Madde 1408 — 3. Sigorta menfaatinin yokluğu

(1) Sigorta sözleşmesinin yapılması anında, sigortalanan menfaat mevcut değilse, sigorta sözleşmesi geçersizdir. Sözleşmenin yapıldığı anda varolan menfaat, sözleşmenin süresi içinde ortadan kalkarsa, sözleşme o anda geçersiz olur.

(2) 1470 inci madde hükmü saklıdır.

Madde gerekçesi

Dikkat: Bu gerekçe kanun tasarısına yazılmıştır. Maddenin yürürlükteki metni o günden bu yana değişmiştir (i̇çeri̇k deği̇şi̇kli̇ği̇). Gerekçe, güncel metnin değil tasarı metninin açıklamasıdır.

Söz konusu madde ile 6762 sayılı Kanunun 1264 üncü maddesinin ikinci fıkrası yeniden ele alınmıştır. Kanunun 1264 üncü maddesinin ikinci fıkrasında menfaat ilişkisi olmadan yapılan sigorta sözleşmesinin batıl olduğu hükme bağlanmıştı. Ancak, Tasarıda, 6762 sayılı Kanunun 1264 üncü maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen “butlan” şeklindeki müeyyide “geçersizlik” şeklinde değiştirilmiştir. Şöyle ki, menfaat ilişkisi sigorta sözleşmesinin objektif esaslı noktasıdır. Dolayısıyla, esaslı noktası olmayan sözleşme yok hükmündedir. Ancak, kurucu unsurları mevcut olduğu için kurulan bir sözleşmede, muteberlik şartlarında kamu düzenini etkileyecek derecede eksiklikler var ise o sözleşmenin butlanından bahsedilebilir. Bu nedenle maddede yer alan butlan ifadesi yerine yokluk halini de içine alan bir üst başlık şeklindeki “geçersizlik” kavramı kullanılmıştır.

Yürürlükteki maddede menfaat ilişkisinin sonradan ortadan kalkmasının hukuki sonuçları düzenlenmemiştir. Alman Sigorta Sözleşmesi Kanununda da sadece zarar sigortaları açısından konu ele alınmış, ancak genel nitelikli bir düzenlemeye gidilmemiştir. Söz konusu Kanunun 68 inci maddesinin ikinci fıkrasında, sigortalanan menfaatin sigortanın başlangıcında mevcut olmaması ve sigorta müstakbel bir işletme veya menfaat için yapılmış olup da menfaatin gerçekleşmemesi halinde sigorta ettirenin prim ödeme borcundan kurtulacağı, ancak sigortacının uygun bir işletme ücreti isteyebileceği hükme bağlanmıştır. Buna karşın Anglo-Sakson Hukukunda konu hayat ve hayat dışı sigortalar açısından ayrı ayrı ele alınmış; hayat sigortalarında sözleşmenin yapılması sırasında var olan menfaat sonradan ortadan kalksa bile bu durumun sözleşmenin geçerliliğine etki etmeyeceği kabul edilirken, mal sigortalarında menfaatin sözleşmenin her aşamasında bulunması şartı aranmıştır. Türk Sigorta hukukunda da konuya açıklık getirmek amacıyla, her tür sigorta için geçerli olabilecek şekilde bir düzenleme yapılması gerektiği kanaatine varılmış ve sözleşmenin yapılmasından sonra meydana gelecek olan menfaat yokluğunda sözleşmenin konusu kalmayacağından sözleşmenin o andan itibaren geçersiz olacağı esası kabul edilmiştir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu

Eski TTK (6762) karşılığı

m.1269 kismen — Sigorta genel ↔ Umumi + Mal umumi hükümler

Bir malı muayyen rizikolara karşı temin etmekte para ile ölçülebilecek bir menfaati olan malik, malikin adi veya rehinli alacaklısı, malın muhafazasından dolayı malikine karşı mesul olan acenta, kiracı, komüsyoncu ve diğer kimseler, malın muhafazasında hakikaten menfaatli olan kimseler yahut bunların kanuni temsilcileri, bu menfaati sigorta ettirebilirler.

Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.

İlişkili kararlar

Bu maddeye bağlı onaylı karar henüz yok. Yeni kayıtlar aylık bültenle duyurulacak → bülten.

Güncel gelişmeler

Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.

Kendinizi test edin

İlişki · m.1404 ile m.1408’in ayrımı

Sigorta sözleşmesinin m.1404 kapsamında ‘yapılamaması’ ile m.1408 kapsamında menfaatin bulunmaması sebebiyle ‘geçersiz olması’ arasındaki fark bakımından aşağıdaki ifadelerden hangisi bu iki durumu doğru ayırt eder?

Her iki hükümde de sözleşme kurulduğu anda geçerlidir; hükümsüzlük ancak riziko gerçekleştikten sonra ortaya çıkar.
m.1404 sigortalanan menfaatin fiilen yokluğunu, m.1408 ise sigortalanmak istenen fiilin hukuka ve ahlâka aykırılığını düzenler.
m.1408 yalnızca can sigortalarında, m.1404 ise yalnızca zarar sigortalarında uygulanır; iki hükmün ortak bir uygulama alanı bulunmaz.
m.1404 fiilin hukuka, ahlâka, kamu düzenine veya kişilik haklarına aykırı olması hâlini; m.1408 ise sigortalanan menfaatin fiilen mevcut olmaması hâlini düzenler.
m.1404’teki yasak nispi butlan, m.1408’deki geçersizlik ise iptal edilebilirlik doğurur; her ikisi de yalnızca def’i yoluyla ileri sürülebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap: D

İki hüküm farklı sakatlık kaynaklarını düzenler: m.1404 sigortalanmak istenen fiilin/menfaatin hukuka, ahlâka, kamu düzenine veya kişilik haklarına aykırı olması sebebiyle sigorta ‘yapılamamasını’; m.1408 ise sigortalanan menfaatin sözleşme anında fiilen mevcut olmaması sebebiyle sözleşmenin geçersizliğini düzenler (D). A, geçersizliği hatalı biçimde rizikonun gerçekleşmesine bağlar; B, iki hükmün konusunu ters yerleştirir; C, kanunda yer almayan bir zarar/can sigortası ayrımı uydurur (her iki hüküm de genel hükümler arasında yer alır ve tüm sigorta türlerinde uygulanır); E, iki hükmün yaptırımını nispi butlan/iptal edilebilirlik gibi hatalı kategorilere oturtur.

Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-1408 — erişim: 20.07.2026