Madde 1315 — 5. Rehin hakları
(1) Kurtarma ücreti alacaklarından dolayı kurtaran, kurtarılan gemi üzerinde gemi alacaklısı hakkını ve kurtarılan diğer eşya üzerinde Türk Medenî Kanununun 950 ilâ 953 üncü maddeleri uyarınca hapis hakkını haizdir.
(2) Kurtarılan aracın maliki, kurtarılan eşyanın malikinin kendi borcu, faizi ve giderleri için yeterli teminat vermesi hususunda elinden gelen her türlü çabayı göstermekle yükümlüdür.
(3) Kurtarılan araç ve diğer eşya, kurtaranın rızası olmaksızın, kurtarma faaliyetinin tamamlanmasından sonra ilk olarak varılan liman veya yerden, kurtaranın alacakları için yeterli teminat gösterilinceye kadar uzaklaştırılamaz.
Madde gerekçesi
Dikkat: Bu gerekçe kanun tasarısına yazılmıştır. Maddenin yürürlükteki metni o günden bu yana değişmiştir (i̇çeri̇k deği̇şi̇kli̇ği̇). Gerekçe, güncel metnin değil tasarı metninin açıklamasıdır.
1989 Sözleşmesinin 21 inci maddesi uyarınca, kurtaranın alacağını temin eden gemi alacaklısı hakkı, âkid devletlerin tarafı oldukları milletlerarası sözleşmeye veya millî hukuka tâbidir. Tasarının birinci fıkrasında kurtaranın, gemi üzerinde (Tasarının 1320 nci maddesinin birinci fıkrasının üçüncü bendi uyarınca) gemi alacaklısı hakkını, kurtarılan diğer eşya üzerinde ise (Tasarının 891, 913, 923, 1201, 1254 ve 1275 inci maddelerinde olduğu gibi) 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun 950 ilâ 953 üncü maddeleri uyarınca hapis hakkını haiz olacağı öngörülmüştür.
Maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları, 1989 Sözleşmesinin 21 inci maddesinin ikinci ilâ üçüncü fıkralarından alınmıştır.
Öte yandan, 1989 Sözleşmesinin 25 ve 26 ncı maddelerinde, devlete ait yük ile insani yardım amacıyla taşınan yük hakkında kabul edilen özel kurallar, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, 4721 sayılı Kanunun 951 inci maddesinin ikinci fıkrası anlamında kamu düzeni ile bağdaşmayan haller kapsamına girecektir; dolayısıyla Tasarıya alınmalarına gerek görülmemiştir.
Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu
Eski TTK (6762) karşılığı
m.1232 kismen — Kurtarma ↔ Kurtarma ve yardım
Yardım ve kurtarma masrafları ile ücretinden dolayı alacaklının emniyet altına alınan veya kurtarılan şeyler üzerinde rehin hakkı ve emniyet altına alınan şeyler üzerinde teminat verilinceye kadar aynı zamanda hapis hakkı vardır. Rehin hakkının kullanılmasında 1176 ncı madde hükmü tatbik olunur.
Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.
İlişkili kararlar
Bu maddeye bağlı onaylı karar henüz yok. Yeni kayıtlar aylık bültenle duyurulacak → bülten.
Güncel gelişmeler
Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.
Kendinizi test edin
Kurtaranın alacakları için sahip olduğu güvenceler ve kurtarılan aracın durumu bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Kurtaran, kurtarılan gemi üzerinde gemi alacaklısı hakkına, diğer eşya üzerinde hapis hakkına sahiptir; kurtarılan şeyler, teminat gösterilinceye kadar ilk varılan yerden uzaklaştırılamaz.
- Kurtaranın alacakları için herhangi bir kanuni güvence doğmaz; kurtaran yalnızca genel hükümlere göre dava yoluna başvurabilir.
- Kurtaran, kurtarılan gemi ve eşya üzerinde rehin veya hapis hakkı değil, doğrudan doğruya mülkiyet hakkı kazanır.
- Kurtarılan araç, alacaklar için teminat gösterilmeden ve kurtaranın rızası aranmaksızın ilk varılan yerden ayrılabilir.
- Kurtaranın hapis hakkı yalnızca kurtarılan gemi üzerinde doğar; kurtarılan diğer eşya üzerinde herhangi bir güvence doğmaz.
Cevabı ve açıklamayı göster
Doğru cevap: A
TTK m.1315/1 uyarınca kurtarma ücreti alacaklarından dolayı kurtaran, kurtarılan gemi üzerinde gemi alacaklısı hakkını ve kurtarılan diğer eşya üzerinde Türk Medenî Kanununun 950 ilâ 953 üncü maddeleri uyarınca hapis hakkını haizdir. Güvencenin türü, üzerine kurulduğu şeyin niteliğine göre değişir: gemide gemi alacaklısı hakkı (m.1320/1-c uyarınca kurtarma ücreti gemi alacaklısı hakkı veren alacaklardandır), diğer eşyada hapis hakkı. Fıkra 2 uyarınca kurtarılan aracın maliki, kurtarılan eşyanın malikinin yeterli teminat vermesi için elinden gelen çabayı göstermekle yükümlüdür. Fıkra 3 uyarınca kurtarılan araç ve diğer eşya, kurtaranın rızası olmaksızın, kurtarma faaliyetinin tamamlanmasından sonra ilk olarak varılan liman veya yerden, kurtaranın alacakları için yeterli teminat gösterilinceye kadar uzaklaştırılamaz. B, kanuni güvenceleri yok sayar. C, sınırlı ayni hakları mülkiyetle karıştırır. D, uzaklaştırma yasağını tersine çevirir. E, hapis hakkını yalnız gemiyle sınırlar.
Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-1315 — erişim: 20.07.2026