Rücü tazminatı

… ve tüm dosya kapsamına göre; dava konusu taşımanın birden çok taşıma şeklini ve vasıtasını içerecek şekilde düzenlendiği, davalı şirketin taşıma işini organize eden «taşıma işleri komisyoncusu» olduğu, alacağın sözleşmeye dayalı olduğundan 10 yıllık «zamanaşımı» süresine tabi olduğu, davacı ... şirketi tarafından düzenlenen «emtia nakliyat sigorta poliçesine» konu uluslararası satışın, ... satışın bir türü olan CIP satış ve «teslim» şeklinde «ifa» edildiği, CIP satışa göre satıcının, malları kendi belirleyeceği «taşıyıcının» aracına aktarması ile beraber teslim sorumluluğunu yerine getirmiş olacağı, satıcının ayrıca bu satım şeklinde taşıma süresince oluşacak hasarlara karşı nakliye sigortası yaptırmakla zorunlu olduğu, mevcut sigorta poliçesinin bu sorumluluğun bir sonucu olduğu, sigorta «prim» ödemesi kural olarak satıcıya ait olsa da «fatura» kapsamından primin davalıya yansıtıldığı, satıcı emtiayı ilk nakliye aracına tevdi etmiş olmakla sorumluluğunun sona erdiği, nakliye sırasında uğrayacağı «hasar» ve kayıp bedelini sigorta şirketinden talep hakkının alıcı ... ...'ye ait olduğu, davacı ... şirketi tarafından tazminat bedelinin satıcı ...

Şti’ye ödendiği, bu ödemenin hak sahibi alıcıya yapılmış bir ödeme olmadığından «kanuni halefiyet» hakkının doğmadığı gerekçesiyle davanın «aktif husumet yokluğundan» reddine karar verilmiştir.

1- Dava, «nakliyat emtia sigorta poliçesi» kapsamında «rücuen tazminat» istemine ilişkin olup, mahkemece aktif dava «ehliyeti» yokluğundan davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkemece tüm dosya kapsamına göre; taraflar arasındaki sözleşmeye göre satıcının malı «tesliminden» sonra sorumluluğun alıcıya geçtiği, ürünlerin zarar görmesi halinde zarar görenin satıcı değil, alıcı olduğu, satıcının ihraç ettiği malların bir kısmının bedelini alıcı firmadan tahsil ettiği, alıcının malların tamamının bedelini ödemek zorunda olduğu, satıcının malların tamamının bedelini talep etmemesinin «bağış» niteliğinde olduğu, sigorta şirketinin satıcıya bir tazminat ödemesinde bulunma zorunluluğunun olmadığı, menfaati sigortalanan alıcı firmanın sigortaya müracaat ederek «hasar» bedelini talep edebileceği, alıcı firmanın zararının ödenmesi halinde «taşıyıcıya» «rücu» edebileceği, bu durumda hak sahibi olan Kazakistan'daki firmaya ödenmeyen hasar bedelinden dolayı davacı şirketin «halefiyet» hakkının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine kabulüne karar verilmiştir.

Dava, emtia nakliye «sigorta poliçesiyle» sigortalı emtianın zarar görmesi nedeniyle «hasar» bedelinin «rücuen tazmini» istemine ilişkindir.

Mahkemece tüm dosya kapsamına göre; taraflar arasındaki sözleşmeye göre satıcının malı «tesliminden» sonra sorumluluğun alıcıya geçtiği, ürünlerin zarar görmesi halinde zarar görenin satıcı değil, alıcı olduğu, satıcının ihraç ettiği malların bir kısmının bedelini alıcı firmadan tahsil ettiği, alıcının malların tamamının bedelini ödemek zorunda olduğu, satıcının malların tamamının bedelini talep etmemesinin «bağış» niteliğinde olduğu, sigorta şirketinin satıcıya bir tazminat ödemesinde bulunma zorunluluğunun olmadığı, menfaati sigortalanan alıcı firmanın sigortaya müracaat ederek «hasar» bedelini talep edebileceği, alıcı firmanın zararının ödenmesi halinde «taşıyıcıya» «rücu» edebileceği, bu durumda hak sahibi olan Kazakistan'daki firmaya ödenmeyen hasar bedelinden dolayı davacı şirketin «halefiyet» hakkının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine kabulüne karar verilmiştir.

Dava, emtia nakliye «sigorta poliçesiyle» sigortalı emtianın zarar görmesi nedeniyle «hasar» bedelinin «rücuen tazmini» istemine ilişkindir.

Dava tarihi olan 28.11.2012’de yürürlükte olan 6102 Türk Ticaret Kanunu’nun 4. ve 5. maddesi uyarınca, bu kanunda öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır ve Asliye Ticaret Mahkemesi tüm ticari davalara bakmakla «görevlidir».

Dava konusu uyuşmazlık niteliği itibariyle «mutlak ticari» davadır.

… ve tüm dosya kapsamına göre; dava konusu taşımanın birden çok taşıma şeklini ve vasıtasını içerecek şekilde düzenlendiği, davalı şirketin taşıma işini organize eden «taşıma işleri komisyoncusu» olduğu, alacağın sözleşmeye dayalı olduğundan 10 yıllık «zamanaşımı» süresine tabi olduğu, davacı ... şirketi tarafından düzenlenen «emtia nakliyat sigorta poliçesine» konu uluslararası satışın, ... satışın bir türü olan CIP satış ve «teslim» şeklinde «ifa» edildiği, CIP satışa göre satıcının, malları kendi belirleyeceği «taşıyıcının» aracına aktarması ile beraber teslim sorumluluğunu yerine getirmiş olacağı, satıcının ayrıca bu satım şeklinde taşıma süresince oluşacak hasarlara karşı nakliye sigortası yaptırmakla zorunlu olduğu, mevcut sigorta poliçesinin bu sorumluluğun bir sonucu olduğu, sigorta «prim» ödemesi kural olarak satıcıya ait olsa da «fatura» kapsamından primin davalıya yansıtıldığı, satıcı emtiayı ilk nakliye aracına tevdi etmiş olmakla sorumluluğunun sona erdiği, nakliye sırasında uğrayacağı «hasar» ve kayıp bedelini sigorta şirketinden talep hakkının alıcı ... ...'ye ait olduğu, davacı ... şirketi tarafından tazminat bedelinin satıcı ...

1- Dava, «nakliyat emtia sigorta poliçesi» kapsamında «rücuen tazminat» istemine ilişkin olup, mahkemece aktif dava «ehliyeti» yokluğundan davanın reddine karar verilmiştir.

Şti’ye ödendiği, bu ödemenin hak sahibi alıcıya yapılmış bir ödeme olmadığından «kanuni halefiyet» hakkının doğmadığı gerekçesiyle davanın «aktif husumet yokluğundan» reddine karar verilmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının sigortalısının satışını yaptığı ve CIP «teslim» (Navlun ve Sigorta bedeli ödemiş olarak) şekli ile «taşıyıcıya» teslim ettiği emtia açısından nef'i ve «hasar» riskinin alıcı ... firmasına ait olduğu, davacının sigortalısı tarafından emtianın tam bedelinin tahsil edildiği, sigortalı hesaplarında, söz konusu taşıma ile ilgili herhangi bir mal bedeli alacağının kalmadığının saptandığı, taşıma süresince hasar ve «zayi» oluşması halinde tazminat alacaklısının satıcı değil alıcı olması gerektiği, bu nedenle, davacının, «aktif husumet ehliyetinin» bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bu durumda, alınan «ekspertiz raporu» sonucu bulunan «hasar» bedelinin geçerli bir «sigorta poliçesine» istinaden sigortacı tarafından sigortalıya ödenmesinden sonra davacı ... şirketinin aktif dava «ehliyetinin» bulunduğu gözetilerek işin esasına girilip hasıl olacak sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirmeye dayalı yazılı şekilde davanın «aktif husumet ehliyeti» yokluğundan reddine karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

Taşımanın yapıldığı tarihte taşımaya konu malın «fatura» bedelini henüz alıcıdan tahsil etmeyen sigortalının «nakliyat sigortası» yaptırmasında «hukuki yararının» bulunduğu da nazara alınmalıdır.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının sigortalısının satışını yaptığı ve CIP «teslim» (Navlun ve Sigorta bedeli ödemiş olarak) şekli ile «taşıyıcıya» teslim ettiği emtia açısından nef'i ve «hasar» riskinin alıcı ... firmasına ait olduğu, davacının sigortalısı tarafından emtianın tam bedelinin tahsil edildiği, sigortalı hesaplarında, söz konusu taşıma ile ilgili herhangi bir mal bedeli alacağının kalmadığının saptandığı, taşıma süresince hasar ve «zayi» oluşması halinde tazminat alacaklısının satıcı değil alıcı olması gerektiği, bu nedenle, davacının, «aktif husumet ehliyetinin» bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bu durumda, alınan «ekspertiz raporu» sonucu bulunan «hasar» bedelinin geçerli bir «sigorta poliçesine» istinaden sigortacı tarafından sigortalıya ödenmesinden sonra davacı ... şirketinin aktif dava «ehliyetinin» bulunduğu gözetilerek işin esasına girilip hasıl olacak sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirmeye dayalı yazılı şekilde davanın «aktif husumet ehliyeti» yokluğundan reddine karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

Dava, Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi uyarınca sigortalıya ödenen «hasar» bedelinin «rücuen tahsili» için başlatılan «icra takibine itirazın» iptali istemine ilişkin olup mahkemece davacının aktif dava «ehliyetinin» bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı, davalı tarafından taşınan kimyevi maddelerin taşıma esnasında varil ve tankların delinmesiyle kısmen «zayi» olduğunu, emtianın alıcısına eksik «teslim» edildiğini ileri sürerek ödediği tazminatın «rücuen tahsili» için takip başlatmıştır.

… ve tüm dosya kapsamına göre; dava konusu taşımanın birden çok taşıma şeklini ve vasıtasını içerecek şekilde düzenlendiği, davalı şirketin taşıma işini organize eden «taşıma işleri komisyoncusu» olduğu, alacağın sözleşmeye dayalı olduğundan 10 yıllık «zamanaşımı» süresine tabi olduğu, davacı ... şirketi tarafından düzenlenen «emtia nakliyat sigorta poliçesine» konu uluslararası satışın, ... satışın bir türü olan CIP satış ve «teslim» şeklinde «ifa» edildiği, CIP satışa göre satıcının, malları kendi belirleyeceği «taşıyıcının» aracına aktarması ile beraber teslim sorumluluğunu yerine getirmiş olacağı, satıcının ayrıca bu satım şeklinde taşıma süresince oluşacak hasarlara karşı nakliye sigortası yaptırmakla zorunlu olduğu, mevcut sigorta poliçesinin bu sorumluluğun bir sonucu olduğu, sigorta «prim» ödemesi kural olarak satıcıya ait olsa da «fatura» kapsamından primin davalıya yansıtıldığı, satıcı emtiayı ilk nakliye aracına tevdi etmiş olmakla sorumluluğunun sona erdiği, nakliye sırasında uğrayacağı «hasar» ve kayıp bedelini sigorta şirketinden talep hakkının alıcı ... ...'ye ait olduğu, davacı ... şirketi tarafından tazminat bedelinin satıcı ...

Ancak, uluslar arası taşıma kuralları içerisinde yer alan tanımlamalar ve zaman itibariyle somut olaya da uygulanması gereken 6762 sayılı TTK'nın 1139. maddesinde ifadesini bulmuş olan ... (cost, insurance and freight) satış türü, mal bedeli, taşıma ve sigorta bedeli ödenmiş olarak yapılan satış ve «teslim şeklini» ifade etmekte olup «münhasıran» deniz aşan taşımalara konu edilen emtianın satış türüne işaret etmektedir.

Bu durumda, davadışı satıcının mal bedelini aldığının kural olarak kabulü mümkün olmayıp davacı sigortacı da, tazminat ödemesinde bulunduğu satıcının mal bedelini henüz almadığını, dava konusu eksik «teslim» edilen mal bedelinin tahsil edilmediğini belirtmektedir.

CIF (cost, insurance and freight) satış türü, mal bedeli, taşıma ve sigorta bedeli ödenmiş olarak yapılan satış ve «teslim şeklini» ifade etmekte olup «münhasıran» deniz aşan taşımalara konu edilen emtianın satış türüne işaret etmektedir.

Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılamaya, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; dava konusu malların İzmir'e geldiği ancak, «konşimentolarda» dava dışı «taşıyıcı» firma tarafından, varış «ihbarının» dava dışı Continental Kimya San. ve Dış Tic.

A.Ş. firmasına yapıldığı, davalıya malların ulaştığı davacı tarafından 15.10.2008 tarihli faksla bildirildiği, «konşimento», eşya faturaları ve «satış sözleşmesine» göre, süresinde yükleme yapılan malların, İzmir limanına ulaştığının davalıya bildirilmesine karşın malların «teslim» alınmadığı, davacının davalıdan antrepo, gümrük, nakliye «masraflarını» talep edebileceği buna göre 26.06.2008 tarihli sözleşme için daha önce belirtilen 7.133.40 USD ve ayrıca 13.277,38 TL'nin dava tarihindeki kur karşılığı olan 7.830,95 USD, 29.07.2008 tarihli sözleşme için ise 844,00 USD ve ayrıca 2.684,48 TL'nin dava tarihindeki kur karşılığı olan 1.583,29 USD olmak üzere toplam olarak 17.391,64 USD olduğu, davacının elinde kalan malları maliyet fiyatına satmasından dolayı meydana gelen zararının bulunmadığı ve bu hususun ispatlanamadığı, karşı dava yönünden ise, taraflar arasındaki sözleşme feshedildiğinden, davalı - karşı davacı tarafından ön ödeme olarak transfer ettiği 46.410,00 USD'nin karşılıksız kaldığı, davacı - karşı davalının belirtilen miktar kadar «sebepsiz zenginleştiği», 26.025,50 USD'nin ise sadece karşı davacı «defterlerinde» kayıtlı olduğu, defterlerin usulüne uygun tutulmadığı, dolayısıyla lehine delil olarak kabul edilemeyeceği, başka da delil sunulmadığı, bu haliyle talebinin ispatl …

A.Ş. firmasına yapıldığı, davalıya malların ulaştığı davacı tarafından 15.10.2008 tarihli faksla bildirildiği, «konşimento», eşya faturaları ve «satış sözleşmesine» göre, süresinde yükleme yapılan malların, İzmir limanına ulaştığının davalıya bildirilmesine karşın malların «teslim» alınmadığı, davacının davalıdan antrepo, gümrük, nakliye «masraflarını» talep edebileceği buna göre 26.06.2008 tarihli sözleşme için daha önce belirtilen 7.133.40 USD ve ayrıca 13.277,38 TL'nin dava tarihindeki kur karşılığı olan 7.830,95 USD, 29.07.2008 tarihli sözleşme için ise 844,00 USD ve ayrıca 2.684,48 TL'nin dava tarihindeki kur karşılığı olan 1.583,29 USD olmak üzere toplam olarak 17.391,64 USD olduğu, davacının elinde kalan malları maliyet fiyatına satmasından dolayı meydana gelen zararının bulunmadığı ve bu hususun ispatlanamadığı, karşı dava yönünden ise, taraflar arasındaki sözleşme feshedildiğinden, davalı - karşı davacı tarafından ön ödeme olarak transfer ettiği 46.410,00 USD'nin karşılıksız kaldığı, davacı - karşı davalının belirtilen miktar kadar «sebepsiz zenginleştiği», 26.025,50 USD'nin ise sadece karşı davacı «defterlerinde» kayıtlı olduğu, defterlerin usulüne uygun tutulmadığı, dolayısıyla lehine delil olarak kabul edilemeyeceği, başka da delil sunulmadığı, bu haliyle talebinin ispatl …

CIF satışlarda emtia üzerindeki «hasar» ve menfaat alıcıya yükleme limanında geçecek, taşıma esnasındaki «rizikolara» karşı satıcı alıcı taraf yararına bir «sigorta sözleşmesi» yapmakla mükellef olacaktır.

Dolayısıyla davacının 12.11.2008 tarihli mal bedellerinin ödenmesine yönelik ihtarından sonra davalının 01.12.2008 tarihli «ihtarnamesiyle» «geç teslimden» dolayı sözleşmeyi feshetmesi TMK’nın 2. maddesinde düzenlenen «dürüstlük kuralına aykırılık» teşkil etmektedir.

Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılamaya, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; dava konusu malların İzmir'e geldiği ancak, «konşimentolarda» dava dışı «taşıyıcı» firma tarafından, varış «ihbarının» dava dışı Continental Kimya San. ve Dış Tic.