Yetkili hamillik

Verilmiş olan eski «çek» «defterleri» sebebiyle «çek hamillerine» karşı sorumlu olunan ödeme yükümlüğünün 30.06.2018 tarihine kadar devam edecek olması ve zikredilen sorumluluğu «garanti» altına almak için çek hesabı sahibinin bankada bulunan mevduatının banka lehine rehinli olduğunun kabulünün zorunlu olması nedeniyle davalı bankanın davacıya ait hesapta bulunan paraya «bloke» koymasında hukuka aykırı bir durum olduğundan söz edilemeyeceğinden davacının, dava tarihi itibariyle, hesabında blokeli olarak bulunan paranın iadesini istemekte …

Mahkemece iddia savunma ve bilirkişi raporu doğrultusunda, davacı şirketin dava konusu çekleri «teslim» aldığı, bu konuda bir uyuşmazlık bulunmadığı, bu çeklerin 1994 ve 1998 tarihleri arasında davacıya teslim edildiği, davacı tarafından çeklerin davalıya iade edildiğine ilişkin bir delil sunulmadığı, dayanağını 3167 sayılı Yasa ....maddesinden alan «çek tazminatı» yönünden «zamanaşımı» süresinin, banka ile çek hesabı sahibi arasında çek hesabı açılırken düzenlenen «gayri nakdi kredi sözleşmesinin» atipik bir sözleşme olması nedeni ile BK 125.md.deki ... yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğu, talep tarihi itibari ile bu zamanaşımı süresinin dolmadığı, açıklanan nedenlerle davacının davalı bankadan ....000,00 TL alacağı bulunduğu ve davacının haksız «mahsup» uygulama tarihi .../07/2011 tarihinden borç tamamen ödeninceye kadar ....000,00 TL matrah üzerinden artan ve azalan oranlarda «avans faizi» talep edebileceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne ....000,00 TL alacağının .../07/2011 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda avans faizi ile birlikt …

Bankaların verilmiş olan «çek» yaprakları sebebiyle .... kişilere karşı olan ödeme yükümlülüğü zikredilen yasa hükümlerinden kaynaklanmakta olup, 5941 sayılı Çek Kanunu geçici 1. maddesinin .... fıkrasıyla, bankaların müşterilerine verdikleri eski çek «defterleriyle» ilgili olarak, 3167 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı ve aynı yasanın geçici .... maddesinin .... fıkrasıyla ise ...

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; dava konusu 72 adet çekten 22 adedinin davacıya «teslim tarihinin» 04.04.2007 ve 50 adedinin teslim tarihinin 18.06.2008 olduğu, 5941 sayılı Çek Kanunu'nun 3/9 maddesi gereğince, çekin, üzerinde yazılı basım tarihinden itibaren 5 yıl içinde «ibraz» edilmemesi halinde muhatap bankanın ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğunun sona ereceği, bu durumda dava tarihi nazara alındığında haksız olarak «bloke» edilen 43.200,00 TL'nin davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın bu yönden kabulü ile davalı Banka tarafından bloke edilen 43.200,00 TL'nin bankanın ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğunun sona erdiği tarihten itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline ve 72 adet boş «çek» yapraklarının «kıymetli evrak» vasfında olmadığının tespitine ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

14.12.2009 tarihinde kabul edilip, 20.12.2009 gün, 27438 sayılı Resmi Gazete’de «ilan» edilerek yürürlüğe giren 5941 sayılı Çek Kanunu’nun geçici (1/3.) maddesinde ise bankaların müşterilerine verdikleri eski «çek» «defterleriyle» ilgili olarak, 3167 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı hükmü yer almaktadır.

Yine aynı Kanun’un geçici 3. maddenin 4. fıkrasında “Bankaların müşterilerine verdikleri eski «çek» «defterleriyle» ilgili olarak, muhatap bankanın 3'üncü maddenin üçüncü fıkrasına göre ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu 30/6/2018 tarihinde sona erer” hükmü getir …

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; dava konusu 72 adet çekten 22 adedinin davacıya «teslim tarihinin» 04.04.2007 ve 50 adedinin teslim tarihinin 18.06.2008 olduğu, 5941 sayılı Çek Kanunu'nun 3/9 maddesi gereğince, çekin, üzerinde yazılı basım tarihinden itibaren 5 yıl içinde «ibraz» edilmemesi halinde muhatap bankanın ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğunun sona ereceği, bu durumda dava tarihi nazara alındığında haksız olarak «bloke» edilen 43.200,00 TL'nin davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın bu yönden kabulü ile davalı Banka tarafından bloke edilen 43.200,00 TL'nin bankanın ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğunun sona erdiği tarihten itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline ve 72 adet boş «çek» yapraklarının «kıymetli evrak» vasfında olmadığının tespitine ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

14.12.2009 tarihinde kabul edilip, 20.12.2009 gün, 27438 sayılı Resmi Gazete’de «ilan» edilerek yürürlüğe giren 5941 sayılı Çek Kanunu’nun geçici (1/3.) maddesinde ise bankaların müşterilerine verdikleri eski «çek» «defterleriyle» ilgili olarak, 3167 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı hükmü yer almaktadır.

Verilmiş olan eski «çek» «defterleri» sebebiyle «çek hamillerine» karşı sorumlu olunan ödeme yükümlüğünün 30.06.2018 tarihine kadar devam edecek olması ve zikredilen sorumluluğu «garanti» altına almak için çek hesabı sahibinin bankada bulunan mevduatının banka lehine rehinli olduğunun kabulünün zorunlu olması nedeniyle davalı bankanın davacıya ait hesapta bulunan paraya «bloke» koymasında hukuka aykırı bir durum olduğundan söz edilemeyeceğinden davacının, dava tarihi itibariyle, hesabında blokeli olarak bulunan paranın iadesini istemekte …

Mahkemece iddia savunma ve bilirkişi raporu doğrultusunda, davacı şirketin dava konusu çekleri «teslim» aldığı, bu konuda bir uyuşmazlık bulunmadığı, bu çeklerin 1994 ve 1998 tarihleri arasında davacıya teslim edildiği, davacı tarafından çeklerin davalıya iade edildiğine ilişkin bir delil sunulmadığı, dayanağını 3167 sayılı Yasa ....maddesinden alan «çek tazminatı» yönünden «zamanaşımı» süresinin, banka ile çek hesabı sahibi arasında çek hesabı açılırken düzenlenen «gayri nakdi kredi sözleşmesinin» atipik bir sözleşme olması nedeni ile BK 125.md.deki ... yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğu, talep tarihi itibari ile bu zamanaşımı süresinin dolmadığı, açıklanan nedenlerle davacının davalı bankadan ....000,00 TL alacağı bulunduğu ve davacının haksız «mahsup» uygulama tarihi .../07/2011 tarihinden borç tamamen ödeninceye kadar ....000,00 TL matrah üzerinden artan ve azalan oranlarda «avans faizi» talep edebileceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne ....000,00 TL alacağının .../07/2011 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda avans faizi ile birlikt …

Bankaların verilmiş olan «çek» yaprakları sebebiyle .... kişilere karşı olan ödeme yükümlülüğü zikredilen yasa hükümlerinden kaynaklanmakta olup, 5941 sayılı Çek Kanunu geçici 1. maddesinin .... fıkrasıyla, bankaların müşterilerine verdikleri eski çek «defterleriyle» ilgili olarak, 3167 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı ve aynı yasanın geçici .... maddesinin .... fıkrasıyla ise ...

Gerek dava tarihinde yürürlükte bulunan 5941 sayılı yasa, gerekse «çek» «defterlerinin» verildiği tarihte yürürlükte bulunan mülga 3167 sayılı Yasa'nın 6/«son» maddesinden de anlaşılacağı üzere, «takasa» sunularak karşılığının bulunmadığı saptanan çeklerin, takas işlemine konu edildiği andaki «hamili» konumunda bulunan bankalarca kısmen yahut tamamen karşılıksızlığı usulen saptandıktan ve asıl hamile iadesinden sonra, asıl «çek hamilinin» karşılıksız çıkan çeki muhatap bankaya «zamanaşımı» süresi içerisinde tevdi ederek, 3167 sayılı Yasa'nın 10. maddesinde belirtilen sorumluluk tutarının ödenmesini talep etmesinde yasaya bir aykırılık bulunmadığı gib …

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, 5941 sayılı yasanın geçici 1. maddesinin 3. fıkrasında bankaların müşterilerine verdikleri eski «çek» «defterleriyle» ilgili olarak, 3167 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam olunacağının öngörüldüğü, dava konusu karşılıksız çeklerin 5941 sayılı Kanuna tabi olan çekler olmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Dava, davalı bankanın Çek Yasası gereğince karşılıksız çıkan her bir «çek» yaprağı için sorumlu bulunulan bedelin ödenmesi istemine ilişkin olup, mahkemece çeklerin «takasa» «ibraz» edildiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Gerek dava tarihinde yürürlükte bulunan 5941 sayılı yasa, gerekse «çek» «defterlerinin» verildiği tarihte yürürlükte bulunan mülga 3167 sayılı Yasa'nın 6/«son» maddesinden de anlaşılacağı üzere, «takasa» sunularak karşılığının bulunmadığı saptanan çeklerin, takas işlemine konu edildiği andaki «hamili» konumunda bulunan bankalarca kısmen yahut tamamen karşılıksızlığı usulen saptandıktan ve asıl hamile iadesinden sonra, asıl «çek hamilinin» karşılıksız çıkan çeki muhatap bankaya «zamanaşımı» süresi içerisinde tevdi ederek, 3167 sayılı Yasa'nın 10. maddesinde belirtilen sorumluluk tutarının ödenmesini talep etmesinde yasaya bir aykırılık bulunmadığı gib …

Dava, davalı bankanın Çek Yasası gereğince karşılıksız çıkan her bir «çek» yaprağı için sorumlu bulunulan bedelin ödenmesi istemine ilişkin olup, mahkemece çeklerin «takasa» «ibraz» edildiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bu nedenle, mahkemece çeklerin «takasa» «ibraz» edildiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, kararın davacı yararına bozulması gerekmiştir.

Verilmiş olan eski «çek» «defterleri» sebebiyle «çek hamillerine» karşı sorumlu olunan ödeme yükümlüğünün 30.06.2018 tarihine kadar devam edecek olması ve zikredilen sorumluluğu «garanti» altına almak için çek hesabı sahibinin bankada bulunan mevduatının banka lehine rehinli olduğunun kabulünün zorunlu olması nedeniyle davalı bankanın davacıya ait hesapta bulunan paraya «bloke» koymasında hukuka aykırı bir durum olduğundan söz edilemeyeceğinden davacının, dava tarihi itibariyle, hesabında blokeli olarak bulunan paranın iadesini istemekte …

Mahkemece iddia savunma ve bilirkişi raporu doğrultusunda, davacı şirketin dava konusu çekleri «teslim» aldığı, bu konuda bir uyuşmazlık bulunmadığı, bu çeklerin 1994 ve 1998 tarihleri arasında davacıya teslim edildiği, davacı tarafından çeklerin davalıya iade edildiğine ilişkin bir delil sunulmadığı, dayanağını 3167 sayılı Yasa ....maddesinden alan «çek tazminatı» yönünden «zamanaşımı» süresinin, banka ile çek hesabı sahibi arasında çek hesabı açılırken düzenlenen «gayri nakdi kredi sözleşmesinin» atipik bir sözleşme olması nedeni ile BK 125.md.deki ... yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğu, talep tarihi itibari ile bu zamanaşımı süresinin dolmadığı, açıklanan nedenlerle davacının davalı bankadan ....000,00 TL alacağı bulunduğu ve davacının haksız «mahsup» uygulama tarihi .../07/2011 tarihinden borç tamamen ödeninceye kadar ....000,00 TL matrah üzerinden artan ve azalan oranlarda «avans faizi» talep edebileceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne ....000,00 TL alacağının .../07/2011 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda avans faizi ile birlikt …

3167 sayılı ‘’Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkındaki Kanunun ‘’ .... ve 5941 sayılı Çek Kanunun .... maddesine uyarınca , «muhatap banka» süresinde «ibraz» edilen çekin karşılığının bulunmaması halinde yasal sorumluluk miktarı kadar ödeme yapmakla yükümlüdür.

Ortaca Şubesi'nde 728836-351 no'lu «çek» hesabının bulunduğu, davacının 7 adet «boş çek yaprağının» kaybolduğunu iddia ettiği, davalı bankanın 29.01.2010 tarihli yazısında davacının 94 adet çek kullandığı, 28 adet çekin de iptal edildiği, karşılıksız çıkan çekinin bulunmadığı, numarası verilen 7 adet çekin müşteride gözüktüğü yönünde yanıt verildiği, bankalara süresinde «ibraz» edilen çekin karşılığının bulunmaması halinde bankaların her bir çek yaprağı için 500,00 TL'ye kadar «çek hamiline» ödeme yapmakla yükümlü olduğu, davalı bankanın davacının bankalarda bulunan hesabına «bloke» koyabilmesi ve alacağını talep edebilmesi için öncelikle kaybolduğu iddia edilen çeklere ilişkin «meşru hamillerine» yasada belirtilen miktarda ödeme yapması gerektiği, ödeme yapılmadan ilerde gerçekleşme ihtimali bulunan «rizikoya» dayanarak davacının hesabına bloke koymasının yasal dayanağı bulunmadığı gerekçesiyle, davanın kabulü ile D..

Ayrıca, davalı taraf, davacı ile aralarında akdedilen «genel kredi sözleşmesinde» de bankaya «teslim» edilmeyen «çek» yaprakları nedeniyle bankanın 3167 sayılı Yasa'nın 10. maddesi uyarınca oluşması muhtemel zararları için «bloke», «rehin», «takas, mahsup» gibi haklarının bulunduğunu ve davacının sözleşmeyi imzalayarak bunu kabul ettiğini savunduğuna göre, mahkemece taraflar arasında akdedilen sözleşme getirtilip, sözleşmede bu konuda bir hüküm bulunup bulunmadığı, hüküm var ise bu hükme dayanarak yapılan bloke işleminin usul ve yasaya uygun olup olmadığı tartışılmaksızın ve yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurulmaksızın «eksik inceleme» ve yazılı gerekçelere dayalı olarak hüküm tesisi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

Aynı maddede ödeme yükümlülüğü ile ilgili hususun hesap sahibi ile «muhatap banka» arasında «çek» «defterinin» «teslimi» sırasında yapılmış olan dönülemeyecek bir «kredi sözleşmesi» hükmünde olduğu açıklanmıştır.

Ayrıca, davalı taraf, davacı ile aralarında akdedilen «genel kredi sözleşmesinde» de bankaya «teslim» edilmeyen «çek» yaprakları nedeniyle bankanın 3167 sayılı Yasa'nın 10. maddesi uyarınca oluşması muhtemel zararları için «bloke», «rehin», «takas, mahsup» gibi haklarının bulunduğunu ve davacının sözleşmeyi imzalayarak bunu kabul ettiğini savunduğuna göre, mahkemece taraflar arasında akdedilen sözleşme getirtilip, sözleşmede bu konuda bir hüküm bulunup bulunmadığı, hüküm var ise bu hükme dayanarak yapılan bloke işleminin usul ve yasaya uygun olup olmadığı tartışılmaksızın ve yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurulmaksızın «eksik inceleme» ve yazılı gerekçelere dayalı olarak hüküm tesisi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

Ortaca Şubesi'nde 728836-351 no'lu «çek» hesabının bulunduğu, davacının 7 adet «boş çek yaprağının» kaybolduğunu iddia ettiği, davalı bankanın 29.01.2010 tarihli yazısında davacının 94 adet çek kullandığı, 28 adet çekin de iptal edildiği, karşılıksız çıkan çekinin bulunmadığı, numarası verilen 7 adet çekin müşteride gözüktüğü yönünde yanıt verildiği, bankalara süresinde «ibraz» edilen çekin karşılığının bulunmaması halinde bankaların her bir çek yaprağı için 500,00 TL'ye kadar «çek hamiline» ödeme yapmakla yükümlü olduğu, davalı bankanın davacının bankalarda bulunan hesabına «bloke» koyabilmesi ve alacağını talep edebilmesi için öncelikle kaybolduğu iddia edilen çeklere ilişkin «meşru hamillerine» yasada belirtilen miktarda ödeme yapması gerektiği, ödeme yapılmadan ilerde gerçekleşme ihtimali bulunan «rizikoya» dayanarak davacının hesabına bloke koymasının yasal dayanağı bulunmadığı gerekçesiyle, davanın kabulü ile D..

Mahkemece, yukarıda özetlendiği şekilde bankanın davacıya ait hesaba «bloke» koyabilmesi ve alacağını talep edebilmesi için öncelikle kaybolduğu iddia edilen çeklere ilişkin «meşru hamillerine» yasada belirtilen miktarda ödeme yapması gerektiği, ödeme yapılmadan ileride gerçekleşme ihtimali bulunan «rizikoya» dayanarak hesaba bloke koymasının yasal dayanağı bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.