Konşimentodaki güverte sorumsuzluk kaydı ve tahliyede FIOS klozu ile taşıyan sorumluluğu

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/1526

KARAR NO 2025/868

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 15/03/2021

NUMARASI 2018/529 Esas - 2021/131 Karar

DAVA

İtirazın İptali

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; dava dışı ...A.Ş ye ait emtianın, nakliyat sigorta poliçesi müvekkili tarafından sigortalandığını, sigortalıya ait alçı plaka emtiasının, 10.04.2017 tarih ve 1 nolu konşimento tahtında ... isimli gemiye yüklendiğini, Mersin'den İsrail/Ashdod'a taşındığını, bir kısım emtianın tahliye sırasında kırılarak hasarlandığını, hasarın davalıya ihbar edildiğini ve tutanak tutulduğunu, davalının navlun faturası düzenlediğini,konşimentoda taşıyan durumunda olduğunu, sigortalının uğradığı zararın müvekkili tarafından tazmin edildiğini ve müvekkilinin TTK'nın 1472. maddesine göre hukuken ve ayrıca düzenlenen ibraname ile sigortalının haklarına halef olduğunu,hasarın, emtianın taşıyanın hakimiyetinde bulunduğu sırada meydana geldiğini ve TTKnın 1478 maddesine göre taşıyanın sorumlu bulunduğunu, davalı aleyhine İstanbul Anadolu ...

İcra Dairesi'nin ... sayılı dosyasında başlatılan takibe davalı tarafından itiraz edildiğinden takibin durduğunu belirterek davalının itirazının iptaline , alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; sigorta şirketi tarafından açılan davada öncelikle aktif husumeti bulunduğunun ispatlanması gerektiğini, müvekkili şirketin iddia edilen hasarda kusur ve sorumluluğu bulunmadığını,taşımaya ilişkin olarak düzenlenen konşimentodaki ... klozu uyarınca yükleme ve boşaltmadaki sorumluluğunun yükleten ve gönderilen alıcının üzerinde olduğunu, buna göre yükleme ve boşaltmadan taşıyanın değil, taşıtan veya yük ilgililerinin sorumlu olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; taşımaya konu konişmento ile bağlantı özetinde tahkim şartının yer aldığı ... formuna atıf yapılmış ise de TTK nın 1237/2.maddesi gereğince ... formunun konişmento ile birlikte taşıtana verildiği ispatlanamadığından davalı tarafın tahkim itirazının yerinde olmadığı, sigortalı tarafından dava dışı alıcı dına düzenlenen 01.03.2017 tarihli proforma faturaya göre alçı plaka emtiasının toplam 242.200-USD bedelle ve "CİF Ashdod Limanı"kaydı ile satıldığı, 06/04/2017 tarihli 236.136-USD bedelli asıl faturanın tanzim edildiği, 15/06/2017 tarihli belge ile zarara uğrayan dava dışı alıcının 001-07206428 sigorta poliçesi kapsamında 22.783,77-TL tazminata yönelik talebini davacı şirket sigortalısı ...

Yapı'ya devir ve temlik ettiğini bildirdiği, davacı sigortacının zarar görenin zarar sorumlusuna karşı olan tazminat talep hakkını alacağın temliki hükümleri uyarınca temellük ettiği, konşimento üzerinde "..." ve "..." kayıtları ulunduğu, TTKnın921. maddesi gereğince davalının davacıya karşı taşıyan sıfatına haiz olduğu, dosyada mevcut, 10.04.2017 tarih ve 1 no.lu konişmentoda yer alan "84 palet riskleri yükletene ait olmak üzene güverteye yüklenmiştir. Taşıyanın bu nedenle meydana gelen ziya ve hasara İlişkin sorumluluğu yoktur." şeklindeki kayıt doğrultusunda, emtianın yükletenin rızası ile güverteye konulduğu ve taşıyanın sorumsuz olduğu, TTKnın 1244/1-a bendinde yer alan Taşıyan, güverteye konan eşya bakımından zıya ve hasardan doğan borç ve sorumluluğunu daraltabilir ve kaldırabilir." hükmü gereğince konişmentoda yer alan sorumsuzluk kaydının geçerli kabul edilmesi gerektiği, dosyada mevcut her iki bilirkişi raporunda da yükte oluşan hasarın deniz taşıması sırasında değil Ashdod Limanında geminin tahliye operasyonunda çalışan liman işçilerinin özensiz elleçlemesi nedeniyle meydana geldiği kanaatine varıldığı, dosyada yer alan, Yük Tahliye Puantaj Raporundaki kayıtlar ve bu raporun sonuna gemi kaptanın "emtianın iyi durumda teslim edildiği ve ilgili hasar, tahliye işlemi sırasında ve sonrasında istifçilerin emtiayı yanlış elleçlemesi nedeniyle meydana gelmiştir" şeklinde koyduğu kayıt ile birlikte değerlendirildiğinde hasarın malların güvertede taşınmasından değil tahliye işlemi sırasında ve sonrasında hatalı elleçlemeden kaynaklandığı, konişmentoda yer alan FIOS klozu uyarınca, tahliye ve tahliye sonrasındaki elleçlemenin yük ilgililerine ait olduğu, tahliye sırasında ve sonrasında görevlendirilen istifçilerin gönderilenin ifa yardımcısı olduğu, elleçlemenin gönderilenin faaliyet alanında olması nedeniyle emtianın uğradığı zarardan taşıyanın sorumlu olmayacağı, gemi kaptanının Yük Tahliye Puantaj raporundaki beyanları dikkate alındığında gemi kaptanın TTKnın 1091/1.

Maddesi uyarınca tahliyeye nezaret ettiği, yükün çalışan liman işçilerinin özensiz elleçlemesi nedeniyle hasar gördüğünü kayıt ettiği ve özen borcunu yerine getirdiği,zarardan davalı sorumlu tutulamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; konşimentoda yer alan sorumsuzluk kaydının geçersiz olduğunu, yükün güvertede taşınması nedeniyle meydana gelen zarardan davalının sorumlu olduğunu, TTK'nın 1243. maddesi uyarınca taşıyanın sorumluluğunu kaldıran sorumsuzluk hükümlerinin geçersiz olduğunu, TTK'nın 1151. maddesi gereğince yükün güvertede taşınmasının mümkün olmadığını, bu hususta tarafların anlaşmasının da sonucu değiştirmeyeceğini, taşıyanın her zaman TTK'nın 1091. maddesi uyarınca nezaret yükümlülüğünün bulunduğunu, hasarın Ashdod limanında geminin tahliye operasyonunda çalışan liman işçilerinin özensiz elleçlemesi nedeniyle meydana geldiği kabul edilmiş ise de konşimentoda yer alan FIOS kaydının kaptanın tahliyeye nezaret yükümlülüğünü ortadan kaldırmadığını, davalı taşıyanın hasardan sorumlu olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, emtia nakliyat sigorta poliçesi kapsamında davacı tarafından sigortalanan emtianın taşıma sırasında hasarlanması nedeniyle sigortalıya ödenen tazminatın TTK'nın 1472. maddesi uyarınca davalı taşıyıcıdan tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir. Davacı tarafından düzenlenen 04/04/2017 tarihli, nakliyat abonman sigorta poliçesi ile teminat altına alınan sigortalıya ait emtianın ... gemisiyle Mersin'den Ashdod/İsrail'e sevkinin sağlandığı, emtiada ortaya çıkan hasar nedeniyle davacı sigorta şirketi tarafından sigortalıya 22.783,77-TL ödeme yapıldığı, davacı iş bu dava ile ödediği bedeli hasarın meydana gelmesinde kusuru olduğunu iddia ettiği davalı taşıyandan talep etmektedir.

Taşınan alçı plaka emtiasının dava dışı sigortalı ...A.Ş tarafından dava dışı alıcı İsrail'de yerleşik alıcıya 242.200-USD bedelle CIF teslim kaydı ile satılmıştır. Bu teslim şekline göre yüke ait her türlü yarar ve hasar emtianın gemiye yüklenmesi ile dava dışı alıcı firmaya geçmiş ise de davacı tarafça dosyaya sunulan 15/06/2017 tarihli belgede taşınan malın hasarlanması nedeniyle zarara uğrayan alıcının hasar nedeniyle tazminat talep haklarını sgortalı satıcıya devir ve temlik ettiğini bildirdiği anlaşılmakla, sigortalıya ödeme yapan davacı sigorta şirketinin aktif husumeti bulunmaktadır. Davalı taşıyan tarafından sigortalı adına düzenlenen 10.04.2017 tarihli tarihli faturada dava konusu taşımaya ilişkin olarak Mersin / Ashdod seferi deniz navlunu olarak 48.000-USD bedel belirlendiği, fatura üzerindeki bilgilerin konşimentodaki bilgiler ile örtüştüğü, TTK'nın 921.

maddesi gereğince davalının taşıyanın hak ve yükümlülüklerine sahip olduğu, davalı tarafın dava konusu taşımayı üstlendiği, pasif husumet ehliyeti bulunduğu, yükün 24/04/2017 tarihinde tahliye edildiği, icra takibinin 20/04/2018 tarihinde TTK'nın 1188. maddesinde düzenlenen 1 yıllık hak düşürücü süre içinde başlatıldığı, Kaptan tarafından tahliye sonucu raporu düzenlendiğinden ayrıca ihbar yükümlülüğü bulunmadığı, bu halde ispat yükü TTKnın 1179/1 maddedeki genel kural uyarınca taşıyanın üzerindedir. Uyuşmazlık, yükün hasarlanmasında taşıyanın kusurlu olup olmadığı hususundadır. TTKnın 1244/1-a bendinde taşıyanın güverteye konan eşya bakımından zıya ve hasardan doğan borç ve sorumluluğunu daraltabileceği ve kaldırabileceği düzenlenmiş olup bu hüküm gereğince konişmentoda yer alan "84 palet riskleri yükletene alt olmak üzere güverteye yüklenmiştir.

Taşıyanın bu nedenle meydana gelen ziya ve hasara ilişkin sorumluluğu yoktur." şeklindeki kaydın geçersizliğine ilişkin istinaf nedeni yerinde görülmemiştir. Dosyada mevcut konşimentoya göre, yükleten/taşıtanın davacı sigortalısı satıcı, alıcının ... firması olduğu ve taşıma konusu 700 palette, 1.713,600 MT alçı plaka emtiasının "..." isimli gemiye Mersin Limanı'nda yüklenerek varış yeri olan Ashdod Liman'ına deniz yoluyla sevk edildiği ve konşimentonun ... Gemisi Kaptanı tarafından 10.04.2017 tarihinde imzalandığı, konşimento üzerinde "... ve "..." kayıtları bulunduğu, konşimentoya ayrıca "84 palet riskleri yükletene ait olmak üzere güverteye yüklenmiştir. Taşıyanın bu nedenle meydana gelen ziya ve hasara ilişkin sorumluluğu yoktur" şeklinde kayıt konulduğu görülmektedir.

"... kaydına göre emtia davalı taşıyana sağlam teslim edilmiştir. Hasarın seyir sırasında meydana geldiğine ilişkin bir delil yoktur.Hasarın tahliye sırasında özensiz elleçlemeden kaynaklandığı hususu gemi kaptanı tarafından düzenlenen 24/04/2017 tarihli rapor ile tutanak altına alınmıştır. Ekspertiz raporu ve raporu doğrulayan bilirkişi raporunda da hasarın emtianın tahliye sırasında özensiz elleçlenmesinden kaynaklandığı belirtildiğinden hasarın tahliye sırasında meydana geldiğinin kabulü doğrudur. Bununla birlikte varış limanında yükün tahliyesinden davalı taşıyanın sorumlu olup olmadığı, davalının yükün tahliyesine nezaret yükümlüğünü gereği gibi yerine getirip getirmediği, yükteki hasardan sorumlu olup olmadığı hususunun değerlendirilmesi gerekir.

TTK'nın 1178. maddesinde (1) taşıyanın, navlun sözleşmesinin ifasında, özellikle eşyanın yükletilmesi, istifi, elden geçirilmesi, taşınması, korunması, gözetimi ve boşaltılmasında tedbirli bir taşıyandan beklenen dikkat ve özeni göstermekle yükümlü olduğu, (2) taşıyanın, eşyanın zıyaı veya hasarından yahut geç tesliminden doğan zararlardan, zıya, hasar veya teslimde gecikmenin, eşyanın taşıyanın hâkimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmesi şartıyla sorumlu olacağı düzenlenmiştir. Yine TTK'nın 1091. Maddesine göre; "(1) Kaptan, yükleme ve boşaltma araçlarının kullanılma amaçlarına uygun durumda olmasına ve istifin, özel istifçiler tarafından yapılsa bile, denizcilikte geçerli olan kurallara uygun bir şekilde gerçekleştirilmesine dikkat etmek zorundadır.

(2) Kaptan, denizcilikte geçerli olan kurallar uyarınca; geminin aşırı derecede yüklenmemesine,...geminin ambarlarının taşınacak olan eşyayı kabule ve korumaya elverişli bir şekilde donatılmış olmasına dikkat etmek zorundadır." Bunun dışında TTK'nın 1167/1 maddesi; sözleşmede veya boşaltma limanı düzenlemeleri ya da yerel teamül ile aksi öngörülmedikçe boşaltmanın taşıyan tarafından gerçekleştirileceğini düzenlemektedir. Bu hükme göre tarafların sözleşmede veya konişmentoda boşaltmanın gönderilen tarafından yapılmasını kararlaştırmaları veya boşaltma limanı düzenleme ya da teamüllerinin boşaltmanın gönderilen tarafından yapılmasını gerektirmesi mümkündür. Davalı tarafından sunulan bağlantı teyidinde FIOS kaydına yer verilmiştir.

Bu kayda göre davalı taşıyanın tahliyeyi üstlenmediği, tahliyeyi gerçekleştiren firmanın davalı adına hareket etmediği sonucuna varılmaktadır. TTK'nın 1091/1. maddesi uyarınca kaptan, yükleme ve boşaltma araçlarının kullanılma amaçlarına uygun durumda olmasına, istif özel istifçiler tarafından yapılsa bile, denizcilikte geçerli olan kurallara uygun bir şekilde yapılmasına dikkat etmek zorunda ise de TTK'nın 1091. maddesi tahliye, yükleme ve istif işlemleri nedeniyle meydana gelen bir zarardan kaptanın her halde sorumlu olduğunu öngören bir düzenleme değildir. M/V Adatepe-S Kaptanı imzalı 24/04/2017 tarihli yük raporuna göre gemi kaptanının tahliyeye nezaret ettiği ve FIOS kaydı uyarınca sınırlanmış görev kapsamı içinde özen borcunu yerine getirdiği anlaşılmakla davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle; davacı vekili tarafından ileri sürülen istinaf nedenleri yerinde görülmediğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 615,40-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 80,70-TL harcın mahsubu ile kalan 534,7‬0-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafından yapılan giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 29/05/2025