6102TTK Türk Ticaret Kanunu

Madde 1204 — 2. Gönderilene karşı hapis hakkının kullanılması

(1) Gönderilen, eşyanın teslimini istediği andan itibaren, sadece 1203 üncü maddede öngörülen alacaklar için hapis hakkının kullanılmasına katlanmak zorundadır; diğer alacaklar için hapis hakkı kullanılamaz.

(2) Bu takdirde, 1398 ilâ 1400 üncü maddelere göre yürütülecek takiplerde, borçluya yapılması gereken bildirim ve tebliğler gönderilene yapılır. Gönderilen bulunmaz veya eşyayı teslim almaktan kaçınırsa, bildirim ve tebliğlerin taşıtana yapılması gerekir.

(3) Eşya yalnız bir navlun sözleşmesine dayanılarak taşınmış olup da birden çok konişmentoya veya diğer bir denizde taşıma senedine dayanılarak çeşitli gönderilenlere teslim edilecekse, hapis hakkı, her konişmentoya veya diğer bir denizde taşıma senedine isabet eden alacaklar için ayrı ayrı kullanılır.

Madde gerekçesi

Üçüncü kişi gönderilene karşı hapis hakkının kullanılabilmesi için, hapis hakkını veren alacakların ondan talep edilebilecek olması gerekir. Bu nedenle hapis hakkı, taşıtanın her borcu için değil, yalnızca gönderilenin 1203 üncü madde uyarınca katlanmak zorunda olduğu borçlar için kullanılabilir. Dolayısıyla taşıyan, gönderilen tarafından yükün teslimi talep edilince, yalnızca taşıtana karşı doğmuş olan alacakları bakımından hapis hakkını kaybeder. Tasarının ikinci fıkrasında, 6762 sayılı Kanunun 1077 nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü tekrar edilmiş, ancak Tasarının 1398 ilâ 1400 üncü maddeleri ile bağlantı tesis edilmiştir.

Üçüncü fıkrada, uygulamada tartışmalara yol açmış olan bir sorun daha çözüme kavuşturulmuştur. Eşya, tek bir navlun sözleşmesi uyarınca taşınmış ama birden çok denizde taşıma senedi uyarınca muhtelif gönderilenlere teslim edilecekse, her bir gönderilen, sözleşme uyarınca doğmuş bütün alacaklar için hapis hakkına katlanmak zorunda tutulamaz; bu alacaklar bakımından gönderilenler arasında teselsül bulunmamaktadır. Dolayısıyla her gönderilenin, yalnızca, eşyayı tesellüm edebilmek için ibraz ettiği denizde taşıma senedine isabet eden alacaklar bakımından hapis hakkına katlanmak zorunda olacağı tasrih edilmiştir.

Kaynak: TBMM S. Sayısı: 96 (Dönem 23) - Türk Ticaret Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu

Eski TTK (6762) karşılığı — tam metin

m.1077 II - Rehin hakkı: 1. Umumi olarak: kismen — Taşıyanın sorumluluğu ve hakları

Taşıyan, 1069 uncu maddede yazılı alacaklarından dolayı yük üzerinde rehin hakkını haizdir. Rehin hakkı, yük alıkonduğu veya tevdi edildiği yerde bulunduğu müddetçe bakidir; teslimden sonra dahi, otuz gün içinde mahkemeye müracaat olunmak ve mal henüz gönderilenin zilyedliğinde bulunmak şartiyle devam eder. İcra ve İflas Kanununun 145 ve mütaakıp maddeleri gereğince borçluya yapılması lazım gelen ihbar ve tebliğler gönderilene yapılır. Gönderilen bulunmaz veya yükü teslim almaktan imtina ederse ihbar ve tebliğlerin taşıtana yapılması lazımdır.

Kaynak: 6102 ↔ 6762 karşılaştırma cetveli. Eşleşmeler cetvelden derlenmiştir; en güvenilir eşleşme başta gösterilir.

Bu maddeye ilişkin kararlarda ele alınan başlıca hususlar

Deniz taşımasında navlun/demuraj alacağı için hapis hakkı ve teminat karşılığı yük teslimi

İhtiyati tedbir kararında teminat miktarının artırılmasına ilişkin istinaf

Navlun ve demuraj alacağı için hapis hakkı teminat karşılığı yük teslimi

Gönderilenin taşıyanın hapis hakkına teminat karşılığı katlanma zorunluluğu

İhtiyati tedbirde yaklaşık ispat ile teminat miktarının belirlenmesi

Yayın arşivindeki kararlardan derlenen uyuşmazlık başlıkları — aşağıda ilgili kararlar listelenir.

İlişkili kararlar

Bu maddeyi anan içtihatlar (arşiv)

Yayın arşivinden derlendi (kararın atıf yaptığı mevzuattan otomatik); anonimleştirilmiş, editör onayından ayrıdır.

Güncel gelişmeler

Bu maddeye bağlı onaylı gelişme henüz yok. Resmî Gazete haftada bir taranır; onaylanan kayıtlar burada görünür.

Kendinizi test edin

İlişki · Gönderilenin hapse katlanma kapsamı ve çok konişmento

Gönderilen, eşyanın teslimini istediği andan itibaren taşıyanın hapis hakkına ne ölçüde katlanmak zorundadır?

  1. Yalnızca teslim istemine bağlı olarak doğan alacaklar için katlanır; birden çok konişmento varsa hapis hakkı her biri için ayrı kullanılır
  2. Taşıyanın taşıtandan olan bütün alacakları için hapis hakkının kullanılmasına katlanmak zorundadır
  3. Gönderilen hiçbir alacak için hapis hakkının kullanılmasına katlanmak zorunda değildir
  4. Birden çok konişmentolu taşımada hapis hakkı, tüm konişmentolar için topluca ve tek seferde kullanılır
  5. Gönderilen yalnızca navlun için hapse katlanır; teslim istemine bağlı diğer alacaklar kapsam dışıdır
Cevabı ve açıklamayı göster

Doğru cevap: A

TTK m.1204/1 uyarınca gönderilen, eşyanın teslimini istediği andan itibaren sadece m.1203'te öngörülen alacaklar (yani teslim istemine bağlı olarak yükümlü olduğu alacaklar) için hapis hakkının kullanılmasına katlanmak zorundadır; diğer alacaklar için hapis hakkı kullanılamaz. m.1204/3 uyarınca eşya tek bir navlun sözleşmesine dayanıp birden çok konişmentoyla çeşitli gönderilenlere teslim edilecekse, hapis hakkı her konişmentoya isabet eden alacaklar için ayrı ayrı kullanılır.

Kaynak: https://6102ttk.com/ttk/madde-1204 — erişim: 18.08.2026

Bu sitedeki içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye değildir. Resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.