Işçi aleyhine ceza koşulu

2.Asıl davada davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; «rekabet yasağı sözleşmelerinden» kaynaklanan davalarda iş mahkemelerinin «görevli» olduğunu, rekabet yasağı hükmünün «geçersiz» olduğunu, işverenin korunmaya değer haklı bir menfaati olmadığını, rekabet yasağında, yer, konu, zaman bakımından yapılan sınırlamaların hukuka aykırı olduğunu, yer bakımından Marmara Bölgesi ile ifade edilen yer sınırlamasının çok geniş ve tamamen müvekkilinin aleyhine, kişinin ekonomik geleceğini sarsacak ve maddi anlamda mağduriyetine yol açacak şekilde düzenlenmiş olduğundan geçersiz olduğunu, müvekkilinin, rekabet etmeme şartına aykırı davranmadığını, davacı iş sözleşmesindeki rekabet etmeme şartının geçerli olduğunu ve müvekkilinin bu şarta aykırı davrandığını ispat edemediğini, müvekkilinin davacıya ait hiçbir ticari «sırra» sahip olmadığını, 6098 sayılı Kanun'un 446 ncı maddesi hükmü gereğince müvekkilinin «cezai şart» ödemekle yükümlü olduğu iddiasının 6098 sayılı Kanun'un 444 üncü maddesinin ikinci fıkrası doğrultusunda geçersiz olduğunu, hükme göre rekabet yasağı «kaydının», ancak hizmet ilişkisi işçiye, «müşteri çevresi» veya üretim faktörleri hakkında bilgi edinmesini sağlıyorsa ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması işverene önemli bir zarar verebilecek nitelikteyse geçerli olduğunu, bu nedenle davacının, cezai şart istemekte haksız olduğunu, tek taraflı işçi aleyhine düzenlenen rekabet yasağı sözleşmesinin geçersiz olduğunu, «bilirkişi raporuna itirazlarının» değerlendirilmediğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak asıl davanın da reddine karar verilmesini istemiştir.

DAVA Davacı vekili asıl dosya dava dilekçesinde; davalının 08.07.2013 tarihinden «istifa» ettiği 31.12.2014 tarihine kadar müvekkili şirket bünyesinde yer alan Hilton Garden Inn İstanbul Hoteli'nde "genel müdür" sıfatıyla çalıştığını, davalının müvekkili şirketten istifa ederek ayrılmasından kısa bir süre sonra 05.01.2015 tarihinde The Marmara Pera Hotel'de genel müdür sıfatıyla çalışmaya başladığının tespit edildiğini, davalının rakip firmaya geçerken müvekkil şirkete ait otelin «müşteri portföyünden» ve ticari sırlarından faydalanarak müvekkili şirketi maddi ve manevi zarara uğrattığını, davalının imzaladığı iş sözleşmesinin 7 nci maddesinin (p) bendine göre iş akdinin sona ermesinden itibaren 6 aylık süre boyunca Marmara Bölgesindeki 4 ve 5 yıldızlı otellerde genel müdür sıfatıyla çalışmasının «rekabet yasağına» aykırılık teşkil ettiğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 46.614,00 TL «cezai şart» alacağının işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

CEVAP 1.Asıl dosyada davalı ... vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasında imza edilmiş geçerli bir «rekabet yasağı sözleşmesi» bulunmadığını, davacının keyfi olarak 6 ay süreyle davalıya getirmiş olduğu bu sınırlamanın Anayasa'nın 48 inci maddesinde düzenlenmiş olan "Çalışma ve Sözleşme Hürriyet Hakkı"nı ihlal ettiğini, müvekkilinin ekonomik geleceğini «hakkaniyete» aykırı olarak tehlikeye düşürecek biçimde yer, zaman ve işlerin türü bakımından uygun olmayan sınırlar içerdiğini, temelinde hiçbir haklı gerekçenin bulunmadığını, rekabet etmeme borcu altında getirilmiş konu temelli sınırlamanın 6098 sayılı Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 445 inci maddesi uyarınca «geçersiz» olduğunu, otelcilik sistemi içerisinde müşteri rezervasyonlarının yapılması ve müşteri elde edilmesinde müvekkilinin kilit bir rolü bulunmadığını, müvekkilinin otel müşterilerini yönlendirebilme ile otelin müşteri tarafından seçilmesinde belirleyici ve müşteri tercihlerini yönlendirici herhangi bir ticari «sırra» veya güce sahip olmadığını, davacının herhangi bir zararının bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

6098 sayılı TBK’nın 444/2. maddesi hükmüne göre, «rekabet yasağı» «kaydı», ancak hizmet ilişkisi işçiye «müşteri çevresi» veya «üretim sırları» ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı sağlıyorsa ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması, işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelikteyse geçerlidir.

İlk derece mahkemesince, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasındaki sözleşmenin «rekabet yasağına» ilişkin 9. maddesinin Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile güvence altına alınan «çalışma hürriyeti» ilkesine aykırı olması ve tarafların aralarında imzalayacakları bir sözleşme hükmü ile bu özgürlüğü ihlal anlamına gelecek herhangi bir düzenleme yapmalarının mümkün bulunmaması nedeniyle «geçersiz» olduğu, bu nedenle «geçersiz sözleşmeyle» öngörülen «cezai şartın» talep edilemeyeceği, davalı şirketin taraflar arasındaki sözleşmenin tarafı olmadığı, bu nedenle davalı şirkete «husumet» yöneltilmeyeceği gerekçesiyle, davalı şirket hakkındaki davanın «pasif husumet yokluğundan» diğer davalı hakkındaki davanın ise esastan reddine karar verilmiştir.

2-) Dava, davalı işçinin «hizmet sözleşmesindeki» «rekabet yasağı» «kaydına» aykırı davrandığı iddiasına dayalı «cezai şart» istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasındaki sözleşmenin «rekabet yasağına» ilişkin 9. maddesinin Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile güvence altına alınan «çalışma hürriyeti» ilkesine aykırı olması ve tarafların aralarında imzalayacakları bir sözleşme hükmü ile bu özgürlüğü ihlal anlamına gelecek herhangi bir düzenleme yapmalarının mümkün bulunmaması nedeniyle «geçersiz» olduğu, bu nedenle «geçersiz sözleşmeyle» öngörülen «cezai şartın» talep edilemeyeceği, davalı şirketin taraflar arasındaki sözleşmenin tarafı olmadığı, bu nedenle davalı şirkete «husumet» yöneltilmeyeceği gerekçesiyle, davalı şirket hakkındaki davanın «pasif husumet yokluğundan» diğer davalı hakkındaki davanın ise esastan reddine karar verilmiştir.

İstinaf mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, davalı şirket hakkındaki davanın «pasif husumet yokluğundan» bahisle reddedilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı ancak davalı işçinin davacı şirkette çalıştığı pozisyonun iş sırlarını, müşteri çevresini ve yapılan işleri öğrenmeye müsait olduğu, taraf şirketlerin aynı alanda faaliyet gösterdiği ve davalı işçinin davalı şirkette çalıştığı pozisyonun da önceki işiyle benzer olduğu, «rekabet yasağı» «kaydının» geçerli olabilmesi için somut bir zarar oluşmasına gerek olmayıp, zarar oluşması ihtimalinin dahi yeterli olduğu, yukarıda belirtilen hususlar gözetildiğinde zarar …

Bu itibarla, mahkemece, öncelikle davalının çalıştığı dönemlere ilişkin görev «tanımı» ve organizasyon şemasının dosyaya kazandırılması ve bu suretle dijital pazarlama uzmanı pozisyonunda çalışan bir kimsenin şirket bünyesinde hangi işleri yaptığının belirlenmesi, akabinde ise gerekirse «bilirkişi incelemesi» de yaptırılarak hizmet ilişkisinin işçiye «müşteri çevresi» veya «üretim sırları» ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı sağlayıp sağlamadığının tespit edilmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken «eksik incelemeye» dayalı olarak karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

2-) Dava, davalı işçinin «hizmet sözleşmesindeki» «rekabet yasağı» «kaydına» aykırı davrandığı iddiasına dayalı «cezai şart» istemine ilişkindir.

2.Asıl davada davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; «rekabet yasağı sözleşmelerinden» kaynaklanan davalarda iş mahkemelerinin «görevli» olduğunu, rekabet yasağı hükmünün «geçersiz» olduğunu, işverenin korunmaya değer haklı bir menfaati olmadığını, rekabet yasağında, yer, konu, zaman bakımından yapılan sınırlamaların hukuka aykırı olduğunu, yer bakımından Marmara Bölgesi ile ifade edilen yer sınırlamasının çok geniş ve tamamen müvekkilinin aleyhine, kişinin ekonomik geleceğini sarsacak ve maddi anlamda mağduriyetine yol açacak şekilde düzenlenmiş olduğundan geçersiz olduğunu, müvekkilinin, rekabet etmeme şartına aykırı davranmadığını, davacı iş sözleşmesindeki rekabet etmeme şartının geçerli olduğunu ve müvekkilinin bu şarta aykırı davrandığını ispat edemediğini, müvekkilinin davacıya ait hiçbir ticari «sırra» sahip olmadığını, 6098 sayılı Kanun'un 446 ncı maddesi hükmü gereğince müvekkilinin «cezai şart» ödemekle yükümlü olduğu iddiasının 6098 sayılı Kanun'un 444 üncü maddesinin ikinci fıkrası doğrultusunda geçersiz olduğunu, hükme göre rekabet yasağı «kaydının», ancak hizmet ilişkisi işçiye, «müşteri çevresi» veya üretim faktörleri hakkında bilgi edinmesini sağlıyorsa ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması işverene önemli bir zarar verebilecek nitelikteyse geçerli olduğunu, bu nedenle davacının, cezai şart istemekte haksız olduğunu, tek taraflı işçi aleyhine düzenlenen rekabet yasağı sözleşmesinin geçersiz olduğunu, «bilirkişi raporuna itirazlarının» değerlendirilmediğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak asıl davanın da reddine karar verilmesini istemiştir.

CEVAP 1.Asıl dosyada davalı ... vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasında imza edilmiş geçerli bir «rekabet yasağı sözleşmesi» bulunmadığını, davacının keyfi olarak 6 ay süreyle davalıya getirmiş olduğu bu sınırlamanın Anayasa'nın 48 inci maddesinde düzenlenmiş olan "Çalışma ve Sözleşme Hürriyet Hakkı"nı ihlal ettiğini, müvekkilinin ekonomik geleceğini «hakkaniyete» aykırı olarak tehlikeye düşürecek biçimde yer, zaman ve işlerin türü bakımından uygun olmayan sınırlar içerdiğini, temelinde hiçbir haklı gerekçenin bulunmadığını, rekabet etmeme borcu altında getirilmiş konu temelli sınırlamanın 6098 sayılı Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 445 inci maddesi uyarınca «geçersiz» olduğunu, otelcilik sistemi içerisinde müşteri rezervasyonlarının yapılması ve müşteri elde edilmesinde müvekkilinin kilit bir rolü bulunmadığını, müvekkilinin otel müşterilerini yönlendirebilme ile otelin müşteri tarafından seçilmesinde belirleyici ve müşteri tercihlerini yönlendirici herhangi bir ticari «sırra» veya güce sahip olmadığını, davacının herhangi bir zararının bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı şirket ile davacı arasında herhangi bir sözleşme, «rekabet yasağına» ilişkin anlaşma ve «taahhüt» bulunmadığı, davalı çalışanın rekabet yasağı taahhüdünden dolayı, bu sözleşmenin tarafı olmayan davalı şirketin sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı, davacı şirket tarafından davalı çalışanın ayartılmak suretiyle davalı şirkette işe alındığına yönelik bir delil ortaya konulmadığı, davalının davacının müşteri çevresinden hukuka aykırı olarak yararlanmış olduğunun da kanıtlanmadığı, davalı şirket yönünden davanın reddine karar verilmesi sonucu itibariyle isabetli olduğundan birleşen davada davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, işçi ve işverenin rekabet yasağı anlaşmasına bir «ceza koşulu» koyabileceği, ancak, bu ceza koşulunun geçerliliğinin 6098 sayılı Kanun'un 420 nci maddesinin birinci fıkrasına bağlı olduğunu, burada getirilecek ceza koşulunun sadece işçi aleyhine bir ceza koşulu olmaması, bunun karşılığında işverenin de bir edim üstlenmiş olması gerektiği, Kanun'da bu yorumun aksinin kabulünü gerektirecek hiç bir hüküm bulunmadığını, taraflar arasındaki rekabet yasağı içeren sözleşme yasal sınırlar içinde geçerli bir anlaşma olsa bile, buna bağlanan tek taraflı ceza koşulunun hükümsüz olacağı, bu durumda, işveren, rekabet yasağını ihlal eden işçiden ceza koşulunu isteyemeyeceğinden İlk Derece Mahkemesince davacının asıl davada «cezai şart» talebinin davalı ... yönünden reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi doğru görülmediği gerekçesiyle asıl davada davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının «kaldırılmasına, yeniden» esas hakkında hüküm kurulmasına, asıl davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkemece iddia, savunma bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacı ile dava dışı işletmenin aynı alanda iştigal ettikleri, davalılar ile davacı arasında «rekabet yasağı sözleşmenin» olduğu, iş akitlerinin feshinden sonra davalıların rekabet yasağına rağmen dava dışı işletmede pasta ustası olarak çalışmaya başladıkları, davacının Türk Patent Enstitüsü nezdinde 2013/03316 sayılı çoklu tasarım tescil belgesine bağlı bir kısım pastaları dava dışı işletmede de ürettikleri, böylelikle davacı iş yerinde çalışırken edindikleri bilgileri ve ticari «sırrı» sözleşmenin 6. maddesine uygun olarak korumadıkları, belirsiz süreli iş sözleşmesi 6. maddesi gereğince davacının «cezai şart» talebinde haklı olduğu, talebe konu 40.000,00 TL cezai şartın davalıların mahvına sebep olacak nitelikte olduğu, aşırı görünen «cezai koşulun» 20.000,00 TL'ye indirilmesi gerektiği, bu nedenlere davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

2-Asıl ve birleşen dava, «rekabet yasağı sözleşmesinin» ihleli nedeniyle «cezai şart» olarak belirlenen 40.000 TL'nin tahsili istemine ilişkindir.

Ancak, somut uyuşmazlığa uygulanacak 6098 sayılı TBK 444/2. maddesi uyarınca işçinin «rekabet yasağına» ilişkin sözleşmenin geçerli olabilmesi için, işçinin işverenin «müşteri çevresi» ve «üretim sırları» hakkında ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkanı sağlayacak pozisyonda çalışmış olması yanında, işçinin bu bilgileri kullanması neticesinde işverene bir zarar verebilme ihtimalinin de bulunması gerekmektedir.

Somut olayda, isnat olunan eylem davacı tarafa ait «tescilli tasarımların» aynı ya da benzerinin davalılar tarafından rakip işyerinde üretilmesi olup, zaten tasarım tescili aşamasında yetkili makam olan Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından yayınlanmak suretiyle aleni olan pasta tasarımları sebebiyle herhangi bir «üretim sırrının» kullanıldığından sözedilemeyeceği gibi anılan eylemin dışında davalı işçilerin üretim sırrı sayılabilecek bilgileri haiz oldukları ve bu bilgileri işveren aleyhine …

Mahkemece, davalı işçilerin «rekabet yasağı sözleşmesini ihlal» ettikleri gerekçesiyle asıl ve birleşen dava kısmen kabul edilmiştir.

2.Asıl davada davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; «rekabet yasağı sözleşmelerinden» kaynaklanan davalarda iş mahkemelerinin «görevli» olduğunu, rekabet yasağı hükmünün «geçersiz» olduğunu, işverenin korunmaya değer haklı bir menfaati olmadığını, rekabet yasağında, yer, konu, zaman bakımından yapılan sınırlamaların hukuka aykırı olduğunu, yer bakımından Marmara Bölgesi ile ifade edilen yer sınırlamasının çok geniş ve tamamen müvekkilinin aleyhine, kişinin ekonomik geleceğini sarsacak ve maddi anlamda mağduriyetine yol açacak şekilde düzenlenmiş olduğundan geçersiz olduğunu, müvekkilinin, rekabet etmeme şartına aykırı davranmadığını, davacı iş sözleşmesindeki rekabet etmeme şartının geçerli olduğunu ve müvekkilinin bu şarta aykırı davrandığını ispat edemediğini, müvekkilinin davacıya ait hiçbir ticari «sırra» sahip olmadığını, 6098 sayılı Kanun'un 446 ncı maddesi hükmü gereğince müvekkilinin «cezai şart» ödemekle yükümlü olduğu iddiasının 6098 sayılı Kanun'un 444 üncü maddesinin ikinci fıkrası doğrultusunda geçersiz olduğunu, hükme göre rekabet yasağı «kaydının», ancak hizmet ilişkisi işçiye, «müşteri çevresi» veya üretim faktörleri hakkında bilgi edinmesini sağlıyorsa ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması işverene önemli bir zarar verebilecek nitelikteyse geçerli olduğunu, bu nedenle davacının, cezai şart istemekte haksız olduğunu, tek taraflı işçi aleyhine düzenlenen rekabet yasağı sözleşmesinin geçersiz olduğunu, «bilirkişi raporuna itirazlarının» değerlendirilmediğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak asıl davanın da reddine karar verilmesini istemiştir.

CEVAP 1.Asıl dosyada davalı ... vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasında imza edilmiş geçerli bir «rekabet yasağı sözleşmesi» bulunmadığını, davacının keyfi olarak 6 ay süreyle davalıya getirmiş olduğu bu sınırlamanın Anayasa'nın 48 inci maddesinde düzenlenmiş olan "Çalışma ve Sözleşme Hürriyet Hakkı"nı ihlal ettiğini, müvekkilinin ekonomik geleceğini «hakkaniyete» aykırı olarak tehlikeye düşürecek biçimde yer, zaman ve işlerin türü bakımından uygun olmayan sınırlar içerdiğini, temelinde hiçbir haklı gerekçenin bulunmadığını, rekabet etmeme borcu altında getirilmiş konu temelli sınırlamanın 6098 sayılı Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 445 inci maddesi uyarınca «geçersiz» olduğunu, otelcilik sistemi içerisinde müşteri rezervasyonlarının yapılması ve müşteri elde edilmesinde müvekkilinin kilit bir rolü bulunmadığını, müvekkilinin otel müşterilerini yönlendirebilme ile otelin müşteri tarafından seçilmesinde belirleyici ve müşteri tercihlerini yönlendirici herhangi bir ticari «sırra» veya güce sahip olmadığını, davacının herhangi bir zararının bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

… MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile toplanan delillere ve aldırılan bilirkişi raporuna dayanılarak, asıl davanın «rekabet yasağına» aykırılık sebebiyle «cezai şart» istemine ilişkin olduğu, davalı ...'nin davacı şirkette 08.07.2013 tarihinde "Genel Müdür" pozisyonunda çalışmaya başladığı, iş sözleşmesinin 7/p maddesiyle iş akdinin sonunda Marmara Bölgesinde aynı pozisyonda 4 ve 5 yıldızlı otellerde çalışmamayı «taahhüt» ettiği, 02.12.2014 tarihinde «istifa» mektubu sunduğu, akabinde 31.12.2014 tarihinde işten ayrıldığı, kısa bir süre sonra 05.01.2015 tarihinde rekabet yasağı taahhüdüne aykırı olarak Marmara Bölgesinde, "genel müdür" pozisyonunda 5 yıldızlı bir otelde çalışmaya başladığı, davalı ...'nin eyleminin rekabet yasağına açıkça aykırılık teşkil ettiğinden asıl davanın kısmen kabulü ile 45.000,00 TL'nin dava tarihi olan 19.06.2015 tarihinden itibaren işleyecek «yasal faizi» ile birlikte davalı ...'den alınarak davacıya verilmesine, birleşen davanın «haksız rekabetin» tespiti, meni ve tazminat istemlerine ilişkin olduğu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 54 üncü maddesinde haksız rekabet oluşturacak hususla …

İşçi, işverenin «müşteri çevresi» veya iş ve «üretim sırlarına» sahip olsa bile bu bilgilerin kullanılması işverene önemli bir zarar verebilecek nitelikte değilse yapılan «rekabet yasağı sözleşmesi» geçerli sayılamaz.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davalının işverene karşı «rekabet yasağı» ile yükümlendirilmesini gerektirecek haklı bir «sebebin» ortaya konamadığı, «cezai şartın» «genel işlem koşulu» niteliği taşıdığı, «hakkaniyet» ile bağdaşmadığı, Anayasa ile «teminat» altına alınan «çalışma özgürlüğünün» anılan sözleşme şartı ile görmezden gelindiği, davacının salt ekonomik durumu nedeni ile işe alınabilmek için sözleşmeyi imzalamak zorunda olan işçi ile yapılmış s …

Ayrıca, rekabet etmeme «taahhüdü», işçinin, işverenin müşteri çevresine veya iş ve «üretim sırlarına» ait bilgileri kullanarak işverene önemli bir zarar verebilme ihtimalinin bulunduğu hallerde geçerlidir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davalının işverene karşı «rekabet yasağı» ile yükümlendirilmesini gerektirecek haklı bir «sebebin» ortaya konamadığı, «cezai şartın» «genel işlem koşulu» niteliği taşıdığı, «hakkaniyet» ile bağdaşmadığı, Anayasa ile «teminat» altına alınan «çalışma özgürlüğünün» anılan sözleşme şartı ile görmezden gelindiği, davacının salt ekonomik durumu nedeni ile işe alınabilmek için sözleşmeyi imzalamak zorunda olan işçi ile yapılmış s …

Dava, 818 Sayılı B.K.'nın 348. maddesinde (6098 Sayılı T.B.K'nın 444'üncü maddesi) düzenlenen işçinin rekabet yasağından ve işçi ile işveren arasında düzenlenen «sözleşmeye aykırılık» iddiasından kaynaklanan «cezai şart» istemine ilişkindir.

Mahkemece iş sözleşmesinde öngörülen «cezai şartın» «genel işlem şartlarına» aykırılık taşıdığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de, taraflar arasındaki iş sözleşmesi 17.10.2007 tarihinde tanzim edilmiş olup, 6098 sayılı TBK 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Genel işlem şartlarının 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ile düzenlenmiş olması karşısında, işbu Kanun'un yürürlük tarihinden daha önce düzenlenmiş iş sözleşmesindeki hükümlerin «genel işlem şartlarına» aykırılığından söz edilemeyecek olup davanın 818 sayılı BK'nın 348. vd. maddeleri kapsamında değerlendirilmesi gerekir.

2.Asıl davada davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; «rekabet yasağı sözleşmelerinden» kaynaklanan davalarda iş mahkemelerinin «görevli» olduğunu, rekabet yasağı hükmünün «geçersiz» olduğunu, işverenin korunmaya değer haklı bir menfaati olmadığını, rekabet yasağında, yer, konu, zaman bakımından yapılan sınırlamaların hukuka aykırı olduğunu, yer bakımından Marmara Bölgesi ile ifade edilen yer sınırlamasının çok geniş ve tamamen müvekkilinin aleyhine, kişinin ekonomik geleceğini sarsacak ve maddi anlamda mağduriyetine yol açacak şekilde düzenlenmiş olduğundan geçersiz olduğunu, müvekkilinin, rekabet etmeme şartına aykırı davranmadığını, davacı iş sözleşmesindeki rekabet etmeme şartının geçerli olduğunu ve müvekkilinin bu şarta aykırı davrandığını ispat edemediğini, müvekkilinin davacıya ait hiçbir ticari «sırra» sahip olmadığını, 6098 sayılı Kanun'un 446 ncı maddesi hükmü gereğince müvekkilinin «cezai şart» ödemekle yükümlü olduğu iddiasının 6098 sayılı Kanun'un 444 üncü maddesinin ikinci fıkrası doğrultusunda geçersiz olduğunu, hükme göre rekabet yasağı «kaydının», ancak hizmet ilişkisi işçiye, «müşteri çevresi» veya üretim faktörleri hakkında bilgi edinmesini sağlıyorsa ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması işverene önemli bir zarar verebilecek nitelikteyse geçerli olduğunu, bu nedenle davacının, cezai şart istemekte haksız olduğunu, tek taraflı işçi aleyhine düzenlenen rekabet yasağı sözleşmesinin geçersiz olduğunu, «bilirkişi raporuna itirazlarının» değerlendirilmediğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak asıl davanın da reddine karar verilmesini istemiştir.

DAVA Davacı vekili asıl dosya dava dilekçesinde; davalının 08.07.2013 tarihinden «istifa» ettiği 31.12.2014 tarihine kadar müvekkili şirket bünyesinde yer alan Hilton Garden Inn İstanbul Hoteli'nde "genel müdür" sıfatıyla çalıştığını, davalının müvekkili şirketten istifa ederek ayrılmasından kısa bir süre sonra 05.01.2015 tarihinde The Marmara Pera Hotel'de genel müdür sıfatıyla çalışmaya başladığının tespit edildiğini, davalının rakip firmaya geçerken müvekkil şirkete ait otelin «müşteri portföyünden» ve ticari sırlarından faydalanarak müvekkili şirketi maddi ve manevi zarara uğrattığını, davalının imzaladığı iş sözleşmesinin 7 nci maddesinin (p) bendine göre iş akdinin sona ermesinden itibaren 6 aylık süre boyunca Marmara Bölgesindeki 4 ve 5 yıldızlı otellerde genel müdür sıfatıyla çalışmasının «rekabet yasağına» aykırılık teşkil ettiğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 46.614,00 TL «cezai şart» alacağının işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

CEVAP 1.Asıl dosyada davalı ... vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasında imza edilmiş geçerli bir «rekabet yasağı sözleşmesi» bulunmadığını, davacının keyfi olarak 6 ay süreyle davalıya getirmiş olduğu bu sınırlamanın Anayasa'nın 48 inci maddesinde düzenlenmiş olan "Çalışma ve Sözleşme Hürriyet Hakkı"nı ihlal ettiğini, müvekkilinin ekonomik geleceğini «hakkaniyete» aykırı olarak tehlikeye düşürecek biçimde yer, zaman ve işlerin türü bakımından uygun olmayan sınırlar içerdiğini, temelinde hiçbir haklı gerekçenin bulunmadığını, rekabet etmeme borcu altında getirilmiş konu temelli sınırlamanın 6098 sayılı Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 445 inci maddesi uyarınca «geçersiz» olduğunu, otelcilik sistemi içerisinde müşteri rezervasyonlarının yapılması ve müşteri elde edilmesinde müvekkilinin kilit bir rolü bulunmadığını, müvekkilinin otel müşterilerini yönlendirebilme ile otelin müşteri tarafından seçilmesinde belirleyici ve müşteri tercihlerini yönlendirici herhangi bir ticari «sırra» veya güce sahip olmadığını, davacının herhangi bir zararının bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, taraflar arasındaki «rekabet yasağı» düzenlemesinin faaliyet alanı ve «coğrafi sınırlama» bakımından «hakkaniyete» aykırı olduğu, bu nedenle rekabet yasağı düzenlemesinin «geçersiz» olduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

6098 sayılı TBK’nın 445/2. maddesi “Hâkim, aşırı nitelikteki «rekabet yasağını», bütün durum ve koşulları serbestçe değerlendirmek ve işverenin üstlenmiş olabileceği «karşı edimi» de «hakkaniyete» uygun biçimde göz önünde tutmak suretiyle, kapsamı veya süresi bakımından sınırlayabilir.” hükmünü haiz olup, anılan madde hükmü ile 6098 sayılı Kanun 818 sayılı Kanun'dan farklı olarak, rekabet yasağı ile ilgili doğrudan mutlak bir «geçersizliğin» öngörülmediği, Anayasa ve diğer mevzuat hükümleri ile somut olgu nazara alınarak rekabet yasağının aşırı nitelikte olması halinde, yasağın kapsamı bakımından hakim …

Ayrıca aynı Kanun'un 444/2. maddesi “Rekabet «yasağı» «kaydı», ancak hizmet ilişkisi işçiye «müşteri çevresi» veya «üretim sırları» ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı sağlıyorsa ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması, işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelikteyse geçerlidir.” hükmü haiz olup, anılan madde hükmü uyarınca «rekabet yasağının» işçinin yaptığı iş nedeniyle edindiği bilgileri, çalışmaya başladığı başka bir rakip işletmede kullanarak davacı işverene önemli ölçüde zarar verme ihtimalinin bul …

Mahkemece, tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasında düzenlenen «rekabet yasağı» hükmünün çalışanın işten ayrılmasından itibaren 1 yıl süre ile geçerli olmak üzere düzenlendiği, "faaliyet konusu işverenle tamamen veya kısmen aynı olan şirketler" ifadesi kullanılarak faaliyet alanı kapsamı bakımından sınırlamanın çok geniş tutulduğu, kaldı ki davacı yan çeşitli alanlarda faaliyet göstermekte olan bir firma olduğu, yine coğrafi olarak merkezi Marmara, Ege ve İç Anadolu Bölgelerinde kurulan şirketler şeklinde bir sınırlama getirildiği, somut olayda, davacı şirket tüketicilerin satın aldığı mal ve hizmetlere online bir ortam sağlayan ve tüketicilerin alışverişlerini bu ortam üzerinden gerçekleştirdikleri bir firma olduğu, bu tür faaliyetleri gerçekleştiren ticari «şirketlerin merkezleri», ticaret hacminin ve nüfus yoğunluğunun en fazla olduğu illerde yer aldığı, bu durumda söz konusu rekabet yasağının «hakkaniyete» aykırı olduğu, davalı şirkete atfedilecek bir «kusurun» da tespit edilemediği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Bu durumda TBK 444/2 hükmü uyarınca öncelikle, davacı tarafça dosya kapsamına «ibraz» edilen «deliller değerlendirilerek» «rekabet yasağı» düzenlemesinin geçerli olup olmadığı değerlendirilmeli ve şayet geçerli olduğuna kanaat getirildiği takdirde, aynı Yasa'nın 444/2. hükmü uyarınca rekabet yasağının aşırı nitelikte olması durumunda gerekli sınırlandırılmalar yapılarak bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde yanılgılı gerekçe ve «eksik incelemeye» dayalı bir karar verilmesi doğru görülmemiş hükmün açıklanan nedenlerle bozulmasına karara vermek gerekmiştir.

Mahkemece, taraflar arasındaki «rekabet yasağı» düzenlemesinin faaliyet alanı ve «coğrafi sınırlama» bakımından «hakkaniyete» aykırı olduğu, bu nedenle rekabet yasağı düzenlemesinin «geçersiz» olduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

6098 sayılı TBK’nın 445/2. maddesi “Hâkim, aşırı nitelikteki «rekabet yasağını», bütün durum ve koşulları serbestçe değerlendirmek ve işverenin üstlenmiş olabileceği «karşı edimi» de «hakkaniyete» uygun biçimde göz önünde tutmak suretiyle, kapsamı veya süresi bakımından sınırlayabilir.” hükmünü haiz olup, anılan madde hükmü ile 6098 sayılı Kanun 818 sayılı Kanun'dan farklı olarak, rekabet yasağı ile ilgili doğrudan mutlak bir «geçersizliğin» öngörülmediği, Anayasa ve diğer mevzuat hükümleri ile somut olgu nazara alınarak rekabet yasağının aşırı nitelikte olması halinde, yasağın kapsamı bakımından hakim …