İstirdat
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2018/3616 E. 2018/5618 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
mutlak defi↗ beyaz ciro↗ iktisapta ağır kusur↗ iyiniyetli hamil↗ çekin istirdadı↗ kötüniyetli iktisap↗ çek istirdadı↗ eksik araştırma↗ sahte imza↗ ciro silsilesi↗ faktoring↗ ağır kusur↗ finansal kiralama↗ yetkili hamil↗ imza incelemesi↗ hırsızlık↗ mükerrerlik↗ iyiniyet↗ kambiyo senedi↗ ciro↗ hamil↗ keşideci↗ temlik↗ istirdat↗ fatura↗ çek↗ kötüniyet↗ kusur↗ cy/cy kaydı↗ teslim↗ i̇i̇k 72/son↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; dava konusu çekin davacı şirket yetkilisine ait olmadığı, soruşturması devam eden hırsızlık dosyası da dikkate alındığında, çekin davacıya ait iş yerinden çalınarak sahte imza ile imzalanmak suretiyle davalıya teslim edildiği, hırsızlık olayının mutlak defi niteliğinde olduğu, iyi niyetli olsun olmasın herkese karşı ileri sürülebileceği, davalı tarafın iyi niyet iddiasının dinlenemeyeceği gerekçesiyle davanın kabulü ile dava konusu çekin davalıdan alınarak davacıya verilmesine kara verilmiştir.
Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.
Dava, çek istirdadı istemine ilişkin olup, mahkemece dava konusu çekin davacının işyerinden çalınarak sahte imza ile davalıya teslim edildiği, hırsızlık olayının mutlak defi niteliğinde olduğu, iyiniyetli olsun olmasın herkese karşı ileri sürülebileceği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Mahkemece yapılan imza incelemesinde davacı adına atılan imzanın davacıya ait olmadığı tespit edilmiş ise de 6102 sayılı ...’nın 790. maddesinde ‘Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı ./..
cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır. hükmü ile ...’nın 792. maddesindeki ‘ Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790’ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.’ hükmü gözetildiğinde mahkemenin hırsızlık olayının mutlak defi olduğu ve herkese karşı ileri sürülebileceği gerekçesi doğru görülmemiştir.
Faktöring şirketleri ile ilgili mevzuat hükümlerine bakıldığında; 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nun 9/.... maddesine göre faktoring şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez. Aynı faturaya dayalı birden çok faktoring şirketine yapılan kısmi temliklerin toplam tutarı fatura tutarını aşamaz. Aynı Kanun'un 9/.... maddesinin yollamasıyla 04.02.2015 tarih ve 29257 sayılı Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5/1. Maddesine göre de kuruluş tarafından müşteriyi yeteri kadar tanıyacak şekilde istihbarat çalışmalarının yapılması, sadece müşterilerin beyanı veya sözlü teyidi ile işlem yapılmaması gerekir. İstihbarat çalışmasının; a)Öncelikle ilgili mevzuatta yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi, b)İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların mükerrer olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması, c)Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedi veya diğer senedin keşidecisine de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi hususları dâhil olmak üzere asgari olarak yukarıda belirtilen usul ve esasları içerecek şekilde yapılır ve bunların yetersiz kalması durumunda ilave yöntemlere başvurulur.
Somut olayda davalı faktöring şirketi, dava konusu çeki müşterisi olan ve kendisine ciro eden dava dışı ... Ticaret – ...’dan faktöring sözleşmesi uyarınca aldığını, ciro silsilesinde ... Ticaret – ...’dan önce yer alan 3K Dan. Paz. İnş. Kuy. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. ile ... Ticaret – ... arasındaki alış verişin fatura ile tevsik edildiğini, çekin üzerinde davacının imzasının olduğunu, faktöring mevzuatına uygun olarak çeki aldığını ve iyiniyetli hamil olduğunu savunduğuna göre yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri dikkate alınarak davalının dava konusu çeki alırken gerekli istihbarat çalışmasını yapıp yapmadığı, şirketin mali durumlarına ilişkin değerlendirme yapıp yapmadığı ve diğer yükümlülükleri yerine getirip getirmediği hususlarında araştırma yapıldıktan sonra davacının ileri sürdüğü iddialarda değerlendirilerek sonucunda davalı faktöring şirketinin çeki iktisabında ağır kusurlu veya kötüniyetli olup olmadığı, çekin istirdadına karar verilip verilmeyeceği bu mevzuat çerçevesinde değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı gerekçelerle ve eksik araştırma inceleme doğrultusunda karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın davalı yararına bozulması gerekmiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/11167 E. 2018/3278 K.
Ortak:çekin istirdadı · çek istirdadı · eksik araştırma · ciro silsilesi · faktoring · yetkili hamil · mükerrerlik · kambiyo senedi
İncelediğiniz kararda… mesi, b)İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların «mükerrer» olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması, c)Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde «fatura» borçlusu ve «kambiyo senedi» veya diğer senedin «keşidecisine» de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi …
Ticaret – ... arasındaki alış verişin «fatura» ile tevsik edildiğini, çekin üzerinde davacının imzasının olduğunu, faktöring mevzuatına uygun olarak çeki aldığını ve «iyiniyetli hamil» olduğunu savunduğuna göre yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri dikkate alınarak davalının dava konusu çeki alırken gerekli istihbarat çalışmasını yapıp yapmadığı, şirketin mali durumlarına ilişkin değerlendirme yapıp yapmadığı ve diğer yükümlülükleri yerine getirip getirmediği hususlarında araştırma yapıldıktan sonra davacının ileri sürdüğü iddialarda değerlendirilerek sonucunda davalı faktöring şirketinin çeki iktisabında ağır kusurlu veya «kötüniyetli» olup olmadığı, «çekin istirdadına» karar verilip verilmeyeceği bu mevzuat çerçevesinde değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı gerekçelerle ve «eksik araştırma» inceleme doğrultusunda karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın davalı yararına bozulması gerekmiştir.
Dava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, mahkemece dava konusu çekin davacının işyerinden çalınarak «sahte imza» ile davalıya «teslim» edildiği, «hırsızlık» olayının «mutlak defi» niteliğinde olduğu, «iyiniyetli» olsun olmasın herkese karşı ileri sürülebileceği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Benzer bu karardaMahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davalı ... şirketinin dava konusu çeki «ciro» yolu ile devraldığı, kambiyo senetlerinin temel ilişkiden bağımsız olması ve borçlunun temel ilişkiden doğan «def»'i ve savunmalarını senedi ciro yolu ile devralan «hamile» karşı ileri süremeyeceği, hamilin poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olması durumunun bu kuralın istisnası olduğunu, «faktoring» şirketlerinin «fatura» tevsiki ile birlikte çeki ciro yolu ile «temlik» alabilecekleri, faturadaki malların «teslim» edilip edilmediği, malların bedellerinin ödenip ödenmediği veya çekin «teminat» amaçlı verilmiş olup olmadığı gibi iddiaların faktoring şirketine karşı ileri sürülemeyeceği, çekin çalıntı olduğuna ilişkin iddianın «kişisel def»'i oluşturduğu, çekte ciro imzasının sahte olmasının bir öneminin olmadığı, «ciro silsilesinin» görünüşte düzgün olmasının yeterli olduğu, davalı ... şirketinin çeki ilgili yönetmelik hükümlerine uygun olarak eline bulundurduğunun anlaşılması halinde «yetkili hamil» sayılacağı, davalı tarafından, çekin çalıntı olduğu bilinip buna rağmen çekin devir alındığı ve dolayısıyla kötü niyetli olduğu hususlarının geçerli delillerle isp …
Dava, «çek istirdadına» ilişkin olup, mahkemece davalı ... şirketlerinin «fatura» tevsiki ile birlikte çeki «ciro» yolu ile «temlik» alabilecekleri, faturadaki malların «teslim» edilip edilmediği, malların bedellerinin ödenip ödenmediği veya çekin «teminat» amaçlı verilmiş olup olmadığı gibi iddiaların «faktoring» şirketine karşı ileri sürülemeyeceği, davacı, davalının çeklerin çalıntı olduğunu bilerek devir aldığını ve «kötüniyetli» olduğunu ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
… esi, b) İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların «mükerrer» olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması, c) Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde «fatura» borçlusu ve «kambiyo senedi» veya diğer senedin «keşidecisine» de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi …
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:kişisel def'i · sicilden terkin · eş rızası · def'i · terkin · teminat
Benzer bu karardaMahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davalı ... şirketinin dava konusu çeki «ciro» yolu ile devraldığı, kambiyo senetlerinin temel ilişkiden bağımsız olması ve borçlunun temel ilişkiden doğan «def»'i ve savunmalarını senedi ciro yolu ile devralan «hamile» karşı ileri süremeyeceği, hamilin poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olması durumunun bu kuralın istisnası olduğunu, «faktoring» şirketlerinin «fatura» tevsiki ile birlikte çeki ciro yolu ile «temlik» alabilecekleri, faturadaki malların «teslim» edilip edilmediği, malların bedellerinin ödenip ödenmediği veya çekin «teminat» amaçlı verilmiş olup olmadığı gibi iddiaların faktoring şirketine karşı ileri sürülemeyeceği, çekin çalıntı olduğuna ilişkin iddianın «kişisel def»'i oluşturduğu, çekte ciro imzasının sahte olmasının bir öneminin olmadığı, «ciro silsilesinin» görünüşte düzgün olmasının yeterli olduğu, davalı ... şirketinin çeki ilgili yönetmelik hükümlerine uygun olarak eline bulundurduğunun anlaşılması halinde «yetkili hamil» sayılacağı, davalı tarafından, çekin çalıntı olduğu bilinip buna rağmen çekin devir alındığı ve dolayısıyla kötü niyetli olduğu hususlarının geçerli delillerle isp …
Şti.’nin «sicilden terkin» edildiğini ileri sürmüştür.
Dava, «çek istirdadına» ilişkin olup, mahkemece davalı ... şirketlerinin «fatura» tevsiki ile birlikte çeki «ciro» yolu ile «temlik» alabilecekleri, faturadaki malların «teslim» edilip edilmediği, malların bedellerinin ödenip ödenmediği veya çekin «teminat» amaçlı verilmiş olup olmadığı gibi iddiaların «faktoring» şirketine karşı ileri sürülemeyeceği, davacı, davalının çeklerin çalıntı olduğunu bilerek devir aldığını ve «kötüniyetli» olduğunu ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Şti.’den bir kısım faturalar ve bu faturalara istinaden bir kısım çekler aldığını ve bu şirkete ödemeler yaptığını, davacı taraf ise çeklerin «yetkili hamili» olduğunu, çeklerin çalınarak «rıza» dışı elinden çıktığını, davalının, çeklere istinaden almış olduğu faturaların sahte olduğunu ve faturaların tanziminden kısa bir sonra dava dışı ....Tekstil Aksesuar Kimya San. ve Dış.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2019/4107 E. 2020/1903 K.
Ortak:çek istirdadı · ciro silsilesi · faktoring · yetkili hamil · hırsızlık · mükerrerlik · kambiyo senedi · ciro · İstirdat
İncelediğiniz karardaDava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, mahkemece dava konusu çekin davacının işyerinden çalınarak «sahte imza» ile davalıya «teslim» edildiği, «hırsızlık» olayının «mutlak defi» niteliğinde olduğu, «iyiniyetli» olsun olmasın herkese karşı ileri sürülebileceği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Mahkemece yapılan «imza incelemesinde» davacı adına atılan imzanın davacıya ait olmadığı tespit edilmiş ise de 6102 sayılı ...’nın 790. maddesinde ‘Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, «son» «ciro» «beyaz ciro» olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı ./.. cirolardan anlaşıldığı takdirde «yetkili hamil» sayılır.
Bir beyaz ciroyu diğer bir «ciro» izlerse, bu «son» ciroyu imzalayan kişi çeki «beyaz ciro» ile iktisap etmiş sayılır. hükmü ile ...’nın 792. maddesindeki ‘ Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790’ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.’ hükmü gözetildiğinde mahkemenin «hırsızlık» olayının «mutlak defi» olduğu ve herkese karşı ileri sürülebileceği gerekçesi doğru görülmemiştir.
Benzer bu kararda… hkemesince, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davalı ...Ş’nin (...) numaralı çeke ve diğer davalı Fibabank A.Ş’nin ise (0017874) numaralı dava konusu çeke «ciro» yoluyla «hamil» olduğunu, «ciro silsilesinde» kopukluk bulunmadığı, davalıların 6102 sayılı TTK'nın 790. maddesi gereğince dava konusu çeklerin «yetkili hamili» ve dolayısıyla hak sahibi oldukları, bu durumda, dava konusu çeklerin ellerinden rızaları dışında çıktığını iddia eden davacının, yetkili hamil olduğunu kanıtlamasının yanında, yetkili hamil olan davalıların çekleri «kötü niyetli iktisap» etmiş olduğunu veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerektiği, ne var ki davacının dosyaya bu yönde herhangi bir delil sunamadığı, dava dışı, «ciranta» ...'un, çekleri aldığını savcılık anlatımında «ikrar» ettiği ve hakkında Ankara'da kamu davası açıldığı, anılan kişinin cirosundan sonra, üç adet ciro silsilesi bulunduğu, ancak davalıların çeklerin «hırsızlık» malı olduğunu bilerek iktisap ettiği veya hırsızlık malı olduğunu bilebilecek durumda olduğuna ilişkin herhangi bir iddiada bulunulmadığı, davalıların dava konusu «çek» nedeniyle hak sahibi olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
… mesi,b) İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların «mükerrer» olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması,c) Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde «fatura» borçlusu ve «kambiyo senedi» veya diğer senedin «keşidecisine» de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veritabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi …
2-) Dava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince, davacının, davalı ... şirketinin dava konusu 0017873 numaralı ve 500.000,00 TL bedelli çeki «kötü niyetle iktisap» ettiğini veyahut çeki iktisapta ağır kusurlu olduğunu ispatlayamadığı gerekçesiyle anılan çek hakkındaki davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili …
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:kötü niyetli iktisap · faktoring sözleşmesi · ciranta · ikrar
Benzer bu kararda… hkemesince, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davalı ...Ş’nin (...) numaralı çeke ve diğer davalı Fibabank A.Ş’nin ise (0017874) numaralı dava konusu çeke «ciro» yoluyla «hamil» olduğunu, «ciro silsilesinde» kopukluk bulunmadığı, davalıların 6102 sayılı TTK'nın 790. maddesi gereğince dava konusu çeklerin «yetkili hamili» ve dolayısıyla hak sahibi oldukları, bu durumda, dava konusu çeklerin ellerinden rızaları dışında çıktığını iddia eden davacının, yetkili hamil olduğunu kanıtlamasının yanında, yetkili hamil olan davalıların çekleri «kötü niyetli iktisap» etmiş olduğunu veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerektiği, ne var ki davacının dosyaya bu yönde herhangi bir delil sunamadığı, dava dışı, «ciranta» ...'un, çekleri aldığını savcılık anlatımında «ikrar» ettiği ve hakkında Ankara'da kamu davası açıldığı, anılan kişinin cirosundan sonra, üç adet ciro silsilesi bulunduğu, ancak davalıların çeklerin «hırsızlık» malı olduğunu bilerek iktisap ettiği veya hırsızlık malı olduğunu bilebilecek durumda olduğuna ilişkin herhangi bir iddiada bulunulmadığı, davalıların dava konusu «çek» nedeniyle hak sahibi olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
2-) Dava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince, davacının, davalı ... şirketinin dava konusu 0017873 numaralı ve 500.000,00 TL bedelli çeki «kötü niyetle iktisap» ettiğini veyahut çeki iktisapta ağır kusurlu olduğunu ispatlayamadığı gerekçesiyle anılan çek hakkındaki davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili …
Şti’den «faktoring sözleşmesiyle» «temlik» aldığı anlaşılmaktadır.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2019/4611 E. 2020/3330 K.
Ortak:çek istirdadı · faktoring · mükerrerlik · kambiyo senedi · hamil · keşideci · temlik · istirdat · İstirdat
İncelediğiniz kararda… mesi, b)İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların «mükerrer» olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması, c)Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde «fatura» borçlusu ve «kambiyo senedi» veya diğer senedin «keşidecisine» de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi …
Dava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, mahkemece dava konusu çekin davacının işyerinden çalınarak «sahte imza» ile davalıya «teslim» edildiği, «hırsızlık» olayının «mutlak defi» niteliğinde olduğu, «iyiniyetli» olsun olmasın herkese karşı ileri sürülebileceği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Aynı faturaya dayalı birden çok «faktoring» şirketine yapılan kısmi «temliklerin» toplam tutarı «fatura» tutarını aşamaz.
Benzer bu karardaDava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince, davacının, «temlik» eden davalı ...
… mesi,b) İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların «mükerrer» olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması,c) Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde «fatura» borçlusu ve «kambiyo senedi» veya diğer senedin «keşidecisine» de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veritabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi …
Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, «istirdatı» talep edilen çeklerin davacının «hamili» bulunduğu çeklerin «rıza» dışı elden çıkmış olmasının çeklerin istirdatı için yeterli olmadığı, davacının TTK'nın 792. maddesi ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirke …
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:kötü niyetli iktisap · faktoring sözleşmesi · ciranta · eş rızası
Benzer bu karardaMahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, «istirdatı» talep edilen çeklerin davacının «hamili» bulunduğu çeklerin «rıza» dışı elden çıkmış olmasının çeklerin istirdatı için yeterli olmadığı, davacının TTK'nın 792. maddesi ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirke …
Faktoring A.Ş.’nin dava konusu iki adet çeki «kötü niyetle iktisap» ettiğini veyahut çeki iktisapta ağır kusurlu olduğunu ispatlayamadığı gerekçesiyle anılan çekler hakkındaki davanın reddine karar verilmiştir.
Somut olayda, «temlik» eden davalı «faktoring» şirketinin davaya konu iki adet çeki dava dışı ...isimli kişiden «faktoring sözleşmesiyle» temlik aldığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, mahkemece, yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri çerçevesinde somut olayın ele alınması, bu doğrultuda, «temlik» eden davalı «faktoring» şirketinin dava konusu çekleri alırken gerekli istihbarat çalışmasını yapıp yapmadığı, dava dışı ...’ın ve önceki «cirantaların» mali durumuna ilişkin değerlendirme yapıp yapmadığı ve diğer yükümlülükleri yerine getirip getirmediği hususlarında araştırma yapılarak, temlik eden davalı faktori …
4 benzer karar daha
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2022/1654 E. 2023/1385 K.
Ortak:mutlak defi · çekin istirdadı · çek istirdadı · sahte imza · faktoring · hırsızlık · hamil · istirdat
İncelediğiniz karardaDava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, mahkemece dava konusu çekin davacının işyerinden çalınarak «sahte imza» ile davalıya «teslim» edildiği, «hırsızlık» olayının «mutlak defi» niteliğinde olduğu, «iyiniyetli» olsun olmasın herkese karşı ileri sürülebileceği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; dava konusu çekin davacı şirket yetkilisine ait olmadığı, soruşturması devam eden «hırsızlık» dosyası da dikkate alındığında, çekin davacıya ait iş yerinden çalınarak «sahte imza» ile imzalanmak suretiyle davalıya «teslim» edildiği, hırsızlık olayının «mutlak defi» niteliğinde olduğu, iyi niyetli olsun olmasın herkese karşı ileri sürülebileceği, davalı tarafın iyi niyet iddiasının dinlenemeyeceği gerekçesiyle davanın kabulü i …
Bir beyaz ciroyu diğer bir «ciro» izlerse, bu «son» ciroyu imzalayan kişi çeki «beyaz ciro» ile iktisap etmiş sayılır. hükmü ile ...’nın 792. maddesindeki ‘ Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790’ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.’ hükmü gözetildiğinde mahkemenin «hırsızlık» olayının «mutlak defi» olduğu ve herkese karşı ileri sürülebileceği gerekçesi doğru görülmemiştir.
Benzer bu karardaUyuşmazlık, «çek istirdadı» istemine ilişkindir.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Bozma ↔ benzerinde Kısmen bozma🔶 iki emsal
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2019/3695 E. 2020/2110 K.
Ortak:kötüniyetli iktisap · çek istirdadı · ciro silsilesi · faktoring · iyiniyet · ciro · istirdat · fatura
İncelediğiniz karardaDava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, mahkemece dava konusu çekin davacının işyerinden çalınarak «sahte imza» ile davalıya «teslim» edildiği, «hırsızlık» olayının «mutlak defi» niteliğinde olduğu, «iyiniyetli» olsun olmasın herkese karşı ileri sürülebileceği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Ticaret – ... arasındaki alış verişin «fatura» ile tevsik edildiğini, çekin üzerinde davacının imzasının olduğunu, faktöring mevzuatına uygun olarak çeki aldığını ve «iyiniyetli hamil» olduğunu savunduğuna göre yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri dikkate alınarak davalının dava konusu çeki alırken gerekli istihbarat çalışmasını yapıp yapmadığı, şirketin mali durumlarına ilişkin değerlendirme yapıp yapmadığı ve diğer yükümlülükleri yerine getirip getirmediği hususlarında araştırma yapıldıktan sonra davacının ileri sürdüğü iddialarda değerlendirilerek sonucunda davalı faktöring şirketinin çeki iktisabında ağır kusurlu veya «kötüniyetli» olup olmadığı, «çekin istirdadına» karar verilip verilmeyeceği bu mevzuat çerçevesinde değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı gerekçelerle ve «eksik araştırma» inceleme doğrultusunda karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın davalı yararına bozulması gerekmiştir.
Bir beyaz ciroyu diğer bir «ciro» izlerse, bu «son» ciroyu imzalayan kişi çeki «beyaz ciro» ile iktisap etmiş sayılır. hükmü ile ...’nın 792. maddesindeki ‘ Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790’ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.’ hükmü gözetildiğinde mahkemenin «hırsızlık» olayının «mutlak defi» olduğu ve herkese karşı ileri sürülebileceği gerekçesi doğru görülmemiştir.
Benzer bu karardaMahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davaya konu çekler üzerindeki «ciro silsilesinin» düzgün olduğu, davalının çekleri «fatura» karşılığında aldığı, «kötüniyetle iktisabın» ispatlanamadığı, ayrıca davacı şirketin davalıya ödeme durumunda olmadığı anlaşılan çeklerin «istirdatını» «iyiniyetli» 3. şahıs durumunda olan davalıdan talep edemeyeceği, davalının «özen yükümlülüğünün» alacağın gerçek bir ticari ilişkiden kaynaklandığını tevsike elverişli fatura veya benzeri belgelerin varlığını denetlemekle ve açık kaynaklara dayalı istihbari bi …
2- Dava, «çek istirdadına» ilişkindir.
… e verilen 14/03/2016 tarihli karar Dairemiz’in 07.05.2018 tarih 2016/11167-2018/3278 sayılı ilamıyla, davalı faktöring şirketinin müşterisi olan dava dışı şirketten «fatura» ve çekleri alırken gerekli istihbarat çalışmasını yapıp yapmadığı, bu şirketin mali durumuna ilişkin bir değerlendirme yapıp yapmadığı, davalı faktöring şirketinin çekleri iktisabında ağır kusurlu veya «kötüniyetli» olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiği gerekçeleriyle bozulmuş ve mahkemece de bozma ilamına uyulmuştur.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:özen yükümlülüğü · sicilden terkin · eş rızası · terkin
Benzer bu karardaDavacı taraf çeklerin yetkili hamiliyken çalınarak «rıza» dışı elinden çıktığını, davalının çeklere istinaden almış olduğu faturaların sahte olduğunu ve faturaların tanziminden kısa bir sonra dava dışı Nüans şirketinin «sicilden terkin» edildiğini ileri sürmüş, davalı faktöring şirketi ise müşterisi olan dava dışı şirketten bir kısım faturalar ve bu faturalara istinaden bir kısım çekler aldığını ve bu şirkete ödemeler yaptığını savunmuştur.
Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davaya konu çekler üzerindeki «ciro silsilesinin» düzgün olduğu, davalının çekleri «fatura» karşılığında aldığı, «kötüniyetle iktisabın» ispatlanamadığı, ayrıca davacı şirketin davalıya ödeme durumunda olmadığı anlaşılan çeklerin «istirdatını» «iyiniyetli» 3. şahıs durumunda olan davalıdan talep edemeyeceği, davalının «özen yükümlülüğünün» alacağın gerçek bir ticari ilişkiden kaynaklandığını tevsike elverişli fatura veya benzeri belgelerin varlığını denetlemekle ve açık kaynaklara dayalı istihbari bi …
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2015/7185 E. 2016/3507 K.
Ortak:ciro silsilesi · faktoring · hırsızlık · kambiyo senedi · ciro · hamil · temlik · istirdat
İncelediğiniz karardaBir beyaz ciroyu diğer bir «ciro» izlerse, bu «son» ciroyu imzalayan kişi çeki «beyaz ciro» ile iktisap etmiş sayılır. hükmü ile ...’nın 792. maddesindeki ‘ Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790’ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.’ hükmü gözetildiğinde mahkemenin «hırsızlık» olayının «mutlak defi» olduğu ve herkese karşı ileri sürülebileceği gerekçesi doğru görülmemiştir.
Dava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, mahkemece dava konusu çekin davacının işyerinden çalınarak «sahte imza» ile davalıya «teslim» edildiği, «hırsızlık» olayının «mutlak defi» niteliğinde olduğu, «iyiniyetli» olsun olmasın herkese karşı ileri sürülebileceği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Mahkemece yapılan «imza incelemesinde» davacı adına atılan imzanın davacıya ait olmadığı tespit edilmiş ise de 6102 sayılı ...’nın 790. maddesinde ‘Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, «son» «ciro» «beyaz ciro» olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı ./.. cirolardan anlaşıldığı takdirde «yetkili hamil» sayılır.
Benzer bu karardaMahkemece «hırsızlık» olayının 28/12/2010 tarihinde meydana geldiği, iptal davasının 29/12/2010 tarihinde ikame edildiği, aynı tarihte «ihtiyati tedbir» kararı alınarak bu kararın muhatap bankalara 30/12/2010 tarihinde bildirildiği, davalının ise dava konusu çekleri bu bildirimden önce 29/12/2010 tarihinde iktisap ettiği, davanın dayanağını oluşturan çeklerin dava dışı ....nden alındığı, bu şirketle davalı arasında Faktoring Sözleşmesi düzenlenerek adı geçen şirketin .... adına düzenlendiği 22/12/2010 tarihli «fatura» konusu «alacağın temlik» alındığı, fatura değeri ile «çek» bedellerinin uyumlu olup, «ciro silsilesinin» görünüşte düzgün bulunduğu, somut olayda, davalının davaya konu çekleri kötü niyetle ya da ağır kusurlu olarak iktisap ettiği hususlarının kanıtlanamadığı sonucuna …
Yönetmelik hükmünden de anlaşılacağı üzere, sahih ve belge ile tevsik olunan nitelikte bir alacağın varlığı söz konusu olmadıkça bu alacağın «faktoring» şirketi tarafından «temlik» alınması mümkün olmadığı gibi bu nitelikteki bir alacağın ayrıca «kambiyo senedine» bağlanmış olması bu durumu değiştirmez.
Zaman bakımından uygulanması gereken TTK'nın 704. maddesi, "Çek, herhangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı bir «çek» bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702 nci maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisabetmiş» olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükelleftir." hükmünü içermektedir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:yansıtma faturası · kötü niyetli iktisap · faktoring sözleşmesi · meşru hamil · alacağın temliki · aktif husumet · eş rızası · ihtiyati tedbir
Benzer bu karardaMahkemece «hırsızlık» olayının 28/12/2010 tarihinde meydana geldiği, iptal davasının 29/12/2010 tarihinde ikame edildiği, aynı tarihte «ihtiyati tedbir» kararı alınarak bu kararın muhatap bankalara 30/12/2010 tarihinde bildirildiği, davalının ise dava konusu çekleri bu bildirimden önce 29/12/2010 tarihinde iktisap ettiği, davanın dayanağını oluşturan çeklerin dava dışı ....nden alındığı, bu şirketle davalı arasında Faktoring Sözleşmesi düzenlenerek adı geçen şirketin .... adına düzenlendiği 22/12/2010 tarihli «fatura» konusu «alacağın temlik» alındığı, fatura değeri ile «çek» bedellerinin uyumlu olup, «ciro silsilesinin» görünüşte düzgün bulunduğu, somut olayda, davalının davaya konu çekleri kötü niyetle ya da ağır kusurlu olarak iktisap ettiği hususlarının kanıtlanamadığı sonucuna …
Bu durumda, bu nitelikteki bir davada davacının öncelikle dava konusu çekin «meşru hamili» olduğunu, bir başka deyimle davada «aktif husumete» ehil bulunduğunu, sonra da çeki elinde bulunduran davalı yanın çeki iktisabında «kötüniyetli» ve/veya ağır kusurlu olduğunu ispatlaması gerektiği kuşkusuzdur.
Dava, «rıza» hilafına elden çıktığı iddia olunan çeklerin «istirdadı» ve ödenen «çek» bedelinin tahsili istemine ilişkin olup, mahkemece yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.
Zaman bakımından uygulanması gereken TTK'nın 704. maddesi, "Çek, herhangi bir suretle «hamilinin» elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı bir «çek» bahis mevzuu olsun, ister «ciro» suretiyle nakledilebilen bir çek bahis mevzuu olup da hamil hakkını 702 nci maddeye göre ispat etsin çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisabetmiş» olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle mükelleftir." hükmünü içermektedir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2009/14128 E. 2011/6549 K.
Ortak:kötüniyetli iktisap · çek istirdadı · faktoring · hırsızlık · istirdat · fatura · çek · kötüniyet · İstirdat
İncelediğiniz karardaDava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, mahkemece dava konusu çekin davacının işyerinden çalınarak «sahte imza» ile davalıya «teslim» edildiği, «hırsızlık» olayının «mutlak defi» niteliğinde olduğu, «iyiniyetli» olsun olmasın herkese karşı ileri sürülebileceği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bir beyaz ciroyu diğer bir «ciro» izlerse, bu «son» ciroyu imzalayan kişi çeki «beyaz ciro» ile iktisap etmiş sayılır. hükmü ile ...’nın 792. maddesindeki ‘ Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790’ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.’ hükmü gözetildiğinde mahkemenin «hırsızlık» olayının «mutlak defi» olduğu ve herkese karşı ileri sürülebileceği gerekçesi doğru görülmemiştir.
Ticaret – ... arasındaki alış verişin «fatura» ile tevsik edildiğini, çekin üzerinde davacının imzasının olduğunu, faktöring mevzuatına uygun olarak çeki aldığını ve «iyiniyetli hamil» olduğunu savunduğuna göre yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri dikkate alınarak davalının dava konusu çeki alırken gerekli istihbarat çalışmasını yapıp yapmadığı, şirketin mali durumlarına ilişkin değerlendirme yapıp yapmadığı ve diğer yükümlülükleri yerine getirip getirmediği hususlarında araştırma yapıldıktan sonra davacının ileri sürdüğü iddialarda değerlendirilerek sonucunda davalı faktöring şirketinin çeki iktisabında ağır kusurlu veya «kötüniyetli» olup olmadığı, «çekin istirdadına» karar verilip verilmeyeceği bu mevzuat çerçevesinde değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı gerekçelerle ve «eksik araştırma» inceleme doğrultusunda karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın davalı yararına bozulması gerekmiştir.
Benzer bu karardaDava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, davacı vekili tarafından verilen dava dilekçesinde, müvekkiline ait işyerinde meydana gelen «hırsızlık» sonucunda 250 adet çekin çalındığı ve bu çeklerden iki adedinin davalı «faktoring» şirketinde bulunduğu bildirilerek işbu dava açılmış, mahkemece yapılan yargılama sonunda, davalının davaya konu olan çekleri «kötüniyetle iktisap» ettiği veya iktisapta ağır kusurunun bulunduğu yönünde yeterli ve inandırıcı delil olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmişse de, Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik’in 22/2 maddesi uyarınca, “Faktoring şirketleri kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş «fatura» veya benzeri belgelerle tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak al …
Mahkemece, iddia, savunma, toplanan kanıtlar ve tüm dosya kapsamına göre, davalının davaya konu çekleri «kötüniyetle iktisap» ettiği veya iktisapta ağır kusurunun bulunduğu yönünde yeterli ve inandırıcı delil olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2018/3616 E. , 2018/5618 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
Taraflar arasında görülen davada ...
11. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 30.06.2016 tarih ve 2014/757 - 2016/565 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesinin davalı vekili tarafından istenildiği ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla,bazı noksanlıkların ikmali için dosya mahalline gönderilmişti. Bu noksanlıkların giderilerek dosyanın gönderildiği anlaşılmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, davacının ...'daki fabrikasına 31/01/2014 tarihinde kilitleri kırılarak giren hırsızların müşteri çek ve senetleri ile davacının boş çek yapraklarını ve bir kısım altınlar ile ruhsatlı silahlarını çaldıklarını, bunun kamera kayıtları ile sabit olduğunu, ... ... ATM’nin 2014/43 Esas sayılı dosyası ile zayi nedeniyle iptal davası açıldığını, çek iptali davasında davalının müdahale talebinde bulunduğu, davacının davaya konu çeki .... Plastik’ten aradaki ticari ilişki nedeniyle teslim aldığını, davacının yerine imzalanarak davalıya teslim edildiğini, davalının meşru hamil olmadığını iddia ederek ... Bankası ... Şubesine ait keşidecisi ....'lu olan 30/06/2014 tarihli 6.000,00 TL bedelli çekin davalıdan istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, davalının çeki, aralarında sözleşme bulunan müşterisi ... Ticaret Madeni yağ Ticareti ...’dan aldığını, çekin meşru hamili olduğunu, çekin çalıntı olup olmadığının bilemeyeceğini, iyi niyetli hamil olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; dava konusu çekin davacı şirket yetkilisine ait olmadığı, soruşturması devam eden hırsızlık dosyası da dikkate alındığında, çekin davacıya ait iş yerinden çalınarak sahte imza ile imzalanmak suretiyle davalıya teslim edildiği, hırsızlık olayının mutlak defi niteliğinde olduğu, iyi niyetli olsun olmasın herkese karşı ileri sürülebileceği, davalı tarafın iyi niyet iddiasının dinlenemeyeceği gerekçesiyle davanın kabulü ile dava konusu çekin davalıdan alınarak davacıya verilmesine kara verilmiştir.
Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.
Dava, çek istirdadı istemine ilişkin olup, mahkemece dava konusu çekin davacının işyerinden çalınarak sahte imza ile davalıya teslim edildiği, hırsızlık olayının mutlak defi niteliğinde olduğu, iyiniyetli olsun olmasın herkese karşı ileri sürülebileceği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Mahkemece yapılan imza incelemesinde davacı adına atılan imzanın davacıya ait olmadığı tespit edilmiş ise de 6102 sayılı ...’nın 790. maddesinde ‘Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı ./..
cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır. hükmü ile ...’nın 792. maddesindeki ‘ Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790’ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.’ hükmü gözetildiğinde mahkemenin hırsızlık olayının mutlak defi olduğu ve herkese karşı ileri sürülebileceği gerekçesi doğru görülmemiştir.
Faktöring şirketleri ile ilgili mevzuat hükümlerine bakıldığında; 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nun 9/.... maddesine göre faktoring şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez. Aynı faturaya dayalı birden çok faktoring şirketine yapılan kısmi temliklerin toplam tutarı fatura tutarını aşamaz. Aynı Kanun'un 9/.... maddesinin yollamasıyla 04.02.2015 tarih ve 29257 sayılı Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5/1.
Maddesine göre de kuruluş tarafından müşteriyi yeteri kadar tanıyacak şekilde istihbarat çalışmalarının yapılması, sadece müşterilerin beyanı veya sözlü teyidi ile işlem yapılmaması gerekir. İstihbarat çalışmasının; a)Öncelikle ilgili mevzuatta yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi, b)İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların mükerrer olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması, c)Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedi veya diğer senedin keşidecisine de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi hususları dâhil olmak üzere asgari olarak yukarıda belirtilen usul ve esasları içerecek şekilde yapılır ve bunların yetersiz kalması durumunda ilave yöntemlere başvurulur.
Somut olayda davalı faktöring şirketi, dava konusu çeki müşterisi olan ve kendisine ciro eden dava dışı ... Ticaret – ...’dan faktöring sözleşmesi uyarınca aldığını, ciro silsilesinde ... Ticaret – ...’dan önce yer alan 3K Dan. Paz. İnş. Kuy. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. ile ... Ticaret – ... arasındaki alış verişin fatura ile tevsik edildiğini, çekin üzerinde davacının imzasının olduğunu, faktöring mevzuatına uygun olarak çeki aldığını ve iyiniyetli hamil olduğunu savunduğuna göre yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri dikkate alınarak davalının dava konusu çeki alırken gerekli istihbarat çalışmasını yapıp yapmadığı, şirketin mali durumlarına ilişkin değerlendirme yapıp yapmadığı ve diğer yükümlülükleri yerine getirip getirmediği hususlarında araştırma yapıldıktan sonra davacının ileri sürdüğü iddialarda değerlendirilerek sonucunda davalı faktöring şirketinin çeki iktisabında ağır kusurlu veya kötüniyetli olup olmadığı, çekin istirdadına karar verilip verilmeyeceği bu mevzuat çerçevesinde değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı gerekçelerle ve eksik araştırma inceleme doğrultusunda karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın davalı yararına bozulması gerekmiştir.
SONUÇ
Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davalı yararına BOZULMASINA, .../09/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/450699000 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz