen temyiz havuzu 32 karardır: 28'i kesin onama; yön bakımından 26 ihya aleyhine · 3 ihya lehine · 3 belirsiz. Üç bozmanın üçü de ihya aleyhinedir — yani Yargıtay bu meselede, ihyayı fazla geniş yorumlayan kabul kararlarını bozma eğilimindedir. Havuzun 32 künyesinin tamamı ham 11. HD korpusuna karşı doğrulanmıştır.
1. Kural cümlesinin kaynağı temyizdedir. § 1'de gösterildiği gibi, 103573'ün kural pasajı 11. HD E.2019/5050, K.2020/1166 ilamının metnidir. O ilamın kendisi ise bir bozmadır ve bozma sebebi öğreticidir: Ankara BAM, "şube"nin ihyasına karar vermiştir; Daire kuralı teyit ettikten sonra şunu ekler: "Türkiye'deki şubenin limited şirket mi yoksa sadece şube mi olduğu anlaşılamamaktadır. Bu durumda Ankara Ticaret Sicil Müdürlüğü'nden … kuruluşuna ilişkin belgeler de dahil olmak üzere tüm tescile ilişkin belgelerin getirtilerek şube mi yoksa limited şirket mi olduğu tespit edilip karar verilmesi gerekir…" Nitelendirme, dosyadan araştırılacak bir olgudur (§ 9).
2. İstinaf gruplarının tamamı temyizde karşılık bulur. Ölçülen eşleşme:
| İstinaf grubu (§ 3–§ 5) | İstinaf tanığı | Temyiz karşılığı (doğrulanmış künye) |
|---|---|---|
| Şube | 103573 |
E.2019/5050, K.2020/1166 (bozma); E.2023/5997, K.2023/7394; E.2024/2556, K.2024/4257; E.2024/6240, K.2024/8476 (onama) |
| Vakıf iktisadi işletmesi | 31337 |
E.2024/4993, K.2025/3360 (onama) |
| Gerçek kişi tacir | 99514 |
E.2019/81, K.2019/916; E.2024/1193, K.2024/1994; E.2024/2319, K.2024/3876; E.2024/2724, K.2024/3993; E.2024/4072, K.2024/6020; E.2025/1324, K.2025/1871 (onama) |
| Kayden faal şirket | 140201, 275411 |
E.2024/6240, K.2024/8476; E.2019/925, K.2019/2734 (onama) |
| İflas tasfiyesi sürüyor | 91094 |
E.2019/925, K.2019/2734 (onama) |
| Birleşme / tasfiyesiz infisah | 287110 |
E.2024/548, K.2024/959 (onama) |
| TMSF 134/9 | 165876, 279506, 97522 |
E.2024/1194, K.2024/1967; E.2025/1259, K.2025/2064 (onama) |
| OHAL KHK | 45137 |
E.2024/2098, K.2024/3142; E.2024/5215, K.2025/2961 (onama) |
E.2024/4993, K.2025/3360'ın değeri özeldir: Ankara BAM 21. HD, 31337'nin İstanbul'da kurduğu vakıf-iktisadi-işletmesi gerekçesini neredeyse aynı sözcüklerle kurmuş, Yargıtay bunu onamıştır. İki ayrı bölge adliye mahkemesinin bağımsız yakınsaması, bu alt grubun tekil bir dairenin eğilimi olmadığını gösterir.
3. İstinafta bulunmayan iki genişletme. - Aktif dava ehliyeti — terkin edilen şirket kendi ihyasını isteyemez. Terkinle tüzel kişiliği sona eren şirket, ihya davasını kendi adına açamaz; dava ortak/temsilci tarafından açılmalıdır (E.2016/4169, K.2016/4542, 25.04.2016 — gerekçe değiştirilerek onama; E.2016/9538, K.2016/7770; E.2017/1575, K.2017/4857 ve E.2017/4351, K.2017/6589 — düzelterek onama). ⚠️ E.2017/1575'te BAM bu dava şartını "HMK 114/e" olarak anmıştır; taraf ve dava ehliyeti (d) bendidir, (e) bendi dava takip yetkisine ilişkindir — doğru çapa HMK m. 114/1-d'dir. Bu genişletmenin İstanbul BAM 12. HD korpusunda ölçülmüş bir tanığı yoktur (boşluk). - Yabancı hukuka göre tasfiye edilmiş şirket. Yurt dışında (Bükreş) iflas tasfiyesi kapatılıp sicilden silinen yabancı şirket ile ihya edilemez; taraf ehliyeti yokluğu HMK m. 114/1-d kapsamında değerlendirilir (E.2023/5308, K.2024/6915, 30.09.2024 — onama). Bu da İstanbul korpusunda ölçülmemiştir (boşluk).
4. Sınırın öbür yüzü — üç "ihya lehine" karar. Havuzdaki 3 lehe karar, elverişlilik savunmasının reddedildiği hâllerdir ve kuralın dışını çizer: - Şirket üzerine taşınmaz ve araç kayıtlıyken tasfiyeye tabi olmaksızın terkin edilmişse ihya edilir (E.2018/4097, K.2018/6158, 09.10.2018 — onama). - uyarınca sermaye artırmadığı için silinen şirket, fiilen faaliyetine devam ediyor olsa da tasfiye ile sınırlı ihya edilir (E.2017/3337, K.2017/5042, 04.10.2017 — onama). - Sermaye artırmayıp re'sen silinen şirketin "ihya edilemeyeceği" savunması reddedilmiştir (E.2024/3923, K.2024/5993, 04.09.2024 — onama).
Ölçülen sonuç: "Geçici 7 ile re'sen silinmiş olmak" bir elverişsizlik sebebi değildir; tersine, ihyanın tipik konusudur.
§ 8. Gider sorumluluğu — bu meselenin pratik bedeli
Bu mesele diğer ihya meselelerinden bir noktada ayrılır: burada dava kaybedilir, ve kaybeden davacıdır. Ölçülen kararlarda gider rejimi tek yönlüdür.
- Ana kural: HMK m. 326/1. "Kanunda yazılı hâller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verilir."
165876,275411ve43946bu hükmü doğrudan uygular. Ölçülen tutarlar küçük değildir:31337'de davacı aleyhine 30.000 TL,45137'de 17.900 TL,43946'da 17.900 TL vekâlet ücretine hükmedilmiştir. - "Mahkeme bana süre verdi" savunması korumaz.
43946'da davacı, HMK m. 327/2'ye ("Bir kişi davada sıfatı olmadığı hâlde, davacıyı, davalı sıfatı kendisine aitmiş gibi yanıltıp…") dayanarak gideri tasfiye memuruna yüklemek istemiştir. Daire reddetmiştir: "Terkin hususu, sicil kayıtlarından tespit edilebilecek bir husus olup, sicil kaydının mahkemece hatalı okunması nedeniyle ihya için kesin mehil verilmesi üzerine dava açıldığından davalı tasfiye memurunun sırf yanlış yönlendirilmesi neticesi dava açıldığını kabule yeterli görülmemiştir. (…) sicil kaydı aktif olduğu halde ihya için mehil verilmesine rağmen, mahkemenin hatalı ara kararına itiraz yoluna gitmeyen davacının HMK 326(1) maddesi gereğince aleyhinde sonuçlanan davada davalılar lehine vekalet ücreti takdirinde isabetsizlik olmadığı…" Aynı çizgi275411'de de vardır. - Sicil kaydını önceden inceleme külfeti.
91094'ün ilk derece gerekçesi bunu ve 'ye bağlar: herkes sicil içeriğini ve müdürlükte saklanan belgeleri inceleyebileceğine göre, davacı "dava açılmadan önce … ihyası istenilen şirketin ticaret sicil kaydını … inceleme ve buna göre mahkemece verilen ara karara itiraz etme hakkı olduğu halde bu hakkını kullanmadan eldeki davanın açıldığı" saptanmıştır. - İstisna: hatayı idare yapmışsa.
287110tersi yöndedir. Şirketin devrolarak sona erdiği sicile yansımadığı ve hatalı bir re'sen terkin yapıldığı için daire HMK m. 327/1'i uygulamıştır: "Davacı tarafın hatalı dava açmasına davalı işlemleri nedeniyle neden olduğundan taraflarca yapılan yargı giderinin üzerinde bırakılması somut olaya uygun olacaktır." Davalı lehine vekâlet ücreti de takdir edilmemiştir. - Temyiz katmanının ölçüsü. Yargıtay, giderin sicil müdürlüğüne yükletilebilmesini terkin işleminin hukuka aykırılığına bağlar: Geçici m. 7/4-a uyarınca ihtar Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilmişse terkin hukuka uygundur ve davalı aleyhine vekâlet ücretine hükmedilemez (E.2025/1324, K.2025/1871, 17.03.2025 — düzelterek onama). Ayrıca uyarınca tescil ve kayıt silme işlemleri harçtan müstesnadır; tescil harcının davalıya yükletilmesi bozma sebebidir (E.2017/1575, K.2017/4857, 28.09.2017 — düzelterek onama).
Pratik çıktı: ihya dilekçesini vermeden önce ticaret sicil kaydını kendiniz çıkarın. Asıl davadaki hâkimin ara kararı, gider riskini sizden almaz.
§ 9. İspat ve araştırma — meselenin ölçülmemiş alanı doldurulur
Meselenin kayıtlarında ispat yükü alanı boştur. Ölçülen kararlarda ise elverişliliğin neyle saptandığı tek biçimlidir ve dörde ayrılır:
| Ne saptanır | Kaynak | Tanık |
|---|---|---|
| Kayıt terkin edildi mi | Ticaret sicil müdürlüğü müzekkere cevabı (gerekirse yinelenen) + MERSİS | 140201 (iki yazı + MERSİS), 43946, 275411 |
| Terkin hangi rejimle yapıldı | Sicil dosyası + Fon Kurulu kararı tarih/sayısı, KHK ilanı | 165876, 279506, 97522, 45137 |
| İhyası istenen şey şirket mi | Kuruluşa ve tescile ilişkin tüm belgeler | Y11 E.2019/5050, K.2020/1166 (bozma) |
| Şirket daha önce ihya edildi mi, kapsamı ne | Sicil dosyası + sonraki genel kurul/sermaye tescilleri | 60260, 62277 |
Ölçülen doğru önerme: bu mesele bakımından belirleyici olan kimin ispat edeceği değil, sicil dosyasının ne söylediğidir. Nitelendirme (şube mi şirket mi, terkin edildi mi, hangi rejimle) dosyadan araştırılacak bir olgudur ve eksik araştırma temyizde bozma sebebi olmuştur.
§ 10. Eğilim — "0 lehine · 14 aleyhine" nasıl okunmalı
Meselenin ölçüm kaydı 0 lehine · 14 aleyhinedir (yıllara göre: 2018 → 2, 2020 → 1, 2021 → 1, 2022 → 4, 2023 → 2, 2024 → 2, 2025 → 2). Bu tablo, İstanbul BAM 12. HD'nin ihyaya karşı olduğu anlamına gelmez ve öyle okunmamalıdır.
Nedeni yapısaldır: ihya_ehliyet, tanımı gereği "ihya edilemez" hâllerini toplayan bir meseledir. Aynı korpusta ihyanın ana akımı ihya_hukuki_yarar meselesindedir ve orada ölçülen 177 kararın 169'u kabul yönündedir. Buradaki 14 karar, o kabul akımının dışına düşen dosyalardır.
Doğru okuma iki cümledir: 1. Kuralda tartışma yoktur. 14 kararın 14'ünde de elverişlilik ölçütü aynı yönde uygulanmış, hiçbirinde aksi görüş ileri sürülmemiştir. Temyiz katmanında da 28 kesin onama vardır; üç bozmanın üçü de ihya aleyhinedir. 2. Ölçülen şey kuralın kabulü değil, talebin akıbetidir. "Aleyhine" işareti, dairenin kuralı reddettiğini değil, o davada ihya talebinin elverişlilik kapısına takıldığını gösterir.
Yıllar 2018–2025 aralığına yayılmıştır ve bir yön değişimi ölçülmemiştir; ancak 14 karar bir zaman serisi kurmaya yetmez — yıllık dağılım burada yalnız kapsamı göstermek için verilmiştir.
KAYNAKÇA / ATIF
Yöntem: İçtihat çapaları künye + korpus karar_id ile verilir (backtick içindeki karar_id'ler /karar/<id>/ adresine tıklanabilir). İstanbul BAM 12. HD çapalarının 14'ünün de tam metni okunmuş, alıntılar metne karşı doğrulanmıştır. Yargıtay 11. HD künyelerinin 32'si de ham 11. HD korpusuna karşı tek tek doğrulanmış (esas · karar · tarih), öne çıkarılan gerekçeler tam metinden alınmıştır. TTK çapaları yürürlükteki yerel TTK ağacından (fıkra numaralı metin), TTK dışı çapalar (HMK, 5411 s.K.) arguman get_article ile yürürlükteki metinden teyitlidir; doğrudan alıntı tırnak içindedir. Bu mesele içtihat-birincil işlenmiştir; akademik doktrin atfı yapılmamıştır. (§ 3'te parantez içinde görünen tek akademik kaynak, 31337 sayılı kararın kendi metnindeki atfın aynen aktarılmasıdır; bu makalenin kendi atfı değildir.)
A. Mevzuat çıpası (yürürlükteki metin — teyitli)
| Madde | İçerik | Rolü |
|---|---|---|
| "…son tasfiye memurları, yönetim kurulu üyeleri, pay sahipleri veya alacaklılar, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden … şirketin yeniden tescilini isteyebilirler." | Çekirdek çıpa. Özne "şirket"tir. 8 kararda anılır. | |
| "…aşağıdaki hâlleri tespit edilen ya da bildirilen anonim ve limited şirketler ile kooperatiflerin tasfiyeleri ve ticaret sicilinden kayıtlarının silinmesi…" | Kapsam çıpası — rejim yalnız şirket ve kooperatife özgüdür. | |
| "Ticaret sicilinden kaydı silinen şirket veya kooperatifin alacaklıları ile hukuki menfaatleri bulunanlar haklı sebeplere dayanarak (…) mahkemeye başvurarak … ihyasını isteyebilir." | İhya cümlesi. Metindeki (…) boşluğu, "beş yıl" süresinin AYM'ce iptalinden doğar (§ D). | |
| "Davacı veya davalı sıfatıyla devam eden davaları bulunan şirket veya kooperatiflere bu madde hükümleri uygulanmaz." | 97522'de ileri sürülen "usulsüz terkin" savunmasının dayanağı; TMSF rejiminde uygulanmaz. |
|
| Bu madde uyarınca yapılacak tescil ve kayıt silme işlemleri her türlü harçtan müstesnadır. | Y11 E.2017/1575'te tescil harcının davalıya yükletilmesi bu nedenle düzeltilmiştir. | |
| "Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişiye tacir denir." | Gerçek kişi tacir ayrımı — 99514'ün doğrudan çıpası. |
|
| Anonim şirket "İflasına karar verilmesiyle" sona erer. | ⚠️ 91094 bunu "/d" olarak anmıştır; (d) bendi genel kurul kararıyla sona ermedir — iflas (e) bendidir. |
|
| "Tasfiye hâlindeki şirket, pay sahipleriyle olan ilişkileri de dâhil, tasfiye sonuna kadar tüzel kişiliğini korur…" | § 4(a)-(b)'nin çekirdeği. | |
| "İflas hâlinde tasfiye, iflas idaresi tarafından İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre yapılır." | 91094. |
|
| "Birleşme, birleşmenin ticaret siciline tescili ile geçerlilik kazanır. Tescil anında, devrolunan şirketin bütün aktif ve pasifi kendiliğinden devralan şirkete geçer." | 287110'un yürürlükteki karşılığı (§ D). |
|
| "Herkes ticaret sicilinin içeriğini ve müdürlükte saklanan tüm senet ve belgeleri inceleyebileceği gibi giderini ödeyerek bunların onaylı suretlerini de alabilir." | 91094'te gider sorumluluğunun dayanağı. |
|
| Bir hususun tescille beraber derhâl üçüncü kişiler hakkında sonuç doğuracağına ilişkin özel hükümler saklıdır. | 91094'te birlikte anılır. |
|
| Sicil müdürünün inceleme görevi. | 31337, 140201, 275411'de sicil müdürlüğünün savunma dayanağı (" ve Ticaret Sicili Yönetmeliği m. 34"). |
|
| 5411 s.K. m. 134/9 | "…Fon Kurulu tarafından tasfiyesine karar verilen şirketlerin iflas ve ihyası istenemez. … Tasfiye kararı aleyhine ilgililer tarafından açılacak davalar Fonun merkezinin bulunduğu yer idare mahkemelerinde görülür." | İstisna çıpası. Fıkra sayımı get_article metni üzerinden doğrulanmıştır (9. fıkra). |
| 675 s. KHK m. 5/3 ve m. 16/3 | Kapatılan kuruluşların bağlı olduğu şirketlerin ticaret sicil kayıtları re'sen terkin edilir; 17/8/2016'dan sonra açılan davalarda dava şartı yokluğu nedeniyle ret. | 45137'de metni aynen aktarılır. (KHK metni karar lafzından alınmıştır; ayrı bir mevzuat kaynağından teyit edilmemiştir — boşluk.) |
| HMK m. 114/1-d | Dava şartı: "Tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları…" | Temyiz katmanında aktif dava ehliyeti çapası (§ 7). ⚠️ Y11 E.2017/1575'te "114/e" denmiştir; doğru bent (d)'dir. |
| HMK m. 114/1-h | Dava şartı: "Davacının, dava açmakta hukuki yararının bulunması." | 99514'te "HMK'nun 114/h maddesi" olarak anılır; tam çapa 114/1-h'dir. |
| HMK m. 115/1-2 | Mahkeme dava şartlarını "davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır"; noksanlık → usulden ret. | 60260 ve 62277'de tırnak içinde aktarılır — hukuki yarar için (§ 6). |
| HMK m. 326/1 | "Kanunda yazılı hâller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verilir." | § 8'in ana kuralı. ⚠️ 165876 hükmü "davada haksız çıkan taraftan" diye aktarır; yürürlükteki lafız "aleyhine hüküm verilen"dir — sonuç aynı, lafız farklıdır. |
| HMK m. 327/1 ve /2 | (1) Gereksiz yere davanın uzamasına/gider yapılmasına sebebiyet veren taraf, lehine karar verilse dahi giderle yükümlü tutulabilir. (2) Sıfatı olmadığı hâlde yanıltan kişiye karşı açılan davada davalı yararına gidere hükmedilemez. | (1) → 287110; (2) → 43946'da ileri sürülmüş, reddedilmiştir. |
| HMK m. 353(1)b-1 / b-2 | (b-1) başvurunun esastan reddi; (b-2) "kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde … düzelterek yeniden esas hakkında". | § B'deki hüküm kalıpları. |
| HMK m. 361/1 | Temyizi kabil BAM kararlarına karşı "tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde" temyiz yoluna başvurulabilir. | 103573, 165876, 275411'de doğru anılmıştır. ⚠️ 279506 aynı ihtarı "HMK'nun 362/1. maddesi uyarınca" yazmıştır; m. 362 temyiz edilemeyen kararları düzenler — doğru çapa m. 361/1'dir. |
| HMK m. 362/1-ç | Çekişmesiz yargı işlerinde verilen BAM kararları temyiz edilemez. | Ölçülen 14 kararın 10'unun kesinlik kaydının dayanağı. |
Bent kapısı notu: HMK m. 114 on bir bentlik bir listedir. Bu makalede anılan üç bent ayrı ayrı eşlenmiştir: (c) göreve, (ç) kesin yetkiye (bkz. ihya_kesin_yetki), (d) taraf ve dava ehliyetine, (e) dava takip yetkisine, (h) hukuki yarara aittir.
B. İçtihat kütüğü — İstanbul BAM 12. HD (14 karar; hepsinin tam metni okundu)
karar_id |
Künye | Tarih | Elverişsizlik sebebi (§) | Ne yapıldı |
|---|---|---|---|---|
287110 |
E.2025/1832, K.2025/2082 | 18.12.2025 | Birleşme / tasfiyesiz infisah (§ 4d) | Kabul hükmü kaldırıldı; hukuki yarar yokluğundan ret. Hatalı re'sen terkin işleminin hukuki sonucu yoktur. Giderler HMK m. 327/1 ile taraflar üzerinde bırakıldı. |
31337 |
E.2024/1927, K.2025/367 | 10.03.2025 | Vakıf iktisadi işletmesi (§ 3b) | Kabul hükmü kaldırıldı, ret. Meselenin en gelişkin gerekçesi. HMK 353(1)b-2. |
43946 |
E.2024/714, K.2024/668 | 02.05.2024 | Tasfiye sonlanmamış (§ 4a) | İstinaf esastan ret. HMK m. 327/2 savunması reddedildi; gider davacıda (§ 8). |
45137 |
E.2024/320, K.2024/413 | 15.03.2024 | OHAL KHK (675 s.) — istisna (§ 5b) | Kabul hükmü kaldırıldı, ret. KHK m. 5/3 ve 16/3 aynen aktarılır. |
60260 |
E.2023/2237, K.2023/1785 | 20.11.2023 | Zaten (sınırsız) ihya edilmiş (§ 4c) | "Karar verilmesine yer olmadığına" hükmü kaldırıldı; hukuki yarar yokluğundan ret. HMK m. 114/1-h ve 115 tırnak içinde. |
62277 |
E.2023/2261, K.2023/1780 | 20.11.2023 | Zaten (sınırsız) ihya edilmiş (§ 4c) | Aynı gün verilen kardeş karar; aynı sonuç. ⚠️ Metin künye uyarısı için § D. |
91094 |
E.2022/2260, K.2022/1706 | 01.12.2022 | İflas tasfiyesi kapanmamış (§ 4b) | İstinaf esastan ret. –533–534 zinciri; ile gider. |
97522 |
E.2022/1538, K.2022/1154 | 05.09.2022 | TMSF 134/9 — istisna (§ 5a) | Kabul hükmü kaldırıldı, ret. "Usulsüz terkin" savunması reddedildi; adli/idari yargı ayrımı. |
99514 |
E.2022/1142, K.2022/921 | 16.06.2022 | Gerçek kişi tacir (§ 3c) | İstinaf esastan ret. ; Y11 2013/10054-2014/361 ve 2019/81-2019/916 ilamlarına çapalanır. (Kural + kapı + istisna bloklarının ortak tanığı.) |
103573 |
E.2022/740, K.2022/627 | 25.04.2022 | Şube (§ 3a) | İstinaf esastan ret. Kural cümlesi Y11 E.2019/5050, K.2020/1166'dan aktarılır. Temyiz yolu açık; ölçümde onama. |
140201 |
E.2021/663, K.2021/654 | 29.04.2021 | Kayden faal — hiç terkin edilmemiş (§ 4) | İstinaf esastan ret. İki müzekkere cevabı + MERSİS ile saptama. |
165876 |
E.2020/989, K.2020/848 | 18.09.2020 | TMSF 134/9 — istisna (§ 5a) | İstinaf esastan ret. 134/9 metni aynen aktarılır; HMK m. 326/1 ile gider davacıda. |
275411 |
E.2018/2163, K.2018/1389 | 08.11.2018 | Tasfiye sonlanmamış / kayden faal (§ 4a) | İstinaf esastan ret (istinaf yalnız gidere ilişkindi). "Terkin işlemi yapılmamış faal bir şirketin ihyası istenemez." |
279506 |
E.2018/611, K.2018/516 | 03.05.2018 | TMSF 134/9 — istisna (§ 5a) | İstinaf esastan ret. "Tasfiye eksik yapıldı" itirazı → idari yargı. ⚠️ Temyiz ihtarı m. 362/1 yazılmış; doğrusu m. 361/1. |
Kesinlik notu (hüküm fıkralarından ölçüldü): 14 kararın 10'u HMK m. 362/1-ç uyarınca kesindir; 4'ünde temyiz yolu açık verilmiştir (103573, 165876, 275411, 279506) — dördü de 2018–2022 aralığındadır. Ölçülen 14 kararın tamamı oybirliğiyle verilmiştir.
Norm tanıklığı dağılımı: kural bloğunu 2 karar (99514, 31337), istisna bloğunu 5 karar, kapi bloğunu 1 karar (99514) taşır — toplam 8 tanık bağı. Tanık atamasındaki ölçülen sorunlar için bkz. "⚠️ NORM İLE FARK", 2 nolu bulgu.
C. İçtihat kütüğü — Yargıtay 11. HD (temyiz katmanı; 32 künyenin tamamı doğrulandı)
Kural cümlesinin kaynağı / bozmalar:
- E.2019/5050, K.2020/1166 (10.02.2020, bozma) — "…kural olarak tüzel kişiliği olan şirketlerin ihyası istenebilmekte olup tüzel kişiliği bulunmayan şubelerin ihyasına karar verilemez." Kaydın şube mi limited şirket mi olduğu tescil belgelerinden araştırılmalıdır. 103573'ün çapası.
- E.2017/4424, K.2019/1037 (11.02.2019, bozma) ve E.2019/1648, K.2019/3278 (29.04.2019, bozma) — kaydı silinen şirketin taraf ehliyeti yoktur; ihya faaliyete devam için değil, yalnız malvarlığının tasfiyesi amacıyla ve bu amaçla sınırlı verilebilir.
Elverişsizliği onayanlar (grup grup):
- Şube: E.2023/5997, K.2023/7394 (14.12.2023); E.2024/2556, K.2024/4257 (23.05.2024); E.2024/6240, K.2024/8476 (28.11.2024); E.2019/1680, K.2019/3374 (06.05.2019) — hepsi onama.
- Vakıf iktisadi işletmesi: E.2024/4993, K.2025/3360 (14.05.2025, onama) — "…iktisadi işletmenin kaydının silinmesinin iktisadi işletmenin sahibi olan vakfın taraf ehliyetini ortadan kaldırmayacağı…" 31337 ile bağımsız yakınsama.
- Gerçek kişi tacir: E.2019/81, K.2019/916 (06.02.2019); E.2024/1193, K.2024/1994 (12.03.2024); E.2024/2319, K.2024/3876 (14.05.2024); E.2024/2724, K.2024/3993 (16.05.2024) — "ihya kurumunun ticari şirketler için var olduğu"; E.2024/4072, K.2024/6020 (04.09.2024); E.2025/1324, K.2025/1871 (17.03.2025, düzelterek onama) — hepsi ihya aleyhine.
- Kayden faal / tüzel kişiliği süren: E.2024/6240, K.2024/8476 (28.11.2024); E.2019/925, K.2019/2734 (08.04.2019) — iflas tasfiyesi süren, terkin edilmemiş şirket.
- Birleşme: E.2024/548, K.2024/959 (12.02.2024, onama) — "…6102 sayılı Kanun'un 547 nci veya geçici 7 nci maddeleri kapsamında sicil kaydının silinmediği, davacının, ihyası talep edilen şirketi devralan şirket aleyhine davasını devam ettirme olanağının bulunduğu…"
- TMSF 134/9: E.2024/1194, K.2024/1967 (11.03.2024, onama) — "Dava, 5411 sayılı Kanun'un 134 üncü maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca sicilden terkin olunan şirketlerin ihyası talebine ilişkindir."; E.2025/1259, K.2025/2064 (24.03.2025, onama).
- OHAL KHK: E.2024/2098, K.2024/3142 (22.04.2024, onama) — 45137 ile aynı çizgi; E.2024/5215, K.2025/2961 (29.04.2025, onama).
- Yabancı hukuka göre tasfiye: E.2023/5308, K.2024/6915 (30.09.2024, onama) — yurt dışında iflası kapanıp silinen şirket ile ihya edilemez; ret HMK m. 114/1-d (taraf ehliyeti) kapsamındadır.
Aktif dava ehliyeti (istinaf korpusunda karşılığı yok): - E.2016/4169, K.2016/4542 (25.04.2016, gerekçe değiştirilerek onama) — terkinle tüzel kişiliği sona eren şirket ihya davasını kendisi açamaz; aktif husumet ehliyeti HMK m. 114/1-d kapsamında dava şartıdır. - E.2016/9538, K.2016/7770 (04.10.2016, onama); E.2017/1575, K.2017/4857 (28.09.2017, düzelterek onama) — ortağın davası kabul, şirketin kendi davası usulden ret; ayrıca Geçici m. 7/13 harç muafiyeti düzeltmesi. E.2017/4351, K.2017/6589 (27.11.2017, düzelterek onama). - E.2020/360, K.2020/2059 (26.02.2020) — taraf ehliyeti bulunmayan şirketin son yetkilisi/tasfiye memuru sıfatıyla temyiz hakkı yoktur. - E.2019/2537, K.2019/5193 (10.09.2019, onama) — ihya davası reddedilip kesinleştiğinden terkin edilen şirketin taraf ehliyeti doğmaz.
Sınırın öbür yüzü — elverişlilik savunmasının reddedildiği kararlar: - E.2018/4097, K.2018/6158 (09.10.2018, onama) — şirket adına taşınmaz ve araç kayıtlıyken tasfiyeye tabi olmaksızın terkin; ihya edilir. - E.2017/3337, K.2017/5042 (04.10.2017, onama) — Geçici m. 7 ile silinen ama fiilen faal şirket, "TTK'nın 547/1-2 maddeleri gereğince tasfiye ile sınırlı olarak" ihya edilir. - E.2024/3923, K.2024/5993 (04.09.2024, onama) — sermaye artırmayıp re'sen silinen şirketin ihya edilemeyeceği savunması reddedilmiştir.
Havuzun kalan kararları (bu makalenin kapsamı dışında kalan konu): E.2016/6860, K.2016/7488 (26.09.2016, onama) ve E.2019/3527, K.2019/5639 (23.09.2019, onama) — ikisi de "yeniden faaliyete geçmek için tam ihya istenemez, ihya ancak eksik tasfiyeyle sınırlı verilir" çizgisindedir; konusu elverişlilik değil kapsamtır, bkz. ihya_hukuki_yarar § 5. (Bu ikisiyle birlikte doğrulanmış 32 künyenin 32'si de bu kütükte anılmıştır.)
D. Mülga hüküm ve zaman bakımından uygulama notu (6762 → 6102)
- Ölçülen tek doğrudan mülga uygulaması
287110'dadır. Karar, 1983 tarihli bir devir işlemini değerlendirirken 6762 sayılı (mülga) ve 'i uygular: "6762 sayılı TTK'nın 150. maddesinde birleşme kararına alacaklıların, ilan gününden itibaren üç ay sonra hüküm ifade eder. Külli halefiyet başlıklı 151. maddede ise 'tayin olunan müddet içinde itiraz edilmemişse, birleşme muamelesi kat'ileşir ve kalan yahut yeni kurulan şirket, ortadan kalkan şirket yerine geçer. Bunların bütün hak ve borçları kalan veya yeni kurulan şirkete geçer' hükmü haizdir." Bu doğrudur: işlem 6762 döneminde yapıldığından zaman bakımından o Kanun uygulanır. Yürürlükteki karşılık: — "Birleşme, birleşmenin ticaret siciline tescili ile geçerlilik kazanır. Tescil anında, devrolunan şirketin bütün aktif ve pasifi kendiliğinden devralan şirkete geçer." Bugün açılacak bir davada uygulanacak hüküm budur. (Not: yerel 6762↔6102 fihristi, için mekanik eşlemede "yeni metinde doğrudan karşılığı belirlenemedi" kaydını taşımaktadır; buradaki eşleme metin karşılaştırmasıyla yapılmış ve öyle beyan edilmiştir. için fihristin verdiği karşılıklar , 157 ve 206'dır.) - İkinci mülga atıf taraf beyanındadır.
279506'da davalı sicil müdürlüğü, terkin işlemini "6762 sayılı ve Ticaret Sicil Tüzüğü m. 28 hükümleri çerçevesinde" yaptığını savunmuştur. Aynı savunma, yeni Kanun döneminde verilen kararlarda " ve Ticaret Sicili Yönetmeliği m. 34" biçimindedir (31337,140201,275411). Yerel fihrist, 6762 m. 34 → 6102 m. 32 eşlemesini "bire bir / yüksek güven" olarak verir; yürürlükteki m. 32 gerçekten "Sicil müdürünün görevleri / İnceleme görevi"dir. Eşleme doğrudur. - İhyanın kendisi bakımından mülga numara sorunu YOKTUR. Ek tasfiye 6102 ile getirilmiş bir düzenlemedir; ölçülen 14 kararın hiçbiri ihyayı 6762'nin bir maddesine dayandırmaz.
- Fıkra/bent düzeltmeleri (bu makalede yapılanlar):
91094→ /d yerine 529/1-e ·279506→ HMK 362/1 yerine 361/1 ·99514→ HMK 114/h yerine 114/1-h · Y11 E.2017/1575 → HMK 114/e yerine 114/1-d. Ayrıca Y11 E.2024/2098, K.2024/3142'nin "İlgili Hukuk" listesinde "6102 sayılı Kanun'un 7 nci maddesi" yazılıdır; yürürlükteki teselsül karinesidir ve bu uyuşmazlıkla ilgisi yoktur — kararın içeriğine göre kastedilen 'dir. - Güncellik uyarısı (bu meselenin dışında). 'in ihya cümlesindeki "silinme tarihinden itibaren beş yıl içinde" ibaresi Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir; 23/5/2024 tarihli 7511 s.K. ile eklenen cümle de AYM'nin 10/9/2025 tarihli E.2025/31, K.2025/183 sayılı kararıyla iptal edilmiştir (yürürlükteki metinde iptal şerhi kayıtlıdır). Bu, süre meselesini ilgilendirir (bkz.
ihya_sure); ihya edilebilirliğe etkisi bu korpusta ölçülmemiştir. - ⚠️ Korpus künye uyarısı (veri, hukuk değil).
62277'nin korpustaki tam metin dosyasının başlığında "DOSYA NO: 2023/2237 — KARAR NO: 2023/1785" yazmaktadır; bu,60260'ın künyesidir. Ambardaki künye kaydı ise62277için E.2023/2261, K.2023/1780'dir (mesele sayfası da böyle listeler). İki karar aynı gün, aynı olay hakkında verilmiş kardeş kararlardır ve metinleri neredeyse aynıdır;62277'nin metninde ayrıca60260'ta bulunmayan "TARAF DEĞİŞİKLİĞİ NEDENİYLE DAVALI SAFINDAN ÇIKAN:" satırı vardır. Bu makalede ambar künyesi esas alınmıştır; başlıktaki uyumsuzluk editöre bildirilmektedir.
MESELE VE NORM BAĞI (ÇİFT YÖN)
Bu makale, docs/norm/sirket_ihya.json → onermeler.ihya_ehliyet altındaki 3 norm bloğunu karşılar.
Norm → makale (3 blok, 3/3 karşılandı):
| Norm bloğu | Önerme | Dayanak (norm) | Makaledeki karşılığı | Tanık örtüşmesi |
|---|---|---|---|---|
| kural | "İhya, yalnız tüzel kişiliği bulunan ve tüzel kişiliği terkinle sona ermiş bir şirket için istenebilir." | · TTK Geçici 7 | § 1 (metin çıpası), § 2 (çift koşul yapısı), § 7 (temyiz teyidi) | 2 kural tanığının 2'sinin de tam metni okundu: 99514, 31337 — 2/2 |
| istisna | "Özel tasfiye rejimleriyle terkin edilen şirketler /Geçici 7 ihya rejiminin dışındadır; istisnai/özel hükümler kıyasen genişletilemez." (koşul: TMSF/Fon Kurulu ya da idari rejim) | 5411 s.K. 134/9 | § 5 (iki rejim, iki genişletme denemesinin reddi), A. adım 3, matrisin son iki satırı | 5 istisna tanığının 5'inin de tam metni okundu: 31337, 165876, 45137, 99514, 103573 — 5/5; ancak 3'ü istisnayı değil kapıyı taşır (aşağıda 2 nolu bulgu) |
| kapı | "Ayrı tüzel kişiliği olmayan şube, vakıf iktisadi işletmesi ve gerçek kişi tacir ihya edilemez; sicilde halen faal şirket için ihya şartı oluşmaz." (resen_mi YOK) |
§ 3 (üç elverişsiz konu), § 4 (faal şirket ve komşuları), § 6 (re'sen ölçümü), A. adım 1–2, C. Kapı | 1 kapı tanığının tam metni okundu: 99514 — 1/1 |
Makale → norm (her bölüm hangi bloğu besliyor): § 1, § 2 → kural; § 3, § 4, § 6 → kapi; § 5 → istisna; § 7 (temyiz) → üçü birden; § 8 (gider), § 9 (ispat/araştırma) → yeni önerme adayı (aşağıda 4 ve 5 nolu bulgular); § 10 → ölçüm okuması (yeni önerme üretmez, eğilim alanının nasıl okunacağını belirler).
Norm bloğu olup makalede karşılığı olmayan önerme: YOKTUR. Makalede olup norm bloğunda karşılığı olmayan önermeler aşağıda beyan edilmiştir.
Komşu meseleler (bu makalenin kapsamı dışı): ihya_hukuki_yarar (elverişlilik geçildikten sonraki kapı), ihya_sebep_ayrimi ( ↔ Geçici 7 ayrımı), ihya_eksik_tasfiye, ihya_husumet (kime karşı), ihya_sure, ihya_resen_terkin_usulu, ihya_memur_atama, ihya_tasfiye_memuru_sorumlulugu, ihya_sicil_mud_gider, ihya_kesin_yetki, ihya_usul_cekismesiz.
⚠️ NORM İLE FARK — silinmedi, editöre gidiyor
Makale, ihya_ehliyet norm bloklarıyla sonuç bakımından çelişmez. Altı noktada norm katmanına düzeltme/ekleme önerilmektedir.
1. resen_mi kaldırma kararı DOĞRULANIYOR — ve gerekçesi güçlendirilebilir. Norm notu, kaldırmayı "tek tanığın (99514) metninde ibare geçmiyor" ölçümüne dayandırıyor. Bu makale ölçümü 14 kararın tamamına genişletmiştir: dairelerin gerekçelerinde ihyaya elverişlilik bakımından "re'sen / kendiliğinden / her aşamasında" ibaresi 0/14'tür. Tek "re'sen gözetilmelidir" ifadesi 287110'da davalı vekilinin istinaf dilekçesindedir. Öneri: _resen_gerekce notundaki ölçüm 1 tanıktan 14 tanığa yükseltilsin; alan YOK olarak kalsın. (Ayrıntı: § 6.)
2. İstisna bloğunun tanık ataması hatalı — 3 yanlış, 2 eksik. istisna.tanik listesi şudur: 31337, 165876, 45137, 99514, 103573. Tam metinler okunduğunda:
- Yanlış atanan 3 tanık: 99514 (gerçek kişi tacir), 103573 (şube), 31337 (vakıf iktisadi işletmesi). Bu üçünde özel tasfiye rejimi yoktur; üçü de kapi bloğunun (tüzel kişilik yokluğu) tanığıdır.
- Eksik kalan 2 tanık: 97522 (E.2022/1538, K.2022/1154) ve 279506 (E.2018/611, K.2018/516). Her ikisi de 5411 s.K. m. 134/9'u açıkça anar ve "Fon Kurulu tarafından tasfiyesine karar verilen şirketlerin ihyasına karar verilemez" cümlesini kurar — yani istisnanın en güçlü iki tanığıdır ve listede yoktur.
- Doğru kalan 2 tanık: 165876 (TMSF) ve 45137 (OHAL KHK).
Öneri: istisna tanık listesi 165876, 279506, 97522, 45137 olarak düzeltilsin; 99514, 103573 ve 31337 kapi bloğuna taşınsın. (Bu, mekanik norm_uygula.py bağlamasının örtüşme skoruyla yaptığı bir atamadır — istisna tanıklarının örtüşme değerleri 0,21–0,36 aralığındadır, yani zayıf eşleşmelerdir.)
3. Kapı önermesi ölçülen dört hâli kapsamıyor. Mevcut önerme yalnız "şube · vakıf iktisadi işletmesi · gerçek kişi tacir · sicilde halen faal şirket" der. Ölçülen korpusta dört ek elverişsizlik hâli vardır ve hiçbiri önermede görünmez:
- (i) Tasfiye hâlindeki, tasfiyesi sonlanmamış şirket — 43946, 275411. "Faal şirket"ten farklıdır: burada tasfiye kararı tescillidir ama tasfiye sonu değildir.
- (ii) İflas tasfiyesi kapanmamış şirket — 91094 (, 534).
- (iii) Daha önce sınırsız ihya edilip faal hâle gelmiş şirket — 60260, 62277.
- (iv) Birleşme/devrolma ile tasfiyesiz infisah eden şirket — 287110 ().
Öneri: (i)–(iv) kapı önermesine eklensin. (iii) ve (iv), ihya_hukuki_yarar § 4 ile kesişir; kesişme bilinçli olarak korunmalı ve iki mesele karşılıklı yönlendirilmelidir.
4. Dayanak listeleri eksik — beş çıpa ölçüldü, normda yok. kural.dayanak = + Geçici 7; kapi.dayanak = yalnız . Ölçülen ek çıpalar:
- — 99514'ün (kapı bloğunun tek tanığının) doğrudan ve açık çıpası. Kapı dayanağında yok. En öncelikli ekleme budur.
- ve — 91094'ün zinciri.
- — 287110'un yürürlükteki karşılığı.
- — kapsam çıpası (rejimin öznesi: anonim/limited şirket + kooperatif). Norm "TTK Geçici 7" der, fıkra vermez; kapsam bakımından belirleyici olan f. 1'dir.
- 675 s. KHK m. 5/3 ve 16/3 — istisna bloğunun ikinci ayağı. istisna.dayanak yalnız "5411 sayılı Kanun 134/9" der; oysa istisnanın iki rejimi vardır ve OHAL ayağının tanığı (45137) listede bulunmasına rağmen dayanağı yoktur.
5. Ölçülmüş iki boyut normda hiç yok: gider ve araştırma.
- Gider sorumluluğu (§ 8). Bu meselenin pratik bedeli ölçülmüştür ve tek yönlüdür: elverişsiz konu için açılan dava reddedilir, gider davacıya yükletilir (HMK m. 326/1), ve "mahkeme bana mehil verdi" savunması korumaz (43946, 275411). İstisnası, hatanın idareden kaynaklandığı hâldir (287110, HMK m. 327/1). Bu bir kapı sonucu önermesi adayıdır; gecilmezse alanı şu an yalnız "ihya şartı oluşmadığından talep reddedilir" der ve gider boyutunu taşımaz. Öneri: gecilmezse genişletilsin ya da ihya_sicil_mud_gider meselesine çift yön bağ kurulsun.
- Araştırma/ispat (§ 9). Meselenin ispat_yuku alanı boştur. Ölçüm, ispat yükünün taraflarda değil, sicil dosyasının araştırılmasında olduğunu göstermektedir; eksik araştırma temyizde bozma sebebi olmuştur (Y11 E.2019/5050, K.2020/1166). Öneri: ispat_yuku alanı "nitelendirme (şirket/şube/işletme, terkin edildi mi, hangi rejimle) sicil dosyasından araştırılır; eksik araştırma bozma sebebidir" biçiminde doldurulsun.
6. Eğilim alanının okunuşu (norm değil, sunum farkı). Mesele sayfasındaki "0 lehine · 14 aleyhine" ibaresi, dairenin ihyaya kapalı olduğu izlenimini verebilir. Ölçülen gerçek, bu meselenin tanımı gereği "ihya edilemez" hâllerini topladığıdır; aynı korpusta ihyanın ana akımı ihya_hukuki_yararda 169/177 kabul yönündedir. Öneri: kapı tipi meselelerde eğilim etiketi "kural kabul edildi / edilmedi" değil, "talep kapıdan geçti / geçemedi" olarak adlandırılsın ve sayfada bir cümlelik okuma notu bulunsun. (Aynı öneri ihya_kesin_yetki makalesinde de yapılmıştı; iki bağımsız ölçüm aynı sonuca varmaktadır.)
Öz-değerlendirme uyarısı: Buradaki eğilim, karar akışı ve nitelendirmeler, İstanbul BAM 12. HD korpusunda bu meseleye bağlanan 14 kararın ve Yargıtay 11. HD katmanındaki 32 kararın ölçülmüş içeriğinden türetilmiştir; bir tahmin veya hukuki görüş DEĞİLDİR. On dört karar, elverişsizlik hâllerinin haritasını çıkarmaya yeter; istatistiksel bir eğilim ya da ülke geneli için bağlayıcı bir çizgi kurmaya yetmez. Sonucu belirleyen, sizin dosyanızdaki ticaret sicil kaydıdır: ihyasını istediğiniz şeyin ayrı bir tüzel kişiliği var mıydı, ve o kişilik gerçekten terkinle sona erdi mi.
Sentez: aşağıdaki içtihat verisinden derlenmiştir; her önerme içtihada/kaynağa çapalıdır (kararlar linklidir). Hukuki görüş değildir.
Analiz ve içtihat verisi
Tanım
İhya yalnız TÜZEL KİŞİLİĞİ bulunan (ve tüzel kişiliği terkinle SONA ERMİŞ) bir şirket için mümkündür. Bu nedenle: ayrı tüzel kişiliği olmayan ŞUBE, ayrı hukuk süjesi olmayan vakıf iktisadi işletmesi ve GERÇEK KİŞİ tacir ihya edilemez; sicilde halen FAAL (terkin edilmemiş) şirket için ihya şartı oluşmaz. Ayrıca 5411 sayılı Bankacılık Kanunu 134/9 uyarınca TMSF/Fon Kurulu kararıyla tasfiye edilip terkin edilen şirket ile idari (ör. OHAL KHK) terkin rejimleri /Geçici 7 ihya rejiminin DIŞINDADIR; istisnai/özel hükümler kıyasen genişletilemez.
Değerlendirme ölçütü
- İhyası istenen, tüzel kişiliği olan ve terkinle sona ermiş bir şirket mi
- Şube / gerçek kişi tacir / faal şirket gibi ihyaya elverişsiz bir konu mu
- Özel bir tasfiye rejimi (TMSF 134/9, idari terkin) TTK ihya rejimini dışlıyor mu
Eğilim
0 kabul · 14 ret (esas).
| Yıl | Kabul | Ret |
|---|---|---|
| 2018 | 0 | 2 |
| 2020 | 0 | 1 |
| 2021 | 0 | 1 |
| 2022 | 0 | 4 |
| 2023 | 0 | 2 |
| 2024 | 0 | 2 |
| 2025 | 0 | 2 |
Temyiz katmanı — Yargıtay 11. HD (çok-korpus)
32 temyiz kararı · 28 onama (kesinleşme) · 3 ihya kabul · 26 ihya ret · 3 belirsiz. Aynı mesele, temyiz mercii görünümü: BAM zinciri esas (haklılık) denetimini, Yargıtay katmanı kesinleşmeyi + ülke-geneli eğilimi taşır. Kaynak: Yargitay11 (bağ dosyasında kaynak=Yargitay11).
Doktriner çelişki (SONUÇ için): yok — sonuç farkı olgu koşullarından; gerekçe öncüllerinde tartışma olabilir (bkz. tanım).
İçtihat zinciri
Ret yönünde — 14 karar:
- E.2024/1927 K.2025/367 (2025-03-10) ⟨istinaf-ret / esasta iptal⟩ — Tüzel kişiliği olmayan vakıf iktisadi işletmesinin ihyası istenemez
- E.2024/714 K.2024/668 (2024-05-02) — İhya davasında hatalı ara karar sonucu vekalet ücreti sorumluluğu
- E.2024/320 K.2024/413 (2024-03-15) ⟨istinaf-ret / esasta iptal⟩ — OHAL KHK'sı ile Kapatılan Şirketin İhyası Talebinin Reddi
- E.2023/2237 K.2023/1785 (2023-11-20) ⟨istinaf-ret / esasta iptal⟩ — Ticaret sicilinden terkin edilmeyen, tüzel kişiliği devam eden şirketin ihyası talebinde hukuki yarar yokluğu
- E.2023/2261 K.2023/1780 (2023-11-20) ⟨istinaf-ret / esasta iptal⟩ — İhyası tamamlanmış şirket için açılan ihya davasında hukuki yarar yokluğu
- E.2022/2260 K.2022/1706 (2022-12-01) — İflas tasfiyesi tamamlanmadan açılan şirket ihyası davasında hukuki yarar yokluğu
- E.2022/1538 K.2022/1154 (2022-09-05) — TMSF tarafından tasfiyesine karar verilen şirketin ihyasına karar verilemez
- E.2022/1142 K.2022/921 (2022-06-16) — Gerçek kişi tacirin ticaret sicilinden terkininde ihya davasında hukuki yarar yokluğu
- E.2022/740 K.2022/627 (2022-04-25) — Ticaret sicilinden terkin edilen şubenin ihyası talep edilemez
- E.2021/663 K.2021/654 (2021-04-29) — Sicilden terkin edilmediği anlaşılan şirketin ihyası talebinin reddi
- E.2020/989 K.2020/848 (2020-09-18) — Fon Kurulu kararıyla tasfiye edilen şirketin ihyasının istenememesi
- E.2018/2163 K.2018/1389 (2018-11-08) — Tüzel kişiliği son bulmamış şirketin ihyası talep edilemez
- E.2018/611 K.2018/516 (2018-05-03) — TMSF tarafından tasfiye edilen şirketin ihyasının istenemeyeceği
- E.2025/1832 K.2025/2082 (2025-12-18) ⟨istinaf-ret / esasta iptal⟩ — Devrolarak infisah eden şirketin ihyası istenemez, hukuki yarar yoktur
MOTOR (mesele_motor.py) üretti; rol=MERITS (istinaf-sonucundan değil, gerekçeden). zincir LLM etiketleyici (enum-kilitli structured output; CC ölçek koşusu, 12-mesele v2) ile kuruldu; rol=MERİTS taslak (neticeten ihya sonucu), istinaf tasarrufu değil. Yargıtay 11.HD temyiz katmanı ayrı korpustan (aynı 12 mesele; İst BAM zincirini değiştirmez).
Kaynak: https://6102ttk.com/mesele/ihya_ehliyet · KMK mesele katmanı · eğilim yalnız esastan sonuçlarla; kapı/yan ayrı okunur.