Çek İstirdatı
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2019/3695 E. 2020/2110 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
kötüniyetli iktisap↗ çek istirdadı↗ ciro silsilesi↗ faktoring↗ özen yükümlülüğü↗ iyiniyet↗ sicilden terkin↗ eş rızası↗ ciro↗ istirdat↗ fatura↗ terkin↗ çek↗ kötüniyet↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davaya konu çekler üzerindeki ciro silsilesinin düzgün olduğu, davalının çekleri fatura karşılığında aldığı, kötüniyetle iktisabın ispatlanamadığı, ayrıca davacı şirketin davalıya ödeme durumunda olmadığı anlaşılan çeklerin istirdatını iyiniyetli 3. şahıs durumunda olan davalıdan talep edemeyeceği, davalının özen yükümlülüğünün alacağın gerçek bir ticari ilişkiden kaynaklandığını tevsike elverişli fatura veya benzeri belgelerin varlığını denetlemekle ve açık kaynaklara dayalı istihbari bilgilerle sınırlı olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
1-Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin sair temyiz itirazları yerinde değildir.
2- Dava, çek istirdadına ilişkindir. Davacı taraf çeklerin yetkili hamiliyken çalınarak rıza dışı elinden çıktığını, davalının çeklere istinaden almış olduğu faturaların sahte olduğunu ve faturaların tanziminden kısa bir sonra dava dışı Nüans şirketinin sicilden terkin edildiğini ileri sürmüş, davalı faktöring şirketi ise müşterisi olan dava dışı şirketten bir kısım faturalar ve bu faturalara istinaden bir kısım çekler aldığını ve bu şirkete ödemeler yaptığını savunmuştur.
Mahkemece daha önce verilen 14/03/2016 tarihli karar Dairemiz’in 07.05.2018 tarih 2016/11167-2018/3278 sayılı ilamıyla, davalı faktöring şirketinin müşterisi olan dava dışı şirketten fatura ve çekleri alırken gerekli istihbarat çalışmasını yapıp yapmadığı, bu şirketin mali durumuna ilişkin bir değerlendirme yapıp yapmadığı, davalı faktöring şirketinin çekleri iktisabında ağır kusurlu veya kötüniyetli olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiği gerekçeleriyle bozulmuş ve mahkemece de bozma ilamına uyulmuştur.
Mahkemece davalı ... şirketinin istihbarat yükümlülüğünün açık kaynaklarla sınırlı olduğu yönündeki gerekçesi yerinde ise de, faktoring işlemi yapılırken faturaların sahihliği yönünde bir araştırma yapıp yapmadığının araştırılıp karar yerinde tartışılması gerekirken, uyulmasına da karar verilen bozma ilamı gereği yerine getirilmeksizin yazılı gerekçe ile karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Çek istirdadı | Çek istirdatı | İstirdat | Alacak
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2023/6943 E. 2024/4148 K.
Ortak:kötüniyetli iktisap · çek istirdadı · ciro silsilesi · faktoring · özen yükümlülüğü · iyiniyet · sicilden terkin · eş rızası
İncelediğiniz karardaMahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davaya konu çekler üzerindeki «ciro silsilesinin» düzgün olduğu, davalının çekleri «fatura» karşılığında aldığı, «kötüniyetle iktisabın» ispatlanamadığı, ayrıca davacı şirketin davalıya ödeme durumunda olmadığı anlaşılan çeklerin «istirdatını» «iyiniyetli» 3. şahıs durumunda olan davalıdan talep edemeyeceği, davalının «özen yükümlülüğünün» alacağın gerçek bir ticari ilişkiden kaynaklandığını tevsike elverişli fatura veya benzeri belgelerin varlığını denetlemekle ve açık kaynaklara dayalı istihbari bi …
Davacı taraf çeklerin yetkili hamiliyken çalınarak «rıza» dışı elinden çıktığını, davalının çeklere istinaden almış olduğu faturaların sahte olduğunu ve faturaların tanziminden kısa bir sonra dava dışı Nüans şirketinin «sicilden terkin» edildiğini ileri sürmüş, davalı faktöring şirketi ise müşterisi olan dava dışı şirketten bir kısım faturalar ve bu faturalara istinaden bir kısım çekler aldığını ve bu şirkete ödemeler yaptığını savunmuştur.
2- Dava, «çek istirdadına» ilişkindir.
Benzer bu karardaMahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemece 09.04.2019 tarih, 2018/825 E., 2019/398 K. sayılı karar ile davaya konu çekler üzerindeki «ciro silsilesinin» düzgün olduğu, davalının çekleri «fatura» karşılığında aldığı, «kötüniyetle iktisabın» ispatlanamadığı, ayrıca davacı şirketin davalıya ödeme durumunda olmadığı anlaşılan çeklerin «istirdatını» «iyiniyetli» 3. şahıs durumunda olan davalıdan talep edemeyeceği, davalının «özen yükümlülüğünün» alacağın gerçek bir ticari ilişkiden kaynaklandığını tevsike elverişli fatura veya benzeri belgelerin varlığını denetlemekle ve açık kaynaklara dayalı istihbari bi …
Mahkemece 14.03.2016 tarih, 2014/546 E., 2016/178 K. sayılı karar ile davalı ... şirketlerinin «fatura» tevsiki ile birlikte çeki «ciro» yolu ile «temlik» alabilecekleri, faturadaki malların «teslim» edilip edilmediği, malların bedellerinin ödenip ödenmediği veya çekin «teminat» amaçlı verilmiş olup olmadığı gibi iddiaların «faktoring» şirketine karşı ileri sürülemeyeceği, davacı, davalının çeklerin çalıntı olduğunu bilerek devir aldığını ve «kötüniyetli» olduğunu ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Şti.’den bir kısım faturalar ve bu faturalara istinaden bir kısım çekler aldığı ve bu şirkete ödemeler yaptığı, davacı tarafın ise çeklerin «yetkili hamili» olduğunu, çeklerin çalınarak «rıza» dışı elinden çıktığını, davalının, çeklere istinaden almış olduğu faturaların sahte olduğunu ve faturaların tanziminden kısa bir sonra dava dışı ...
Sonuç: İncelediğiniz kararda Bozma ↔ benzerinde Kısmen bozma🔶 iki emsal
Farklı:çekin istirdadı · kötü niyetli iktisap · yetkili hamil · ciranta · basiretli tacir · hamil · temlik · tacir
Benzer bu kararda… üzerinden istihbarat imkanına sahip olan, Merkezi Fatura Kaydı Sisteminin henüz kurulmadığı bir dönemde faturanın sahihliğinin araştırılması yönünde davalı ...Ş.'ne «kusur» ve sorumluluk izafe edilemeyeceği, bir önceki «cirantalarla» hukuki ilişkilerin faturalarla tevsik edilmesine göre «yetkili hamil» olan davalı Şirket’in işbu 4 adet çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğunun da kanıtlanamadığı" yönünde görüş ve kanaat bildirildiği, davalı şirketin 4 adet çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğunun da ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Şti.’den bir kısım faturalar ve bu faturalara istinaden bir kısım çekler aldığı ve bu şirkete ödemeler yaptığı, davacı tarafın ise çeklerin «yetkili hamili» olduğunu, çeklerin çalınarak «rıza» dışı elinden çıktığını, davalının, çeklere istinaden almış olduğu faturaların sahte olduğunu ve faturaların tanziminden kısa bir sonra dava dışı ...
Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı faktöring şirketinin istihbarat çalışması yapmadan ve faturaların sahihliği konusunda «basiretli tacirin» yapabileceği basit teyitleri dahi sağlamadan çekin tahsili yoluna giriştiğini, dolayısıyla iktisapta kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.
Mahkemece 14.03.2016 tarih, 2014/546 E., 2016/178 K. sayılı karar ile davalı ... şirketlerinin «fatura» tevsiki ile birlikte çeki «ciro» yolu ile «temlik» alabilecekleri, faturadaki malların «teslim» edilip edilmediği, malların bedellerinin ödenip ödenmediği veya çekin «teminat» amaçlı verilmiş olup olmadığı gibi iddiaların «faktoring» şirketine karşı ileri sürülemeyeceği, davacı, davalının çeklerin çalıntı olduğunu bilerek devir aldığını ve «kötüniyetli» olduğunu ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/11167 E. 2018/3278 K.
Ortak:çek istirdadı · ciro silsilesi · faktoring · sicilden terkin · eş rızası · ciro · istirdat · fatura
İncelediğiniz karardaMahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davaya konu çekler üzerindeki «ciro silsilesinin» düzgün olduğu, davalının çekleri «fatura» karşılığında aldığı, «kötüniyetle iktisabın» ispatlanamadığı, ayrıca davacı şirketin davalıya ödeme durumunda olmadığı anlaşılan çeklerin «istirdatını» «iyiniyetli» 3. şahıs durumunda olan davalıdan talep edemeyeceği, davalının «özen yükümlülüğünün» alacağın gerçek bir ticari ilişkiden kaynaklandığını tevsike elverişli fatura veya benzeri belgelerin varlığını denetlemekle ve açık kaynaklara dayalı istihbari bi …
2- Dava, «çek istirdadına» ilişkindir.
Davacı taraf çeklerin yetkili hamiliyken çalınarak «rıza» dışı elinden çıktığını, davalının çeklere istinaden almış olduğu faturaların sahte olduğunu ve faturaların tanziminden kısa bir sonra dava dışı Nüans şirketinin «sicilden terkin» edildiğini ileri sürmüş, davalı faktöring şirketi ise müşterisi olan dava dışı şirketten bir kısım faturalar ve bu faturalara istinaden bir kısım çekler aldığını ve bu şirkete ödemeler yaptığını savunmuştur.
Benzer bu karardaDava, «çek istirdadına» ilişkin olup, mahkemece davalı ... şirketlerinin «fatura» tevsiki ile birlikte çeki «ciro» yolu ile «temlik» alabilecekleri, faturadaki malların «teslim» edilip edilmediği, malların bedellerinin ödenip ödenmediği veya çekin «teminat» amaçlı verilmiş olup olmadığı gibi iddiaların «faktoring» şirketine karşı ileri sürülemeyeceği, davacı, davalının çeklerin çalıntı olduğunu bilerek devir aldığını ve «kötüniyetli» olduğunu ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davalı ... şirketinin dava konusu çeki «ciro» yolu ile devraldığı, kambiyo senetlerinin temel ilişkiden bağımsız olması ve borçlunun temel ilişkiden doğan «def»'i ve savunmalarını senedi ciro yolu ile devralan «hamile» karşı ileri süremeyeceği, hamilin poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olması durumunun bu kuralın istisnası olduğunu, «faktoring» şirketlerinin «fatura» tevsiki ile birlikte çeki ciro yolu ile «temlik» alabilecekleri, faturadaki malların «teslim» edilip edilmediği, malların bedellerinin ödenip ödenmediği veya çekin «teminat» amaçlı verilmiş olup olmadığı gibi iddiaların faktoring şirketine karşı ileri sürülemeyeceği, çekin çalıntı olduğuna ilişkin iddianın «kişisel def»'i oluşturduğu, çekte ciro imzasının sahte olmasının bir öneminin olmadığı, «ciro silsilesinin» görünüşte düzgün olmasının yeterli olduğu, davalı ... şirketinin çeki ilgili yönetmelik hükümlerine uygun olarak eline bulundurduğunun anlaşılması halinde «yetkili hamil» sayılacağı, davalı tarafından, çekin çalıntı olduğu bilinip buna rağmen çekin devir alındığı ve dolayısıyla kötü niyetli olduğu hususlarının geçerli delillerle isp …
Aynı faturaya dayalı birden çok «faktoring» şirketine yapılan kısmi «temliklerin» toplam tutarı «fatura» tutarını aşamaz.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:kişisel def'i · çekin istirdadı · eksik araştırma · yetkili hamil · mükerrerlik · kambiyo senedi · def'i · hamil
Benzer bu karardaMahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davalı ... şirketinin dava konusu çeki «ciro» yolu ile devraldığı, kambiyo senetlerinin temel ilişkiden bağımsız olması ve borçlunun temel ilişkiden doğan «def»'i ve savunmalarını senedi ciro yolu ile devralan «hamile» karşı ileri süremeyeceği, hamilin poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olması durumunun bu kuralın istisnası olduğunu, «faktoring» şirketlerinin «fatura» tevsiki ile birlikte çeki ciro yolu ile «temlik» alabilecekleri, faturadaki malların «teslim» edilip edilmediği, malların bedellerinin ödenip ödenmediği veya çekin «teminat» amaçlı verilmiş olup olmadığı gibi iddiaların faktoring şirketine karşı ileri sürülemeyeceği, çekin çalıntı olduğuna ilişkin iddianın «kişisel def»'i oluşturduğu, çekte ciro imzasının sahte olmasının bir öneminin olmadığı, «ciro silsilesinin» görünüşte düzgün olmasının yeterli olduğu, davalı ... şirketinin çeki ilgili yönetmelik hükümlerine uygun olarak eline bulundurduğunun anlaşılması halinde «yetkili hamil» sayılacağı, davalı tarafından, çekin çalıntı olduğu bilinip buna rağmen çekin devir alındığı ve dolayısıyla kötü niyetli olduğu hususlarının geçerli delillerle isp …
… esi, b) İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların «mükerrer» olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması, c) Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde «fatura» borçlusu ve «kambiyo senedi» veya diğer senedin «keşidecisine» de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi …
Şti.’den bir kısım faturalar ve bu faturalara istinaden bir kısım çekler aldığını ve bu şirkete ödemeler yaptığını, davacı taraf ise çeklerin «yetkili hamili» olduğunu, çeklerin çalınarak «rıza» dışı elinden çıktığını, davalının, çeklere istinaden almış olduğu faturaların sahte olduğunu ve faturaların tanziminden kısa bir sonra dava dışı ....Tekstil Aksesuar Kimya San. ve Dış.
… larında araştırma yapıldıktan sonra davacının ileri sürdüğü iddialarda değerlendirilerek sonucunda davalı faktöring şirketinin çekleri iktisabında ağır kusurlu veya «kötüniyetli» olup olmadığı, «çekin istirdadına» karar verilip verilmeyeceği değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yanılgılı gerekçelerle ve «eksik araştırma» inceleme doğrultusunda karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın davacı yararına bozulmasını gerektirmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2018/3616 E. 2018/5618 K.
Ortak:kötüniyetli iktisap · çek istirdadı · ciro silsilesi · faktoring · iyiniyet · ciro · istirdat · fatura
İncelediğiniz karardaMahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davaya konu çekler üzerindeki «ciro silsilesinin» düzgün olduğu, davalının çekleri «fatura» karşılığında aldığı, «kötüniyetle iktisabın» ispatlanamadığı, ayrıca davacı şirketin davalıya ödeme durumunda olmadığı anlaşılan çeklerin «istirdatını» «iyiniyetli» 3. şahıs durumunda olan davalıdan talep edemeyeceği, davalının «özen yükümlülüğünün» alacağın gerçek bir ticari ilişkiden kaynaklandığını tevsike elverişli fatura veya benzeri belgelerin varlığını denetlemekle ve açık kaynaklara dayalı istihbari bi …
2- Dava, «çek istirdadına» ilişkindir.
… e verilen 14/03/2016 tarihli karar Dairemiz’in 07.05.2018 tarih 2016/11167-2018/3278 sayılı ilamıyla, davalı faktöring şirketinin müşterisi olan dava dışı şirketten «fatura» ve çekleri alırken gerekli istihbarat çalışmasını yapıp yapmadığı, bu şirketin mali durumuna ilişkin bir değerlendirme yapıp yapmadığı, davalı faktöring şirketinin çekleri iktisabında ağır kusurlu veya «kötüniyetli» olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiği gerekçeleriyle bozulmuş ve mahkemece de bozma ilamına uyulmuştur.
Benzer bu karardaDava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, mahkemece dava konusu çekin davacının işyerinden çalınarak «sahte imza» ile davalıya «teslim» edildiği, «hırsızlık» olayının «mutlak defi» niteliğinde olduğu, «iyiniyetli» olsun olmasın herkese karşı ileri sürülebileceği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Ticaret – ... arasındaki alış verişin «fatura» ile tevsik edildiğini, çekin üzerinde davacının imzasının olduğunu, faktöring mevzuatına uygun olarak çeki aldığını ve «iyiniyetli hamil» olduğunu savunduğuna göre yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri dikkate alınarak davalının dava konusu çeki alırken gerekli istihbarat çalışmasını yapıp yapmadığı, şirketin mali durumlarına ilişkin değerlendirme yapıp yapmadığı ve diğer yükümlülükleri yerine getirip getirmediği hususlarında araştırma yapıldıktan sonra davacının ileri sürdüğü iddialarda değerlendirilerek sonucunda davalı faktöring şirketinin çeki iktisabında ağır kusurlu veya «kötüniyetli» olup olmadığı, «çekin istirdadına» karar verilip verilmeyeceği bu mevzuat çerçevesinde değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı gerekçelerle ve «eksik araştırma» inceleme doğrultusunda karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın davalı yararına bozulması gerekmiştir.
Bir beyaz ciroyu diğer bir «ciro» izlerse, bu «son» ciroyu imzalayan kişi çeki «beyaz ciro» ile iktisap etmiş sayılır. hükmü ile ...’nın 792. maddesindeki ‘ Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790’ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.’ hükmü gözetildiğinde mahkemenin «hırsızlık» olayının «mutlak defi» olduğu ve herkese karşı ileri sürülebileceği gerekçesi doğru görülmemiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:mutlak defi · beyaz ciro · iyiniyetli hamil · çekin istirdadı · eksik araştırma · sahte imza · yetkili hamil · imza incelemesi
Benzer bu karardaMahkemece yapılan «imza incelemesinde» davacı adına atılan imzanın davacıya ait olmadığı tespit edilmiş ise de 6102 sayılı ...’nın 790. maddesinde ‘Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, «son» «ciro» «beyaz ciro» olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı ./.. cirolardan anlaşıldığı takdirde «yetkili hamil» sayılır.
Ticaret – ... arasındaki alış verişin «fatura» ile tevsik edildiğini, çekin üzerinde davacının imzasının olduğunu, faktöring mevzuatına uygun olarak çeki aldığını ve «iyiniyetli hamil» olduğunu savunduğuna göre yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri dikkate alınarak davalının dava konusu çeki alırken gerekli istihbarat çalışmasını yapıp yapmadığı, şirketin mali durumlarına ilişkin değerlendirme yapıp yapmadığı ve diğer yükümlülükleri yerine getirip getirmediği hususlarında araştırma yapıldıktan sonra davacının ileri sürdüğü iddialarda değerlendirilerek sonucunda davalı faktöring şirketinin çeki iktisabında ağır kusurlu veya «kötüniyetli» olup olmadığı, «çekin istirdadına» karar verilip verilmeyeceği bu mevzuat çerçevesinde değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı gerekçelerle ve «eksik araştırma» inceleme doğrultusunda karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın davalı yararına bozulması gerekmiştir.
Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; dava konusu çekin davacı şirket yetkilisine ait olmadığı, soruşturması devam eden «hırsızlık» dosyası da dikkate alındığında, çekin davacıya ait iş yerinden çalınarak «sahte imza» ile imzalanmak suretiyle davalıya «teslim» edildiği, hırsızlık olayının «mutlak defi» niteliğinde olduğu, iyi niyetli olsun olmasın herkese karşı ileri sürülebileceği, davalı tarafın iyi niyet iddiasının dinlenemeyeceği gerekçesiyle davanın kabulü i …
Dava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, mahkemece dava konusu çekin davacının işyerinden çalınarak «sahte imza» ile davalıya «teslim» edildiği, «hırsızlık» olayının «mutlak defi» niteliğinde olduğu, «iyiniyetli» olsun olmasın herkese karşı ileri sürülebileceği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
1 benzer karar daha
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2019/4107 E. 2020/1903 K.
Ortak:çek istirdadı · ciro silsilesi · faktoring · ciro · istirdat · fatura · çek · kötüniyet
İncelediğiniz karardaMahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davaya konu çekler üzerindeki «ciro silsilesinin» düzgün olduğu, davalının çekleri «fatura» karşılığında aldığı, «kötüniyetle iktisabın» ispatlanamadığı, ayrıca davacı şirketin davalıya ödeme durumunda olmadığı anlaşılan çeklerin «istirdatını» «iyiniyetli» 3. şahıs durumunda olan davalıdan talep edemeyeceği, davalının «özen yükümlülüğünün» alacağın gerçek bir ticari ilişkiden kaynaklandığını tevsike elverişli fatura veya benzeri belgelerin varlığını denetlemekle ve açık kaynaklara dayalı istihbari bi …
2- Dava, «çek istirdadına» ilişkindir.
… e verilen 14/03/2016 tarihli karar Dairemiz’in 07.05.2018 tarih 2016/11167-2018/3278 sayılı ilamıyla, davalı faktöring şirketinin müşterisi olan dava dışı şirketten «fatura» ve çekleri alırken gerekli istihbarat çalışmasını yapıp yapmadığı, bu şirketin mali durumuna ilişkin bir değerlendirme yapıp yapmadığı, davalı faktöring şirketinin çekleri iktisabında ağır kusurlu veya «kötüniyetli» olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiği gerekçeleriyle bozulmuş ve mahkemece de bozma ilamına uyulmuştur.
Benzer bu kararda… hkemesince, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davalı ...Ş’nin (...) numaralı çeke ve diğer davalı Fibabank A.Ş’nin ise (0017874) numaralı dava konusu çeke «ciro» yoluyla «hamil» olduğunu, «ciro silsilesinde» kopukluk bulunmadığı, davalıların 6102 sayılı TTK'nın 790. maddesi gereğince dava konusu çeklerin «yetkili hamili» ve dolayısıyla hak sahibi oldukları, bu durumda, dava konusu çeklerin ellerinden rızaları dışında çıktığını iddia eden davacının, yetkili hamil olduğunu kanıtlamasının yanında, yetkili hamil olan davalıların çekleri «kötü niyetli iktisap» etmiş olduğunu veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerektiği, ne var ki davacının dosyaya bu yönde herhangi bir delil sunamadığı, dava dışı, «ciranta» ...'un, çekleri aldığını savcılık anlatımında «ikrar» ettiği ve hakkında Ankara'da kamu davası açıldığı, anılan kişinin cirosundan sonra, üç adet ciro silsilesi bulunduğu, ancak davalıların çeklerin «hırsızlık» malı olduğunu bilerek iktisap ettiği veya hırsızlık malı olduğunu bilebilecek durumda olduğuna ilişkin herhangi bir iddiada bulunulmadığı, davalıların dava konusu «çek» nedeniyle hak sahibi olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
2-) Dava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince, davacının, davalı ... şirketinin dava konusu 0017873 numaralı ve 500.000,00 TL bedelli çeki «kötü niyetle iktisap» ettiğini veyahut çeki iktisapta ağır kusurlu olduğunu ispatlayamadığı gerekçesiyle anılan çek hakkındaki davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili …
6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nun 9/2. maddesine göre, «faktoring» şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş «fatura» ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:kötü niyetli iktisap · faktoring sözleşmesi · yetkili hamil · ciranta · hırsızlık · mükerrerlik · kambiyo senedi · ikrar
Benzer bu kararda… hkemesince, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davalı ...Ş’nin (...) numaralı çeke ve diğer davalı Fibabank A.Ş’nin ise (0017874) numaralı dava konusu çeke «ciro» yoluyla «hamil» olduğunu, «ciro silsilesinde» kopukluk bulunmadığı, davalıların 6102 sayılı TTK'nın 790. maddesi gereğince dava konusu çeklerin «yetkili hamili» ve dolayısıyla hak sahibi oldukları, bu durumda, dava konusu çeklerin ellerinden rızaları dışında çıktığını iddia eden davacının, yetkili hamil olduğunu kanıtlamasının yanında, yetkili hamil olan davalıların çekleri «kötü niyetli iktisap» etmiş olduğunu veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerektiği, ne var ki davacının dosyaya bu yönde herhangi bir delil sunamadığı, dava dışı, «ciranta» ...'un, çekleri aldığını savcılık anlatımında «ikrar» ettiği ve hakkında Ankara'da kamu davası açıldığı, anılan kişinin cirosundan sonra, üç adet ciro silsilesi bulunduğu, ancak davalıların çeklerin «hırsızlık» malı olduğunu bilerek iktisap ettiği veya hırsızlık malı olduğunu bilebilecek durumda olduğuna ilişkin herhangi bir iddiada bulunulmadığı, davalıların dava konusu «çek» nedeniyle hak sahibi olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
… mesi,b) İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların «mükerrer» olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması,c) Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde «fatura» borçlusu ve «kambiyo senedi» veya diğer senedin «keşidecisine» de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veritabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi …
2-) Dava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince, davacının, davalı ... şirketinin dava konusu 0017873 numaralı ve 500.000,00 TL bedelli çeki «kötü niyetle iktisap» ettiğini veyahut çeki iktisapta ağır kusurlu olduğunu ispatlayamadığı gerekçesiyle anılan çek hakkındaki davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili …
Şti’den «faktoring sözleşmesiyle» «temlik» aldığı anlaşılmaktadır.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2019/3695 E. , 2020/2110 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ TİCARET MAHKEMESİ
Taraflar arasında görülen davada İstanbul 15.Asliye Ticaret Mahkemesince bozmaya uyularak verilen 09/04/2019 tarih ve 2018/825-2019/398 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesinin davacı vekili tarafından istenildiği ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, davacı şirketin işyeri kasasından 10 adet çekin çalındığını, çeklerin iptali istemiyle açılan davada davalı tarafından işbu davaya konu Finansbank A.Ş....Şubesine ait 15.000,00 TL bedelli, Denizbank İstoç Şubesine ait 4.000,00 TL bedelli, Vakıfbank A.Ş. ...Şubesine ait 2.000,00 TL bedelli, Garanti Bankası A.Ş. Perpa Şubesine ait 12.000,00 TL bedelli 4 adet çeki elinde bulundurduğunu beyanla çeklerin ibraz edildiğini, çeklerde ciro, kaşe ve imzanın davacıya ait olmadığını ileri sürerek çeklerin istirdatına, ödeme yapılması halinde bedelin istirdatına karar verilmesini isemiştir.
Davalı vekili, davalı ile dava dışı Nüans Tekstil Aksesuar Kimya San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. arasında genel faktoring sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşmeye istinaden dava dışı firmanın bazı çekleri davalıya tevdi ettiğini ve faktoring işleminin gerçekleştirildiğini, davalının çek bedellerini müşteriye ödediğini, davalının iyi niyetli 3. kişi olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davaya konu çekler üzerindeki ciro silsilesinin düzgün olduğu, davalının çekleri fatura karşılığında aldığı, kötüniyetle iktisabın ispatlanamadığı, ayrıca davacı şirketin davalıya ödeme durumunda olmadığı anlaşılan çeklerin istirdatını iyiniyetli 3. şahıs durumunda olan davalıdan talep edemeyeceği, davalının özen yükümlülüğünün alacağın gerçek bir ticari ilişkiden kaynaklandığını tevsike elverişli fatura veya benzeri belgelerin varlığını denetlemekle ve açık kaynaklara dayalı istihbari bilgilerle sınırlı olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
1-Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin sair temyiz itirazları yerinde değildir.
2- Dava, çek istirdadına ilişkindir. Davacı taraf çeklerin yetkili hamiliyken çalınarak rıza dışı elinden çıktığını, davalının çeklere istinaden almış olduğu faturaların sahte olduğunu ve faturaların tanziminden kısa bir sonra dava dışı Nüans şirketinin sicilden terkin edildiğini ileri sürmüş, davalı faktöring şirketi ise müşterisi olan dava dışı şirketten bir kısım faturalar ve bu faturalara istinaden bir kısım çekler aldığını ve bu şirkete ödemeler yaptığını savunmuştur.
Mahkemece daha önce verilen 14/03/2016 tarihli karar Dairemiz’in 07.05.2018 tarih 2016/11167-2018/3278 sayılı ilamıyla, davalı faktöring şirketinin müşterisi olan dava dışı şirketten fatura ve çekleri alırken gerekli istihbarat çalışmasını yapıp yapmadığı, bu şirketin mali durumuna ilişkin bir değerlendirme yapıp yapmadığı, davalı faktöring şirketinin çekleri iktisabında ağır kusurlu veya kötüniyetli olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiği gerekçeleriyle bozulmuş ve mahkemece de bozma ilamına uyulmuştur.
Mahkemece davalı ... şirketinin istihbarat yükümlülüğünün açık kaynaklarla sınırlı olduğu yönündeki gerekçesi yerinde ise de, faktoring işlemi yapılırken faturaların sahihliği yönünde bir araştırma yapıp yapmadığının araştırılıp karar yerinde tartışılması gerekirken, uyulmasına da karar verilen bozma ilamı gereği yerine getirilmeksizin yazılı gerekçe ile karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir.
SONUÇ
Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile kararın davacı yararına BOZULMASINA, ödediği peşin temyiz harcının isteği halinde temyiz edene iadesine, 26/02/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/587395600 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz