Yetkili hamillik
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2019/194 E. 2019/830 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
yetkili hamillik↗ çek sorumluluk bedeli↗ 5941 sayılı çek kanunu↗ muhatap banka↗ rehin sözleşmesi↗ çek hamili↗ çek karnesi↗ takas-mahsup↗ takas↗ bloke↗ rehin↗ genel kredi sözleşmesi↗ mahsup↗ hamil↗ kredi sözleşmesi↗ çek↗ yetkisizlik kararı↗ yükleten (shipper)↗ ibraz↗ teslim↗ e-defter↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece tüm dosya kapsamına göre, davalı banka ile davacı şirket arasında, Ticari Müşteri Sözleşmesi ile Genel Kredi Sözleşmeleri akdedildiği, anılan sözleşmeler kapsamında davacıya çek karneleri verildiği, taraflar arasında çek karnesi verildiği hususunun tartışma dışı bulunduğu, davalı tarafından verilen çek karnelerinden toplam 198 çek yaprağının davalıya iade edilmediği, davacı tarafından iadesi yapılmayan çek yapraklarının bulunduğu çek karnelerinin davacıya 11/11/1993 ile 02/.../2002 tarihleri arasındaki dönemde teslim edildiği, bu dönemi kapsayan çek yaprakları için 3167 sayılı çek kanununa göre basılan eski tip çekler için sorumluluk miktarının TCMB 29/05/1997 tarihli yazısı uyarınca; 01/01/2000-01/.../2002 tarihleri arasında 5,00 TL olduğu, .../11/2002 tarih ve 24935 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan (8) sıra nolu Tebliğe göre 02/.../2002-08/04/2003 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan her bir çek yaprağı için sorumluluk miktarının 60,00 TL olduğu, bu düzenlemeler karşısında davalının çek yapraklarından
sorumluluğunu gerektiren (1) adet çek yaprağından 60,00 TL sorumluluğunun bulunduğu, bu durumda, dava konusu çekler yönünden, blokajın uygulandığı tarih itibariyle hem miktar hem de sorumluluk doğuracak çek yaprak sayısı dikkate alındığında davalı bankanın yüklendiği herhangi bir risk faktörünün kalmadığı, davalının davacıya ait hesaba blokaj uygulamasının TMK.m.... uyarınca hukuka uygun bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile davacının, davalı...Bankası A.Ş ... Şubesi'ndeki 402303 nolu TL hesabındaki 138.600,00 TL tutarındaki blokajın kaldırılmasına, davalı tarafından davacının 138.600,00 TL'sinin kullanımı haksız/hukuka aykırı olarak engellendiği dikkate alındığında bu miktarın 28/07/2015 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.
Dava, davacının, davalı banka nezdinde bulunan hesabına davalı banka tarafından çek sorumluluk bedeli karşılığı konulan blokenin kaldırılması ve blokeli tutarın iadesi istemine ilişkin olup, mahkemece yazılı gerekçe ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Mülga 3167 sayılı Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkında Kanun’un .... ve 5941 sayılı Çek Kanunu’nun .... maddesi uyarınca, muhatap banka süresinde ibraz edilen çekin karşılığının bulunmaması halinde yasal sorumluluk miktarına kadar ödeme yapmakla yükümlüdür. Aynı maddede ödeme yükümlülüğü ile ilgili hususun hesap sahibi ile muhatap banka arasında çek defterinin teslimi sırasında yapılmış olan dönülemeyecek bir kredi sözleşmesi hükmünde olduğu açıklanmıştır. Bankaların verilmiş olan çek yaprakları sebebiyle .... kişilere karşı olan ödeme yükümlülüğü zikredilen yasa hükümlerinden kaynaklanmakta olup, 5941 sayılı Çek Kanunu geçici 1. maddesinin .... fıkrasıyla, bankaların müşterilerine verdikleri eski çek defterleriyle ilgili olarak, 3167 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı ve aynı yasanın geçici .... maddesinin .... fıkrasıyla ise mülga 3167 sayılı Kanun hükümleri gereğince düzenlenmiş olan eski çeklerin hukukî geçerliliğinin devam edeceği hususları hüküm altına alınmıştır. Ayrıca Yargıtay HGK’nın ....09.2011 tarih, 2011/...-513 Esas, 2011/549 Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere, ödeme külfeti yukarıda zikredilen yasa hükümleriyle bankalara yükletilmiş olduğundan bankaca müşterisine verilen her çek yaprağı için müşterinin bankadaki mevduatının, her bir çek yönünden yasal sorumluluk miktarı ile sınırlı olarak banka lehine rehinli olduğunun kabulü zorunludur. Somut olayda taraflar arasında imzalanan ticari müşteri sözleşmesi, genel kredi sözleşmesi, mevduat rehin sözleşmesi hükümleri uyarınca da bankanın çek sorumluluk bedeli uyarınca oluşması muhtemel zararları için bloke, rehin, takas, mahsup gibi haklarının bulunduğu, yine davacı şirketin ....03.2015 tarihli yazılı beyanında gayrinakdi çek kredisi için 138.600 TL'lik mevduata rehin tesis edilmesini talep ettiği anlaşılmaktadır.
Toplanan delillerden dava konusu çek karnelerinin davacıya 11/11/1993 ile 02/.../2002 tarihleri arasındaki dönemde teslim edildiği, 198 adet çekin davalı bankaya iade edilmediği, davalı banka tarafından iade edilmeyen çekler sebebiyle davacıya ait hesapta bulunan 138.600 TL'ye bloke konulduğu anlaşılmıştır. Dava konusu çeklerin davacıya verildiği hususunda bir uyuşmazlık bulunmamakta olup, taraflar arasındaki uyuşmazlık, bankaların, vermiş oldukları eski çek defterleri nedeniyle yetkili hamillere karşı hangi süreyle sorumlu olduğu noktasında toplanmaktadır. Muhatap bankanın sorumluluğunun hangi süre ile sınırlı olduğu, başka bir anlatımla, hamilin muhatap bankadan ödeme yapmasını hangi süre içinde istemesi gerektiği hususunda çeklerin verildiği tarih itibariyle somut olaya uygulanması gereken mülga 3167 sayılı Yasa'da açık bir düzenleme bulunmamakla birlikte 5941 sayılı Çek Kanunu'nun geçici .... maddesinin 4. fıkrasına 6273 sayılı Yasa'yla, 31.....2012 tarihinde eklenen hükümle, bankaların müşterilerine verdikleri eski çek defterleriyle ilgili olarak, 5941 sayılı Yasa'nın .../.... maddesine göre ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğunun 30/6/2018 tarihinde sona ereceği düzenlenmiştir. Mahkemece alınan bilirkişi raporunda da davacının, iade edilmeyen çeklerin akıbeti konusunda somut bir
beyanda bulunmamış olduğu, çeklerin akıbeti konusundaki belirsizlik karşısında ülkemizdeki mevzuat dışı çek kullanımı alışkanlıkları da dikkate alındığında, dava konusu çeklerin davalı bankaya ibrazının mümkün olduğu, davalı bankanın ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğunun 30.06.2018 tarihine kadar devam ettiği, davalı bankanın yasal olarak ve taraflar arasında imzalanan sözleşme hükümleri uyarınca davacı şirkete verdiği çekler için çek sorumluluk bedelince bloke uygulama hak ve yetkisine sahip olduğu, dava konusu edilen 198 adet çek yaprağından beheri için davalı bankanın sorumlu olduğu miktarın 2015 yılı için 700 TL olarak belirlendiği, buna göre de 198 adet çek yaprağı için davalı bankanın sorumlu olduğu toplam miktar tutarınca bloke uyguladığı, davalı bankadan yasal sorumluluğunun devamı süresince anılan çeklere karşılık yapılan blokenin kaldırılmasının beklenemeyeceği açıktır. Belirtilen nedenlerle, davalı bankanın davacıya ait hesapta bulunan paraya bloke koymasında hukuka aykırı bir durum olduğundan söz edilemeyeceğinden davacının, dava tarihi itibariyle, hesabında blokeli olarak bulunan paranın iadesini istemekte haklı olmadığı anlaşılmış olup, davanın tümüyle reddi gerekirken hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş, davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davalı yararına bozulması gerekmiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/14372 E. 2018/5240 K.
Ortak:yetkili hamillik · muhatap banka · çek hamili · bloke · mahsup · hamil · kredi sözleşmesi · çek
İncelediğiniz karardaSomut olayda taraflar arasında imzalanan ticari müşteri sözleşmesi, «genel kredi sözleşmesi», mevduat «rehin sözleşmesi» hükümleri uyarınca da bankanın «çek sorumluluk bedeli» uyarınca oluşması muhtemel zararları için «bloke», rehin, «takas, mahsup» gibi haklarının bulunduğu, yine davacı şirketin ....03.2015 tarihli yazılı beyanında gayrinakdi çek kredisi için 138.600 TL'lik mevduata rehin tesis edilmesini talep ettiği anlaşılmaktadır.
Aynı maddede ödeme yükümlülüğü ile ilgili hususun hesap sahibi ile «muhatap banka» arasında «çek» «defterinin» «teslimi» sırasında yapılmış olan dönülemeyecek bir «kredi sözleşmesi» hükmünde olduğu açıklanmıştır.
Toplanan delillerden dava konusu «çek karnelerinin» davacıya 11/11/1993 ile 02/.../2002 tarihleri arasındaki dönemde «teslim» edildiği, 198 adet çekin davalı bankaya iade edilmediği, davalı banka tarafından iade edilmeyen çekler sebebiyle davacıya ait hesapta bulunan 138.600 TL'ye «bloke» konulduğu anlaşılmıştır.
Benzer bu karardaVerilmiş olan eski «çek» «defterleri» sebebiyle «çek hamillerine» karşı sorumlu olunan ödeme yükümlüğünün 30.06.2018 tarihine kadar devam edecek olması ve zikredilen sorumluluğu «garanti» altına almak için çek hesabı sahibinin bankada bulunan mevduatının banka lehine rehinli olduğunun kabulünün zorunlu olması nedeniyle davalı bankanın davacıya ait hesapta bulunan paraya «bloke» koymasında hukuka aykırı bir durum olduğundan söz edilemeyeceğinden davacının, dava tarihi itibariyle, hesabında blokeli olarak bulunan paranın iadesini istemekte …
Mahkemece iddia savunma ve bilirkişi raporu doğrultusunda, davacı şirketin dava konusu çekleri «teslim» aldığı, bu konuda bir uyuşmazlık bulunmadığı, bu çeklerin 1994 ve 1998 tarihleri arasında davacıya teslim edildiği, davacı tarafından çeklerin davalıya iade edildiğine ilişkin bir delil sunulmadığı, dayanağını 3167 sayılı Yasa ....maddesinden alan «çek tazminatı» yönünden «zamanaşımı» süresinin, banka ile çek hesabı sahibi arasında çek hesabı açılırken düzenlenen «gayri nakdi kredi sözleşmesinin» atipik bir sözleşme olması nedeni ile BK 125.md.deki ... yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğu, talep tarihi itibari ile bu zamanaşımı süresinin dolmadığı, açıklanan nedenlerle davacının davalı bankadan ....000,00 TL alacağı bulunduğu ve davacının haksız «mahsup» uygulama tarihi .../07/2011 tarihinden borç tamamen ödeninceye kadar ....000,00 TL matrah üzerinden artan ve azalan oranlarda «avans faizi» talep edebileceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne ....000,00 TL alacağının .../07/2011 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda avans faizi ile birlikt …
Aynı maddede ödeme yükümlülüğü ile ilgili hususun hesap sahibi ile «muhatap banka» arasında yapılmış dönülemeyecek bir «kredi sözleşmesi» olduğu açıklanmıştır.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:çek tazminatı · gayri nakdi kredi · garantörlük · avans faizi · zamanaşımı
Benzer bu karardaMahkemece iddia savunma ve bilirkişi raporu doğrultusunda, davacı şirketin dava konusu çekleri «teslim» aldığı, bu konuda bir uyuşmazlık bulunmadığı, bu çeklerin 1994 ve 1998 tarihleri arasında davacıya teslim edildiği, davacı tarafından çeklerin davalıya iade edildiğine ilişkin bir delil sunulmadığı, dayanağını 3167 sayılı Yasa ....maddesinden alan «çek tazminatı» yönünden «zamanaşımı» süresinin, banka ile çek hesabı sahibi arasında çek hesabı açılırken düzenlenen «gayri nakdi kredi sözleşmesinin» atipik bir sözleşme olması nedeni ile BK 125.md.deki ... yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğu, talep tarihi itibari ile bu zamanaşımı süresinin dolmadığı, açıklanan nedenlerle davacının davalı bankadan ....000,00 TL alacağı bulunduğu ve davacının haksız «mahsup» uygulama tarihi .../07/2011 tarihinden borç tamamen ödeninceye kadar ....000,00 TL matrah üzerinden artan ve azalan oranlarda «avans faizi» talep edebileceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne ....000,00 TL alacağının .../07/2011 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda avans faizi ile birlikt …
Verilmiş olan eski «çek» «defterleri» sebebiyle «çek hamillerine» karşı sorumlu olunan ödeme yükümlüğünün 30.06.2018 tarihine kadar devam edecek olması ve zikredilen sorumluluğu «garanti» altına almak için çek hesabı sahibinin bankada bulunan mevduatının banka lehine rehinli olduğunun kabulünün zorunlu olması nedeniyle davalı bankanın davacıya ait hesapta bulunan paraya «bloke» koymasında hukuka aykırı bir durum olduğundan söz edilemeyeceğinden davacının, dava tarihi itibariyle, hesabında blokeli olarak bulunan paranın iadesini istemekte …
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2013/14244 E. 2014/3340 K.
Ortak:muhatap banka · bloke · kredi sözleşmesi · çek · teslim · e-defter
İncelediğiniz karardaAynı maddede ödeme yükümlülüğü ile ilgili hususun hesap sahibi ile «muhatap banka» arasında «çek» «defterinin» «teslimi» sırasında yapılmış olan dönülemeyecek bir «kredi sözleşmesi» hükmünde olduğu açıklanmıştır.
Somut olayda taraflar arasında imzalanan ticari müşteri sözleşmesi, «genel kredi sözleşmesi», mevduat «rehin sözleşmesi» hükümleri uyarınca da bankanın «çek sorumluluk bedeli» uyarınca oluşması muhtemel zararları için «bloke», rehin, «takas, mahsup» gibi haklarının bulunduğu, yine davacı şirketin ....03.2015 tarihli yazılı beyanında gayrinakdi çek kredisi için 138.600 TL'lik mevduata rehin tesis edilmesini talep ettiği anlaşılmaktadır.
Toplanan delillerden dava konusu «çek karnelerinin» davacıya 11/11/1993 ile 02/.../2002 tarihleri arasındaki dönemde «teslim» edildiği, 198 adet çekin davalı bankaya iade edilmediği, davalı banka tarafından iade edilmeyen çekler sebebiyle davacıya ait hesapta bulunan 138.600 TL'ye «bloke» konulduğu anlaşılmıştır.
Benzer bu karardaAncak, asıl borçluya «çek» hesabı açılması dolayısıyla bankanın çek başına ödemekle yükümlü tutulduğu tutar, 5941 sayılı Çek Kanunu'nun 3/3 maddesi (b) bendi 2. paragrafı uyarınca hesap sahibi ile «muhatap banka» arasında çek «defterinin» «teslimi» sırasında yapılmış olan dönülemeyecek bir «gayri nakdi kredi sözleşmesi» hükmündedir.
Şti. hakkında açılan davanın kısmen kabulüne, davacı banka tarafından davalıya verilen 8 adet «çek» yaprağı bedeli 8.360,00 TL'nin, davacı bankada açılacak faiz getirmeyen bir hesapta «bloke» edilmek üzere «depo» edilmesine, çek yapraklarının tazmini halinde, tazmin tarihinden tahsil gününe kadar işleyecek «avans faizi» ve bu faizin yıllık %5'i oranında gider vergisi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
Şti.'nin «çek» hesabının sahibi olması nedeniyle 3167 sayılı Yasanın 10. maddesi uyarınca iade etmediği 8 adet çek yaprağı «garanti» bedeli olan 8.360,00 TL'den sorumlu olduğu, «müşterek borçlu, müteselsil kefil» olan diğer davalılarla davacı arasında imzalanan sözleşmede asıl borçlu olmayan davalıların çek yaprak bedellerinden sorumlu olacaklarına dair bir hüküm bulunmadığı gerekçesiyle davalılar A..
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:gayri nakdi kredi · kefalet sözleşmesi · müşterek borçlu müteselsil kefil · depo kararı · müteselsil kefil · kefalet · garantörlük · kefil
Benzer bu karardaŞti.'nin «çek» hesabının sahibi olması nedeniyle 3167 sayılı Yasanın 10. maddesi uyarınca iade etmediği 8 adet çek yaprağı «garanti» bedeli olan 8.360,00 TL'den sorumlu olduğu, «müşterek borçlu, müteselsil kefil» olan diğer davalılarla davacı arasında imzalanan sözleşmede asıl borçlu olmayan davalıların çek yaprak bedellerinden sorumlu olacaklarına dair bir hüküm bulunmadığı gerekçesiyle davalılar A..
Somut davada, davacı Banka ile müşterek «kefiller» arasında düzenlenen 01.02.2011 tarihli «kefalet sözleşmesinin» 2. maddesinde kefiller, kredi asıl borçlusuna kullandırılan nakdi ve/veya gayri nakdi kredilerden kaynaklanan tüm borçlar için kefil olduklarından, asıl borçlu dış …
Şti.'ne verilen «çek» karneleri nedeniyle bankanın çek başına ödemekle sorumlu olduğu miktarın davalı asıl borçlu ile müteselsil kefillerden tahsili ile davacı Bankaya «depo» edilmesi istemine ilişkin olup mahkemece «kefil» olan davalılarla davacı arasında düzenlenen sözleşmede çek yaprak bedellerinden sorumlu olacaklarına dair hüküm bulunmadığı gerekçesiyle kefiller hakkında açılan davanın reddine karar verilmiştir.
Şti. hakkında açılan davanın kısmen kabulüne, davacı banka tarafından davalıya verilen 8 adet «çek» yaprağı bedeli 8.360,00 TL'nin, davacı bankada açılacak faiz getirmeyen bir hesapta «bloke» edilmek üzere «depo» edilmesine, çek yapraklarının tazmini halinde, tazmin tarihinden tahsil gününe kadar işleyecek «avans faizi» ve bu faizin yıllık %5'i oranında gider vergisi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2013/2924 E. 2013/6260 K.
Ortak:çek karnesi · genel kredi sözleşmesi · kredi sözleşmesi · çek · ibraz
İncelediğiniz karardaSomut olayda taraflar arasında imzalanan ticari müşteri sözleşmesi, «genel kredi sözleşmesi», mevduat «rehin sözleşmesi» hükümleri uyarınca da bankanın «çek sorumluluk bedeli» uyarınca oluşması muhtemel zararları için «bloke», rehin, «takas, mahsup» gibi haklarının bulunduğu, yine davacı şirketin ....03.2015 tarihli yazılı beyanında gayrinakdi çek kredisi için 138.600 TL'lik mevduata rehin tesis edilmesini talep ettiği anlaşılmaktadır.
… kapsamına göre, davalı banka ile davacı şirket arasında, Ticari Müşteri Sözleşmesi ile Genel Kredi Sözleşmeleri akdedildiği, anılan sözleşmeler kapsamında davacıya «çek» karneleri verildiği, taraflar arasında «çek karnesi» verildiği hususunun tartışma dışı bulunduğu, davalı tarafından verilen çek karnelerinden toplam 198 çek yaprağının davalıya iade edilmediği, davacı tarafından iadesi yapılmayan çek yapraklarının bulunduğu çek karnelerinin davacıya 11/11/1993 ile 02/.../2002 tarihleri arasındaki dönemde «teslim» edildiği, bu dönemi kapsayan çek yaprakları için 3167 sayılı çek kanununa göre basılan eski tip çekler için sorumluluk miktarının TCMB 29/05/1997 tarihli yazısı uy …
Aynı maddede ödeme yükümlülüğü ile ilgili hususun hesap sahibi ile «muhatap banka» arasında «çek» «defterinin» «teslimi» sırasında yapılmış olan dönülemeyecek bir «kredi sözleşmesi» hükmünde olduğu açıklanmıştır.
Benzer bu karardaMahkemece, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, «nakit alacak» olan 41.417,44 TL yönünden alacaklının «ibraz» ettiği belgeler karşısında «ihtiyati haciz» isteğinin kabulüne, «çek» yapraklarından dolayı ödeme yapıldığına dair belge ibraz edilmediğinden fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
Talep, «genel kredi sözleşmesine» dayalı olarak «ihtiyati haciz» istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıda açıklanan gerekçeyle talebin kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Mahkemece, «çek karnesi» hesabından dolayı 1.371,47 TL nakit ve karşı taraf nezdinde bulunan sekiz adet çek yaprağının 5941 sayılı Çek Yasası gereği bankanın «garantisi» altında olan meblağ toplamı olan 6.000,00 TL («depo» edilecek tutar) bakımından da «ihtiyati haciz» talebinin kabulü gerekirken, talebin kısmen reddine karar verilmiş olması doğru görülmemiş, açıklanan nedenlerle ihtiyati haciz talep eden vekilinin temyiz itirazl …
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:nakit alacak · depo kararı · garantörlük · ihtiyati haciz · haciz
Benzer bu karardaMahkemece, «çek karnesi» hesabından dolayı 1.371,47 TL nakit ve karşı taraf nezdinde bulunan sekiz adet çek yaprağının 5941 sayılı Çek Yasası gereği bankanın «garantisi» altında olan meblağ toplamı olan 6.000,00 TL («depo» edilecek tutar) bakımından da «ihtiyati haciz» talebinin kabulü gerekirken, talebin kısmen reddine karar verilmiş olması doğru görülmemiş, açıklanan nedenlerle ihtiyati haciz talep eden vekilinin temyiz itirazl …
Mahkemece, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, «nakit alacak» olan 41.417,44 TL yönünden alacaklının «ibraz» ettiği belgeler karşısında «ihtiyati haciz» isteğinin kabulüne, «çek» yapraklarından dolayı ödeme yapıldığına dair belge ibraz edilmediğinden fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
Kararı, «ihtiyati haciz» isteyen (alacaklı) vekili temyiz etmiştir.
Talep, «genel kredi sözleşmesine» dayalı olarak «ihtiyati haciz» istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıda açıklanan gerekçeyle talebin kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2019/194 E. , 2019/830 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
Taraflar arasında görülen davada ... ...
6. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 31/05/2016 tarih ve 2015/958-2016/461 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesinin davalı vekili tarafından istenildiği ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, davacı şirketin davalı bankadan 1993-2002 yılları arasında aldığı toplam 198 adet çekin bankaya iade edilmediğinden bahisle davacı şirketin davalı bankadaki 138.600,00 TL'sine blokaj uygulandığını, bu çeklerin davacı tarafından hiç kullanılmadığını, dava konusu çeklerin mahkemece iptal edilmelerinin de mümkün olmadığını, dava konusu çeklerin verilme tarihi ile aradan en az ... sene, en fazla da 32 sene geçmiş olduğunu, bu nedenlerle, davalı tarafından davacının ... Şubesinde bulunan 402203 nolu TC hesabına hukuka aykırı konulan 138.600,00 TL tutarındaki blokajın kaldırılmasına, 138.600,00 TL'nin davacının ihtarının davalıya tebliğ tarihi olan ....07.2015 tarihinden itibaren işleyecek reaskont faizi ile birlikte iadesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı, davaya cevap vermemiştir.
Mahkemece tüm dosya kapsamına göre, davalı banka ile davacı şirket arasında, Ticari Müşteri Sözleşmesi ile Genel Kredi Sözleşmeleri akdedildiği, anılan sözleşmeler kapsamında davacıya çek karneleri verildiği, taraflar arasında çek karnesi verildiği hususunun tartışma dışı bulunduğu, davalı tarafından verilen çek karnelerinden toplam 198 çek yaprağının davalıya iade edilmediği, davacı tarafından iadesi yapılmayan çek yapraklarının bulunduğu çek karnelerinin davacıya 11/11/1993 ile 02/.../2002 tarihleri arasındaki dönemde teslim edildiği, bu dönemi kapsayan çek yaprakları için 3167 sayılı çek kanununa göre basılan eski tip çekler için sorumluluk miktarının TCMB 29/05/1997 tarihli yazısı uyarınca;
01/01/2000-01/.../2002 tarihleri arasında 5,00 TL olduğu, .../11/2002 tarih ve 24935 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan (8) sıra nolu Tebliğe göre 02/.../2002-08/04/2003 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan her bir çek yaprağı için sorumluluk miktarının 60,00 TL olduğu, bu düzenlemeler karşısında davalının çek yapraklarından
sorumluluğunu gerektiren (1) adet çek yaprağından 60,00 TL sorumluluğunun bulunduğu, bu durumda, dava konusu çekler yönünden, blokajın uygulandığı tarih itibariyle hem miktar hem de sorumluluk doğuracak çek yaprak sayısı dikkate alındığında davalı bankanın yüklendiği herhangi bir risk faktörünün kalmadığı, davalının davacıya ait hesaba blokaj uygulamasının TMK.m.... uyarınca hukuka uygun bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile davacının, davalı...Bankası A.Ş ... Şubesi'ndeki 402303 nolu TL hesabındaki 138.600,00 TL tutarındaki blokajın kaldırılmasına, davalı tarafından davacının 138.600,00 TL'sinin kullanımı haksız/hukuka aykırı olarak engellendiği dikkate alındığında bu miktarın 28/07/2015 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.
Dava, davacının, davalı banka nezdinde bulunan hesabına davalı banka tarafından çek sorumluluk bedeli karşılığı konulan blokenin kaldırılması ve blokeli tutarın iadesi istemine ilişkin olup, mahkemece yazılı gerekçe ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Mülga 3167 sayılı Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkında Kanun’un .... ve 5941 sayılı Çek Kanunu’nun .... maddesi uyarınca, muhatap banka süresinde ibraz edilen çekin karşılığının bulunmaması halinde yasal sorumluluk miktarına kadar ödeme yapmakla yükümlüdür. Aynı maddede ödeme yükümlülüğü ile ilgili hususun hesap sahibi ile muhatap banka arasında çek defterinin teslimi sırasında yapılmış olan dönülemeyecek bir kredi sözleşmesi hükmünde olduğu açıklanmıştır. Bankaların verilmiş olan çek yaprakları sebebiyle .... kişilere karşı olan ödeme yükümlülüğü zikredilen yasa hükümlerinden kaynaklanmakta olup, 5941 sayılı Çek Kanunu geçici 1. maddesinin .... fıkrasıyla, bankaların müşterilerine verdikleri eski çek defterleriyle ilgili olarak, 3167 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı ve aynı yasanın geçici ....
maddesinin .... fıkrasıyla ise mülga 3167 sayılı Kanun hükümleri gereğince düzenlenmiş olan eski çeklerin hukukî geçerliliğinin devam edeceği hususları hüküm altına alınmıştır. Ayrıca Yargıtay HGK’nın ....09.2011 tarih, 2011/...-513 Esas, 2011/549 Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere, ödeme külfeti yukarıda zikredilen yasa hükümleriyle bankalara yükletilmiş olduğundan bankaca müşterisine verilen her çek yaprağı için müşterinin bankadaki mevduatının, her bir çek yönünden yasal sorumluluk miktarı ile sınırlı olarak banka lehine rehinli olduğunun kabulü zorunludur. Somut olayda taraflar arasında imzalanan ticari müşteri sözleşmesi, genel kredi sözleşmesi, mevduat rehin sözleşmesi hükümleri uyarınca da bankanın çek sorumluluk bedeli uyarınca oluşması muhtemel zararları için bloke, rehin, takas, mahsup gibi haklarının bulunduğu, yine davacı şirketin ....03.2015 tarihli yazılı beyanında gayrinakdi çek kredisi için 138.600 TL'lik mevduata rehin tesis edilmesini talep ettiği anlaşılmaktadır.
Toplanan delillerden dava konusu çek karnelerinin davacıya 11/11/1993 ile 02/.../2002 tarihleri arasındaki dönemde teslim edildiği, 198 adet çekin davalı bankaya iade edilmediği, davalı banka tarafından iade edilmeyen çekler sebebiyle davacıya ait hesapta bulunan 138.600 TL'ye bloke konulduğu anlaşılmıştır. Dava konusu çeklerin davacıya verildiği hususunda bir uyuşmazlık bulunmamakta olup, taraflar arasındaki uyuşmazlık, bankaların, vermiş oldukları eski çek defterleri nedeniyle yetkili hamillere karşı hangi süreyle sorumlu olduğu noktasında toplanmaktadır. Muhatap bankanın sorumluluğunun hangi süre ile sınırlı olduğu, başka bir anlatımla, hamilin muhatap bankadan ödeme yapmasını hangi süre içinde istemesi gerektiği hususunda çeklerin verildiği tarih itibariyle somut olaya uygulanması gereken mülga 3167 sayılı Yasa'da açık bir düzenleme bulunmamakla birlikte 5941 sayılı Çek Kanunu'nun geçici ....
maddesinin 4. fıkrasına 6273 sayılı Yasa'yla, 31.....2012 tarihinde eklenen hükümle, bankaların müşterilerine verdikleri eski çek defterleriyle ilgili olarak, 5941 sayılı Yasa'nın .../.... maddesine göre ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğunun 30/6/2018 tarihinde sona ereceği düzenlenmiştir. Mahkemece alınan bilirkişi raporunda da davacının, iade edilmeyen çeklerin akıbeti konusunda somut bir
beyanda bulunmamış olduğu, çeklerin akıbeti konusundaki belirsizlik karşısında ülkemizdeki mevzuat dışı çek kullanımı alışkanlıkları da dikkate alındığında, dava konusu çeklerin davalı bankaya ibrazının mümkün olduğu, davalı bankanın ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğunun 30.06.2018 tarihine kadar devam ettiği, davalı bankanın yasal olarak ve taraflar arasında imzalanan sözleşme hükümleri uyarınca davacı şirkete verdiği çekler için çek sorumluluk bedelince bloke uygulama hak ve yetkisine sahip olduğu, dava konusu edilen 198 adet çek yaprağından beheri için davalı bankanın sorumlu olduğu miktarın 2015 yılı için 700 TL olarak belirlendiği, buna göre de 198 adet çek yaprağı için davalı bankanın sorumlu olduğu toplam miktar tutarınca bloke uyguladığı, davalı bankadan yasal sorumluluğunun devamı süresince anılan çeklere karşılık yapılan blokenin kaldırılmasının beklenemeyeceği açıktır.
Belirtilen nedenlerle, davalı bankanın davacıya ait hesapta bulunan paraya bloke koymasında hukuka aykırı bir durum olduğundan söz edilemeyeceğinden davacının, dava tarihi itibariyle, hesabında blokeli olarak bulunan paranın iadesini istemekte haklı olmadığı anlaşılmış olup, davanın tümüyle reddi gerekirken hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş, davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davalı yararına bozulması gerekmiştir.
SONUÇ
Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün anılan taraf yararına BOZULMASINA, ödediği peşin temyiz harcının isteği halinde temyiz edene iadesine, 05/02/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/485382900 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz